CHƯƠNG 1: TỔNG LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG HỐI ĐOÁI VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGOẠI TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.1 Tổng quan về thị trường hối đoái 1.1 Khái niệm thị trường hối đoái. Hoạt động thương mại, du lịch, đầu tư, quan hệ tín dụng và các quan hệ tài chính khác đều phát sinh nhu cầu mua bán các đồng tiền khác nhau trên thị trường. Hoạt động mua bán, trao đổi những đồng tiền khác nhau diễn ra trên thị trường, và thị trường này được gọi là thị trường ngoại hối. Thị trường hối đoái là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua, bán, chuyển đổi ngoại tệ và các phương tiện thanh toán có giá trị ngoại tệ khác trong đó giá cả của mỗi đồng tiền được quyết định bởi nhiều yếu tố.2 Đặc điểm của thị trường hối đoái.
Vì là thị trường mua bán các loại hàng hóa đặc biệt - đồng tiền của các nước - nên thị trường hối đoái có những đặc điểm riêng biệt mà các thị trường khác không có được. - Thị trường hối đoái là thị trường giao dịch mang đậm tính chất quốc tế. Phạm vi hoạt động của nó không đóng khung trong một quốc gia mà lan rộng khắp toàn cầu, nhằm phục vụ cho các nhu cầu mua bán, giao dịch ngoại tệ. - Thị trường hối đoái là thị trường hoạt động liên tục 24/24 (thị trường không ngủ).
Đặc điểm này xuất phát từ sự chênh lệch múi giờ giữa các khu vực địa lý khác nhau. - Nhờ vào các phương tiện thông tin liên lạc hiện đại như điện thoại, fax, telex, mạng vi tính nên thông tin được truyền đi rất nhanh và hiệu quả, các giao dịch có thể thực hiện tức thời và bất cứ lúc nào nhà giao dịch cũng có thể mua bán ngoại tệ giữa các thị trường hối đoái trên thế giới. - Thị trường hối đoái là thị trường rất nhạy cảm với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý… nhất là các chính sách tiền tệ của các nước phát triển. SVTH: Đào Ngọc An Khang 3 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.
Nguyễn Thị Uyên Uyên 1.3 Công cụ của thị trường hối đoái - Tỷ giá hối đoái. Trong các giao dịch trên thị trường ngoại hối, việc thực hiện mua và bán các ngoại hối đòi hỏi phải có sự chuyển đổi từ đồng tiền nước này sang đồng tiền nước khác. Do mỗi đồng tiền chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố khác nhau nên có sức mua khác nhau, vì thế trên thị trường cần phải có quy định tỷ lệ để làm cơ sở chuyển đổi giữa hai đồng tiền, tỷ lệ này được gọi là tỷ giá hối đoái. Như vậy, tỷ giá hối đoái là hệ số quy đổi của một đồng tiền nước này sang một đồng tiền nước khác.000 VNĐ VNĐ Trên thị trường ngoại hối, thông thường chúng ta tiếp cận các loại tỷ giá sau đây trong giao dịch ngoại hối: - Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối, tỷ giá hối đoái được chia ra thành tỷ giá mua vào và tỷ giá bán ra.
- Căn cứ vào phương diện thanh toán quốc tế, tỷ giá hối đoái được chia ra thành tỷ giá tiền mặt và tỷ giá chuyển khoản. - Căn cứ vào thời điểm mua bán ngoại hối, tỷ giá hối đoái được chia thành: Tỷ giá mở cửa và tỷ giá đóng cửa. Tỷ giá giao ngay và tỷ giá kỳ hạn. - Căn cứ vào chế độ quản lý tỷ giá, tỷ giá hối đoái được chia ra thành tỷ giá chính thức và tỷ giá thị trường.
- Căn cứ vào mối quan hệ tỷ giá với chỉ số lạm phát, tỷ giá hối đoái được chia ra thành tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực.4 Hàng hóa của thị trường hối đoái. Hàng hóa của thị trường ngoại hối chính là ngoại hối. Theo khoản 1 điều 3 nghị định số 160/2006/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28/12/2006 hướng dẫn thi hành Pháp lệnh Ngoại hối ngày 13/12/2005 thì ngoại hối bao gồm: SVTH: Đào Ngọc An Khang 4 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên - Đồng tiền của quốc gia, lãnh thổ khác, đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực; - Phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ như séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ, chứng chỉ tiền gửi và các phương tiện thanh toán khác; - Các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ như trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác; - Vàng thuộc dự trữ ngoại hối quốc gia, vàng trên tài khoản nước ngoài của người cư trú, vàng dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng trong trường hợp mang vào và mang ra khỏi lãnh thổ Việt Nam; - Đồng tiền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đang sử dụng trong thanh toán quốc tế.5 Các đối tượng tham gia trên thị trường hối đoái.1Ngân hàng Trung ương: Ngân hàng Trung ương tham gia vào thị trường ngoại hối với tư cách là cơ quan quản lý của Nhà nước nhằm giám sát và điều tiết thị trường trong khuôn khổ pháp luật quy định.
Ngân hàng Trung ương thường xuyên theo dõi sự biến động tỷ giá, khi cần thiết sẽ can thiệp vào thị trường bằng cách mua vào hay bán ra nội tệ trên thị trường để điều chỉnh tỷ giá hối đoái theo hướng ổn định nền kinh tế.2Ngân hàng Thương mại Ngân hàng Thương mại tham gia thị trường ngoại hối với hai mục đích: - Cung cấp dịch vụ cho khách hàng. NHTM thực hiện các nghiệp vụ KDNT theo yêu cầu của khách hàng như mua hộ, bán hộ… Thực hiện các nghiệp vụ này ngân hàng không cần bỏ vốn, không chịu rủi ro tỷ giá và không làm thay đổi kết cấu ngoại bảng. - Kinh doanh cho chính ngân hàng nhằm đảm bảo số dư ngoại tệ trên tài khoản, đáp ứng nhu cầu ngoại tệ trong kinh doanh. Hoạt động này tạo ra trạng thái ngoại hối, do SVTH: Đào Ngọc An Khang 5 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.
Nguyễn Thị Uyên Uyên đó ngân hàng phải bỏ vốn, chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối nội bảng hoặc ngoại bảng của ngân hàng Để thực hiện các nghiệp vụ này đòi hỏi ngân hàng phải có Phòng kinh doanh ngoại tệ được trang bị các phương tiện, máy móc hiện đại, chuyên dùng đồng thời phải có đội ngũ nhân viên am hiểu thị trường, nắm bắt thông tin nhanh, có khả năng phân tích tốt các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá và dự đoán biến động tỷ giá trong tương lai.3Các công ty, định chế tài chính phi ngân hàng Các công ty có hoạt động ngoại thương, các công ty đa quốc gia là một trong những đối tượng chính tạo ra cung cầu trên thị trường hối đoái. Nhóm đối tượng này tham gia thị trường hối đoái với hai mục đích: chuyển đổi tiền tệ và phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Các định chế phi ngân hàng gồm các công ty tài chính, các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư… tham gia thị trường hối đoái nhằm mục đích kiếm lợi nhuận (kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi) và giải quyết nhu cầu về ngoại tệ cũng như phòng tranh rủi ro tỷ giá.4Các nhà môi giới Nhà môi giới là những người tham gia trên thị trường hối đoái với tư cách là trung gian trong các giao dịch ngoại tệ giữa các đối tượng tham gia trên thị trường hối đoái mà chủ yếu là ngân hàng, doanh nghiệp, cá nhân với nhau. Mục tiêu của nhà môi giới là hoa hồng thu được trong từng giao dịch.6 Các nghiệp vụ trên thị trường hối đoái.1Nghiệp vụ giao ngay Nghiệp vụ giao ngay là nghiệp vụ mua hoặc bán một lượng ngoại tệ giữa hai bên theo tỷ giá giao ngay tại thời điểm giao dịch và kết thúc thanh toán trong vòng hai ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày cam kết mua bán.
Tỷ giá giao ngay là tỷ giá do tổ chức tín dụng yết giá tại thời điểm giao dịch hoặc do hai bên thỏa thuận nhưng phải đảm bảo trong biên độ quy định hiện hành của NHNN. SVTH: Đào Ngọc An Khang 6 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên Nghiệp vụ giao ngay đáp ứng nhanh chóng nhu cầu ngoại tệ cho khách hàng khi cần mua bán ngoại tệ đồng thời tạo điều kiện thuận tiện cho việc di chuyển vốn giữa các quốc gia với nhau. Nghiệp vụ giao ngay không chỉ tạo điều kiện cho ngân hàng tìm kiếm lợi nhuận thông qua chênh lệch giá mà còn đáp ứng nhu cầu đáp ứng kịp thời giao dịch trên thị trường để cân bằng trạng thái ngoại hối, đáp ứng nhu cầu trong thanh toán, đảm bảo kiểm soát được trạng thái ngoại hối theo quy định của NHNN.2Nghiệp vụ kỳ hạn Nghiệp vụ kỳ hạn là một giao dịch trong đó hai bên cam kết sẽ mua, bán với nhau một số lượng ngoại tệ theo một mức giá xác định và việc thanh toán sẽ được thực hiện trong tương lai.
Tỷ giá kỳ hạn là tỷ giá do NHTM yết giá hoặc do hai bên tham gia giao dịch tự tính toán và thỏa thuận với nhau, nhưng phải bảo đảm trong biên độ quy định giới hạn tỷ giá có kỳ hạn hiện hành của NHNN tại thời điểm ký kết. Trong nghiệp vụ kỳ hạn này, vấn đề quan trọng là phải xác định được tỷ giá kỳ hạn. Việc xác định tỷ giá kỳ hạn thực chất là xác định giá trị của ngoại tệ trong tương lai, hai đồng tiền trong quan hệ tỷ giá có thể đầu tư (với lãi suất của mỗi đồng tiền) trong cũng một thời gian như nhau. Ta có: PVT Tỷ giá giao ngay : S= PVC VT Tỷ giá kỳ hạn : = VC Áp dụng công thức giá trị thời gian của tiền tệ, ta có: VT =PVT .t) Từ đó, ta có thể biểu diễn lại : PVT ( 1 T.
t) SVTH: Đào Ngọc An Khang 7 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên Trong thực tế, người ta sử dụng công thức sau: ( TB - CO ). t Tỷ giá mua kỳ hạn: B =SB SB. t) Công thức gần đúng: B =SB SB.
t Tỷ giá bán kỳ hạn: O =SO SO. t) Công thức gần đúng: O =SO SO. t Giao dịch kỳ hạn luôn luôn có tính hai mặt. Về mặt tích cực: - Giao dịch hối đoái có kỳ hạn là một trong những công cụ phòng chống rủi ro tỷ giá cho những đối tượng tham gia trên thị trường hối đoái.