CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1. Bản chất hoạt động của các công ty chứng khoán 1. Khái niệm Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch mua bán, trao đổi các loại chứng khoán, là một bộ phận chủ yếu của thị tường tài chính.
Thị trường chứng khoán có vai trò quan trọng đối với quá trình huy động vốn và sử dụng vốn của nền kinh tế thị trường. Giao dịch trên thị trường chứng khoán hoạt động không phải trực tiếp do người mua hay bán thực hiện. Việc mua quy định giao dịch trên thị trường chứng khoán thông qua môi giới sẽ đảm bảo cho các chứng khoán được giao dịch là chứng khoán thực và hợp pháp, đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư. Đó cũng là một hoạt đông chính của công ty chứng khoán.
Theo Bodie, Kane & Marcus (2014)1, công ty môi giới chứng khoán là một công ty tìm người mua và người bán chứng khoán sau đó sắp xếp cổ phiếu để đổi lấy hoa hồng. Công ty chứng khoán có thể thực hiện các giao dịch thay mặt cho khách hàng của mình nhưng không được chủ động giao dịch cho tài khoản của riêng họ. Vì giao dịch trên thị trường đòi hỏi nhiều thủ tục và thời gian di chuyển, vì vậy công ty chứng khoán được thành lập ra để đơn giản hóa các thủ tục này và phát huy tầm quan trọng của nó đối với việc huy động và sử dụng vốn. Điều này rất cần thiết cho các nhà đầu tư cá nhân và phi tài chính, những người thường tìm kiếm các giao dịch rõ ràng và hiệu quả hơn.
Bằng cách cải thiện thị trường chứng khoán thông qua các dịch vụ như vậy, nền kinh tế và hệ thống tài chính cũng có thể phát triển với các nguồn huy động vốn giá rẻ và phù hợp. Chức năng của công ty chứng khoán (1) Đối với doanh nghiệp phát hành chứng khoán Các công ty và tập đoàn thường có xu hướng huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán bằng cách phát hành trái phiếu và cổ phiếu. Tuy nhiên, họ 1 Zvi Bodie, Alex Kane, Alan J. Marcus, Investment Global, McGraw-Hill, 2014.
4 chưa biết phương pháp để tiếp cận các nguồn đầu tư và xác định nguồn vốn thích hợp. Để giải quyết vấn đề này các công ty chứng khoán là nơi trung gian, dẫn dắt số vốn nhà rỗi của các nhà đầu tư đến các công ty đã tìm kiếm nguồn vốn, bằng cách phân tích và bảo lãnh chứng khoán. (2) Đối với nhà đầu tư, tổ chức cá nhân Các công ty chứng khoán có thể giúp các nhà đầu tư và tổ chức cá nhân giảm chi phí, thời gian giao dịch,nâng cao hiệu quả và chất lượng đầu tư thông qua dịch vụ môi giới và tư vấn tài chính. Giao dịch trực tiếp giữa người mua và người bán chứng khoán có thể có rủi ro và tốn thời gian, đặc biệt là khi giá chứng khoán thay đổi liên tục.
Vấn đề này có thể được giải quyết bởi các công ty chứng khoán, những người chuyên nghiệp trong việc kết nối cả hai hợp đồng giao dịch với giảm thời gian giao dịch. Bên cạnh đó, công ty có thể cung cấp phân tích và nghiên cứu để tìm ra khoản đầu tư phù hợp, giảm thiểu rủi ro và giảm thời gian giao dịch cho các nhà đầu tư cá nhân không chuyên nghiệp, hoặc thậm chí là khách hàng như quỹ tương hỗ, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm có ít việc làm trên thị trường. (3) Đối với thị trường chứng khoán Mặc dù thị trường hoạt động theo nhu cầu giao dịch của riêng mình, công ty chứng khoán đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường, nêu rõ giá cuối cùng giữa người mua và người bán, kiểm soát hệ thống và đảm bảo lệnh giao dịch không bị gián đoạn. Nó cũng thực hiện bảo lãnh và bán đấu giá chứng khoán tại thị trường sơ cấp để xác định giá phù hợp, ổn định giá thông qua giao dịch độc quyền và giảm biến động bất ngờ.
Một chức năng khác của công ty chứng khoán là tăng cường thanh khoản thị trường. Bằng cách thực hiện các giao dịch của thị trường, công ty có thể giảm thiểu khả năng rủi ro, an ủi nhà đầu tư khỏi thao túng thị trường và tạo ra giá. (4) Đối với cơ quan quản lý chứng khoán Khi các công ty chứng khoán vận hành dịch vụ tài chính trên thị trường chứng khoán, như bảo lãnh, tư vấn, thực hiện giao dịch, thì họ có thể cung cấp các thông tin cần thiết cho các cơ quan quản lý chứng khoán để quản lý, điều tra 5 và kiểm soát thị trường một các hiệu quả tránh việc thao túng thị trường chứng khoán, đem lại cảm giác an toàn cho các nhà đầu tư. Vai trò của công ty chứng khoán trên thị trường chứng khoán Công ty chứng khoán luôn là một phần quan trọng của thị trường chứng khoán.
Mặc dù nó có thể khác với các thị trường khác, nhưng vai trò chính của nhà cung cấp môi giới chứng khoán bao gồm: (1) Trung gian thị trường Kết nối cả người mua và người bán chứng khoán trên thị trường tài chính. Khi thị trường chứng khoán chưa được phát triển mạnh mẽ, hệ thống máy tính chưa được sử dụng cho mục đích giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư phải trực tiếp đến sàn giao dịch chứng khoán để thực hiện lệnh và thực hiện giao dịch. Việc thực hiện giao dịch trực tiếp như vậy sẽ bao gồm nhiều thủ tục rườm rà, mất thời gian hơn nữa nó cũng gây ra rủi ro rất cao cho cả người mua và người bán. Công ty chứng khoán ra đời trong thời gian như vậy để cung cấp các dịch vụ đơn giản hóa có tính chính xác hơn, thủ tục đỡ rườm rà hơn cũng như để bảo vệ người mua khỏi gian lận (2) Môi giới thị trường Nó vận hành các giao dịch với hoa hồng để tạo điều kiện cho thanh khoản và cung cấp dịch vụ giao dịch tối ưu cho khách hàng của mình.
Nó cũng cung cấp giá phù hợp giữa cả hai bên trong giao dịch để duy trì thị trường tự do. Với chức năng này, công ty chứng khoán có thể cân bằng và ổn định thị trường tài chính với hoạt động giao dịch. (3) Đại lý thị trường Nó cũng cung cấp tính thanh khoản cho thị trường bằng cách giữ một lượng lớn chứng khoán trong kho của mình, luôn chuẩn bị cho các giao dịch cho khách hàng của mình trước khi đặt lệnh trên thị trường chứng khoán. Bằng cách hoạt động với hàng tồn kho, công ty có thể cung cấp các dịch vụ cụ thể, như bán ngắn, quyền chọn chứng khoán hoặc hợp đồng trong tương lai.
(4) Nhà tạo lập thị trường Các công ty chứng khoán có thể phân tích và đưa ra giá phù hợp cho 6 người mua và người bán để hạn chế cơ hội giao dịch chênh chiều giữa các thị trường và ổn định giá chứng khoán. Dịch vụ kinh doanh chính của công ty chứng khoán Dịch vụ kinh doanh chứng khoán của công ty chứng khoan bao gồm các loại hình cơ bản như sau: (1) Môi giới chứng khoán Là hoạt động trung gian cho cả bên mua và bên bán để nhận hoa hồng. Công ty chứng khoán sẽ thực hiện các lệnh giao dịch tại sở giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC thay mặt cho khách hàng của mình. (2) Tư vấn tài chính Điều này liên quan đến việc đưa ra lời khuyên cho quản lý tài chính của khách hàng để tối ưu hóa lợi nhuận trên tài sản của họ.
Ngoài ra nó cũng quản lý tài sản và danh mục đầu tư của khách hàng. Công ty có thể cung cấp dịch vụ này cho các nhà đầu tư cá nhân, tập đoàn và công ty hoặc thậm chí các tổ chức tài chính. (3) Tư vấn đầu tư chứng khoán Hoạt động cung cấp phân tích, báo cáo và khuyến nghị đầu tư chứng khoán cho khách hàng. Nó đòi hỏi kiến thức chuyên môn và kỹ năng cơ bản cho việc phân tích.
(4) Tự doanh Công ty chứng khoán thực hiện giao dịch riêng với vốn của mình cho mục đích đầu tư chứng khoán. Công ty sẽ chịu trách nhiệm hoàn toàn từ hành động của mình và không liên quan đến bất cứ điều gì từ khách hàng của mình. Các giao dịch này sẽ được thực hiện trên thị trường chứng khoán hoặc OTC tương tự như lệnh của khách hàng. Công ty chứng khoán cũng có thể đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường, thông qua hoạt động này, nắm giữ chứng khoán và giao dịch trực tiếp cho khách hàng của mình để lấy giá trị hoa hồng và lấy phần chênh lệch.
Hoa hồng kiếm được từ giao dịch tự doanh khác với hoạt động môi giới, hoa hồng từ hoạt động môi giới là trung gian cho hai bên khác nhau trong một giao dịch. Còn hoa hồng từ hoạt động giao dịch tự doanh là việc giao dịch trực 7 tiếp với khách hàng, đòi hỏi một lượng vốn lớn với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp được đào tạo bài bản với kỹ năng phân tích và quyết định đầu tư phù hợp. (5) Bảo lãnh chứng khoán Công ty chứng khoán làm thủ tục phát hành chứng khoán và mua lại một số hoặc toàn bộ chứng khoán phát hành từ khách hàng của công ty. Công ty chứng khoán sau đó có thể bán hết và phân phối chứng khoán ra công chúng để nhận hoa hồng.
Hoạt động này giúp các tổ chức phát hành chứng khoán có thể huy động đủ vốn thông qua thị trường chứng khoán và chuẩn bị cho việc sử dụng vốn sau này. (6) Dịch vụ lưu ký Là hoạt động nhận ký gửi, bảo quản, chuyển giao chứng khoán cho khách hàng, giúp khách hàng thực hiện các quyền liên quan đến chứng khoán lưu ký. Nói cách khác, lưu ký chứng khoán là một trong những điều kiện để thực hiện giao dịch trên thị trường chứng khoán bằng cách ký hợp đồng mở tài khoản tại các thành viên lưu ký. Chứng khoán sau khi được lưu ký sẽ ghi nhận vào tài khoản đứng tên nhà đầu tư.
Từ đây, tài khoản nhà đầu tư sẽ được ghi tăng hoặc giảm mà không cần phải trao tay các giấy tờ, chứng chỉ chứng khoán. Mặc dù một công ty chứng khoán có nhiều dịch vụ tài chính khác nhay nhưng dịch vụ môi giới vẫn là là lĩnh vực quan trọng nhất. Bộ phận môi giới có thể là lớn nhất trong công ty, vì các nhà môi giới chứng khoán cung cấp và kiểm soát các giao dịch và dịch vụ giao dịch chứng khoán thay mặt cho khách hàng của mình để nhận hoa hồng. Công ty hoạt động như một bên thứ ba, phát hành trái phiếu và cổ phiếu cho các công ty cần vốn huy động.