Chương 1: Cơ sở lý luận về thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội. Chương 2: Thực trạng thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội. Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội. 6 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN I.
Những công trình đã nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Những công trình trong nƣớc Trải qua 68 năm xây dựng và trưởng thành, từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64/SL ngày 23 tháng 11 năm 1945, thành lập “Ban Thanh tra đặc biệt” đã đánh dấu sự ra đời của ngành Thanh tra Việt nam. Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, ngành Thanh tra luôn xứng đáng với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”. Mỗi một giai đoạn có những yêu cầu đòi hỏi khác nhau, nhưng ở thời kỳ nào cũng vậy, tổ chức thanh tra luôn hoạt động dưới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước công tác thanh tra, kiểm tra luôn được Đảng và Chính phủ quan tâm và chỉ đạo sát sao.
Từ khi có Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 sau đó có Luật Thanh tra năm 2004 và mới đây nhất là Luật Thanh tra năm 2010 có hiệu lực kể từ 01/7/2011, Công tác nghiên cứu khoa học luôn được Lãnh đạo TTCP quan tâm nhằm nâng cao trình độ lý luận của cán bộ, gắn lý luận với thực tiễn và nhằm bổ xung lý luận cho thực tiễn cũng như thông qua thực tiễn để làm sáng tỏ các lý luận nghiệp vụ của toàn ngành. Trong suốt mấy chục năm qua cho đến nay, TTCP đã nghiệm thu 132 đề tài nghiên cứu khoa học; Trong đó, có 04 đề tài khoa học cấp Nhà nước, 61 đề tài khoa học cấp bộ và 67 đề tài khoa học cấp cơ sở. Các công trình nghiên cứu được tập trung theo 04 nội dung lĩnh vực sau: Hướng thứ nhất: Các tác giả quan tâm nghiên cứu về quá trình ra đời, hình thành, phát triển truyền thống của ngành cũng như quan điểm của Đảng, chính phủ về ngành Thanh tra Việt Nam; cụ thể như: Lịch sử truyền thống ngành Thanh tra Việt Nam của Tiến sỹ Vũ Phạm Quyết Thắng nhân dịp kỷ niệm 65 năm truyền thống ngành Thanh tra Việt Nam. Tác giả nghiên cứu 7 “Lịch sử Thanh tra Việt Nam 1945 - 2010” đã phân tích và chỉ ra được những vấn đề cơ bản về: Quá trình hình thành và phát triển của ngành Thanh tra từ 1945 - 2010; Về vai trò, vị trí của công tác thanh tra nói chung và các tổ chức thanh tra nhà nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc; Khái quát về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh tra trong các giai đoạn lịch sử; Kinh nghiệm thực tiễn góp phần thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác thanh tra trong thời kỳ đổi mới hiện nay.
Có thể nói đây là tác phẩm phản ánh một cách hệ thống, đầy đủ và toàn diện nhất về quá trình ra đời, phát triển và những hoạt động, đóng góp chủ yếu cũng như kinh nghiệm xây dựng bộ máy của ngành Thanh tra Việt Nam. Tác giả Quách Lê Thanh đã nghiên cứu, phân tích “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh tra”. Tác giả đã phân tích từ trước khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời và trong suốt quá trình phát triển của đất nước đến trước khi qua đời, Hồ Chí Minh vẫn quan tâm chỉ đạo công tác thanh tra. Đề tài khoa học của tác giả là sản phẩm có giá trị cao, làm cơ sở lý luận về Tư tưởng của Hồ Chí Minh trong quá trình lãnh đạo cách mạng nói chung và chỉ đạo hoạt động thanh tra nói riêng.
Nhìn chung ở hướng nghiên cứu này các tác giả đã đề cập nhiều về quá trình hình thành và phát triễn của ngành thanh tra qua các thời kỳ, sự quan tâm cũng như quan điểm chỉ đạo của Đảng, Bác Hồ đối với công tác của ngành thanh tra. Phần này các tác giả hầu như không nghiên cứu và đề cập đến các nghiệp vụ hoạt động của thanh tra nói chung cũng như hoạt động thanh tra diện rộng của TTCP nói riêng. Hướng thứ hai: Các tác giả tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và các giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác thanh tra như: Về mặt lý luận đối với công tác thanh tra, nhiều tác giả đã nghiên cứu. Tuy nhiên, đề tài nghiên cứu khoa học quy mô, sâu sắc cấp Nhà nước như : “Hoàn thiện cơ 8 chế thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước” của tác giả Trần Đức Lượng.
Kết quả nghiên cứu của tác giả đã phân tích và hệ thống hóa lý luận về thanh tra, kiểm tra, giám sát. Đây là công trình khoa học có giá trị, làm cơ sở lý luận cho các tác giả nghiên cứu sau này phát triển và hoàn thiện hơn trong công tác quản lý nhà nước về công tác thanh tra. Tác giả Nguyễn Duy Cát đã đưa ra “Cơ sở lý luận nghiệp vụ thanh tra”. Thông qua công trình nghiên cứu, tác giả đã phân tích những lý luận cơ bản về nghiệp vụ thanh tra; Công trình khoa học “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra trong điều kiện kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam” của tác giả Phạm Văn Khanh đã phân tích và chỉ rõ từ lý luận đến thực tiễn hoạt động thanh tra trong điều kiện kinh tế nhiều thành phần hiện nay; Quản lý nhà nước về công tác thanh tra theo hướng đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra của tác giả Lê Bình Vọng cũng chỉ rõ cần có một cơ cấu tổ chức và hoạt động thanh tra phù hợp với giai đoạn mới hiện nay.
Nhìn chung, các tác giả nghiên cứu theo hướng này đã thu được những kết quả nhất định cả về lý luận cũng như thực tiễn công tác thanh tra như: phân tích và so sánh, phân loại khái niệm thanh tra, kiểm tra, giám sát, kiểm sát cũng như khái quát các hệ thống quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; nghiên cứu tổng thể về thực tiễn đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra trong điều kiện nền kinh tế nhiều thành phần, thực trạng công tác thanh tra kinh tế - xã hội tại các địa phương, bộ, ngành cụ thể gắn với giải pháp khắc phục, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong quản lý kinh tế; Qua những chuyến trao đổi, nghiên cứu, thực địa với các cơ quan, tổ chức quốc tế tại một số quốc gia (như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ai Cập, Ấn Độ, Hoa Kỳ…) và trong khuôn khổ hợp tác quốc tế trong công tác thanh tra, các tác giả đã có những nghiên cứu, tìm hiểu về tổ chức, chức năng và rút ra những nhận xét, đánh giá về tổ chức, hoạt động của cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát một số nước trên thế giới. Từ 9 đó, tạo cơ sở khoa học để xây dựng quy trình tiến hành một cuộc thanh tra hành chính cũng như đề xuất các phương án đổi mới hệ thống tổ chức TTNN theo hướng cải cách hành chính, đồng thời góp phần quan trọng trong xây dựng, sửa đổi, hoàn thiện Luật Thanh tra. Trong phần nghiên cứu này chưa có tác giả nào đề cập hoặc nghiên cứu về nghiệp vụ hoạt động thanh tra diện rộng trong thực hiện CSXH của TTCP. Hướng thứ ba: Các tác giả tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và các giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo như: Khiếu nại, tố cáo hành chính - cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp của Tiến sỹ Lê Tiến Hào đã trên cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; Việc giải quyết khiếu nại của dân trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước sau khi Tòa án hành chính được thiết lập của tác giả Lê Đình Đấu; Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của cơ quan hành chính nhà nước về giải quyết khiếu nại tố cáo và chống tham nhũng của tác giả Phạm Văn Khanh; Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai, nhà ở hiện nay của tác giả Ngô Đăng Huynh; Hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính của tác giả Nguyễn Văn Thanh; Việc thực hiện thẩm quyền giải quyết của thủ trưởng các cơ quan nhà nước và trách nhiệm của các tổ chức thanh tra trong giải quyết khiếu nại hành chính của tác giả Phạm Văn Long; Đổi mới cơ chế giải quyết tố cáo hiện nay của tác giả Đỗ Gia Thư; Tiếp tục đổi mới cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam của tác giả Đinh Văn Minh… Các tác giả theo hướng nghiên cứu này đã làm sáng tỏ được một số nội dung chính sau đây: Hệ thống lý luận về khiếu nại, tố cáo, cơ sở giải quyết khiếu nại, tố cáo trong các cơ quan hành chính nhà nước nói chung và tổ chức thanh tra nhà nước nói riêng, làm cơ sở khoa học phục vụ việc xây dựng quy trình xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo, quy chế tiếp công dân và là cơ sở lý luận trong việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Khiếu nại, Tố cáo của 10 công dân năm 1991 cho đến việc tách riêng Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo năm 2011; thực trạng khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng như giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo tại một số địa phương, bộ, ngành cũng như giới hạn ở một số chuyên đề mang tính thời sự như đất đai, giải phóng mặt bằng…Trong phần nghiên cứu này hấu hết các tác giả cũng không đề cập đến qui trình nghiệp vụ thanh tra diện rộng của TTCP.