Đặt vấn đề Trong bối cảnh chung không chỉ tại đất nƣớc Việt Nam mà theo xu thế cả thế giới hiện nay đang từng bƣớc hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, thị trƣờng quốc tế đƣợc mở rộng. Nền kinh tế Việt Nam cũng đang từng bƣớc lấy đà và tăng trƣởng mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Quá trình mở cửa này giúp các NH TMCP Việt Nam có những cơ hội vô cùng to lớn, tuy nhiên cũng kèm theo những thách thức buộc các NH phải hoạch định ra những chiến lƣợc phát triển cùng với chính sách phù hợp để hoàn thành mục tiêu không chỉ gia tăng quy mô mà còn nâng cao chất lƣợng, từ đó tạo động lực thúc đẩy cạnh tranh cho các NH trong thời buổi ngày nay. Bên cạnh đó, KHCN luôn là đối tƣợng đƣợc các ngân hàng thiên về bán lẻ quan tâm, đƣợc đánh giá là nhân tố chủ chốt mà các NHTM đang theo đuổi trong chiến lƣợc phát triển.
NH cung cấp cho cá nhân rất nhiều loại các sản phẩm đặc sắc, đa dạng chức năng, đặc biệt là các sản phẩm tín dụng. Việc cấp tín dụng của NH có rất nhiều hoạt động, tuy nhiên hoạt động cho vay luôn đóng vai trò chủ lực đối với sự phát triển của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sự phát triển cân đối của các ngành, các lĩnh vực khác, vì đây đƣợc xem là một kênh cung cấp, luân chuyển vốn cho các đối tƣợng trong nền kinh tế. Tín dụng cũng đƣợc xem là hoạt động kinh doanh chính mang lại doanh thu đáng kể cũng nhƣ lợi nhuận chủ yếu của NH. Tuy nhiên, hoạt động "xƣơng sống" này cũng ẩn náu nhiều mối đe dọa, nguy cơ rủi ro có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho ngân hàng nói riêng và cả nền kinh tế nói chung.
Vì vậy, chất lƣợng tín dụng cho vay KHCN luôn là vấn đề cốt lõi trong hoạt động tín dụng, các NH đặc biệt tập trung tìm cách hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng các khoản cho KHCN vay trong khi vẫn đảm bảo đƣợc sự an toàn phát triển cũng nhƣ khả năng tạo mức sinh lời trong kinh doanh NH.2 Tính cấp thiết của đề tài Thời gian gần đây, các NHTM Việt Nam đang đối mặt với nhiều gian nan, thách thức, đặc biệt là vấn đề rủi ro trong hoạt động tín dụng khi mặt bằng lãi suất cao, thị trƣờng trái phiếu gặp khó khăn và sự trầm lắng của thị trƣờng BĐS. Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính quý IV/2022 của 27 NH niêm yết cho thấy về tình trạng chất lƣợng tín dụng, các NH đang quản lý kém hiệu quả, so với đầu năm 2022 dƣ nợ xấu tại các NH đã tăng 35%, lên tới hơn 136.400 tỷ đồng, trong đó tỷ lệ nợ xấu trung bình cũng tăng khoảng 0,23% so với năm 2021 (Lê Phƣơng, 2023). Nguyên nhân nợ xấu tăng có thể do các ngân hàng đã phân loại lại nợ xấu, nợ quá hạn theo đúng tình trạng khoản nợ theo quy định của Ngân hàng Nhà nƣớc, đặc biệt là sau khi Thông tƣ số 14/2021/TT-NHNN liên quan đến cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ, miễn giảm lãi suất cho khách hàng do dịch Covid-19 đã hết hạn vào ngày 30/6/2022 (Lê Phƣơng, 2023). Bên cạnh đó, thời điểm này việc giải quyết các vấn đề liên quan đến nợ xấu bằng cách thanh lý tài sản thế chấp là đất đai, nhà ở đang rất chậm do thanh khoản thị trƣờng BĐS sụt giảm, tài sản đƣợc chào bán với mức giá giảm sâu nhƣng vẫn không tìm đƣợc ngƣời mua.
Các ngân hàng đã phải ra nhiều phiên đấu giá các tài sản và điều chỉnh giá rất nhiều lần, thậm chí phải chấp nhận lỗ một phần khoản nợ đó để nhanh chóng hồi phục đƣợc vốn (Nguyễn Vũ, 2023). Đứng trƣớc tình hình này, các NHTM cần nhanh chóng đề xuất ra những cách thức để ngăn chặn và giảm thiểu hết mức có thể những mối nguy hiểm sẽ gây ra tổn thất cho ngành NH, gây tác động tiêu cực đến chất lƣợng tín dụng KHCN. VIB chi nhánh Tân Bình thuộc một trong các chi nhánh có thị phần lớn của hệ thống NH TMCP Quốc tế VIB. Giai đoạn 2020-2022 vừa qua, lợi nhuận đến từ tín dụng KHCN của VIB chi nhánh Tân Bình có tốc độ tăng trƣởng khá tốt.
Trong đó, VIB xác định cá nhân là đối tƣợng khách hàng tiềm năng nhất của VIB từ bao lâu nay đến cả trong tƣơng lai sau này vì đối tƣợng này luôn cần đến NH với mục đích đi vay để thỏa mãn các nhu cầu cần thiết thƣờng ngày. Có đƣợc kết quả khả quan nhƣ vậy một phần dựa vào sự nỗ lực không ngừng trong việc mở rộng, đa dạng, cởi mở hơn trong phƣơng thức cho vay, sửa đổi và bổ sung để nâng cấp quy 3 trình, thủ tục và không ngừng cố gắng nâng cao khâu phục vụ KH của VIB chi nhánh Tân Bình. Tuy nhiên, thời điểm này đứng trƣớc khó khăn chung và nhiều yếu tố khách quan khác, tình hình nợ quá hạn và nợ xấu đang diễn biến theo hƣớng tiêu cực, việc thu hồi nợ của VIB chi nhánh Tân Bình đang gặp nhiều thách thức. Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu trong năm 2020 là 1.7% thì đến năm 2022 tăng mạnh lên 2.3%, trong khi đó hệ số thu nợ lại biến động bất thƣờng theo xu thế giảm.
Vì thế việc tìm ra giải pháp nâng cao và kiểm soát chất lƣợng tín dụng KHCN cho VIB chi nhánh Tân Bình đang là mục tiêu đƣợc đƣa lên hàng đầu của chi nhánh. Đó là lý do vì sao tác giả chọn đề tài "Chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB)- Chi nhánh Tân Bình" để làm khóa luận tốt nghiệp, với hi vọng kết quả nghiên cứu có thể trở thành một nguồn tƣ liệu hữu ích cho những vị lãnh đạo chi nhánh trong công tác thiết lập và hoạch định ra phƣơng án nâng cao chất lƣợng tín dụng KHCN của VIB chi nhánh Tân Bình, cải thiện và kiểm soát chặt chẽ hơn trong hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá, phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại VIB chi nhánh Tân Bình.
Mục tiêu cụ thể: - Đánh giá, phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU - Thực trạng chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình nhƣ thế nào? 4 - Những giải pháp nào phù hợp để nâng cao chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại VIB chi nhánh Tân Bình? 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4.
Đối tƣợng nghiên cứu: Chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình trên phƣơng diện cho vay. Không gian: Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) - chi nhánh Tân Bình Thời gian: giai đoạn 2020 – 2022 5. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phƣơng pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh, tài liệu, dữ liệu thống kê của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam - Chi nhánh Tân Bình.
Dữ liệu này thu thập để làm sáng tỏ những đặc điểm, hoàn cảnh hoạt động hiện tại và kết quả kinh doanh cũng nhƣ để đánh giá, phân tích thực trạng tín dụng KHCN tại VIB chi nhánh Tân Bình trong những năm qua. Bên cạnh đó, tác giả tham khảo các tài liệu từ Internet, văn bản luật, các giáo trình, sách chuyên ngành, tạp chí khoa học, luận văn, luận án có liên quan đến đề tài. Từ đó giúp tác giả làm nền tảng xây dựng cơ sở lý thuyết về hoạt động cho vay trong tín dụng khách hàng cá nhân. Phƣơng pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua phỏng vấn trực tiếp các lãnh đạo phụ trách chuyên về cho vay, các giám đốc phòng KHCN, chuyên viên QLKH lâu năm nhiều kinh nghiệm phụ trách mảng tín dụng KHCN để tìm hiểu thêm thông tin về hoạt động cho vay đối với KHCN, chẳng hạn nhƣ cách tìm kiếm KH, cách thu thập, đánh giá thẩm định hồ 5 sơ, cách quản lý, chăm sóc khách hàng trong và sau khi cho vay.
Mục đích nhằm am hiểu rõ hơn những thuận lợi và bất lợi hoạt động cho vay trong thực tế của chuyên viên tín dụng mà các tài liệu nghiên cứu hầu nhƣ không đề cập. Phƣơng pháp tổng hợp, xử lý dữ liệu: Từ các số liệu thu thập và thống kê, tác giả thực hiện xử lý các dữ liệu trên Excel cho phù hợp với những chỉ số cần phân tích. Sau đó tổng hợp thành các bảng số liệu từ tổng quan đến chi tiết. Phƣơng pháp phân tích: Dựa trên cơ sở số liệu các báo cáo, tác giả sẽ so sánh đối chiếu với mục đích phân tích, đánh giá từng khía cạnh để từ đó có cái nhìn từ bao quát, tổng thể đến chi tiết, cụ thể toàn cảnh bức tranh về thực trạng cho vay khách hàng cá nhân tại VIB chi nhánh Tân Bình.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Nội dung của khóa luận gồm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: Cơ sở lý luận về chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 1 trình bày cơ sở lý thuyết về tín dụng KHCN đặc biệt chú trọng vào cho vay KHCN, đặc điểm và vai trò của cho vay KHCN, chất lƣợng tín dụng KHCN cùng với các chỉ tiêu đánh giá, các nhân tố có tác động đến chất lƣợng tín dụng và bài học kinh nghiệm, làm cơ sở cho phần phân tích, đánh giá thực trạng ở chƣơng 2. CHƢƠNG 2: Thực trạng chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB)- chi nhánh Tân Bình. Phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng tín dụng KHCN tại VIB chi nhánh Tân Bình.
Trên cơ sở các chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng tín dụng.