CHƯƠNG 1: NHUNG VAN ĐÈ LÝ LUẬN CƠ BẢN VE HIỆU QUA HOAT DONG MOI GIỚI CUA CÔNG TY CHUNG KHOÁN 1. Tổng quan về công ty chứng khoán 1. Khái niệm, phân loại công ty chứng khoán 1. Khái niệm công ty chứng khoán TTCK là một bộ phận quan trọng của thị trường tài chính, góp phần vào sự phát triển chung của một nền kinh tế.
Không chỉ vậy, thị trường chứng khoán còn được mọi người ví như phong vũ biểu của nền kinh tế. Những diễn biến của thị trường chứng khoán có thê giúp có những dự đoán tuyệt vời cho tình hình hoạt động kinh doanh sắp tới của một công ty hay nền kinh tế của một quốc gia thời gian sắp tới. Thị trường chứng khoán là nơi tiến hành các giao dịch với một loại tài sản đặc biệt, đó là tài sản tài chính, đây là loại tài sản thanh khoản cao, nhưng việc mua bán không được thực hiện một cách trực tiếp giữa hai bên mua bán, mà theo phải theo nguyên tắc trung gian, tức là phải qua môi giới. Việc thông qua một tô chức trung gian như vậy giúp quản lý các loại chứng khoán, tránh vấn đề bất cân xứng về thông tin ở trên thị trường, tăng sự minh bạch, an toàn của thị trường, tạo môi trường lành mạnh hơn cho các nhà đầu tư.
Như vậy, công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán. Phân loại công ty chứng khoán e Phan theo loại hình tổ chức Phân theo loại hình tổ chức thì gồm có 3 loại hình công ty chứng khoán - - Công ty hợp danh + Phải có trên hai chủ sở hữu, đồng thời, đây là loại hình công ty có tư cách pháp nhân. + Những thành viên hợp danh hay là những thành viên tham gia quản lý công ty, phải chịu trách nhiệm vô hạn về các nghĩa vụ của công ty băng tất cả tài sản của mình. Ngoài thành viên hợp danh, còn có thành viên góp vôn.
Đây là những người chỉ phải chịu trách nhiệm giới hạn ở trong phần vốn góp vào công ty đối với những khoản nợ của doanh nghiệp. Thành viên góp vốn do đó không có quyền tham gia quản lý các hoạt động kinh doanh của công ty. + Đây là loại hình công ty không được phép phát hành bất kỳ loại chứng khoán nao, do đó, việc gia tăng nguôn von cho hoạt động kinh doanh chỉ đến từ sự đóng góp của các thành viên hợp danh và góp vốn của công ty chứng khoán. - _ Công ty trách nhiệm hữu han + Ở loại hình công ty này, thì thành viên công ty chỉ phải có trách nhiệm hữu hạn đối với các nghĩa vụ cũng như là với các khoản nợ của doanh nghiệp, tương ứng với phần vốn mà thành viên đó đã cam kết góp.
+ Loại hình công ty này không được tăng thêm vốn bằng việc tiến hành phát hành các cô phiếu, tuy nhiên, so với công ty hợp danh thì việc huy động vốn dễ dàng hơn, do công ty trách nhiệm hữu hạn được quyền phát hành trái phiếu. - Công ty cé phan + Loại hình công ty này có tư cách pháp nhân, chu sở hữu doanh nghiệp chính là người năm giữ cỗ phiếu- các cổ đông. Cổ đông có quyền tham gia vào các hoạt động của công ty. Các cổ dong có thé rút vốn hay chuyền nhượng quyền sở hữu một cách dễ dàng.
Vì vậy, các cô đông chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty. + Có sự tách biệt giữa việc sở hữu doanh nghiệp và việc trực tiếp tham gia điều hành doanh nghiệp. Thông thường, thông qua các kỳ đại hội cô đông, các cô đông sẽ tiến hành chon ra những cá nhân mà họ tin tưởng vào hội đồng quản trị công ty. Những người trong hội đồng này sẽ chọn ra cá nhân nắm giữ các chức vụ trong doanh nghiệp như giám đốc, phó giám đốc, cũng như các mục tiêu tiếp theo của công ty.
+ Công ty cô phần có quyền phát hành cả cổ phiếu lẫn trái phiếu để huy động vốn, do đó có khả năng huy động được một lượng vôn lớn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đây cũng là ưu điểm rất lớn của loại hình công ty này. Thực tế hiện nay, các công ty chứng khoán thường là công ty cô phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn, do các loại hình này có ưu điểm hơn so với công ty hợp danh. e Phan loại theo mô hình Theo cách phân loại này thì mô hình công ty được phân thành mô hình công ty chuyên doanh và mô hình công ty đa năng - — Mô hình công ty chuyên doanh chứng khoán Các ngân hàng thì không được phép kinh doanh ở trên thị trường chứng khoán, mà các công ty chứng khoán sẽ là một công ty hoàn toàn độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán.
Mô hình này vì thế có ưu điểm là các rủi ro xảy ra với hệ thống ngân hàng sẽ giảm thiểu. Ngoài ra, do công ty chứng khoán là các công ty hoàn toàn độc lập nên mức độ chuyên môn hóa về lĩnh vực chứng khoán cũng cao hơn ngân hàng, bởi ngân hàng hoạt động chính của họ là nhận tiền gửi và cho vay. Như vậy mô hình này sẽ giúp thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt hơn. Thực tế, các CTCK ở các nước như Mỹ, Thái Lan, Hàn Quốc,.
thường áp dụng mô hình này. - — Mô hình công ty da năng Mô hình công ty chứng khoán đa năng có nghĩa là công ty chứng khoán được tổ chức dưới dạng một tổ hợp các dịch vụ tài chính, tổ hợp này gồm kinh doanh chứng khoán, kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ tài chính. Theo mô hình này, ngân hàng thương mại vừa là tổ chức kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tiền tệ và vừa hoạt động kinh doanh chứng khoán. Có thể phân mô hình này thành hai hình thức công ty như sau: + Loại hình công ty da năng một phan: còn được gọi là mô hình ngân hang kiểu Anh.
Ngân hàng không được trực tiếp kinh doanh chứng khoán mà phải thành lập ra một công ty con được hạch toán độc lập, hoạt động tách rời với hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng. + Loại hình công ty da năng hoàn toàn: còn gọi là mô hình ngân hàng kiểu Đức. Các ngân hàng thương mại được phép trực tiếp kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ tài chính khác. Ưu điểm của mô hình này là do hoạt động trên nhiều lĩnh vực nên sẽ giúp ngân hàng đa dạng hóa trong đầu tư, từ đó giảm được những rủi ro xảy đến đối với ngân hàng, nhất là khi có những biến cô lớn diễn ra trên thị trường.
Ngân hang sẽ tận dụng được những ưu thế của mình trong việc cấp tín dụng hay tài trợ các dự án, bởi vì ngân 10 hàng với quy mô vốn lớn, một mạng lưới khách hàng rộng lớn, sẽ hiểu rõ được mối quan tâm của khách hàng. Tuy vậy, chính vì hoạt động trên nhiều lĩnh vực nên chắc chắn chuyên môn không thể sâu bằng các CTCK chuyên doanh. Việc cho vay từ trước đến nay vốn di thường được chú trọng nhiều hơn nên việc thực hiện các nghiệp vụ của thị trường chứng khoán của ngân hàng nhiều khi không được chú trọng, như vậy sẽ làm cho TTCK phát trién chậm hơn. Ngoài ra, do khó tách biệt được các hoạt động khác của ngân hàng và hoạt động kinh doanh chứng khoán, nên nhiều khi gap những trường hợp ngân hàng gây lũng loạn thị trường, gây sự mat an toàn trong cả hệ thống tài chính, nhất là khi hệ thống luật pháp lỏng léo, không lành mạnh.
Không chỉ vậy, do không có sự tách biệt rõ ràng giữa các nguôn vốn, ngân hàng có thé sử dụng tiền gửi của người dân để đem đi đầu tư, nếu như gặp phải thị trường xấu, cùng với việc dânchung rút tiền 6 ạt chắc chắn sẽ gây mất thanh khoản, ảnh hưởng đến sự hoạt động tiếp tục của ngân hàng. Vì những hạn chế đó, trong thời gian gần đây, mô hình này đang ít được áp dụng hơn, các nước có xu hướng chuyền sang mô hình chuyên doanh. Chức nang, vai trò của công ty chứng khoán 1. Chức năng của công ty chứng khoán - Công ty chung khoán làtrung gian kết noi những chủ thể đang can vốn và những người dang có tiễn nhàn roi.
Thông qua phát hành và việc tiến hành bảo lãnh phát hành, công ty chứng khoán sẽ giúp đơn vị cần vốn phát hành chứng khoán ra công chúng, giúp cho việc mua bán giữa tổ chức này và người có nhu cầu cho vay vốn trở nên dễ dàng. - Cung cấp cơ chế giá cả cho giao dịch. Trên thị trường thứ cấp, người mua bán chứng khoán phải thông qua một trung gian- công ty chứng khoán để thực hiện lệnh, do đó giá cả được quyết định thông qua việc khớp lệnh tập trung. Như vậy, công ty chứng khoán cũng góp phan trong việc tạo lập những giá cho hàng hóa trên thị trường.
- Tạo ra tính thanh khoản cho chứng khoán. Việc mua bán tài sản tài chính không được diễn ra trực tiếp mà phải qua CTCK, vì vậy, nhà đầu tư có thể dễ dàng chuyền từ chứng khoán sang tiên mặt hoặc ngược lại, tốn ít chi phí và thời gian hơn. - Góp phan điêu tiết và bình ôn thị trường. Công ty chứng khoán với vai trò là nhà đầu tư trên thị trường, nên khi tiến hành mua bán, công ty chứng khoán vừa giúp công ty kiếm lợi nhuận, vừa góp phần ổn định mức giá cả trên thị trường, giúp cho thị trường phát triển 6n định.
Vai trò của công ty chứng khoán Vai trò của công ty chứng khoán trên thị trường là không thê phủ nhận. Công ty chứng khoán vừa là trung gian dẫn vốn giữa người phát hành cần vốn với nhà đầu tư, vừa là tổ chức đầu tư trực tiếp trên thị trường, góp phần giúp thị trường tránh những biến cố lớn. Do vậy, với những chủ thé khác nhau thì vai trò của CTCK cũng khác nhau. - Với các tổ chức phát hành: Do nguyên tắc trung gian của thị trường chứng khoán, việc phải thông qua trung gian tài chính khi tô chức muốn huy động vốn thông qua thị trường là điều bắt buộc.
Như vậy, việc thực hiện hoạt động bảo lãnh phát hành của CTCK đã giúp các doanh nghiệp, tổ chức phát hành chứng khoán huy động vốn 11 dé phuc vu san xuat kinh doanh.