CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do nghiên cứu Đầu tư công giữ vai trò quan trọng trong việc đạt được những kết quả tăng trường kinh tế nhất định và bền vững trong thời kỳ đổi mới. Nhân tố đột phá then chốt để đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là cần phải xây dựng những chính sách hợp lý nhằm đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bao gồm cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu vùng kinh tế. Yêu cầu đổi mới cơ cấu kinh tế của đất nước là khách quan cấp thiết trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.Để thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước cũng như tạo mối liên kết và phối hợp trong phát triển kinh tế - xã hội giữa các vùng kinh tế, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nước với tốc độ cao và bền vững, tạo điều kiện nâng cao mức sống của toàn dân và nhanh chóng đạt được sự công bằng xã hội trong cả nước cần tập trung nghiên cứu tác động của đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh đang từng bước hội nhập kinh tế sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, với xuất phát điểm thấp, do kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, nhất là hạ tầng phục vụ phát triển công nghiệp, đã làm hạn chế cơ hội thu hút đầu tư vào địa bàn tỉnh Cà Mau.
Do đó, Đầu tư công (hay đầu tư của Nhà nước) bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành càng có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đóng vai trò kiến tạo nền tảng vật chất kỹ thuật, khởi đầu cho các thành phần kinh tế khác phát triển và đồng thời cũng thúc đẩy thực hiện chính sách phúc lợi xã hội và phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, tác động của đầu tư công đối với tăng trưởng kinh tế cũng như hiệu quả của đầu tư công vẫn còn là vấn đề tranh luận.Tại Việt Nam đầu tư 123doc 2 công có xu hướng lấn át đầu tư của các khu vực khác. Dễ dàng nhận thấy những bất nhất trong việc thực thi những mục tiêu kinh tế của chính phủ. Vấn đề chính là đầu tư dàn trải, hiệu quả đầu tư thấp gây thất thoát lãng phí nguồn vốn đầu tư của nhà nước.
Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của đầu tư nhà nước đến phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên việc đầu tư nhà nước đã và đang chiếm tỷ trọng rất lớn, sử dụng kém hiệu quả và đẩy lùi đầu tư tư nhân khá rõ nét đã đến lúc cần xem xét lại.Vậy tác động nào của cơ cấu đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế? Hiện đã có một số nghiên cứu định tính và định lượng về đầu tư công. Dựa trên cơ sở các kết quả nghiên cứu định lượng và định tính đã được công bố về mối liên hệ giữa cơ cấu đầu tư công và tăng trưởng kinh tế, bài nghiên cứu này tác giả sử dụng số liệu của tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2009 - 2015 để đánh giá mối quan hệ này bằng phương pháp thống kê - mô tả. Ngoài ra, từ những phân tích, đánh giá về tác động của cơ cấu đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế, bài nghiên cứu sẽ đề ra các giải pháp, khuyến nghị phù hợp cho việc kiểm soát hoàn thiện đầu tư công nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trên địa bàn nghiên cứu.2 Mục đích nghiên cứu: Đánh giá tác động của cơ cấu đầu tư công với tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2009 – 2015 tại tỉnh Cà Mau.
Đánh giá thực trạng của cơ cấu đầu tư công và tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2009-2015. Đưa ra giải pháp kiến nghị phù hợp nhằm kiểm soát đầu tư công hiệu quả nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Cà Mau.3 Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp thống kê – mô tả: thu thập số liệu các biến số trong mô hình thực nghiệm và tiến hành so sánh, phân tích, đánh giá số liệu theo thời gian để đánh giá tác động của cơ cấu đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế.4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, số liệu 1.1 Đối tượng nghiên cứu: tác động của cơ cấu đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế ở tỉnh Cà Mau.2 Phạm vi nghiên cứu: bài nghiên cứu dùng số liệu thực tế hàng năm tại tỉnh Cà Mau từ năm 2009 - 2015 (Nguồn: Từ Tổng cục thống kê Việt Nam) (Trong đó: số liệu năm 2015 là số liệu ước tính) để xem xét tác động của cơ cấu đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế ở tỉnh Cà Mau.3 Số liệu nghiên cứu: Số liệu sử dụng nghiên cứu là dữ liệu hàng năm trong khoảng thời gian 2009 - 2015 (Trong đó số liệu năm 2015 là số liệu ước tính).Dữ liệu của các biến được thu thập từ nguồn Cục Thống kê Cà Mau: gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế thực (g, %), tỷ lệ vốn đầu tư công trên GDP (Ig, %), tỷ lệ vốn đầu tư từ khu vực ngoài quốc doanh trên GDP (Ip, %), tỷ lệ vốn đầu tư từ khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên GDP (If, %).5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Đánh giá đúng thực trạng cơ cấu đầu tư công với tăng trưởng kinh tế của tỉnh Cà Mau giai đoạn 2009-2015. Đánh giá tác động của cơ cấu đầu tư công với tăng trưởng kinh tế của tỉnh Cà Mau giai đoạn 2009-2015.
Đề xuất giải pháp và kiến nghị phù hợp để kiểm soát đầu tư công hiệu quả nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Cà Mau. 123doc 4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ GIỚI THIỆU CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN 2. Tổng quan nghiên cứu về lý thuyết Kinh tế học định nghĩa đầu tư công là việc đầu tư để tạo năng lực sản xuất và cung ứng hàng hóa công cộng và chi tiêu chính phủ, là các khoản chi của chính phủ để cung ứng hàng hóa công cộng như xây dựng đường xá, trường học, dịch vụ phòng và chữa bệnh, đảm bảo an ninh, quốc phòng… Hiểu theo định nghĩa của đầu tư: “Đầu tư công” là việc sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội không nhằm mục đích kinh doanh. Đầu tư công gồm: + Chương trình mục tiêu, dự án phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh; các dự án đầu tư không có điều kiện xã hội hoá thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, y tế, khoa học, giáo dục, đào tạo và các lĩnh vực khác.
+ Chương trình mục tiêu, dự án phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, kể cả việc mua sắm, sửa chữa tài sản cố định bằng vốn sự nghiệp. + Các dự án đầu tư của cộng đồng dân cư, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được hỗ trợ từ vốn nhà nước theo quy định của pháp luật. + Chương trình mục tiêu, dự án đầu tư công khác theo quyết định của Chính phủ. Hiểu theo nghĩa hẹp hơn thì "đầu tư công" bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành.
123doc 5 Trong quan niệm này, đầu tư công được xét không phải từ góc độ mục đích (có sản xuất hàng hóa công cộng hay không, có mang tính kinh doanh hay là phi lợi nhuận) mà từ góc độ tính sở hữu của nguồn vốn dùng để đầu tư. Cụ thể là đầu tư công là đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm: Vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước và các vốn khác do Nhà nước quản lý. Đầu tư công: là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (Luật đầu tư công -2015). Vốn đầu tư công gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư (Luật đầu tư công -2015).
Nhằm quản lý tốt nguồn vốn đầu tư công tại Luật đầu tư công 2015 qui định rõ một số nguyên tắc quản lý đầu tư công và tính công khai, minh bạch trong đầu tư công như sau: Nguyên tắc quản lý đầu tư công: + Tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. + Phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của đất nước, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch phát triển ngành. + Thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. 123doc 6 + Quản lý việc sử dụng vốn đầu tư công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực; không để thất thoát, lãng phí.
+ Bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tư công. + Khuyến khích tổ chức, cá nhân trực tiếp đầu tư hoặc đầu tư theo hình thức đối tác công tư vào dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và cung cấp dịch vụ công.