Đặt vấn đề: Thể dục thể thao trường học là một bộ phận cơ bản của nền Thể dục thể thao (TDTT) nước ta, bao gồm các giờ học Giáo dục thể chất (GDTC) nội khóa và hoạt động TDTT ngoại khóa của học sinh, sinh viên. Phát triển TDTT trường học có tầm quan trọng đặc biệt trong việc chuẩn bị cho thế hệ trẻ về sức khỏe thể chất và các phẩm chất đạo đức, tâm lý để họ có cuộc sống hạnh phúc và đáp ứng được các yêu cầu về nguồn nhân lực trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thời gian qua, được sự quan tâm chỉ đạo và đầu tư của Chính phủ và chính quyền các địa phương, sự cố gắng chung của ngành giáo dục và ngành TDTT, công tác giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường đã có bước phát triển đáng khích lệ, góp phần tích cực vào thành tích chung trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nâng cao thể trạng, tầm vóc của người Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được thì nhìn chung, công tác GDTC còn nhiều hạn chế và yếu kém: chất lượng thấp, hiệu quả giáo dục chưa cao, chưa đáp ứng với yêu cầu hiện tại.
Đội ngũ giáo viên còn thiếu và yếu về chuyên môn, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chương trình, giáo trình phương pháp giảng dạy, công tác quản lý chậm đổi mới, thành tích của nhiều môn thể thao quá thấp so với khu vực và thế giới, chất lượng công tác GDTC trường học còn thấp chưa đáp ứng được nhu cầu của đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2011 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đến năm 2020, khẳng định: phát triển TDTT là một yêu cầu khách quan của xã hội, là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân; góp phần nâng cao hiệu quả cuộc sống của nhân dân; giáo dục ý chí, đạo đức, xây dựng lối sống và môi trường văn hóa lành mạnh; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế. Nghị quyết này cho thấy quan điểm của Đảng ta luôn xác định việc đầu tư cho TDTT là đầu tư cho con người, cho sự phát triển của đất nước [3]. Những quan điểm chỉ đạo phát triển TDTT nêu trên đã được thể hiện qua các chủ trương, chính sách và sự đầu tư mạnh mẽ.
Nhờ đó, sự nghiệp TDTT nước ta đã có những bước phát triển mới. phong trào TDTT quần chúng ngày càng được mở rộng với nhiều hình thức đa dạng, tích cực, góp phần cải thiện đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân, tiêu biểu là phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”. 2 Công tác ngoại khóa TDTT trường học là một phần quan trọng, mối quan hệ gắn bó khăng khít với chính khóa. Ngoại khóa là một hoạt động bổ sung và nâng cao hiệu quả của chính khóa lên một bước.
Phạm vi một giờ lên lớp không cho phép người dạy truyền đạt hết tất cả những vấn đề mà việc dạy học phải hướng đến. Bên cạnh những khái niệm, những công thức, tri thức, việc dạy học cũng phải quan tâm đến quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng, các quan hệ giao tiếp, các mối liên hệ gắn bó giữa người học với hiện thực cuộc sống, và việc này liên quan mật thiết đến hoạt động ngoại khóa [9], [25], [30], [32]. Hoạt động ngoại khóa TDTT là các hoạt động nằm ngoài chương trình học chính khóa, thường mang tính chất tự nguyện và tích cực. Để khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi người dân tham gia tập luyện TDTT một cách có tổ chức, có hướng dẫn và nâng cao hiệu quả tập luyện, việc hình thành các CLB TDTT ở cơ sở đóng vai trò quan trọng [35].
Hiện nay, xu hướng tổ chức hoạt động tập luyện, thi đấu thể thao theo hình thức CLB không chỉ phổ biến trong xã hội mà còn phát triển trong các chương trình đại học, hình thức phát triển của các CLB diễn ra mạnh mẽ như Bóng rổ, Bóng đá, Cờ vua, Cầu lông…Nhưng thực tiễn cho thấy các phong trào ngoại khóa diễn ra còn mang tính tự phát,chưa được tổ chức chặt chẽ và khoa học nên chất lượng chưa cao. Hoạt động của các CLB TDTT nói chung chưa được nghiên cứu và đánh giá hiệu quả về công tác tổ chức, quản lý cũng như chưa có các chỉ tiêu, tiêu chuẩn đánh giá trình độ của người tập. Ở nước ta, đã có nhiều tác giả nghiên cứu các biện pháp và mô hình tổ chức các hoạt động TDTT ngoại khóa cho HS, SV như: Trần Kim Cương (2009): “Nghiên cứu những giải pháp phát triển các loại hình câu lạc bộ thể dục, thể thao cơ sở trong điều kiện phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Ninh Bình”; Cấn Văn Nghĩa (2009): “Xác định hiệu quả hoạt động tập luyện trong một số loại hình tổ chức thể dục thể thao xã phường và trường phổ thông của tỉnh Hà Tây trước đây”; Nguyễn Đức Thành (2013): “Xây dựng nội dung và hình thức hoạt động thể dục, thể thao ngoại khóa của sinh viên một số trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh”; Nguyễn Gắng (2015): "Nghiên cứu xây dựng mô hình liên kết thể dục thể thao giữa Đại học Huế và các tổ chức thể dục, thể thao trên địa bàn thành phố Huế", xây dựng được mô hình tổ chức và hoạt động TDTT ngoại khóa phù hợp với xu hướng phát triển xã hội và đặc điểm phát triển Đại học Huế; Nguyễn Bá Điệp (2016): “Đổi mới hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa bằng hình thức câu lạc bộ góp phần phát triển thể chất cho học sinh trung học phổ 3 thông tỉnh Sơn La”. Các công trình trên đã đạt được kết quả nhất định, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động thể thao ngoại khóa cho HS, SV [26], [30], [34], [50], [66].
Trường Đại học Thủ đô Hà Nội (ĐHTĐHN) được thành lập ngày 06/01/1959. Trong suốt quá trình hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành, nhà trường đã không ngừng phát triển, đóng góp xuất sắc vào sự nghiệp giáo dục đào tạo của Thủ đô Hà Nội nói riêng và của cả nước nói chung. Lịch sử hình thành và phát triển của nhà trường gắn liền với sự nghiệp đấu tranh cách mạng cũng như phát triển của đất nước và Thủ đô. Đến nay, trường đã đào tạo, bồi dưỡng cho ngành giáo dục Thủ đô một đội ngũ giáo viên có phẩm chất chuyên môn nghiệp vụ giỏi với số lượng trên 30.000 giáo viên tiểu học và trung học cơ sở (chiếm hơn 90% giáo viên 2 cấp học của Hà Nội).
Bên cạnh đó, trường còn tham gia đào tạo giáo viên cho các tỉnh Lào Cai, Hà Nam, Thanh Hóa, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Lâm Đồng. đào tạo các nguồn nhân lực có trình độ trung cấp, cao đẳng, đại học các chuyên ngành sư phạm và các chuyên ngành khác theo qui định của pháp luật. Mục tiêu trước mắt và một vài năm đầu thế kỉ XXI của trường Đại học Thủ đô Hà Nội là: Đào tạo giáo viên Tiểu học và Trung học cơ sở chất lượng cao, theo hướng xây dựng trường thành trường Đại học đa ngành của Thủ đô và đất nước. Những mục tiêu kinh tế - xã hội của Thủ đô trở thành các mục tiêu gắn kết mang tính chiến lược của Nhà trường trên con đường phát triển, đặc biệt là mục tiêu đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá của Thủ đô và đất nước.
Trong những năm qua, trường Đại học Thủ đô Hà Nội đã thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy chính khóa cũng như công tác GDTC trong nhà trường, ngoài ra nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa dưới dạng các câu lạc bộ (CLB) các môn thể thao, góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC trong nhà trường. Cho đến nay, nhà trường đã có các CLB các môn thể thao như: CLB bóng đá, CLB bóng bàn, CLB cầu lông, CLB võ thuật, CLB quần vợt. Tuy nhiên, các CLB này được thành lập và tổ chức vận hành với nhiều loại hình khác nhau, chưa có một mô hình cụ thể và rõ ràng, chưa có nghiên cứu đánh giá thực trạng phát triển cũng như tính hiệu quả của các CLB; việc thu hút số lượng sinh viên tham gia là chưa nhiều và chưa được thường xuyên. Vấn đề đặt ra là sinh viên cần có chủ trương xây dựng và áp dụng mô hình CLB TDTT ngoài giờ chính khóa, hoạt động một cách thường xuyên, đảm bảo trên nguyên tắc là tổ chức giáo dục mang tính chất xã hội, hoạt động với mục đích giáo dục và đào tạo con người về lĩnh vực TDTT, góp phần xây dựng con người phát triển toàn diện, cải thiện và nâng cao hiệu quả công tác GDTC, phát triển thể chất cho sinh viên và các hội viên tham gia CLB.
Vấn đề này cho đến nay chưa được quan tâm một cách 4 đầy đủ. Hơn nữa, các CLB TDTT tại Trường cũng mới thiên về hoạt động TDTT chứ chưa quan tâm thích đáng tới lĩnh vực thể thao giải trí (TTGT), lĩnh vực giúp sinh viên thư giãn, thả lỏng, tạo tâm thế tích cực để nâng cao hiệu quả học tập. Xuất phát từ thực tiễn đó, để nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho sinh viên đồng thời giúp cho sinh viên có môi trường tốt để tập luyện TDTT, tăng cường đoàn kết giao lưu, học hỏi và nâng cao sức khỏe, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động câu lạc bộ thể dục thể thao cho sinh viên Trường Đại học Thủ đô Hà Nội”. Mục đích nghiên cứu Thông qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động câu lạc bộ TDTT sinh viên tại trường Đại học Thủ đô Hà Nội.
Trên cở sở đó, lựa chọn các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động CLB TDTT cho sinh viên Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC nói chung và TDTT ngoại khóa nói riêng của nhà trường. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Nhiệm vụ 1. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động của các CLB TDTT sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội. Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động CLB TDTT cho sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.
Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động CLB TDTT cho sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.