lời mở đầu và kết luận gồm có ba phần sau: Phần I : Cơ sở lý luận về tổ chức hạch toán TSCĐ với việc nâng cao hiệu quả sử dụng TSCĐ. Phần II : Thực trạng công tác kế toán TSCĐ tại Công ty Hoá chất mỏ. Phần III : Một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán TSCĐ tại Công ty Hoá chất mỏ. Nguyễn Thị Thu Hương- Lớp Kế toán C- Khoá 41 (1999- 2003) Luận văn tốt nghiệp 1 Chuyên ngành Kế toán tổng hợp Phần I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HẠCH TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH I.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH 1. Tài sản cố định và các yêu cầu về quản lý TSCĐ là những tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài.Theo quy định hiện hành của chế độ kế toán Việt Nam thì một tài sản được ghi nhận là TSCĐ phải có thời gian sử dụng lớn hơn một năm và có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên. TSCĐ có các đặc điểm sau: TSCĐ tham gia nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh. Nếu là TSCĐ hữu hình thì tài sản không thay đổi hình thái vật chất ban đầu trong suốt quá trình sử dụng cho tới khi hư hỏng.
Trong quá trình tham gia sản xuất kinh doanh, giá trị của TSCĐ bị hao mòn dần và được dịch chuyển từng phần vào giá trị của sản phẩm mới sáng tạo ra hoặc vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Chính những đặc điểm trên là cơ sở để phân biệt giữa hai nhóm tư liệu lao động là TSCĐ và công cụ dụng cụ, đồng thời nó cũng đặt ra một yêu cầu cao về quản lý sử dụng cũng như yêu cầu về tổ chức công tác hạch toán TSCĐ trong mỗi doanh nghiệp. Yêu cầu về quản lý: công tác kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp phải quản lý tốt TSCĐ trên hệ thống sổ sách và để phục vụ cho quá trình quản lý, kế toán phải cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời các thông tin về: Quản lý TSCĐ về chủng loại theo đặc trưng kỹ thuật và đặc trưng kinh tế Nguyên giá, giá trị hao mòn, giá trị còn lại, nguồn hình thành TSCĐ… Các thông tin về sử dụng và khấu hao TSCĐ như: thời gian sử dụng, phương pháp thu hồi vốn, phương pháp khấu hao và phương pháp phân bổ chi phí cho các đối tượng sử dụng. Yêu cầu về tổ chức công tác kế toán TSCĐ: Tổ chức phân loại TSCĐ và đánh giá TSCĐ theo đúng chế độ quy định.
Nguyễn Thị Thu Hương- Lớp Kế toán C- Khoá 41 (1999- 2003) Luận văn tốt nghiệp 2 Chuyên ngành Kế toán tổng hợp Tổ chức công tác hạch toán ban đầu các nghiệp vụ biến động, khấu hao, sửa chữa TSCĐ, cũng như việc phản ánh các nghiệp vụ này trên hệ thống sổ kế toán theo đúng chế độ quy định và theo tính đặc thù TSCĐ trong đơn vị. Thực hiện tốt chế độ báo cáo TSCĐ theo đúng chế độ và yêu cầu quản lý. Phân loại và đánh giá tài sản cố định 2. Phân loại tài sản cố định 2.
Phân loại tài sản cố định theo hình thái biểu hiện Theo cách này, TSCĐ được chia làm 2 loại: TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình. Theo quy định tại Quyết định 166/1999/QĐ-BTC ngày 30/12/1999 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ: TSCĐ hữu hình: là những tư liệu lao động có hình thái vật chất cụ thể, có đủ tiêu chuẩn giá trị và thời gian sử dụng lâu dài (giá trị từ 5 triệu đồng và thời gian sử dụng từ một năm trở lên), tham gia nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu. TSCĐ hữu hình bao gồm: Nhà cửa, vật kiến trúc. Máy móc, thiết bị Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn Thiết bị, dụng cụ quản lý Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm TSCĐ hữu hình khác.
TSCĐ vô hình: là những TSCĐ không có hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư có liên quan trực tiếp đến nhiều chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. TSCĐ vô hình bao gồm: Quyền sử dụng đất. Chi phí thành lập doanh nghiệp. Bằng phát minh sáng chế.
Chi phí nghiên cứu, phát triển. Lợi thế thương mại. TSCĐ vô hình khác. Nguyễn Thị Thu Hương- Lớp Kế toán C- Khoá 41 (1999- 2003) Luận văn tốt nghiệp 3 Chuyên ngành Kế toán tổng hợp 2.
Phân loại TSCĐ theo quyền sở hữu Theo cách này, TSCĐ trong doanh nghiệp được chia làm hai loại: TSCĐ tự có: là những TSCĐ thuộc quyền sở hữu, sử dụng và quyền định đoạt của doanh nghiệp. Các TSCĐ này có thể được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như ngân sách cấp, vốn tự bổ sung, vốn vay, liên doanh, liên kết… TSCĐ đi thuê: với những tài sản này doanh nghiệp chỉ có quyền sử dụng mà không có quyền sở hữu hay định đoạt trong suốt thời gian đi thuê. TSCĐ đi thuê bao gồm hai loại: TSCĐ thuê tài chính: là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của Công ty cho thuê tài chính nếu hợp đồng thuê thoả mãn ít nhất 1 trong 4 điều kiện sau: Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được chuyển quyền sở hữu tài sản thuê hoặc được tiếp tục thuê theo thoả thuận của hai bên. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được lựa chọn mua tài sản thuê theo giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm mua lại.
Thời hạn thuê một loại tài sản ít nhất phải bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản thuê. Tổng số tiền thuê tài sản quy định tại hợp đồng thuê ít nhất phải tương đương với giá của tài sản đó trên thị trường vào thời điểm ký kết hợp đồng. TSCĐ thuê hoạt động: là những tài sản đi thuê không thoả mãn bất kỳ một điều kiện nào trong các điều kiện của thuê tài chính. Phân loại TSCĐ theo nguồn hình thành TSCĐ do vốn Ngân sách (hoặc cấp trên) cấp.
TSCĐ được trang bị bằng nguồn vốn tự bổ sung. TSCĐ được trang bị bằng nguồn vốn vay. TSCĐ được trang bị bằng các nguồn khác như nhận góp vốn liên doanh, liên kết của các đơn vị khác… 2. Phân loại TSCĐ theo công dụng và tình hình sử dụng TSCĐ dùng cho sản xuất, kinh doanh.
TSCĐ sử dụng cho nhu cầu phúc lợi, cho hoạt động hành chính sự nghiệp Nguyễn Thị Thu Hương- Lớp Kế toán C- Khoá 41 (1999- 2003) Luận văn tốt nghiệp 4 Chuyên ngành Kế toán tổng hợp TSCĐ chờ xử lý: là những TSCĐ bị hư hỏng, đang tranh chấp… 2. Đánh giá tài sản cố định Đánh giá TSCĐ là việc xác định giá trị ghi sổ của TSCĐ theo những nguyên tắc nhất định. Giá trị ghi sổ của TSCĐ được thể hiện qua 3 chỉ tiêu: 2. Nguyên giá tài sản cố định Nguyên giá TSCĐ hữu hình (thuộc sở hữu của doanh nghiệp): TSCĐ loại mua sắm (cả cũ và mới): nguyên giá bao gồm giá thực tế phải trả, lãi tiền vay đầu tư cho TSCĐ khi chưa đưa TSCĐ vào sử dụng; các chi phí vận chuyển, bốc dỡ; các chi phí sửa chữa tân trang, chi phí lắp đặt, chạy thử trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng và thuế, lệ phí trước bạ (nếu có)… TSCĐ được cấp phát điều chuyển đến: nguyên giá bao gồm giá trị còn lại ghi sổ ở đơn vị cấp (hoặc giá trị đánh giá thực tế của Hội đồng giao nhận) cộng với các phí tổn mới trước khi sử dụng mà bên nhận phải chi ra (chi phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử…).
Riêng trường hợp điều chuyển TSCĐ giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc thì các chỉ tiêu nguyên giá, hao mòn luỹ kế, giá trị còn lại của tài sản được ghi theo sổ của đơn vị cấp. Các chi phí trước khi sử dụng được hạch toán vào chi phí kinh doanh trong kỳ. TSCĐ do bộ phận xây dựng cơ bản tự làm bàn giao: nguyên giá là giá thực tế của công trình xây dựng cùng các chi phí khác có liên quan và lệ phí trước bạ (nếu có). TSCĐ đầu tư theo phương thức giao thầu: nguyên giá là giá phải trả cho bên nhận thầu cộng với các khoản phí tổn mới trước khi sử dụng (chạy thử, thuế trước bạ…) trừ đi các khoản giảm giá.
Nguyên giá TSCĐ vô hình thuộc sở hữu doanh nghiệp: là các chi phí thực tế phải trả khi thực hiện như phí tổn thành lập doanh nghiệp, chi phí cho công tác nghiên cứu, phát triển… Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính: được phản ánh ở đơn vị thuê như đơn vị chủ sở hữu tài sản bao gồm: giá mua thực tế, các chi phí vận chuyển, bốc dỡ, Nguyễn Thị Thu Hương- Lớp Kế toán C- Khoá 41 (1999- 2003) Luận văn tốt nghiệp 5 Chuyên ngành Kế toán tổng hợp các chi phí sửa chữa tân trang trước khi sử dụng, chi phí lắp đặt, chạy thử, thuế và lệ phí trước bạ (nếu có)… 2. Giá trị hao mòn của tài sản cố định Hao mòn TSCĐ là sự giảm dần giá trị sử dụng và giá trị của TSCĐ do tham gia vào hoạt động kinh doanh, do bào mòn của tự nhiên, do tiến bộ kỹ thuật…trong quá trình hoạt động của TSCĐ. Để thu hồi lại giá trị hao mòn của TSCĐ để tái sản xuất lại TSCĐ, người ta tiến hành trích khấu hao bằng cách chuyển phần giá trị hao mòn của tài sản đó vào giá trị sản phẩm tạo ra hoặc vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ. Hao mòn là một hiện tượng khách quan, còn khấu hao lại là việc tính toán và phân bổ có hệ thống nguyên giá của TSCĐ vào chi phí kinh doanh qua thời gian sử dụng của TSCĐ.
Giá trị còn lại của tài sản cố định Giá trị còn lại trên sổ kế toán của TSCĐ: được xác định bằng hiệu số giữa nguyên giá TSCĐ và số khấu hao luỹ kế của TSCĐ đó tính đến thời điểm xác định. Chỉ tiêu này thể hiện phần giá trị TSCĐ chưa được chuyển dịch vào giá trị sản phẩm sáng tạo ra hoặc vào chi phí kinh doanh của doanh nghiệp. Việc đánh giá đúng giá trị của TSCĐ (trên cả 3 chỉ tiêu) là rất quan trọng vì nếu đánh giá TSCĐ một cách đúng đắn sẽ phản ánh đúng được giá trị TSCĐ hiện có của doanh nghiệp trên các báo cáo tài chính và chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.