Đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình tại trường trung học phổ thông

Luận án tiến sĩ giáo dục phân tích giáo dục đề tài đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận án tiến sĩ

2022

262
3
0

Phí lưu trữ

55 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan về đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình

Đọc thẩm mỹ là một khái niệm quan trọng trong dạy học thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông. Nó không chỉ giúp học sinh hiểu nội dung tác phẩm mà còn phát triển cảm xúc và tư duy thẩm mỹ. Việc nâng cao đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh khám phá và cảm nhận vẻ đẹp của ngôn ngữ và nghệ thuật. Theo nghiên cứu của Nguyễn Phương Mai, đọc thẩm mỹ giúp học sinh phát triển năng lực cảm thụ văn học, từ đó hình thành nhân cách và phẩm chất tốt đẹp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đọc thẩm mỹ

Đọc thẩm mỹ là quá trình người đọc tương tác với tác phẩm văn học, cảm nhận và trải nghiệm những giá trị nghệ thuật. Vai trò của nó trong dạy học thơ trữ tình là rất lớn, giúp học sinh không chỉ hiểu mà còn cảm nhận sâu sắc về tác phẩm.

1.2. Lợi ích của việc nâng cao đọc thẩm mỹ

Nâng cao đọc thẩm mỹ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và cảm xúc thẩm mỹ. Điều này không chỉ có lợi cho việc học môn Ngữ văn mà còn cho sự phát triển toàn diện của học sinh.

II. Thách thức trong việc dạy học thơ trữ tình hiện nay

Dạy học thơ trữ tình hiện nay gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu tài liệu đến phương pháp giảng dạy chưa phù hợp. Nhiều giáo viên vẫn còn áp dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc học sinh không hứng thú với môn học. Theo khảo sát, nhiều học sinh cảm thấy khó khăn trong việc tiếp cận và cảm nhận tác phẩm thơ trữ tình.

2.1. Thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để giảng dạy thơ trữ tình. Phương pháp giảng dạy truyền thống không khuyến khích sự sáng tạo và cảm nhận của học sinh.

2.2. Sự thờ ơ của học sinh với thơ trữ tình

Nhiều học sinh không cảm thấy hứng thú với thơ trữ tình do cách dạy chưa phù hợp. Điều này dẫn đến việc các em không thể cảm nhận được vẻ đẹp và giá trị của tác phẩm.

III. Phương pháp nâng cao đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình

Để nâng cao đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, khuyến khích sự sáng tạo và cảm nhận của học sinh. Việc sử dụng các hoạt động nhóm, thảo luận và phân tích tác phẩm sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn về nội dung và hình thức của thơ trữ tình.

3.1. Sử dụng hoạt động nhóm trong giảng dạy

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi ý kiến, cảm nhận và phân tích tác phẩm một cách sâu sắc hơn. Điều này tạo ra không khí học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo.

3.2. Tích hợp công nghệ vào dạy học

Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học thơ trữ tình sẽ giúp học sinh tiếp cận với nhiều nguồn tài liệu phong phú, từ đó nâng cao khả năng cảm thụ và phân tích tác phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại có thể nâng cao hiệu quả học tập của học sinh. Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng cảm thụ và phân tích tác phẩm thơ trữ tình.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học hiện đại có sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng đọc thẩm mỹ và cảm nhận tác phẩm.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy các em cảm thấy hứng thú hơn với môn Ngữ văn khi được tham gia vào các hoạt động học tập tích cực. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Việc nâng cao đọc thẩm mỹ trong dạy học thơ trữ tình là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giảng dạy mới để phát triển năng lực đọc thẩm mỹ cho học sinh. Hướng tới tương lai, việc này sẽ góp phần hình thành những thế hệ học sinh có tâm hồn nhạy cảm và yêu thích văn học.

5.1. Tầm quan trọng của đọc thẩm mỹ trong giáo dục

Đọc thẩm mỹ không chỉ giúp học sinh hiểu biết về văn học mà còn phát triển nhân cách và phẩm chất tốt đẹp. Đây là một yếu tố quan trọng trong giáo dục hiện đại.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp giảng dạy mới, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học thơ trữ tình và phát triển năng lực đọc thẩm mỹ cho học sinh.

Tóm tắt và mô tả trên trang này được tạo với sự hỗ trợ của AI. Nếu bạn thấy nội dung không chính xác hoặc có vấn đề, vui lòng Báo lỗi nội dung.

27/07/2025
Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục đề tài đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài. Xu thế dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học. Mục tiêu và nhiệm vụ của môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông Việt Nam.

Vai trò, ý nghĩa của đọc thẩm mĩ trong dạy học môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông. Thực tế dạy học môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông. Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Một số nghiên cứu về đọc, đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ văn.

Một số nghiên cứu về phát triển năng lực đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông. Một số nghiên cứu về đọc thẩm mĩ trong dạy học môn Ngữ văn và dạy học thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông. Một số nghiên cứu về Lí thuyết giao thoa hồi ứng và Lí thuyết tiếp nhận văn học liên quan đến đọc thẩm mĩ trong dạy học môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông 27 3. Mục đích nghiên cứu.

Đối tƣợng và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Ph m vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu lí luận. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Phương pháp quan sát, điều tra, phỏng vấn.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm. Phương pháp phân tích dữ liệu. Giả thuyết khoa học. Đóng góp mới của luận án.

Về thực tiễn. Bố cục của luận án. 36 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA HOẠT ĐỘNG ĐỌC THẨM MĨ TRONG DẠY HỌC THƠ TRỮ TÌNH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Một số vấn đề cơ bản về văn bản, đọc hiểu văn bản và đọc thẩm mĩ.

Quan điểm đọc thẩm mĩ của các nhà nghiên cứu văn học trong Lí thuyết giao thoa ứng đáp. Quan điểm đọc thẩm mĩ của các nhà nghiên cứu văn học trong Lí thuyết tiếp nhận văn học. Thơ trữ tình và dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông. Vai trò của đọc thẩm mĩ trong dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.

Vai trò của đọc thẩm mĩ đối với sự phát triển tâm sinh lí lứa tuổi học sinh trung học phổ thông. Cơ sở thực tiễn. Thực trạng tài liệu phục vụ dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông. Thực trạng dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường trung học phổ thông 85 Kết luận chƣơng 1.

100 CHƢƠNG 2 BIỆN PHÁP TỔ CHỨC DẠY HỌC ĐỌC THẨM MĨ THƠ TRỮ TÌNH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp. Đáp ứng mục tiêu của môn học Ngữ văn mới (2018), phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Đảm bảo tính khoa học.

Đảm bảo tính hiệu quả, tính khả thi và có ý nghĩa thực tiễn. Bám sát đặc trưng của thơ trữ tình. Đảm bảo tính đặc thù của đọc thẩm mĩ thơ trữ tình. Một số biện pháp tổ chức d y học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trƣờng trung học phổ thông.

Biện pháp 1: Chuẩn bị các điều kiện dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình theo hướng dẫn nhập cảm xúc cho giáo viên và học sinh. Biện pháp 2: Xây dựng quy trình tổ chức hoạt động dạy học phù hợp để nuôi dưỡng và phát triển tình cảm thẩm mĩ cho học sinh khi đọc thơ trữ tình. Biện pháp 3: Xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp để khơi gợi, phát triển tình cảm thẩm mĩ cho học sinh khi đọc thơ trữ tình. Biện pháp 4: Sử dụng linh hoạt các hình thức kiểm tra, đánh giá nhằm phát triển kĩ năng đọc thẩm mĩ cho học sinh trong dạy học thơ trữ tình.

135 Kết luận chƣơng 2. 139 CHƢƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sƣ ph m. Mục đích thực nghiệm.

Nhiệm vụ thực nghiệm. Đối tƣợng, địa bàn, thời gian và phƣơng pháp thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm. Địa bàn thực nghiệm.

Thời gian thực nghiệm. Phương pháp thực nghiệm. Quy trình tổ chức thực nghiệm. Xây dựng giáo án thực nghiệm.

Cách thức lựa chọn văn bản thực nghiệm. Thiết kế giáo án thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm. Tiêu chí đánh giá.

Thiết kế đề kiểm tra. Kết quả đánh giá thực nghiệm về mặt định tính. Kết quả đánh giá thực nghiệm về mặt định lượng. Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm.

Kết luận thực nghiệm. 159 Kết luận chƣơng 3. 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 165 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

173 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Viết đầy đủ Viết tắt 1 Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT 2 Giáo dục phổ thông GDPT 3 Giáo viên GV 4 Học sinh HS 5 Năng lực NL 6 Sách giáo khoa SGK 7 Sách giáo viên SGV 8 Trung học phổ thông THPT 9 Tác phẩm văn chương TPVC 10 Tác phẩm văn học TPVH DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 01. Phân tích mô tả về đọc thẩm mĩ. Sự khác nhau giữa đọc thẩm mĩ và đọc trừu xuất. Các mức độ và biểu hiện của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT.

Đặc điểm tình hình HS tham gia khảo sát. Đặc điểm tình hình GV tham gia khảo sát. Thâm niên công tác của GV tham gia khảo sát .1: Hệ thống câu hỏi và bài tập đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT môn Ngữ văn. Tổng số HS và GV tham gia các lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ở 03 trường thực nghiệm (Lớp 11 - Năm học 2019 - 2020).

Tổng số HS và GV tham gia các lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ở 03 trường thực nghiệm (Lớp 12 - Năm học 2020 - 2021). Thống kê mô tả điểm kiểm tra đầu vào của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Kết quả kiểm định kiểm tra đầu vào của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Thống kê mô tả điểm kiểm tra đầu ra của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Kết quả kiểm định kiểm tra đầu ra của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng .157 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1. Mức độ quan tâm của GV và HS về đọc thẩm mĩ. Cách hiểu của GV và HS về đọc thẩm mĩ. Cách hiểu của GV và HS về bản chất của đọc thẩm mĩ.

Ý kiến của GV và HS về biểu hiện của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về vai trò của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về mức độ cần thiết của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về việc sử dụng các biện pháp được áp dụng khi dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT.

Ý kiến của GV và HS về mức độ quan tâm khi thiết kế giáo án dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về thời điểm GV sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập theo hướng dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT. Ý kiến của GV và HS về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT.

Ý kiến của GV và HS về định hướng phát triển phẩm chất và NL người học thông qua dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT. Phân bố điểm kiểm tra đầu vào của nhóm thực nghiệm. Phân bố điểm kiểm tra đầu vào của nhóm đối chứng. So sánh phân bố điểm kiểm tra đầu vào của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Phân bố điểm kiểm tra đầu ra của nhóm thực nghiệm. Phân bố điểm kiểm tra đầu ra của nhóm đối chứng. So sánh phân bố kết quả kiểm tra đầu ra của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. So sánh điểm thành phần của kết quả kiểm tra đầu ra trung bình giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Mô hình cấu trúc NL thẩm mĩ trong môn Ngữ văn. Cấu trúc của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT. Các thành tố hành vi của đọc thẩm mĩ trong dạy học thơ trữ tình ở trường THPT. Quy trình dạy học đọc thẩm mĩ thơ trữ tình ở trường THPT.

Lí do chọn đề tài 1. Xu thế d y học theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học Bước sang thế kỉ XXI, thế giới có nhiều chuyển biến mạnh mẽ về mọi mặt trong đó có lĩnh vực giáo dục. Trong nhà trường phổ thông, hướng tiếp cận nội dung không còn phù hợp nữa. HS tiếp cận tri thức mới từ nhiều nguồn đa dạng và ngày càng phong phú hơn.

Do khối lượng tri thức của nhân loại ngày càng tăng nhanh nên giáo dục không thể chỉ hướng theo nội dung mà phải chú ý đến cách dạy, cách học. Vai trò tự học, tự tiếp nhận, tự chiêm nghiệm, lí giải để hiểu sự vật, hiện tượng và hiểu chính mình ngày càng được đề cao. HS có thể tự học nếu các em biết được cách học. Đồng nghĩa với đó, GV có nhiệm vụ hướng dẫn HS tự tìm tòi nội dung kiến thức cần học.

Hơn bao giờ hết, việc phát triển NL cho người học là mục tiêu cần thiết để giúp HS có thể tự khám phá kiến thức, tự khẳng định mình trong một cộng đồng rộng lớn, đa dạng, phức tạp, có nhiều đổi mới và để tạo ra sự thích ứng cao trước mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Hòa nhập với xu thế chung của xã hội hiện đại và nhằm cập nhật với yêu cầu phát triển của giáo dục thế giới, môn Ngữ văn ở trường phổ thông Việt Nam trong những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện rõ nhất là chuyển đổi từ cách dạy học nội dung sang dạy học phát triển phẩm chất và NL. Đây là yêu cầu mang tính đột phá của công cuộc đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo ở Việt Nam hiện nay.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ