Khóa luận tốt nghiệp: Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng thương mại

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ, việc huy động vốn ngân hàng đóng vai trò then chốt. 67 trang · Trường Đại học Hồng Đức.

• Tác giả: Đỗ Thị Nhung
• Người hướng dẫn: GVHD: Phạm Thị Thanh Giang
• Trường học: Trường Đại học Hồng Đức
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng thương mại: Nghiên cứu trường hợp NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• A – LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát chung về ngân hàng thương mại
• 1.2. Sự hình thành và phát triển của NHTM
• 1.3. Khái niệm về ngân hàng thương mại
• 1.4. Chức năng của NHTM
• 1.5. Hoạt động chủ yếu của NHTM trong nền kinh tế thị trường
• 1.6. Nguồn vốn kinh doanh của NHTM
• 1.7. Nội dung vốn kinh doanh của NHTM
• 1.8. Các phương thức huy động vốn của NHTM
• 1.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của NHTM
• 1.9.1. Nhân tố khách quan
• 1.9.2. Nhân tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NH No&PTNT HUYỆN HẬU LỘC – CHI NHÁNH THANH HÓA
• 2.1. Tổng quan về NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.4. Các hoạt động chính của ngân hàng
• 2.5. Khái quát về hoạt động kinh doanh của NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – CN Thanh Hóa giai đoạn 2011 – 2013
• 2.6. Thực trạng hoạt động huy động vốn tại NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – CN Thanh Hóa giai đoạn 2011 – 2013
• 2.7. Cơ cấu nguồn vốn huy động tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.8. Chi phí huy động vốn tại NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc - CN Thanh Hoá
• 2.9. Đánh giá hoạt động huy động vốn tại NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc - CN Thanh Hoá
• 2.9.1. Kết quả đạt được
• 2.9.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG No& PTNT HUYỆN HẬU LỘC – CHI NHÁNH THANH HÓA
• 3.1. Định hướng phát triển trong năm 2014 của NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – CN Thanh Hóa
• 3.2. Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.3. Hoàn thiện công nghệ ngân hàng
• 3.4. Mở rộng mạng lưới ngân hàng và quầy tiết kiệm
• 3.5. Đa dạng hóa các hình thức dịch vụ huy động vốn
• 3.6. Thường xuyên đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ ngân hàng
• 3.7. Phát huy hiệu quả chiến lược marketing ngân hàng
• 3.8. Gắn liền việc huy động vốn với sử dụng vốn có hiệu quả
• 3.9. Các biện pháp cắt giảm chi phí huy động vốn
• 3.10. Một số kiến nghị nhằm tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng No&TNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.10.1. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà Nước
• 3.10.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam
• 3.10.3. Kiến nghị Ngân hàng No&PTNT Việt Nam
• 3.10.4. Kiến nghị đối với Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Huy Động Vốn Ngân Hàng Hiện Nay

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ, việc huy động vốn ngân hàng đóng vai trò then chốt. Các ngân hàng thương mại (NHTM) cần nguồn vốn dồi dào để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế. Tuy nhiên, việc huy động vốn hiệu quả không phải là điều dễ dàng, đòi hỏi các NHTM phải có chiến lược phù hợp và linh hoạt. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc.

1.1. Vai trò của huy động vốn đối với ngân hàng thương mại

Hoạt động huy động vốn là nền tảng cho mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Nguồn vốn huy động được sử dụng để cho vay, đầu tư và thực hiện các dịch vụ ngân hàng khác. Một ngân hàng có khả năng huy động vốn tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường. Theo tài liệu gốc, "Vốn chính là yếu tố quan trọng và là yếu tố quyết định để phát triển nền kinh tế". Do đó, việc nâng cao hiệu quả huy động vốn là nhiệm vụ sống còn của mỗi NHTM.

1.2. Các hình thức huy động vốn phổ biến của NHTM

Các NHTM sử dụng nhiều hình thức huy động vốn khác nhau, bao gồm tiền gửi từ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, phát hành trái phiếu, vay vốn từ các tổ chức tín dụng khác. Mỗi hình thức có ưu và nhược điểm riêng, đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược lựa chọn phù hợp. Tiền gửi từ dân cư là nguồn vốn quan trọng, tuy nhiên, ngân hàng cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn để giảm thiểu rủi ro và tăng tính ổn định.

II. Thách Thức Trong Huy Động Vốn Tại NH No PTNT Hậu Lộc

NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc, chi nhánh Thanh Hóa, cũng đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động huy động vốn. Địa bàn hoạt động chủ yếu ở khu vực nông thôn, thu nhập của người dân còn thấp, khả năng tiết kiệm hạn chế. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác cũng gây áp lực lớn lên NH No&PTNT Hậu Lộc. Để tồn tại và phát triển, ngân hàng cần phải vượt qua những khó khăn này.

2.1. Đặc điểm địa bàn và ảnh hưởng đến nguồn vốn

Huyện Hậu Lộc là một huyện nông nghiệp, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vốn của NH No&PTNT Hậu Lộc. Ngân hàng cần có chính sách phù hợp để thu hút tiền gửi từ người dân, đồng thời tìm kiếm các nguồn vốn khác để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng.

2.2. Cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác

Sự xuất hiện của nhiều ngân hàng thương mại trên địa bàn Hậu Lộc tạo ra sự cạnh tranh gay gắt trong việc huy động vốn. Các ngân hàng này có lợi thế về công nghệ, sản phẩm dịch vụ đa dạng và mạng lưới rộng khắp. NH No&PTNT Hậu Lộc cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ chân khách hàng và thu hút khách hàng mới.

2.3. Rủi ro trong hoạt động huy động vốn

Hoạt động huy động vốn luôn tiềm ẩn những rủi ro nhất định, như rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. NH No&PTNT Hậu Lộc cần phải có hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của các rủi ro này. Việc quản lý vốn hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn hoạt động của ngân hàng.

III. Giải Pháp Huy Động Vốn Hiệu Quả Cho NH No PTNT Hậu Lộc

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, NH No&PTNT Hậu Lộc cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, tăng cường ứng dụng công nghệ và phát triển kênh huy động vốn online. Đồng thời, ngân hàng cần chú trọng đến công tác marketing ngân hàng để quảng bá thương hiệu và thu hút khách hàng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm huy động vốn

NH No&PTNT Hậu Lộc cần phát triển các sản phẩm huy động vốn phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng. Ví dụ, có thể triển khai các gói tiết kiệm linh hoạt, tiết kiệm tích lũy, tiết kiệm dự thưởng... Đồng thời, ngân hàng cần nghiên cứu và phát triển các sản phẩm huy động vốn mới, ứng dụng công nghệ số để tăng tính tiện lợi và hấp dẫn.

3.2. Nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng

Chất lượng chăm sóc khách hàng là yếu tố quan trọng để giữ chân khách hàng hiện tại và thu hút khách hàng mới. NH No&PTNT Hậu Lộc cần đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình, tận tâm với khách hàng. Đồng thời, ngân hàng cần xây dựng hệ thống chăm sóc khách hàng đa kênh, đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả mọi yêu cầu của khách hàng.

3.3. Phát triển kênh huy động vốn online

Trong thời đại công nghệ số, việc phát triển kênh huy động vốn online là xu hướng tất yếu. NH No&PTNT Hậu Lộc cần đầu tư vào hạ tầng công nghệ, xây dựng ứng dụng digital banking thân thiện, dễ sử dụng. Đồng thời, ngân hàng cần triển khai các chương trình khuyến mãi hấp dẫn để khuyến khích khách hàng sử dụng kênh huy động vốn online.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Ngân Hàng Để Tối Ưu Huy Động Vốn

Việc ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả huy động vốn. Các giải pháp digital banking, huy động vốn online giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, giảm chi phí hoạt động và tăng tính cạnh tranh. NH No&PTNT Hậu Lộc cần đẩy mạnh chuyển đổi số để tận dụng tối đa lợi ích từ công nghệ ngân hàng.

4.1. Triển khai các giải pháp digital banking

NH No&PTNT Hậu Lộc cần triển khai các giải pháp digital banking như mobile banking, internet banking, chatbot... Các giải pháp này giúp khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí. Đồng thời, ngân hàng có thể thu thập dữ liệu khách hàng để phân tích và đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác hơn.

4.2. Tối ưu hóa quy trình huy động vốn

NH No&PTNT Hậu Lộc cần rà soát và tối ưu hóa quy trình huy động vốn, từ khâu tiếp cận khách hàng đến khâu xử lý hồ sơ và giải ngân. Việc ứng dụng công nghệ giúp tự động hóa nhiều công đoạn, giảm thiểu sai sót và tăng tốc độ xử lý. Điều này giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng và tăng khả năng huy động vốn.

4.3. Nâng cao bảo mật thông tin khách hàng

Bảo mật thông tin khách hàng là yếu tố then chốt để xây dựng lòng tin và thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng. NH No&PTNT Hậu Lộc cần đầu tư vào hệ thống bảo mật hiện đại, tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đồng thời, ngân hàng cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho khách hàng về các biện pháp phòng tránh rủi ro khi sử dụng dịch vụ ngân hàng online.

V. Phân Tích SWOT Đánh Giá Năng Lực Huy Động Vốn Tại Hậu Lộc

Để có cái nhìn toàn diện về hoạt động huy động vốn, việc phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) là vô cùng cần thiết. Phân tích này giúp NH No&PTNT Hậu Lộc nhận diện rõ các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến hoạt động huy động vốn, từ đó đưa ra các chiến lược phù hợp để phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, tận dụng cơ hội và đối phó với thách thức.

5.1. Điểm mạnh trong huy động vốn

NH No&PTNT Hậu Lộc có lợi thế về mạng lưới chi nhánh rộng khắp, đội ngũ nhân viên am hiểu địa bàn và có mối quan hệ tốt với khách hàng. Bên cạnh đó, ngân hàng có uy tín lâu năm trên thị trường, được nhiều khách hàng tin tưởng lựa chọn. Đây là những điểm mạnh cần được phát huy để tăng cường khả năng huy động vốn.

5.2. Điểm yếu cần khắc phục

NH No&PTNT Hậu Lộc còn hạn chế về công nghệ, sản phẩm dịch vụ chưa đa dạng và khả năng marketing ngân hàng còn yếu. Đây là những điểm yếu cần được khắc phục để nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút khách hàng. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ, phát triển sản phẩm mới và tăng cường hoạt động marketing để cải thiện tình hình.

5.3. Cơ hội và thách thức trong tương lai

Kinh tế Hậu Lộc đang trên đà phát triển, thu nhập của người dân ngày càng tăng, tạo ra cơ hội lớn cho NH No&PTNT Hậu Lộc trong việc huy động vốn. Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác ngày càng gay gắt, đòi hỏi ngân hàng phải không ngừng đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ngân hàng cần chủ động nắm bắt cơ hội và đối phó với thách thức để đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng.

VI. Kết Luận Nâng Cao Hiệu Quả Huy Động Vốn Bền Vững

Nâng cao hiệu quả huy động vốn là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc. Để đạt được mục tiêu này, ngân hàng cần triển khai đồng bộ các giải pháp về sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, marketing và quản lý rủi ro. Đồng thời, ngân hàng cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp hướng đến khách hàng, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp và thu hút nhân tài. Chỉ khi đó, NH No&PTNT Hậu Lộc mới có thể phát triển bền vững và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

6.1. Tầm quan trọng của chiến lược huy động vốn

Một chiến lược huy động vốn rõ ràng và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của NH No&PTNT Hậu Lộc. Chiến lược này cần phải phù hợp với đặc điểm địa bàn, mục tiêu kinh doanh và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Đồng thời, chiến lược cần phải linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.

6.2. Vai trò của quản lý rủi ro trong huy động vốn

Quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố không thể thiếu trong hoạt động huy động vốn. NH No&PTNT Hậu Lộc cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng và rủi ro hoạt động. Việc quản lý rủi ro tốt giúp ngân hàng giảm thiểu thiệt hại và đảm bảo an toàn hoạt động.

6.3. Hướng tới huy động vốn bền vững

NH No&PTNT Hậu Lộc cần hướng tới huy động vốn bền vững, không chỉ tập trung vào việc tăng trưởng số lượng mà còn chú trọng đến chất lượng và hiệu quả. Ngân hàng cần xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng, tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng và cộng đồng. Chỉ khi đó, NH No&PTNT Hậu Lộc mới có thể phát triển bền vững và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc phát triển kinh tế đất nước, nhu cầu vốn đầu tư cho các thành phần kinh tế luôn giữ vai trò quyết định. Tầm quan trọng của công tác tạo lập nguồn vốn dài hạn đã được Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định trong Văn kiện Đại hội VIII: "Chúng ta không thể thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước nếu không huy động được nhiều vốn, nhất là những nguồn vốn dài hạn trong nước mà nòng cốt để thực hiện nhiệm vụ vô cùng quan trọng này là các Ngân hàng thương mại và các công ty tài chính". Dù vậy, thực tế nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa khai thác triệt để các nguồn lực nhàn rỗi trong dân cư và quốc tế. Do đó, các ngân hàng thương mại với vai trò trung gian tài chính giữ trọng trách thiết lập các chiến lược tạo lập nguồn vốn hiệu quả.

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là một trong bốn trụ cột của hệ thống ngân hàng thương mại quốc doanh. Nằm trong hệ thống đó, Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Huyện Hậu Lộc (trực thuộc Agribank Tỉnh Thanh Hóa) hoạt động trên địa bàn có nhiều triển vọng phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn. Dù dư nợ tín dụng và doanh số cho vay qua các năm đều tăng trưởng, ban lãnh đạo chi nhánh vẫn đối mặt với bài toán mở rộng quy mô kinh doanh, thỏa mãn nhu cầu khách hàng và gia tăng lợi nhuận. Điều này đòi hỏi chi nhánh phải không ngừng nâng cao chất lượng công tác huy động vốn – nền tảng tạo nguồn vốn kinh doanh. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Nhung (ngành Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Hồng Đức, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Phạm Thị Thanh Giang) được thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu thực tiễn này.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất các giải pháp tăng cường huy động vốn tại chi nhánh thông qua việc thực hiện ba nhiệm vụ cụ thể:

1. Khái quát những vấn đề chung về hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2011 – 2013.
3. Đưa ra một số giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ về mặt không gian và thời gian:

• Về không gian: Chi nhánh Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa, đóng tại Khu 5, Thị trấn Hậu Lộc, Huyện Hậu Lộc, Tỉnh Thanh Hóa.
• Về thời gian: Khảo sát thực trạng số liệu hoạt động kinh doanh và huy động vốn của chi nhánh trong giai đoạn 3 năm từ năm 2011 đến năm 2013; định hướng phát triển cho năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý thuyết, khóa luận hệ thống hóa quá trình hình thành ngân hàng từ các nghiệp vụ giữ tiền, nhận tiền gửi của các tiệm vàng và đánh dấu sự ra đời của những ngân hàng thương mại đầu tiên trên thế giới như BAN-CA-DI Barcelona (năm 1401) và BAN-CO-DI Valencia (năm 1409) tại Tây Ban Nha. Khóa luận sử dụng định nghĩa học thuật về ngân hàng thương mại: "NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán". Tác giả phân tích ba chức năng trụ cột của ngân hàng thương mại gồm: chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền (tạo bút tệ thay thế tiền mặt qua hệ thống thanh toán chuyển khoản).

Nội dung lý thuyết về nguồn vốn kinh doanh của ngân hàng thương mại được phân chia thành: vốn chủ sở hữu (vốn điều lệ, quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ dự trữ đặc biệt bù đắp rủi ro và vốn coi như tự có); vốn huy động (chiếm 70% đến 80% tổng nguồn vốn, gồm tiền gửi thanh toán không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và phát hành giấy tờ có giá); vốn đi vay (từ Ngân hàng Trung ương thông qua chiết khấu, tái chiết khấu, cầm cố thương phiếu, cho vay lại; vay từ các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng; vay trên thị trường vốn); và các nguồn vốn khác (vốn trong thanh toán, vốn ủy thác đầu tư). Hoạt động phát hành giấy tờ có giá được viện dẫn theo Chuẩn mực kế toán số 16 "Chi phí đi vay" do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành, bao gồm ba kỹ thuật phát hành: ngang giá, có chiết khấu, có phụ trội với ba hình thức trả lãi trước, trả lãi sau hoặc trả lãi định kỳ. Khung phân tích nhân tố ảnh hưởng được chia thành: nhân tố khách quan (chính sách lãi suất, bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội, tâm lý và thói quen tiêu dùng tiền mặt) và nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, năng lực cán bộ, trình độ công nghệ thông tin ngân hàng). Văn bản cũng liên hệ đến Chỉ thị số 20 của Thủ tướng Chính phủ về việc trả lương qua tài khoản đối với các đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu: Trích xuất các tài liệu thứ cấp chính thức từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thường niên giai đoạn 2011 – 2013 của chi nhánh.
• Phương pháp thống kê: Lựa chọn, phân loại, sắp xếp và tính toán các chỉ tiêu tài chính, tỷ trọng cơ cấu nguồn vốn và chi phí.
• Phương pháp so sánh: Phân tích số tuyệt đối (+/-) và số tương đối (%) giữa kỳ phân tích so với kỳ gốc nhằm xác định biên độ và xu hướng biến động.
• Phương pháp chuyên gia: Thu thập dữ liệu thực tế bằng cách tham khảo ý kiến, đúc kết kinh nghiệm từ các cán bộ quản lý và chuyên viên nghiệp vụ tại chi nhánh.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp gắn liền lý luận với thực tiễn hoạt động ngân hàng nông nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận cơ bản về hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại

Chương này trình bày các nội dung tổng quan về ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường. Tác giả làm rõ ba hoạt động chính gồm: huy động vốn, sử dụng vốn (cung cấp tín dụng, đầu tư giấy tờ có giá) và các dịch vụ phi tín dụng (kinh doanh ngoại tệ, thanh toán không dùng tiền mặt qua séc, ủy nhiệm chi, thư tín dụng L/C, thẻ ATM; bảo lãnh; cho thuê tài chính thiết bị trung - dài hạn; tư vấn và đại lý).

Về công tác huy động vốn, tác giả nhấn mạnh đây là nguồn tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất (từ 70% đến 80% tổng tài sản nợ), là điều kiện tiên quyết quyết định quy mô cấp tín dụng và lợi nhuận. Tuy nhiên, nguồn vốn này có tính cạnh tranh lãi suất cao và tiềm ẩn rủi ro thanh khoản do khách hàng có quyền rút tiền theo thỏa thuận, đòi hỏi ngân hàng phải duy trì dự trữ bắt buộc và dự trữ thanh khoản nghiêm ngặt. Phân loại chi tiết các hình thức huy động vốn bao gồm:

• Tiền gửi không kỳ hạn (tiền gửi thanh toán, tài khoản vãng lai thấu chi, tiền gửi giữ hộ thuần túy) với chi phí trả lãi thấp hoặc bằng 0.
• Tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm (không kỳ hạn, có kỳ hạn) nhằm mục đích hưởng lãi và tích lũy an toàn.
• Phát hành giấy tờ có giá ngắn hạn dưới 12 tháng (kỳ phiếu ngân hàng) và dài hạn trên 12 tháng (trái phiếu ngân hàng, chứng chỉ tiền gửi).

Chương 1 khép lại bằng việc phân tích các tác động hai chiều từ môi trường vĩ mô (lạm phát, biến động tỷ giá, thói quen cất trữ vàng) và các rào cản nội tại của ngân hàng (hạ tầng công nghệ thông tin, chính sách khách hàng, chất lượng nhân lực).

Chương 2: Thực trạng về hoạt động huy động vốn tại NH No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa

Chương 2 mô tả chi tiết lịch sử hình thành của Agribank Chi nhánh Huyện Hậu Lộc. Tiền thân chi nhánh được thành lập theo Quyết định số 390/QĐ-NHNo ngày 26/08/1988 của Tổng Giám đốc Agribank Việt Nam, là chi nhánh cấp 3 trực thuộc Agribank Tỉnh Thanh Hóa. Đơn vị do ông Ngô Sỹ Đạt làm Giám đốc. Về nguồn nhân lực, chi nhánh có 37 cán bộ công nhân viên với độ tuổi trung bình là 36 tuổi; trong đó trình độ Đại học có 12 cán bộ (32,4%), Cao đẳng có 14 cán bộ (37,8%), Trung cấp có 11 cán bộ (29,8%). Năm 2013, có 5 cán bộ theo học nâng cao (2 người học thạc sĩ, 3 người học hàm thụ đại học). Bộ máy điều hành gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 2 Phó Giám đốc phụ trách khối tín dụng và khối kế toán - marketing), Phòng Kế hoạch kinh doanh và Phòng Kế toán ngân quỹ.

Kết quả kinh doanh tổng thể qua 3 năm thể hiện xu hướng tăng trưởng dương:

• Năm 2012: Tổng thu đạt mức tăng 5.678 triệu đồng (+10,62% so với 2011), tổng chi tăng 4.760 triệu đồng (+11,70%), lợi nhuận trước thuế tăng 918 triệu đồng (+7,07% so với 2011).
• Năm 2013: Tổng thu tăng 3.902 triệu đồng (+6,59% so với 2012), tổng chi được kiểm soát chỉ tăng 1.749 triệu đồng (+3,85%), giúp lợi nhuận trước thuế tăng 2.163 triệu đồng (+15,61% so với 2012).

Về quy mô và cơ cấu nguồn vốn, tỷ lệ vốn huy động trên tổng nguồn vốn của chi nhánh luôn ở mức rất cao: năm 2011 đạt 94,49%; năm 2012 đạt 99,76% (tăng 5,27%); năm 2013 đạt 94,86% (giảm 4,90% so với 2012). Tổng vốn huy động đạt 307.559 triệu đồng (năm 2011), tăng lên 365.759 triệu đồng (năm 2012) và đạt trên 435.000 triệu đồng (năm 2013).

Phân tích cơ cấu nguồn vốn huy động theo các tiêu thức cụ thể:

• Theo thành phần kinh tế: Nguồn tiền gửi tiết kiệm và kỳ phiếu chiếm tỷ trọng tuyệt đối từ 90% đến 95% tổng nguồn huy động (năm 2011 đạt 285.237 triệu đồng, chiếm 92,7%; năm 2012 đạt 338.982 triệu đồng, chiếm 92,7%; năm 2013 đạt 410.709 triệu đồng, chiếm 94,3%, tăng 21,2% so với 2012). Ngược lại, tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chiếm tỷ trọng rất thấp và giảm dần (năm 2012 giảm 18,5% so với 2011; năm 2013 giảm tiếp 23,1% so với 2012, chỉ còn chiếm 2,5% tổng nguồn vốn). Tiền gửi tiết kiệm cá nhân duy trì tỷ trọng nhỏ (năm 2011 chiếm 3,4%; năm 2012 chiếm 3,4%; năm 2013 chiếm 3,2%, tăng 1.366 triệu đồng so với 2012).

Thành phần nguồn vốn	Năm 2011 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2011 (%)	Năm 2012 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2012 (%)	Năm 2013 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2013 (%)
Tiết kiệm, kỳ phiếu	285.237	92,70	338.982	92,70	410.709	94,30
Tiền gửi tổ chức kinh tế	-	-	-	-	-	2,50
Tiền gửi tiết kiệm cá nhân	-	3,40	-	3,40	-	3,20
Tổng nguồn vốn huy động	307.559	100,00	365.759	100,00	> 435.000	100,00

• Theo thời hạn huy động: Nguồn vốn ngắn hạn dưới 12 tháng chiếm tỷ trọng chủ đạo nhưng có xu hướng giảm dần tỷ trọng để dịch chuyển sang kỳ hạn dài hơn. Nguồn vốn trung và dài hạn trên 12 tháng tăng trưởng bứt phá cả về quy mô lẫn tỷ trọng. Tiền gửi không kỳ hạn giảm dần qua từng năm.

Kỳ hạn huy động	Năm 2011 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2011 (%)	Năm 2012 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2012 (%)	Năm 2013 (Triệu đồng)	Tỷ trọng 2013 (%)
Tiền gửi không kỳ hạn	-	9,09	27.771	7,58	26.308	6,04
Tiền gửi dưới 12 tháng	265.980	86,51	301.261	82,42	317.579	72,90
Tiền gửi trên 12 tháng	13.584	4,41	36.844	10,02	91.676	21,06
Tổng vốn huy động	307.800	100,00	-	100,00	-	100,00

• Theo cơ cấu đồng tiền: Nguồn tiền gửi VNĐ chiếm phần lớn và tăng liên tục (năm 2012 tăng 75.332 triệu đồng, tức +27,27%; năm 2013 tăng 73.073 triệu đồng, tức +20,78%). Nguồn tiền ngoại tệ giảm sút mạnh (năm 2012 giảm 17.132 triệu đồng, tương ứng giảm 54,68%; năm 2013 giảm 3.273 triệu đồng, tương ứng giảm 23,05%).
• Chi phí huy động vốn: Chi phí huy động bình quân của chi nhánh duy trì ở mức tương đối ổn định (năm 2011 là 8,2%; năm 2012 là 8,2%; năm 2013 là 8,1%). Trong đó, chi phí trả lãi chiếm tỷ trọng tuyệt đối: năm 2011 trả lãi 24.605 triệu đồng (chiếm 97,42% tổng chi phí 25.256 triệu đồng); năm 2012 trả lãi 29.261 triệu đồng (chiếm 97,56% tổng chi phí 29.993 triệu đồng); năm 2013 trả lãi 34.339 triệu đồng (tổng chi phí là 35.191 triệu đồng). Chi phí ngoài lãi (quảng cáo, hội nghị, tiếp thị) chiếm tỷ trọng nhỏ từ 2,42% đến 2,58%.

Đánh giá tổng quát:

• Kết quả đạt được: Nguồn vốn huy động tăng trưởng qua các năm; cơ cấu thời hạn dịch chuyển tích cực sang trung và dài hạn; tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát thấp; mở rộng các hình thức gửi tiền và loại tiền tệ (VNĐ, USD, EUR); khai thác tốt số dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước Huyện Hậu Lộc bình quân 20 đến 25 tỷ đồng/tháng; triển khai trả lương qua tài khoản theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ.
• Hạn chế và nguyên nhân: Cơ cấu vốn thiếu cân đối, phụ thuộc vào nguồn tiết kiệm dân cư; tiền gửi tổ chức kinh tế sụt giảm; công nghệ chưa hoàn thiện, hệ thống ATM hay bị gián đoạn cục bộ vào giờ cao điểm; thiếu nhân lực chất lượng cao; chi phí vốn tăng; tiếp thị thụ động. Nguyên nhân là do thu nhập dân cư còn thấp, lạm phát và giá vàng biến động, cạnh tranh lãi suất gay gắt, hạ tầng phần mềm công nghệ ngân hàng chưa đồng bộ giữa các chi nhánh, và thiếu chính sách đào tạo quản trị - tiếp thị chuyên sâu.

Chương 3: Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa

Chương 3 công bố mục tiêu kinh doanh năm 2014 của Agribank Chi nhánh Huyện Hậu Lộc:

• Nguồn vốn nội tệ: Đạt 501 tỷ đồng (tăng 15,02%).
• Nguồn vốn ngoại tệ: Đạt 550.000 USD (tốc độ tăng 8,9%).
• Tổng dư nợ: Đạt 526 tỷ đồng (tốc độ tăng 13%).
• Dư nợ xấu: Khống chế tối đa 2.500 triệu đồng (tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,45%).
• Thu xử lý rủi ro: 700 triệu đồng; thu dịch vụ: 2.500 triệu đồng.
• Tài chính: Đảm bảo mức lương theo quy định ngành, phấn đấu tối thiểu đạt 1 tháng lương năng suất.

Để hiện thực hóa định hướng trên, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp và kiến nghị:

1. Hoàn thiện công nghệ ngân hàng: Đầu tư hạ tầng tin học, chuyển đổi thanh toán từ bán tự động sang tự động hoàn toàn ở các khâu trọng yếu; khắc phục dứt điểm sự cố nghẽn mạng ATM; mở rộng dịch vụ ngân hàng tại nhà và hệ thống thẻ điện tử; đơn giản hóa thủ tục hồ sơ giấy tờ.
2. Mở rộng mạng lưới ngân hàng và quầy tiết kiệm: Thiết lập các quầy/bàn tiết kiệm lưu động thu tiền tận nhà hoặc cơ sở sản xuất, tập trung vào những địa bàn dân cư nhận tiền đền bù giải phóng mặt bằng từ các dự án; mở quầy giao dịch tại các chợ lớn, trung tâm thương mại; nghiên cứu kéo dài thời gian làm việc từ 7h00 đến 19h00 (chia 2 ca) cho bộ phận phục vụ khách hàng cá nhân.
3. Đa dạng hóa các hình thức dịch vụ huy động vốn: Áp dụng cơ chế rút tiền trước hạn linh hoạt; bổ sung hình thức trả lãi định kỳ cho các món tiền gửi lớn; cho phép khách hàng tự chọn kỳ hạn; triển khai tiết kiệm bậc thang và kỳ phiếu dự thưởng.
4. Thường xuyên đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ: Đào tạo và đào tạo lại theo tiêu chuẩn; nâng cao kiến thức công nghệ thông tin, thanh toán không dùng tiền mặt, nghiệp vụ kinh doanh vốn, ngoại tệ và lãi suất; xây dựng phong cách giao tiếp văn minh, khoa học.
5. Phát huy hiệu quả chiến lược marketing ngân hàng: Đẩy mạnh quảng bá thương hiệu, tiếp cận chủ động nhóm khách hàng doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế có dòng tiền lớn.
6. Gắn liền việc huy động vốn với sử dụng vốn có hiệu quả: Cân đối giữa nguồn huy động và tiến độ giải ngân tín dụng để giải tỏa vốn ứ đọng, đảm bảo thanh khoản và tạo đầu ra sinh lời.
7. Cắt giảm chi phí huy động vốn và các kiến nghị quản lý: Tiết kiệm chi phí hoạt động; kiến nghị cơ quan Nhà nước ổn định môi trường vĩ mô; đề xuất Ngân hàng Nhà nước và Agribank cấp trên hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất, hỗ trợ công nghệ và phân bổ chỉ tiêu phù hợp đặc thù địa bàn nông nghiệp.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả định lượng và giá trị thực tế sau:

• Phản ánh trung thực quy mô vốn huy động qua 3 năm: Năm 2011 đạt 307.559 triệu đồng, năm 2012 đạt 365.759 triệu đồng và năm 2013 đạt trên 435.000 triệu đồng; vốn huy động chiếm tỷ lệ từ 94,49% đến 99,76% tổng nguồn vốn hoạt động của chi nhánh.
• Ghi nhận sự chuyển dịch cơ cấu kỳ hạn mang tính tích cực: Nguồn vốn có kỳ hạn trên 12 tháng tăng từ 13.584 triệu đồng (chiếm 4,41% năm 2011) lên 36.844 triệu đồng (chiếm 10,02% năm 2012, tăng 171,23%) và đạt 91.676 triệu đồng (chiếm 21,06% năm 2013, tăng 148,82%). Sự gia tăng này tạo điều kiện cho chi nhánh chủ động nguồn vốn tài trợ cho các phương án sản xuất kinh doanh trung và dài hạn tại địa phương.
• Thống kê chi tiết chỉ tiêu chi phí huy động vốn bình quân ổn định ở mức 8,1% - 8,2%; trong đó chi phí trả lãi chiếm trên 97% và chi phí khác chiếm dưới 3%.
• Ghi nhận việc chi nhánh duy trì số dư tiền gửi thanh toán không kỳ hạn của Kho bạc Huyện từ 20 đến 25 tỷ đồng/tháng và thực hiện thành công dịch vụ trả lương qua tài khoản theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ.
• Về mặt giải pháp, tác giả đóng góp các đề xuất thực tiễn gắn liền với địa bàn nông nghiệp cấp huyện: mô hình bàn tiết kiệm lưu động tại các khu vực giải phóng mặt bằng nhận tiền đền bù; phân chia 2 ca làm việc (7h - 19h) tại quầy giao dịch cá nhân để giảm tải cho giờ cao điểm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn nghiên cứu được nhận diện từ nội dung văn bản:

• Phạm vi dữ liệu nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2011 – 2013 với các chỉ tiêu kế hoạch năm 2014, chưa cập nhật được các chính sách tiền tệ và tiến trình số hóa ngân hàng giai đoạn sau.
• Dữ liệu khảo sát thuộc phạm vi một chi nhánh cấp 3 (Agribank Huyện Hậu Lộc), do đó các kết luận và giải pháp gắn liền với đặc thù kinh tế nông nghiệp của huyện Hậu Lộc, chưa mở rộng so sánh tương quan với các tổ chức tín dụng khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
• Đề tài tập trung vào phương pháp thống kê mô tả, chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng để đo lường độ co giãn của tiền gửi theo lãi suất hoặc mức độ hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng.

Hướng mở nghiên cứu tiếp:

• Khảo sát tác động của các dịch vụ ngân hàng điện tử (Internet Banking, Mobile Banking) đến khả năng thu hút tiền gửi không kỳ hạn tại khu vực nông thôn.
• Nghiên cứu mô hình tối ưu hóa chi phí huy động vốn gắn với quản trị rủi ro thanh khoản theo các chuẩn mực ngân hàng hiện đại.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh làm khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về nghiệp vụ huy động vốn và quản trị vốn kinh doanh tại các chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ nghiệp vụ, kế toán ngân quỹ tại các chi nhánh ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn nông thôn tham khảo phương pháp phân tích cơ cấu nguồn vốn (theo thành phần kinh tế, thời hạn, đồng tiền) và các giải pháp tổ chức giao dịch lưu động, sắp xếp ca làm việc ngoài giờ hành chính.
• Nội dung tham khảo trọng tâm: Hệ thống bảng biểu phân tích cơ cấu kỳ hạn, chi phí huy động vốn tại Chương 2 và hệ thống giải pháp mở rộng mạng lưới giao dịch tại Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn vốn huy động của Agribank Chi nhánh Huyện Hậu Lộc giai đoạn 2011 - 2013 phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nào?
Nguồn vốn huy động của chi nhánh phụ thuộc chủ yếu vào nguồn tiền gửi tiết kiệm và kỳ phiếu của dân cư, chiếm tỷ trọng áp đảo từ 90% đến 95% tổng nguồn vốn huy động (cụ thể năm 2011 đạt 92,7%; năm 2012 đạt 92,7%; năm 2013 đạt 94,3% với số tiền 410.709 triệu đồng). Trong khi đó, tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ (năm 2013 chiếm 2,5%) và có xu hướng sụt giảm liên tục.

2. Tỷ trọng nguồn vốn huy động kỳ hạn trên 12 tháng của chi nhánh đã có sự thay đổi ra sao qua 3 năm?
Nguồn vốn trên 12 tháng ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất mạnh: năm 2011 chỉ đạt 13.584 triệu đồng (chiếm 4,41% tổng nguồn vốn huy động); năm 2012 tăng lên 36.844 triệu đồng (chiếm 10,02%, tăng 171,23% so với 2011); đến năm 2013 đạt 91.676 triệu đồng (chiếm 21,06%, tăng 148,82% so với 2012). Xu hướng này giúp chi nhánh chủ động hơn trong việc cân đối nguồn vốn cho vay trung và dài hạn.

3. Chi phí huy động vốn bình quân của chi nhánh giai đoạn 2011 - 2013 được ghi nhận ở mức bao nhiêu và cấu thành như thế nào?
Chi phí huy động vốn bình quân duy trì ở mức 8,2% trong năm 2011 và 2012, sau đó giảm nhẹ xuống 8,1% trong năm 2013. Cấu thành chi phí chủ yếu là chi phí trả lãi cho khách hàng gửi tiền (chiếm 97,42% năm 2011; 97,56% năm 2012; 97,58% năm 2013). Các chi phí ngoài lãi khác (quảng cáo, tiếp thị, hội nghị) chỉ chiếm tỷ lệ từ 2,42% đến 2,58%.

4. Khóa luận đã chỉ ra những hạn chế kỹ thuật cụ thể nào trong công tác vận hành công nghệ tại chi nhánh?
Chương trình hiện đại hóa ngân hàng tại đơn vị chưa hoàn thiện và thiếu ổn định; các sự cố kỹ thuật chưa được khắc phục kịp thời khiến giao dịch đôi lúc bị gián đoạn. Điển hình là tình trạng các máy ATM thường xuyên bị nghẽn mạng, ngừng hoạt động hoặc gián đoạn phục vụ vào những ngày, giờ cao điểm, gây than phiền cho khách hàng.

5. Mục tiêu kinh doanh năm 2014 của Agribank Chi nhánh Huyện Hậu Lộc về nguồn vốn và nợ xấu được xác định như thế nào?
Năm 2014, chi nhánh đặt chỉ tiêu: nguồn vốn nội tệ đạt 501 tỷ đồng (tốc độ tăng 15,02%); vốn ngoại tệ đạt 550.000 USD (tăng 8,9%); tổng dư nợ đạt 526 tỷ đồng (tăng 13%); khống chế dư nợ xấu ở mức 2.500 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ nợ xấu 0,45%; thu hồi nợ rủi ro 700 triệu đồng; và thu dịch vụ đạt 2.500 triệu đồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Nhung đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về nguồn vốn và các phương thức tạo lập vốn của ngân hàng thương mại, đồng thời phản ánh bức tranh thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng No&PTNT Huyện Hậu Lộc – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2011 – 2013. Bằng các phương pháp thống kê, so sánh chỉ tiêu tài chính, tác giả làm rõ thành tựu tăng trưởng quy mô nguồn vốn, sự chuyển dịch tích cực của kỳ hạn trên 12 tháng, cũng như chỉ ra các điểm nghẽn về cơ cấu thành phần kinh tế và hạ tầng giao dịch ATM. Các giải pháp đề xuất về mở rộng bàn tiết kiệm lưu động, bố trí ca phục vụ từ 7h đến 19h và nâng cấp công nghệ ngân hàng mang tính ứng dụng thực tế cao, phục vụ hiệu quả cho định hướng hoạt động kinh doanh tiền tệ tại địa bàn nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về ngân hàng thương mại 1. Sự hình thành và phát triển của NHTM Ngay từ xa xưa con người đã biết dùng tiền làm phương tiện thanh toán, làm trung gian trao đổi hàng hóa. Thông qua tiền, việc trao đổi hàng hóa được tiến hành một cách thuận lợi, dễ dang hơn nhiều.

Chính vì thế đã kích thích sản xuất xã hội loài người ngày càng phát triển. Xã hội ngày càng phát triển thì vai trò của tiền tệ ngày càng được phát huy. Thương mại phát triển, một từng lớp thương nhân giàu có ra đời và cần có những nơi an toàn để gửi tiền. Những người nhận tiền gửi chủ yếu là chủ tiệm vàng, họ nhận thấy: luôn có một lượng lớn tiền và vàng nhàn rỗi do tiền và vàng người ta gửi vào luôn lớn hơn tiền rút ra.

Mặt khác lại luôn tồn tại nhu cầu vay mượn để chi tiêu, đầu tư kinh doanh và những người giữ hộ tài sản nghĩ đến việc sử dụng số tiền nhàn dỗi để cho vay kiếm lời. Và thay vì thu phí giữ hộ người ta trả một khoản lãi cho người có tài sản đem gửi. Bên cạnh đó người giữ hộ tiền cũng cho vay để thanh toán cho một người nào đó bằng cách ghi nợ cho người vay tiền và ghi tăng tài sản cho người được thanh toán. Và lúc các nghiệp vụ trên hình thành cũng là lúc ngân hàng xuất hiện.

Khoảng đầu thế kỉ XV(1401) có một tổ chức trên thế giới được coi là một ngân hàng thực sự theo quan niệm ngày nay đó là BAN – CA – DI Barcelona ( Tây Ban Nha), đây là ngân hàng đầu tiên trên thế giới. Đến năm 1409 ngân hàng thứ 2 là BAN – CO – DI Valencia (Tây Ban Nha) và cả hai ngân hàng đã thực hiện hầu hết các nghiệp vụ ngân hàng như ngày nay như: nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán… Từ thế kỉ XVII, song song với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật kinh tế và thương mại đã có những tiến bộ lớn, đồng thời ngân hàng cũng ngày càng phát triển mạnh, đầu tiên là ở Châu Ấu, sau đó là Châu Mỹ rồi đến Châu Á và được Sinh viên: Đỗ Thị Nhung 4 GVHD: Phạm Thị Thanh Giang Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức phát triển trên phạm vi toàn thế giới. Các nhà sản xuất cần đến vốn đẻ sản xuất, các thương gia cần vốn để thành lập các công ty thương mại, xuất nhập khẩu chỉ có thể dựa vào ngân hàng và chỉ có ngân hàng mới có thể cung cấp đầy đủ vốn cho họ. Do đó vị thế của ngân hàng ngày càng được nâng cao và ngân hàng trổ thành một bộ phận không thể thiếu trong nền kinh tế hiện nay.

Khái niệm về ngân hàng thương mại Hoạt động ngân hàng, với các nghiệp vụ truyền thống là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng dịch vụ thanh toán cho khách hàng, ra đời khi quan hệ sản xuất và trao đổi hàng hóa của xã hội đã phát triển ở mức độ cao. Quá trình hoàn thiện các nghiệp vụ ngân hàng và sự ra đời một ngân hàng hoàn chỉnh kéo dài hàng nghìn năm, bắt đầu từ hoạt động ngân hàng sơ khai vào khoảng 3.500 năm trước Công nguyên cùng với sự khởi đầu của các thiết chế tổ chức xã hội. Các nhà kinh tế đã đưa ra khái niệm về ngân hàng thương mại như sau: “ NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiến khấu và làm phương tiện thanh toán” 1. Chức năng của NHTM 1.

Chức năng trung gian tín dụng NHTM một mặt thu hút các khoản tiền nhàn rỗi trong xã hội, bao gồm tiền của các doanh nghiệp, các hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan Nhà nước. Mặt khác, NHTM dùng chính số tiền đã huy động được để cho vay đối với các thành phần kinh tế trong xã hội. Trong nền kinh tế thị trường, NHTM là một trung gian tài chính quan trọng để điều chuyển vốn từ người thừa sang người thiếu. Thông qua sự điều khiển này, NHTM có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng thêm việc làm, cải thiện mức sống của dân cư, ổn định thu chi của Chính phủ.

Chính với chức năng này, NHTM góp phần quan trọng vào việc điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định sức mua đồng tiền, kiềm chế lạm phát. Sinh viên: Đỗ Thị Nhung 5 GVHD: Phạm Thị Thanh Giang Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức 1. Chức năng trung gian thanh toán Nếu như mọi khoản chi trả của xã hội được thực hiện bên ngoài ngân hàng thì chi phí để thực hiện chúng sẽ rất lớn, bao gồm: Chi phí in đúc, bảo quản vận chuyển tiền… Với sự ra đời của NHTM, phần lớn các khoản chi trả về hàng hóa và dịch vụ của xã hội đều được thực hiện qua ngân hàng với những hình thức thanh toán thích hợp, thủ tục đơn giản và kỹ thuật ngày càng tiên tiến. Nhờ tập trung công việc thanh toán của xã hội vào ngân hàng, nên việc giao lưu hàng hóa, dịch vụ trở nên thuận tiện, nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm hơn.

Không những vậy, do thực hiện chức năng trung gian thanh toán, NHTM có điều kiện huy động tiền gửi của xã hội trước hết là của doanh nghiệp tới mức tối đa, tạo nguồn vốn cho vay và đầu tư, đẩy mạnh hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Chức năng tạo tiền Sự ra đời của các ngân hàng đã tạo ra một bước phát triển về chất trong kinh doanh tiền tệ. Nếu như trước đây các tổ chức kinh doanh tiền tệ nhận tiền gửi và rồi cho vay cũng chính bằng các đồng tiền đó, thì nay các ngân hàng đã có thể cho vay bằng tiền giấy của mình, thay thế tiền bạc và vàng do khách hàng gửi vào ngân hàng. Hơn nữa, khi đã hoạt động trong một hệ thống ngân hàng, NHTM có khả năng “tạo tiền” bằng cách chuyển khoản hay bút tệ để thay thế cho tiền mặt.

Điều này đã đưa NHTM lên vị trí là nguồn tạo tiền. Quá trình tạo tiền của hệ thống NHTM dựa trên cơ sở tiền gửi của xã hội. Xong số tiền gửi được nhân lên gấp bội khi ngân hàng cho vay thông qua cơ chế thanh toán chuyển khoản giữa các ngân hàng. Hoạt động chủ yếu của NHTM trong nền kinh tế thị trường Hoạt động chính của các NHTM bao gồm: huy động vốn, sử dụng vốn(đầu tư, cung cấp tín dụng) và các nghiệp vụ khác (thanh toán, đại lý bảo lãnh, tư vấn…).

Hoạt động huy động vốn Muốn có để cho vay thì các ngân hàng phải huy động được tiền, một trong những nguồn quan trọng là các khoản tiền gửi (thanh toán và tiết kiệm của Sinh viên: Đỗ Thị Nhung 6 GVHD: Phạm Thị Thanh Giang Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế - xã hội khác…). Ngân hàng mở dịch vụ nhận tiền gửi để bảo quản hộ người cótiền với cam kết hoàn trả đúng hạn. Trong cuộc cạnh tranh để tìm và giành được các khoản tiền gửi, các ngân hàng đã trả lãi cho tiền gửi như là phần thưởng cho khách hàng về việc sẵn sàng hi sinh nhu cầu tiêu dùng trước mắt và cho phép ngân hàng sử dụng tạm thời để kinh doanh. Ngoài ra ngân hàng còn huy động vốn qua việc phát hành các giấy nợ như trái phiếu, cổ phiếu hoặc đi vay các tổ chức tín dụng khác trong nền kinh tế.

Việc huy động được càng nhiều vốn sẽ càng tạo điều kiện cho ngân hàng mở rộng kinh doanh, do đó các ngân hàng luôn tìm kiếm các nguồn vốn với chi phí thấp và ổn định, đa dạng hoá các hình thức và lãi suất tiền gửi, giấy nợ nhằm thu hút được nhiều vốn trong nền kinh tế. Hoạt động sử dụng vốn Đây là hoạt động của ngân hàng sử dụng nguồn vốn đã huy động được để đầu tư và cung cấp tín dụng. Cung cấp tín dụng là hoạt động quan trọng nhất của các ngân hàng nói riêng và của các trung gian tài chính nói chung, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất. Bên cạnh hoạt động tín dụng, ngân hàng cũng mở rộng danh mục tài sản bằng cách đầu tư vào các giấy tờ có giá như trái phiếu chính phủ, trái phiếu công ty…Các hoạt động đầu tư và tín dụng mang lại phần lớn lợi nhuận cho ngân hàng nhưng lại chứa đựng nhiều rủi ro nên các ngân hàng thường rất thận trọng khi thực hiện hoạt động này.

Các nghiệp vụ khác - Mua bán ngoại tệ: Đây cũng là một hoạt động thường xuyên của ngân hàng. Một ngân hàng đứng ra mua bán một loại tiền này lấy một loại tiền khác và hưởng phí dịch vụ. Trong thị trường tài chính ngày nay, hoạt động này thường chỉ do các ngân hàng lớn nhất thực hiện bởi vì những giao dịch như vậy có mức độ rủi ro cao, đồng thời yêu cầu phải có trình độ chuyên môn cao. Sinh viên: Đỗ Thị Nhung 7 GVHD: Phạm Thị Thanh Giang Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức Cung cấp các tài khoản giao dịch và thực hiện thanh toán: Khi các doanh nhân gửi tiền vào ngân hàng, họ nhận thấy ngân hàng không chỉ bảo quản mà còn thực hiện các lệnh chi trả cho khách hàng.

Bằng các tài khoản tiền gửi giao dịch, ngân hàng đã giúp khách hàng của mình thanh toán các khoản tiền một cách đơn giản hơn trước rất nhiều. Tiện ích của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt này là: rất an toàn, nhanh chóng, chính xác và tiết kiệm được khá nhiều chi phí. Nó đã góp phần rút ngắn thời giankinh doanh và nâng cao thu nhập cho các doanh nhân. Việc đưa ra loại tài khoản tiền gửi mới này được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất trong công nghệ ngân hàng.

Bên cạnh đó, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều thể thức thanh toán được phát triển như uỷ nhiệm chi, nhờ thu, L/C, thanh toán bằng điện tử, thẻ… - Bảo lãnh: Do khả năng thanh toán của ngân hàng cho một khách hàng rất lớn và do ngân hàng nắm giữ tiền gửi của các khách hàng, nên ngân hàng có uy tín trong việc bảo lãnh cho khách hàng. Trong những năm gần đây, nghiệp vụ bảo lãnh ngày càng đa dạng và phát triển mạnh.