chương 1, tác giả sẽ nghiên cứu về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại và quan trọng trong cho vay chính là hiệu quả của cho vay trong lĩnh vực tài chính. Chúng ta sẽ có cái nhìn tổng quan về khái niệm, các đặc điểm của hiệu quả cho vay khách hàng doanh nghiệp, cùng tìm hiểu về các tiêu chí quan trọng để dánh giá một khoản vay cho khách hàng doanh nghiệp là có hiệu quả. Ngoài ra, chúng ta sẽ có cái nhìn bao quát hơn về những kinh nghiệm của các ngân hàng thương mại khác. Trong chương sẽ phân tích, tìm hiểu những phương thức nâng cao hiệu quả cho vay khách hàng doanh nghiệp của những ngân hàng đó.
Từ những cơ sở đó, ta có thể rút ra được bài học và áp dụng được những kinh nghiệm quý giá vào sự phát triển, nâng cao hiệu quả cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng Vietinbank chi nhánh Thủ Đức.1 Tổng quan về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng Thương mại 1.1 Tổng quan về cho vay của Ngân hàng Thương mại 1.1 Khái niệm Trong ngành Ngân hàng, cho vay là một hoạt động kinh doanh chủ yếu, là một ngành truyền thống và quan trọng nhất của Ngân hàng Thương mại, hiểu đơn giản hơn thì cho vay chính là nghiệp vụ chủ yếu mà ngân hàng sử dụng để thực hiện tín dụng. Đây là một trong những nghiệp vụ cơ bản đem lại nguồn sinh lợi nhiều nhất, giúp NH có sự ổn định và phát triển. Theo Bùi Diệu Anh (Giáo trình nghiệp vụ tín dụng ngân hàng, 2011) cho vay là hình thức giao dịch giữa bên cho vay cung cấp cho bên vay sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Theo Thông tư số 39/2016/TT-NHNN khoản 1, điều 2 đã quy định: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo 8 thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.
(Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016, Ngân hàng Nhà Nước) Vì vậy, theo quy định trên, cho vay là sự thỏa thuận cam kết giữa bên cho vay và bên vay một khoản tiền để sử dụng có mục đích và trong thời gian nhất định phải hoàn trả cả gốc lẫn lãi theo thỏa thuận giữa hai bên. Mục tiêu của NHTM đối với hoạt động tín dụng chính là thu được lợi nhuận. Ta có thể nhận thấy rằng, rõ ràng cho vay đem lại thu nhập cao nhất cho ngân hàng khi mà nó luôn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng tài sản của ngân hàng.2 Các hình thức vay của Ngân hàng thương mại Với nền kinh tế có xu hướng phát triển mạnh, tùy theo vào nhu cầu và điều kiện của từng khách hàng, NHTM đã và đang tiếp tục nghiên cứu và đưa ra hàng loạt các hình thức cho vay để khách hàng có thể thoải mái lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình. NHTM luôn cố gắng tìm hiểu thị hiếu và đáp ứng một cách tốt nhất như cầu vay vốn của khách hàng nên đã phân loại các sản phẩm dựa theo các tiêu Theo thời hạn cho vay: Cho vay ngắn hạn: Là khoản vay trong đó thời gian trả nợ ngắn, thường có kỳ hạn dưới 12 tháng.
Cho vay trung hạn: Là khoản vay có thời hạn sử dụng do thỏa thuận hai bên từ trên 12 tháng đến 60 tháng. Cho vay dài hạn: Là khoản vay có thời hạn từ 60 tháng trở lên. Lãi suất của cho vay dài hạn thường rất cao, chiếm tỷ trọng cao trong tổng dư nợ cho vay của NHTM, ngân hàng cũng thu được lợi nhuận từ nó, nhưng đồng thời cũng mang rủi ro rất cao do thời gian dài. Theo tính chất bảo đảm của khoản vay: Cho vay có tài sản bảo đảm: Là khoản vay mà dựa trên cơ sở có tài sản cầm cố hoặc thế chấp, hoặc có bảo đảm về tài sản.
9 Cho vay không có tài sản bảo đảm: Là khoản vay mà người đi vay không cần cầm cố hay thế chấp tài sản, thường áp dụng cho khách hàng có uy tín và độ tín nhiệm cao. Theo mục đích sử dụng Cho vay sản xuất kinh doanh: khoản vay sử dụng vào mục đích kinh doanh, đầu tư dự án, đáp ứng như cầu vay vốn của các doanh nghiệp hoặc khách hàng kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ. Cho vay tiêu dùng: khoản vay được sử dụng cho nhu cầu tiêu dùng cá nhân của khách hàng. Khách hàng chủ yếu cho vay tiêu dùng thường là các cá nhân và hộ gia đình vay để sử dụng cho mục đích mua sắm nhà cửa, nội thất, du học,.
Theo phương thức cho vay Cho vay từng lần: hình thức cho vay phổ biến nhằm nhắm đến đối tượng khách hàng không có nhu cầu vay thường xuyên. Cho vay trong hạn mức: hình thức cho vay mà số dư nhỏ hơn hoặc bằng hạn mức. Cho vay theo dự án đầu tư: hình thức cho vay mà ở đó ngân hàng cho khách hàng vay để thực hiện đầu tư vào dự án, phát triển kinh doanh. Cho vay thấu chi: hình thức cho vay mà NHTM cho phép người vay chi nhiều hơn trên số dư tiền gửi thanh toán cho đến một giới hạn nhất định và trong thời gian xác định.
Cho vay theo các phương thức khác: Có rất nhiều phương thức cho vay khác như cho vay nội ngoại tệ, cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, cho vay hợp vốn, cho vay gián tiếp, cho vay trả góp,.Tùy thuộc vào nhu cầu và khả năng của khách hàng, NHTM sẽ xem xét các hình thức cho vay nào sẽ phù hợp với từng nhu cầu của khách hàng.2 Tổng quan về cho vay khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng Thương mại 1.1 Khái niệm về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, doanh nghiệp luôn đóng vai trò then chốt trong quá trình đổi mới, phát triển kinh tế đất nước. Vì vậy nhà nước luôn tạo điều kiện để phát triển doanh nghiệp mà trong đó ngoài vốn mà doanh nghiệp tự có thì vốn từ Ngân hàng đóng vai trò quan trọng và chủ yếu. NHTM đóng vị trí trung gian về tài chính trong nền kinh tế thị trường và với đối tượng này, NHTM tổ chức các phòng tín dụng chuyên trách để phục vụ vì DN thường có nhu cầu về vốn với số lượng lớn. Theo đó, NHTM tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có đầy đủ về vốn, đáp ứng được yêu cầu cơ bản trong kinh doanh như máy móc, trang thiết vị, công nghệ, khoa học, kỹ thuật,.
Nhờ vay vốn từ ngân hàng mà doanh nghiệp đã có thể giải quyết các vấn đề một cách dễ dàng hơn như đầu tư vào các dự án, phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cấp đổi mới các thiết bị. Nói gắn gọn, hoạt động cho vay KHDN của Ngân hàng Thương mại là một hình thức cam kết tài chính với mục tiêu và mục đích sử dụng rõ ràng, cụ thể. Trong đó doanh nghiệp sẽ sử dụng nguồn vốn mà ngân hàng đã cung cấp để phát triển hoạt động kinh doanh và cam kết phải hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi theo thỏa thuận đã quy định.2 Đặc điểm cho vay khách hàng doanh nghiệp Khách hàng doanh nghiệp là khách hàng mà NHTM luôn chú ý tới, với nền kinh tế phát triển, số lượng doanh nghiệp theo đó mà tăng theo và mở rộng. Chính vì thế mà nhu cầu vay vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp rất lớn.
Dưới đây là một số đặc điểm cơ bản của cho vay khách hàng doanh nghiệp Đối tượng chính là nhóm KHDN với đa dạng do mục đích sử dụng vốn của doanh nghiệp khác nhau, đa dạng về lĩnh vực và ngành nghề. Chính vì đa dạng nên thường cho vay KHDN sẽ mang lại rủi ro bất ngờ. Tuy nhiên, có một đặc điểm mà KHDN có độ uy tín hơn KHCN chính là sự minh bạch của các cơ quan quản lý như 11 Sở kế hoạch và cơ quan thuế. Vì vậy, KHDN có hệ thống thông tin chặt chẽ, đáng tin cậy hơn do các thông tin tài chính của doanh nghiệp sẽ được cung cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo thuế,.
được kiểm tra từ cơ quan thuế nhà nước hoặc các công ty kiểm toán. Nhờ những thông tin này, các lãnh đạo của NHTM sẽ rà soát, kiểm tra để hạn chế thấp nhất rủi ro gây ra từ khách hàng. Thủ tục và quy trình cho vay KHDN phức tạp hơn cho vay KHCN vì tính pháp lý của doanh nghiệp rất phức tạp. Đối với các DN, khả năng hoàn trả nợ cho ngân hàng thường phụ thuộc vào hiệu quả từ việc sử dụng vốn vay, giá trị khấu hao của tài sản, hoặc từ các nguồn thu nhập ổn định khác Việc tổ chức cho vay KHDN thường đòi hỏi có chi phí cao hơn so với cho vay cá nhân hay hộ gia đình bởi vì vốn vay thường được sử dụng cho mục tiêu kinh doanh, một lĩnh vực luôn chứa đựng những biến số không chắc chắn của tương lai.
Vì thế ta không thể chắc chắn rằng DN có thể trả nợ hay không nếu DN làm ăn thua lỗ, thất bại, phá sản. Vì vậy nên khoản vay KHDN thường tiềm ẩn rủi ro bất ngờ và buộc Ngân hàng phải thẩm định kỹ càng thông tin khách hàng. Để đáp ứng nhu cầu vay vốn của KHDN có thể lựa chọn hình thức phù hợp với mục đích sử dụng vốn, tăng hiệu quả hoạt động, ngân hàng có thể thực hiện cho vay thông qua nhiều hình thức cho vay đa dạng như: cho vay từng lần; cho vay hợp vốn; cho vay theo dự án đầu tư; cho vay trả góp;.2 Hiệu quả cho vay khách hàng doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về hiệu quả cho vay khách hàng doanh nghiệp Nguồn thu, lợi nhuận chủ yếu của NHTM nhờ vào hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp. Vì KHDN thường vay với số lượng lớn và lợi nhuận từ việc cho vay rất cao nên NHTM thường đối diện với nhiều rủi ro.
Chính vì vậy, hiệu quả của cho vay ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của NHTM. Hiệu quả ở đây có thể hiểu là thuật ngữ chỉ mối quan hệ giữa kết quả với cái mục tiêu đặt ra. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả hoạt động được thể hiện tương quan giữa đầu vào và đầu ra của doanh nghiệp. Nó phản ánh được thực trạng quá trình hoạt động của 12 doanh nghiệp và được đo bằng hệ thống các chỉ tiêu lợi nhuận, doanh thu, chi phí.