CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN • CHUNG VÈ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ HIỆU QƯẢ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN. Những vấn đề cơ bản của Công ty Chứng khoán. Khái niệm và mô hình tổ chức của Công ty Chứng khoán. Khái niệm Công ty Chứng khoán.
- Theo Quyết định số 27/2007/QD - BTC ngày 24/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính “CTCK (Công ty Chứng khoán) là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gom một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bão lành phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán”. - Điều kiện thành lập CTCK: + CTCK có trụ sở làm việc, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động kinh doanh chứng khoán theo hướng dần của ủy ban Chứng khoán Nhà nước sau khi được Bộ Tài chính chấp thuận. + Công ty chứng khoán phải có vốn điều lệ là vốn thực góp, tối thiểu bằng mức vốn pháp định theo quy định của pháp luật. + Giám đốc (Tổng Giám đốc) công ty chứng khoán phải đáp ứng điều kiện theo quy định.
+ Có tối thiếu ba (03) người hành nghề chứng khoán cho mồi nghiệp vụ kinh doanh đề nghị cấp phép hoạt động. + Đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu công ty chứng khoán. - Quy định về von đối với CTCK Theo khoản 1 điều 18 Nghị định 14/2007/NĐ - CP ngày 19 tháng 01 năm 2007 của chính phủ quy định vốn điều lệ công ty chứng khoán, vốn pháp định cho nghiệp vụ kinh doanh công ty chứng khoán, chi nhánh công tư chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam, công ty chứng khoán có vốn đầu tư nước ngoài là: + Tự doanh chứng khoán: 100 tỷ đồng Việt Nam; 3 + Môi giới chứng khoán: 25 tỷ đồng Việt Nam; + Tư vấn đầu tư chứng khoán: 10 tỷ đồng Việt Nam; + Bảo lãnh phát hành chứng khoán: 165 tỷ đong Việt Nam. Mô hình tổ chức Công ty Chứng khoán.
- Theo Quyết định số 27/2007/QD - BTC ngày 24/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính “CTCK (Công ty Chứng khoán) là to chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gom một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bão lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán”. - Điều kiện thành lập CTCK: + CTCK có trụ sở làm việc, co sở vật chất phục vụ hoạt động kinh doanh chứng khoán theo hướng dần của ủy ban Chứng khoán Nhà nước sau khi được Bộ Tài chính chấp thuận. + Công ty chứng khoán phải có vốn điều lệ là vốn thực góp, tối thiểu bằng mức vốn pháp định theo quy định của pháp luật. + Giám đốc (Tổng Giám đốc) công ty chứng khoán phải đáp ứng điều kiện theo quy định.
+ Có tối thiểu ba (03) người hành nghề chửng khoán cho mồi nghiệp vụ kinh doanh đề nghị cấp phép hoạt động. + Đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu công ty chứng khoán. - Quy định về von đối với CTCK Theo khoản 1 điều 18 Nghị định 14/2007/NĐ - CP ngày 19 tháng 01 năm 2007 của chính phủ quy định vốn điều lệ công ty chứng khoán, vốn pháp định cho nghiệp vụ kinh doanh công ty chứng khoán, chi nhánh công tư chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam, công ty chứng khoán có vốn đầu tư nước ngoài là: + Tự doanh chứng khoán: 100 tỷ đồng Việt Nam; + Môi giới chứng khoán: 25 tỷ đồng Việt Nam; + Tư vấn đầu tư chứng khoán: 10 tỷ đong Việt Nam; + Bảo lãnh phát hành chứng khoán: 165 tỷ đồng Việt Nam. Nguyên tắc hoạt động kinh doanh của Công ty Chứng khoán.
Nguyên tắc tài chính. - Đảm bảo các yêu cầu về vốn, cơ cấu vốn và nguyên tắc hạch toán, báo cáo theo quy định của UBCK (ủy ban chứng khoán) Nhà nước. Đảm bảo nguồn tài chính trong cam kết kinh doanh chứng khoán với khách hàng. - CTCK không được sử dụng tiền của khách hàng làm nguồn tài chính đe kinh doanh, ngoại trừ trường hợp số tiền đó dùng để phục vụ cho giao dịch của khách hàng.
- CTCK phải tách bạch tiền và chứng khoán của khách hàng với tài sản của mình. CTCK không được dùng chứng khoán của khách hàng làm vật thế chấp để vay vốn trừ trường hợp được khách hàng đồng ý bằng văn bản. Nguyên tắc đạo đức. - CTCK phải đảm bảo trung thực và công bằng vì lợi ích của khách hàng.
Kinh doanh có kỳ năng, tận tụy và tinh thần trách nhiệm. - Uu tiên thực hiện lệnh của khách hàng, không được tiết lộ các thông tin về tài khoản của khách hàng khi chưa được khách hàng đồng ý bằng văn bản trừ khi có yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước. - CTCK thực hiện nghiệp vụ tư vấn phải cung cấp đủ thông tin cho khách hàng và phải giải thích rõ ràng về các rủi ro mà khách hàng có the phải gánh chịu, đồng thời họ không được khắng định về lợi nhuận của các khoản đầu tư mà họ tư vấn. - CTCK không được phép nhận bất kỳ khoản thù lao nào ngoài các khoản thù lao thông thường cho các dịch vụ tư vấn của mình.
- ớ nhiều nước, các CTCK phải góp tiền vào quỳ bảo vệ nhà đầu tư chứng khoán để bảo vệ lợi ích khách hàng trong trường hợp CTCK mất khả năng thanh toán. - Nghiêm cấm thực hiện các giao dịch nội gián, các CTCK không được phép sử dụng các thông tin nội bộ đe mua bán chứng khoán cho chính mình, gây thiệt hại đến lợi ích của khách hàng. - Các CTCK không được tiến hành các hoạt động có the làm cho khách hàng và công chúng hiểu lầm về giá cả, giá trị và bản chất cùa chứng khoán hoặc các hoạt động khác gây thiệt hại cho khách hàng. Đặc điểm của Công ty Chứng khoán.
5 Công ty chứng khoán là một tố chức tài chính trung gian hoạt động trên thị trường chứng khoán - một thị trường có mức độ nhạy cảm cao và có ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế. Do vậy, CTCK thuộc loại hình kinh doanh có điều kiện, tức là để có thể tiến hành một hoặc một số các hoạt động trên thị trường chứng khoán, CTCK phải đáp ứng các điều kiện do luật pháp qui định cũng như những nguyên tắc ứng xử riêng có của ngành chứng khoán. Điều kiện này chính là những đặc điểm khác biệt giữa hoạt động của CTCK với hoạt động của các loại hình doanh nghiệp trong các lình vực khác. Đặc điểm này bao gồm: + Đặc điếm về vốn: Đối với công ty hoạt động trong các lình vực sản xuất kinh doanh, thương mại dịch vụ thì yêu cầu của pháp luật về vốn cho việc thành lập công ty là không có.
Tuy nhiên, đối với CTCK lại khác, CTCK muốn thành lập phải đáp ứng yêu cầu về mức von pháp định mà luật pháp qui định, ớ mồi nước việc qui định mức vốn này có the chung cho một CTCK khi tiến hành đăng kỷ thành lập (không ke CTCK đó thực hiện một, hai hay tất cả các hoạt động trên thị trường chứng khoán), ví dụ như Hàn quốc, mức vốn tối thiểu cho một CTCK là 50 tỷ won, hoặc có the qui định riêng cho từng loại hình kinh doanh cụ thể, ví dụ như Việt nam, theo khoản 1 điều 18 Nghị định 14/2007/NĐ - CP ngày 19 tháng 01 năm 2007, mức vốn pháp định cho hoạt động môi giới là 25 tỷ VNĐ; tự doanh là 100 tỷ VNĐ. [46] Đây là đặc điểm quan trọng nhất đe quyết định CTCK được phép thực hiện hoạt động nào trên thị trường chứng khoán. Đặc điếm này nhằm đảm bảo mục tiêu bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. + Đặc điểm về nhân sự: Đây là lình vực hoạt động có nghiệp vụ phức tạp, có độ rủi ro cao, mức độ ảnh hưởng tới đời sống kinh tế xã hội lớn nên đòi hỏi nhân viên của CTCK phải là người có trình độ tốt nghiệp đại học trở lên về chuyên ngành ngân hàng, tài chính, thị trường chứng khoán, có tư cách đạo đức nghề nghiệp và có chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp.
+ Đặc điếm về đội ngũ lãnh đạo: Yêu cầu về đội ngũ lãnh đạo trong bất kỳ lình vực nào đều phải có kiến thức chuyên môn, có đạo đức trong kinh doanh, không vi phạm pháp luật và có trình độ quản lý. Yêu cầu 6 về đội ngũ lành đạo ở các CTCK cũng như vậy. Tuy nhiên, đối với lình vực chứng khoán, ngoài nhừng yêu cầu trên, đội ngũ lãnh đạo ở các CTCK còn phải có chứng chì hành nghề và phải có giấy phép đại diện do cơ quan có thẩm quyền cấp. Và yêu cầu đối với đội ngũ lãnh đạo về trình độ học vấn và kinh nghiệm công tác phải cao hơn đội ngũ nhân viên.
+ Đặc điềm về cơ sở vật chất kỹ thuật: Khi tiến hành đăng kỷ hoạt động, CTCK phải đáp ứng yêu cầu về trụ sở phù hợp cho việc kinh doanh chứng khoán. Đặc điếm này xuất phát từ đặc điếm của hoạt động kinh doanh chứng khoán là cần phải có sàn giao dịch, ở đó các nhà đầu tư tới để thực hiện giao dịch mua bán chứng khoán cho mình, tiếp nhận thông tin thị trường. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất kỳ thuật của công ty chứng khoán còn là hệ thống các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho quá trình truyền lệnh của khách hàng, thông báo kết quả giao dịch cũng như giúp khách hàng kiểm tra số dư tài khoản hoặc tìm kiếm thông tin. Ngoài ra, khi thị trường chưa được phi vật chất hoá chứng khoán thì công ty chứng khoán cũng cần phải đảm bảo điều kiện về hệ thống kho két để đảm bảo lưu giữ an toàn chứng khoán cho các nhà đầu tư.
+ Đặc điểm về xung đột lợi ích giữa quyền lợi của khách hàng và công ty chứng khoản: Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh hay cung cấp dịch vụ thì lợi ích của khách hàng bao giờ cũng được gắn liền với lợi ích của chính doanh nghiệp và giữa khách hàng với doanh nghiệp không có mâu thuần về lợi ích. Tuy nhiên, đối với hoạt động của CTCK, bên cạnh việc cung cấp các dịch vụ tốt nhất cho khách hàng thì giừa CTCK và khách hàng đôi khi xảy ra mâu thuẫn về lợi ích. Những hoạt động mà CTCK tiến hành có thể dần tới xung đột lợi ích là hoạt động môi giới, tự doanh và tư vấn đầu tư chứng khoán. Do vậy, đặc điếm này tạo ra sự khác biệt trong hoạt động của công ty chứng khoán trên TTCK so với các loại hình kinh doanh trong các lĩnh vực khác.