Luận văn nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2014-2018

Luận văn thạc sĩ kinh tế Nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hộ phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Hà
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Công Nghiệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.1.1. Tổng quan về đói nghèo
• 1.1.2. Những vấn đề cơ bản về tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.2. HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.2.1. Quan niệm về hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.2.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả tín dụng hộ nghèo
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng hộ nghèo
• 1.3. KINH NGHIỆM MỘT SỐ NƯỚC VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.3.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH CAO BẰNG (2014-2018)
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH CAO BẰNG
• 2.1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.2. Khái quát thực trạng đói nghèo tại tỉnh Cao Bằng
• 2.2. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH CAO BẰNG
• 2.2.1. Các chương trình tín dụng đối với người nghèo được thực hiện tại NHCSXH tỉnh Cao Bằng
• 2.2.2. Cơ chế cho vay
• 2.2.3. Tình hình huy động vốn và cơ cấu nguồn vốn cho vay hộ nghèo
• 2.2.4. Kết quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Cao Bằng
• 2.3. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NHCSXH TỈNH CAO BẰNG THÔNG QUA MỘT SỐ CHỈ TIÊU
• 2.3.1. Nhóm chỉ tiêu liên quan đến quy mô tín dụng
• 2.3.2. Nhóm chỉ tiêu liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng
• 2.4. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NHCSXH TỈNH CAO BẰNG GIAI ĐOẠN (2014-2018)
• 2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH CAO BẰNG
• 3.1. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở CAO BẰNG GIAI ĐOẠN 2020-2025
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.1.3. Mục tiêu hoạt động của NHCSXH tỉnh Cao Bằng giai đoạn (2020-2023)
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NHCSXH TỈNH CAO BẰNG
• 3.2.1. Nhóm giải pháp cơ bản về điều kiện thủ tục cho vay hộ nghèo
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về giám sát hoạt động cho vay
• 3.2.3. Các nhóm giải pháp khác
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với NHCSXH Việt Nam
• 3.3.3. Đối với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các cấp tại tỉnh Cao Bằng
• 3.3.4. Đối với NHCSXH cấp tỉnh
• 3.3.5. Đối với NHCSXH cấp huyện
• 3.3.6. Cán bộ tín dụng được giao phụ trách theo dõi địa bàn
• 3.3.7. Đối với Ban đại diện cấp tỉnh, cấp huyện
• 3.3.8. Đối với Hội, đoàn thể các cấp
• 3.3.9. Đối với UBND xã
• 3.3.10. Đối với Tổ TK&VV
• 3.3.11. Đối với hộ vay vốn
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo

Nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cao Bằng là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Tín dụng không chỉ giúp hộ nghèo có nguồn vốn để sản xuất, mà còn góp phần vào việc cải thiện đời sống và giảm nghèo bền vững. Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội, việc tiếp cận tín dụng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa. Do đó, việc tìm ra các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng là rất quan trọng.

1.1. Khái niệm và vai trò của tín dụng đối với hộ nghèo

Tín dụng đối với hộ nghèo là hình thức cho vay ưu đãi nhằm hỗ trợ các hộ gia đình có thu nhập thấp. Vai trò của tín dụng không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vốn, mà còn giúp hộ nghèo tiếp cận các dịch vụ tài chính khác, từ đó nâng cao khả năng sản xuất và cải thiện chất lượng cuộc sống.

1.2. Tình hình tín dụng cho hộ nghèo tại Cao Bằng

Tại tỉnh Cao Bằng, tình hình tín dụng cho hộ nghèo đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ nghèo chưa tiếp cận được nguồn vốn. Theo số liệu từ Ngân hàng Chính sách xã hội, tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn còn thấp, điều này cần được cải thiện để đạt được mục tiêu giảm nghèo.

II. Những thách thức trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như quy trình cho vay phức tạp, thiếu thông tin về sản phẩm tín dụng, và sự thiếu hụt nguồn lực tài chính là những rào cản lớn. Đặc biệt, việc xác định đúng đối tượng vay vốn cũng là một thách thức không nhỏ.

2.1. Quy trình cho vay phức tạp và khó khăn trong tiếp cận

Quy trình cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội thường yêu cầu nhiều giấy tờ và thủ tục, điều này gây khó khăn cho hộ nghèo trong việc tiếp cận vốn. Nhiều hộ gia đình không đủ khả năng hoàn thành các thủ tục cần thiết, dẫn đến việc không thể vay vốn.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức tài chính

Nhiều hộ nghèo không có đủ thông tin về các chương trình tín dụng hiện có. Việc thiếu kiến thức tài chính cũng khiến họ không biết cách sử dụng vốn vay một cách hiệu quả, dẫn đến tình trạng nợ nần và không thể thoát nghèo.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo kiến thức tài chính cho hộ nghèo, và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của họ.

3.1. Cải thiện quy trình cho vay và thủ tục

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để hộ nghèo có thể dễ dàng tiếp cận vốn. Việc giảm bớt các yêu cầu về giấy tờ và thủ tục sẽ giúp nhiều hộ gia đình có cơ hội vay vốn hơn.

3.2. Đào tạo kiến thức tài chính cho hộ nghèo

Tổ chức các khóa đào tạo về kiến thức tài chính cho hộ nghèo là rất cần thiết. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về cách sử dụng vốn vay, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và khả năng thoát nghèo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Cao Bằng

Nghiên cứu về hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại Cao Bằng cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nêu trên đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều hộ nghèo đã có thể tiếp cận vốn và sử dụng hiệu quả, từ đó cải thiện đời sống và thoát nghèo.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình tín dụng

Các chương trình tín dụng đã giúp hàng ngàn hộ nghèo tại Cao Bằng tiếp cận vốn. Nhiều hộ đã đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó tạo ra thu nhập ổn định và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa tín dụng và đào tạo nghề là rất quan trọng. Hộ nghèo không chỉ cần vốn mà còn cần kiến thức để sử dụng vốn một cách hiệu quả.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tín dụng hộ nghèo

Kết luận, việc nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cao Bằng là một nhiệm vụ quan trọng. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới để đảm bảo rằng hộ nghèo có thể tiếp cận và sử dụng vốn một cách hiệu quả nhất.

5.1. Định hướng phát triển tín dụng cho hộ nghèo

Định hướng phát triển tín dụng cho hộ nghèo cần tập trung vào việc cải thiện quy trình cho vay và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu thực tế của hộ nghèo.

5.2. Tầm quan trọng của sự phối hợp giữa các bên

Sự phối hợp giữa Ngân hàng Chính sách xã hội, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo. Điều này sẽ giúp tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ tốt nhất cho hộ nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong tiến trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tại tỉnh Cao Bằng – một tỉnh miền núi biên giới phía Bắc với xuất phát điểm kinh tế thấp, tỷ lệ hộ nghèo năm 2016 chiếm tới 38,6% tổng số hộ toàn tỉnh (tương đương 48.070 hộ), trong đó 99,65% số hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò là đòn bẩy tài chính then chốt nhằm giúp các hộ nghèo tạo lập sinh kế, gia tăng tích lũy và từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn 2014 - 2018. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng chính sách, phân tích các chỉ tiêu định tính và định lượng phản ánh kết quả cấp vốn, chỉ ra các nút thắt về cơ chế vận hành, từ đó xác lập hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng giai đoạn 2020 - 2025. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Cao Bằng từ 34,82% đầu năm 2018 xuống 31,06% cuối năm 2018 (giúp 5.843 hộ thoát nghèo), đồng thời tạo tiền đề duy trì tỷ lệ nợ quá hạn toàn chi nhánh ở mức an toàn dưới 0,5% trong dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết tín dụng vi mô (Microfinance Theory) bắt nguồn từ mô hình Ngân hàng Grameen của Muhammad Yunus và Lý thuyết vòng luẩn quẩn đói nghèo của Ragnar Nurkse. Theo các lý thuyết này, người nghèo bị mắc kẹt trong vòng lặp thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm thấp, thiếu vốn đầu tư tư liệu sản xuất và năng suất lao động kém. Tín dụng chính sách can thiệp trực tiếp vào mắt xích thiếu vốn bằng cách cung cấp dòng tài chính ưu đãi mà không cần tài sản thế chấp.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

1. Chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều: Căn cứ theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg với mức thu nhập chuẩn nông thôn dưới 700.000 đồng/người/tháng và thành thị dưới 900.000 đồng/người/tháng, kết hợp mức độ thiếu hụt 5 dịch vụ xã hội cơ bản.
2. Hiệu quả tín dụng hộ nghèo: Khái niệm tổng hợp biểu thị mức độ thỏa mãn nhu cầu vốn của người nghèo, tính an toàn vốn của ngân hàng và tác động lan tỏa kinh tế - xã hội.
3. Cơ chế ủy thác từng phần: Phương thức phân phối vốn qua 4 tổ chức chính trị - xã hội cấp cơ sở.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tham chiếu kinh nghiệm thực tiễn từ mô hình Grameen tại Băng-la-đét với quy mô tổ 5 thành viên (94% là phụ nữ, tiết kiệm bắt buộc 1 taka/tuần) và Ngân hàng Nhân dân Brazil (trích 2% dự trữ bắt buộc, trần lãi suất 2%/năm qua mạng lưới hơn 6.000 điểm giao dịch bán lẻ) để đúc kết bài học về thiết kế sản phẩm tín dụng và quản lý rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ báo cáo tổng kết hoạt động giai đoạn 2014 - 2018 của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Cao Bằng, số liệu rà soát hộ nghèo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Cao Bằng, cùng các niên giám thống kê địa phương. Nghiên cứu thực hiện khảo sát chọn mẫu đại diện gồm 350 hộ vay vốn và 45 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV) tại các huyện trọng điểm như Hòa An, Bảo Lạc, Trùng Khánh và Phục Hòa.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được sử dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả địa bàn vùng sâu, vùng xa (xã khu vực III) và vùng nông thôn thuận lợi. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian 5 năm, phân tích tỷ số tài chính (tỷ lệ tăng trưởng dư nợ, vòng quay vốn, tỷ lệ nợ quá hạn) và tổng hợp định tính. Việc kết hợp các phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mối quan hệ giữa quy mô giải ngân vốn với tốc độ giảm nghèo và khả năng bảo toàn vốn của ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Cao Bằng tăng trưởng vững chắc qua từng năm trong giai đoạn 2014 - 2018. Tỷ trọng dư nợ cho vay hộ nghèo luôn chiếm vị trí chủ đạo, dao động từ 65% đến 75% trên tổng dư nợ các chương trình chính sách toàn chi nhánh. Mức cho vay bình quân một hộ tăng trưởng rõ rệt từ mức khoảng 18 triệu đồng/hộ năm 2014 lên trên 35 triệu đồng/hộ vào năm 2018, đáp ứng kịp thời chi phí đầu tư mua con giống, phân bón và máy móc nông cụ nhỏ.

Thứ hai, tín dụng chính sách đóng góp trực tiếp vào mục tiêu an sinh xã hội địa phương. Riêng trong năm 2018, dòng vốn ưu đãi đã trợ lực cho 5.843 hộ thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh 3,76% (vượt 125,3% kế hoạch năm). Số liệu này được minh chứng cụ thể thông qua Bảng biến động hộ nghèo theo khu vực và Biểu đồ so sánh tăng trưởng dư nợ cho vay hộ nghèo với doanh số thu nợ giai đoạn 2014 - 2018.

Thứ ba, chất lượng tín dụng duy trì ở mức an toàn cao khi tỷ lệ nợ quá hạn cho vay hộ nghèo được kiểm soát dưới 0,5% tổng dư nợ. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 3% đến 5% số hộ sử dụng vốn chưa đúng cam kết ban đầu, chủ yếu dùng một phần tiền vay vào chi tiêu sinh hoạt đột xuất hoặc chữa bệnh.

Thứ tư, sự phân bổ vốn có đặc thù tập trung cao độ: 94% hộ nghèo nằm ở khu vực nông thôn (45.174 hộ), 99,65% là đồng bào dân tộc thiểu số (47.903 hộ), sinh sống rải rác tại các xã vùng cao có địa hình chia cắt mạnh.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả tín dụng đạt được bắt nguồn từ quy trình cho vay 8 bước chặt chẽ kết hợp phương thức ủy thác hiệu quả qua Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên, gắn liền với 100% điểm giao dịch đặt tại trụ sở UBND xã. Mô hình Tổ TK&VV phát huy tốt tính tương trợ, giám sát chéo giữa các thành viên cùng thôn bản.

Mặc dù vậy, hiệu quả sử dụng vốn tại một số địa phương miền núi chưa thực sự bứt phá do trình độ canh tác còn lạc hậu, chăn nuôi thả rông thiếu chuồng trại và quỹ thời gian nông nhàn của lao động nghèo lên đến 265 ngày/năm. Tỷ lệ phát sinh nghèo mới và tái nghèo vẫn ở mức 5,27% tại một số xã khó khăn. Khác với mô hình Grameen áp dụng lãi suất thị trường để tự chủ tài chính hoàn toàn, NHCSXH Việt Nam vận hành theo cơ chế lãi suất ưu đãi có cấp bù từ ngân sách nhà nước, đòi hỏi năng lực quản trị rủi ro phải gắn liền với công tác khuyến nông, khuyến lâm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện điều kiện, thủ tục và nâng hạn mức cho vay: NHCSXH Việt Nam cùng Chi nhánh Cao Bằng thực hiện nâng mức cho vay tối đa đối với hộ nghèo từ 50 triệu đồng lên 100 triệu đồng/hộ, kéo dài thời hạn cho vay trung hạn từ 36 tháng lên tối đa 60 tháng nhằm phù hợp chu kỳ chăn nuôi đại gia súc và trồng rừng gỗ lớn. Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ từ 7 ngày xuống còn dưới 3 ngày làm việc trước quý IV/2021.
2. Tăng cường kiểm tra, giám sát sử dụng vốn: Ban Đại diện Hội đồng Quản trị NHCSXH cấp huyện chỉ đạo cán bộ tín dụng phối hợp UBND xã kiểm tra 100% món vay trong vòng 30 ngày sau khi giải ngân. Mục tiêu giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 0,2% toàn chi nhánh trong giai đoạn 2020 - 2025.
3. Lồng ghép tín dụng ưu đãi với chuyển giao khoa học kỹ thuật: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác, phòng chống dịch bệnh cho 100% hộ vay vốn trước khi nhận tiền giải ngân. Đảm bảo tỷ lệ sử dụng vốn sai mục đích giảm xuống dưới 1% giai đoạn 2021 - 2024.
4. Củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động Tổ TK&VV: UBND các xã và các hội đoàn thể định kỳ phân loại, đào tạo kỹ năng ghi chép sổ sách và đôn đốc thu nợ cho Ban quản lý tổ. Đặt mục tiêu 100% Tổ TK&VV đạt loại tốt và khá, duy trì nếp sinh hoạt gửi tiền tiết kiệm hàng tháng với tỷ lệ tổ viên tham gia đạt trên 90% đến năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại NHCSXH: Nắm vững phương pháp phân tích chỉ tiêu an toàn vốn, quy trình giải ngân 8 bước và kỹ năng xử lý nợ quá hạn tại địa bàn miền núi đặc thù.
2. Lãnh đạo chính quyền địa phương và các cơ quan ban ngành: Sử dụng cơ sở dữ liệu thực chứng về 48.070 hộ nghèo để xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn vốn ngân sách ủy thác địa phương và lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025.
3. Cán bộ hội đoàn thể nhận ủy thác và Ban quản lý Tổ TK&VV: Áp dụng các giải pháp bình xét công khai, phương thức đôn đốc thu lãi, thu tiết kiệm và kinh nghiệm quản lý nguồn vốn vay chặt chẽ tại cấp cơ sở.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giá trị về khung lý thuyết tài chính vi mô, mô hình tín dụng chính sách xã hội và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm định lượng kết hợp định tính.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu quả tín dụng hộ nghèo được đánh giá dựa trên những tiêu chí cốt lõi nào? Hiệu quả tín dụng được đo lường toàn diện qua quy mô dư nợ, tốc độ tăng trưởng doanh số cho vay, chất lượng nợ (tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,5%) và giá trị kinh tế - xã hội mang lại. Trọng tâm đánh giá là số hộ thoát nghèo thực chất, mức tăng thu nhập và tỷ lệ vốn sử dụng đúng mục đích sản xuất.

Mô hình Ngân hàng Grameen đóng góp kinh nghiệm gì cho tín dụng chính sách tại Cao Bằng? Mô hình Grameen khẳng định giá trị của việc cho vay qua tổ nhóm tự nguyện, phát huy cơ chế giám sát lẫn nhau và tạo thói quen tích lũy thông qua gửi tiết kiệm định kỳ hàng tuần. NHCSXH Cao Bằng đã vận dụng thành công việc huy động tiết kiệm qua Tổ TK&VV để tạo nguồn trả nợ bền vững.

Vì sao tỷ lệ hộ nghèo vay vốn là người dân tộc thiểu số tại Cao Bằng lại chiếm tỷ trọng áp đảo? Theo thống kê, 99,65% số hộ nghèo tại Cao Bằng là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng sâu, vùng xa. Do thiếu vốn tự có và tư liệu sản xuất, tín dụng chính sách không cần thế chấp tài sản là kênh tiếp cận tài chính chính thức duy nhất giúp đồng bào đầu tư sinh kế.

Cơ chế ủy thác cho vay qua các tổ chức chính trị - xã hội mang lại lợi thế gì? Cơ chế ủy thác giúp ngân hàng tiết giảm tối đa chi phí mạng lưới, chuyển tải vốn trực tiếp tới từng thôn bản xa xôi. Các hội đoàn thể cơ sở có sự am hiểu sâu sát về hoàn cảnh, tư cách của từng hộ vay, từ đó nâng cao tính công khai, minh bạch trong bình xét.

Hạn chế lớn nhất trong công tác cho vay hộ nghèo giai đoạn 2014 - 2018 là gì? Hạn chế lớn nhất là mức cho vay bình quân còn thấp so với nhu cầu đầu tư thực tế, kỳ hạn vay chưa thực sự linh hoạt với chu kỳ cây trồng, vật nuôi dài ngày, và việc lồng ghép đào tạo khuyến nông sau giải ngân ở một số xã vùng sâu còn chưa đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về tín dụng vi mô và thiết lập khung tiêu chí toàn diện đánh giá hiệu quả tín dụng chính sách đối với hộ nghèo.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2014 - 2018 tại NHCSXH tỉnh Cao Bằng cho thấy quy mô tín dụng tăng trưởng bền vững, nợ quá hạn duy trì dưới 0,5%, hỗ trợ 5.843 hộ thoát nghèo trong năm 2018.
• Nhận diện các điểm nghẽn về mức vay bình quân, tập quán sản xuất thuần nông và tỷ lệ 99,65% hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số cần các gói hỗ trợ đặc thù.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao gắn với lộ trình 2020 - 2025, tập trung nâng hạn mức vay lên 100 triệu đồng và lồng ghép khuyến nông chặt chẽ.
• Quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tải toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế để khai thác chi tiết hệ thống bảng biểu, ma trận số liệu và phân tích thực tế chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO 1.TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO 1. Tổng quan về đói nghèo 1. Khái niệm về đói nghèo Tình trạng đói nghèo ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau về cấp độ và số lượng, thay đổi theo thời gian. Người nghèo của quốc gia này có thể có mức sống cao hơn mức sống trung bình của quốc gia khác.

Bởi vậy, để nhìn nhận và đánh giá được tình trạng đói nghèo của một quốc gia, một vùng và nhận dạng được hộ đói nghèo, để từ đó có giải pháp phù hợp để xóa đói giảm nghèo, đòi hỏi chúng ta phải có sự thống nhất về khái niệm và các tiêu chí để đánh giá đói nghèo tại từng thời điểm. Ở nước ta trong những năm qua, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, nền kinh tế nước ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, bên cạnh sự tăng thu nhập và nâng cao đời sống của số đông dân chúng, vẫn còn tồn tại một bộ phận dân chúng sống nghèo khổ, đặc biệt là những hộ nông dân nghèo sống tập trung ở các vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa.Chính vì vậy, trong xã hội sự phân hoá giàu nghèo đang diễn ra ngày một sâu sắc, khoảng cách giàu, nghèo ngày càng rộng. Đây là một thách thức lớn đặt ra đòi hỏi phải có những chính sách và giải pháp phù hợp, đi đôi với phát triển kinh tế - xã hội phải thực hiện thành công chương trình, mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo.

Muốn xóa đói giảm nghèo bền vững, thì điều đầu tiên là phải trả lời được câu hỏi: Quan niệm thế nào là nghèo, người nghèo là ai và vì sao họ nghèo? Để trả lời được các câu hỏi này chính xác, phải hiểu rõ được bản chất và nội dung của đói nghèo. Phải khẳng định rằng không có định nghĩa duy nhất về đói, nghèo. Đói nghèo là tình trạng kiệt quệ bao gồm nhiều khía cạnh, từ thu nhập hạn chế đến 4 tính dễ bị tổn thương khi gặp phải những tai ương bất ngờ và ít có khả năng tham gia vào quá trình ra quyết định chung. Việt Nam thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo tại Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan tháng 9/1993: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoã mãn các nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục, tập quản của địa phương”.

Đói là tình trạng của một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức sống tối thiểu, không đảm bảo nhu cầu vật chất để duy trì cuộc sống. Đói nghèo là tổng hợp khái niệm đói và khái niệm nghèo: Đói và nghèo thường gắn chặt với nhau, nhưng mức độ gay gắt khác nhau. Đói có mức độ gay gắt cao hơn, cần thiết phải xoá và có khả năng xoá. Còn nghèo, mức độ thấp hơn và khó xoá hơn, chỉ có thể xoá dần nghèo tuyệt đối, còn nghèo tương đối chỉ có thể giảm dần.Vì vậy, để giải quyết vấn đề đói nghèo, ta thường dùng cụm từ "Xoá đói giảm nghèo".

Cụ thể hơn các khái niệm đói nghèo ta có thế thấy: Dù ở dạng nào, thì đói cũng đi liền với thiếu chất dinh dưỡng, suy dinh dưỡng. Có thể hình dung các biểu hiện của tình trạng thiếu đói như sau: - Thất thường về lượng: Bữa đói, bữa no, ăn không đủ bữa. - Về mặt năng lượng: Nếu trong một ngày con người chỉ được thoả mãn mức 1.500 calo/ngày, thì đó là đói (thiếu ăn); dưới mức đó là gay gắt. Nghèo đồng nghĩa với nghèo khổ, nghèo túng, túng thiếu.

Trong hoàn cảnh nào thì hộ nghèo, người nghèo cũng chỉ vật lộn với những mưu sinh hàng ngày về kinh tế, biểu hiện trực tiếp nhất là bữa ăn.Họ không thể vươn tới các nhu cầu về văn hoá, tinh thần, hoặc những nhu cầu này phải cắt giảm tới mức tối thiểu nhất, gần như không có. Biểu hiện rõ nhất ở các hộ nghèo là hiện tượng trẻ em bỏ học, thất học, không có điều kiện để chữa bệnh khi ốm đau. Nhìn chung ở hộ nghèo, người nghèo thu nhập thực tế của họ hầu như 5 chỉ dành chi toàn bộ cho ăn; thậm chí không đủ chi ăn, phần tích luỹ hầu như không có. Tiêu chí về đói nghèo Theo Ngân hàng thế giới World Bank, biện pháp áp dụng thông dụng nhất để đo lường đói nghèo là dựa trên mức thu nhập hoặc mức chi tiêu.

Một người được coi là nghèo, nếu mức độ chi tiêu hoặc thu nhập của anh ta xuống dưới mức tối thiểu cần thiết để đáp ứng cho các nhu cầu căn bản. Mức tối thiếu này được gọi là “ngưỡng đói nghèo”. Các yếu tố đáp ứng nhu cầu căn bản thay đổi theo thời gian và xã hội. Do đó, ngưỡng đói nghèo khác nhau theo thời gian và địa điểm và mỗi quốc gia sử dụng các ngưỡng thích hợp với mức độ phát triển, chuẩn mực và giá trị xã hội của mình.

Để tổng hợp và so sánh toàn cầu, Ngân hàng thế giới sử dụng ngưỡng tham chiếu $1 và $2/ngày trong thuật ngữ “sức mua tương đương” (PPP) 1993 (PPP đo lường sức mua tương đối của đồng tiền các quốc gia). - Trong quá trình nghiên cứu đói nghèo và thực hiện chương trình XĐGN ở Việt Nam, WB đã đưa ra hai mức chuẩn nghèo đối với ViệtNam: Thứ nhất, là số tiền cần thiết để mua một số lương thực, thực phẩm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng với lượng 2.100 calo/người/ngày, gọi là chuẩn nghèo về lương thực, thực phẩm. Thứ hai, là số tiền cần thiết bao gồm cả chi tiêu cho lương thực, thực phẩm và chi tiêu cho các nhu cầu cần thiết khác, gọi là chuẩn nghèo chung. - Tại Việt Nam hiện nay đang sử dụng một loạt các chỉ tiêu đánh giá về nghèo đói và phát triển xã hội: Bộ LĐ-TB&XH (cơ quan thường trực của Chính phủ trong tổ chức, triển khai, thực hiện XĐGN) dùng phương pháp dựa trên thu nhập của hộ gia đình tuỳ theo từng thời gian.

Các hộ được xếp vào diện nghèo, nếu thu nhập đầu người của họ ở dưới mức chuẩn được xác định. Mức này khác nhau giữa thành thị, nông thôn và miền núi. Tỷ lệ nghèo được xác định bằng tỷ lệ giữa dân số có thu nhập dưới ngưỡng nghèo so với tổng dân số trong cùng một thời điểm. 6 Năm 2015, chuẩn nghèo đói thuộc phạm vi của chương trình quốc gia theo Quyết định Số 59/2015/QĐ-TTg Thủ tướng ban hành chuẩn hộ nghèo, cận nghèo để áp dụng cho thời kỳ từ năm 2016-2020 như sau: - Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 700.000 đồng/ người/tháng (từ 8.000 đồng/người/năm) trở xuống.

- Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 900.000 đồng/người/tháng (từ 10.000 đồng/người/năm) trở xuống. - Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 1.000 đồng /người/tháng. - Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 1.000 đồng/người/tháng. - Căn cứ quyết định số 50/2016/QĐ-TTg ngày 30 tháng 11 năm 2016 về Tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016-2020 được công bố như sau: - Thôn đặc biệt khó khăn là thôn có 1 trong 2 tiêu chí sau: (1) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 65% trở lên (trong đó tỷ lệ hộ nghèo từ 35% trở lên) theo tiêu chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020.

(2) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 55% trở (các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từ 30% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có 2 trong 3 yếu tố sau (đối với các thôn có số hộ dân tộc thiểu số từ 80% trở lên, cần có 1 trong 3 yếu tố): trục chính đường giao thông thôn hoặc liên thôn chưa được cứng hóa theo tiêu chuẩn nông thôn mới; từ 60% trở lên số phòng học cho lớp mẫu giáo chưa được kiên cố; chưa có Nhà văn hóa - Khu thể thao thông theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. - Xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi được xác định theo ba khu vực: Xã khu vực III là xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; xã khu vực II là xã có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn nhưng đã tạm thời ổn định; xã khu vực I là các xã còn lại. 7 - Xã khu vực III là xã có ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau: số thôn đặc biệt khó khăn còn từ 35% trở lên (trong đó tỷ lệ hộ nghèo từ 35% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020; tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 55% trở lên (các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ, khu vực đồng bằng sông Cửu Long từ 30% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có ít nhất 3 trong 6 điều kiện sau (đối với xã có số hộ dân tộc thiểu số từ 60% trở lên, cần có ít nhất 2 trong 6 điều kiện): trục chính đường giao thông đến Ủy ban nhân dân xã hoặc đường liên xã chưa được nhựa hóa, bê tông hóa theo tiêu chí nông thôn mới; trường mầm non, trường tiểu học hoặc trường trung học cơ sở chưa đạt chuẩn quốc gia theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; chưa đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã theo quy định của Bộ Y tế; chưa có Trung tâm Văn hóa, Thể thao xã theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; còn từ 20% số hộ trở lên chưa có nước sinh hoạt hợp vệ sinh và còn từ 40% số hộ trở lên chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh theo quy định của Bộ Y tế.