CHƯƠNG 1 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TÀI SẢN LƯU ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về tài sản lưu động của doanh nghiệp 1. Khái niệm và phân loại Doanh nghiệp * Khái niệm: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định được đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật nhằm mục đích cho hoạt động kinh doanh, mục đích sinh lời. Doanh nghiệp phải hội tụ các điều kiện do pháp luật quy định, là tổ chức kinh tế được thành lập để chủ yếu hoạt động từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Nền kinh tế với sự đa dạng của các thành phần kinh tế và quyền tự do kinh doanh của công dân đã tạo ra sự đa dạng của các loại hình doanh nghiệp xét về mặt sở hữu tài sản.
Ở nước ta hiện nay có các loại hình doanh nghiệp chủ yếu sau đây: + Doanh nghiệp Nhà nước + Doanh nghiệp tư nhân + Công ty hợp danh + Công ty trách nhiệm hữu hạn + Công ty Cổ phần + Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài + Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài + Hợp tác xã Loại hình tổ chức doanh nghiệp ảnh hưởng rất lớn đến việc tổ chức tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt về hai vấn đề tài chính chủ yếu: + Vốn và huy động vốn + Phân phối lợi nhuận * Phân loại doanh nghiệp Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 Trần Thị Hoa Lớp TCDN A – K16 Doanh nghiệp Nhà nước: Là tổ chức kinh tế thuộc sở hữu Nhà nước do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích, nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội do Nhà nước giao. Doanh nghiệp Nhà nước mới thành lập được ngân sách Nhà nước đầu tư toàn bộ hoặc một phần vốn điều lệ ban đầu nhưng không thấp hơn tổng mức vốn pháp định của các ngành nghề mà doanh nghiệp đó kinh doanh. Ngoài số vốn Nhà nước đầu tư, doanh nghiệp Nhà nước được quyền huy động vốn dưới các hình thức: Phát hành trái phiếu, vay vốn, nhận vốn góp liên kết và các hình thức khác. Việc huy động vốn không được làm thay đổi hình thức sở hữu của doanh nghiệp và phải tuân theo các quy định của pháp luật hiện hành.
Việc phân phối lợi nhuận sau thuế (lợi nhuận sau khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp) thực hiện theo quy định của Chính phủ. Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn do doanh nghiệp quản lý. Như vậy, có thể thấy doanh nghiệp Nhà nước chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn đối với các khoản nợ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp tư nhân: là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.
Như vậy, chủ doanh nghiệp là người đầu tư bằng vốn của mình và cũng có thể huy động thêm vốn từ bên ngoài qua các hình thức đi vay. Tuy nhiên, loại hình doanh nghiệp này không được phép phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào để huy động vốn trên thị trường. Qua đó cho thấy, nguồn vốn của doanh nghiệp tư nhân là hạn hẹp, loại hình doanh nghiệp này thường thích hợp với kinh doanh quy mô nhỏ. Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền quyết định đối với tất cả mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, có quyền cho thuê toàn bộ doanh nghiệp của mình, có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác, hoặc có quyền tạm ngừng hoạt động kinh doanh.
Việc thực hiện cho thuê hay bán doanh nghiệp hoặc tạm ngừng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải tuân theo yêu cầu của pháp luật hiện hành. Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 Trần Thị Hoa Lớp TCDN A – K16 Lợi nhuận sau thuế hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của chủ doanh nghiệp. Trong hoạt động kinh doanh, chủ doanh nghiệp tư nhân tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động. Điều đó cũng có nghĩa là về mặt tài chính, chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ của doanh nghiệp.
Đây cũng là một điều bất lợi của hình thức doanh nghiệp này. Công ty hợp danh: là doanh nghiệp trong đó: - Phải có ít nhất 2 thành viên hợp danh: ngoài các thành viên hợp danh có thể có thành viên góp vốn. - Thành viên hợp danh phải là cá nhân, có trình độ chuyên môn và uy tín nghề nghiệp, phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của Công ty. - Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của Công ty trong phạm vi số vốn đã góp và Công ty.
Trong Công ty hợp danh, thành viên hợp danh có quyền quản lý Công ty, tiến hành hoạt động kinh doanh nhân danh Công ty. Các thành viên hợp danh có quyền ngang nhau khi quyết định các vấn đề quản lý Công ty, cùng liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của Công ty. Thành viên góp vốn có quyền được chia lợi nhuận theo tỷ lệ được quy định tại điều lệ Công ty, không được tham gia quản lý và hoạt động kinh doanh nhân danh Công ty. Ngoài vốn điều lệ, Công ty hợp danh có quyền lựa chọn hình thức và cách thức huy động vốn theo quy định của pháp luật, nhưng không được pháp hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
Công ty Trách nhiệm hữu hạn: theo luật doanh nghiệp hiện hành ở nước ta, có 2 dạng Công ty TNHH; + Công ty TNHH (có 2 thành viên trở lên) là doanh nghiệp trong đó” - Thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp. Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 Trần Thị Hoa Lớp TCDN A – K16 - Phần vốn góp của thành viên chỉ được chuyển nhượng theo quy định của pháp luật tại Điều 32 của Luật doanh nghiệp. - Thành viên có thể là tổ chức, cá nhân, số lượng thành viên theo quy định của pháp luật Thành viên phải góp vốn đầy đủ và đúng hạn như đã cam kết. Ngoài phần vốn góp của thành viên, Công ty có quyền lựa chọn hình thức và cách thức huy động vốn theo quy định của pháp luật, nhưng Công ty không được phát hành cổ phiếu.
Thành viên Công ty chịu trách nhiệm hữu hạn, có quyền chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp, nhưng trước hết phải chào bán phần vốn đó cho tất cả các thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của họ trong Công ty. Chỉ được chuyển nhượng cho người không phải là thành viên nếu các thành viên còn lại của Công ty không mua hoặc không mua hết. Thành viên có quyền yêu cầu Công ty mua lại phần vốn góp của mình, nếu thành viên đó bỏ phiếu chống hoặc phản đối bằng văn bản với quyết định của hội động thành viên về các vấn đề: + Sửa đổi, bổ sung các nội dung trong điều lệ Công ty liên quan đến quyền và nghĩa vụ của thành viên, quyền và nhiệm vụ của Hội đồng thành viên. + Tổ chức lại Công ty.
+ Các trường hợp khác quy định tại điều lệ Công ty. Trong quá trình hoạt động, theo quyết định của Hội đồng thành viên, Công ty có thể tăng hoặc giảm vốn điều lệ theo quy định của pháp luật. Hội đồng thành viên của Công ty quyết định phương án sử dụng và phân chia lợi nhuận hoặc phương án xử lý lỗ của Công ty. - Công ty TNHH 1 thành viên: là doanh nghiệp do một tổ chức làm chủ sở hữu, chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp trong phạm vi tài sản của doanh nghiệp.
Công ty có quyền lựa chọn hình thức và cách thức huy động vốn, tuy nhiên Công ty không có quyền phát hành cổ phiếu Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 Trần Thị Hoa Lớp TCDN A – K16 Chủ sở hữu Công ty không được trực tiếp rút một phần hoặc toàn bộ vốn góp đã góp vào Công ty, chỉ được quyền rút vốn bằng cách chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ số vốn cho tổ chức hoặc cá nhân khác. Chủ sở hữu Công ty là người quyết định sử dụng lợi nhuận sau thuế. Công ty cổ phần: là doanh nghiệp trong đó - Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. - Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.
- Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp có quy định của pháp luật. - Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân: số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và không hạn chế số lượng tối đa. Ngoài các hình thức huy động vốn thông thường, Công ty cổ phần có thể phát hành các loại chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) ra công chúng để huy động vốn nếu đủ tiêu chuẩn theo luật định. Đây là một ưu thế của loại hình doanh nghiệp này.
Các thành viên của Công ty được tư do chuyển nhượng cổ phiếu của mình cho người khác. Điều này làm cho các nhà đầu tư có thể chuyển dịch vốn đầu tư của mình. Việc phân phối lợi nhuận sau thuế thuộc quyền quyết định của các thành viên trong Công ty. Cũng giống như Công ty TNHH, thành viên của Công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn với các khoản nợ của Công ty trong phạm vi phần vốn đã góp.
Tài sản lưu động của Doanh nghiệp. Khái niệm tài sản lưu động của Doanh nghiệp Quá trình sản xuất kinh doanh luôn cần phải có ba yếu tố cơ bản là: Sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 9 Trần Thị Hoa Lớp TCDN A – K16 Sức lao động là tổng hợp thể lực và trí lực của con người, là điều kiện tiên quyết của mọi quá trình sản xuất xã hội. Mọi quá trình vận động phát triển sản xuất kinh doanh đều đòi hỏi sức lao động ngày càng có chất lượng cao hơn.
Đối tượng lao động là tất cả những vật mà con người tác động vào nhằm biến đối nó phù hợp với mục đích sử dụng. Đối tượng lao động chính là yếu tố vật chất của sản phẩm và được chia thành hai loại: - Loại thứ nhất có sẵn trong tự nhiên như: Cây gỗ trong rừng nguyên sinh, các loại quặng, than đá trong lòng đất, các loại hải sản .