CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Giới thiệu các công trình nghiên cứu Nghiên cứu về giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho các hộ nông dân, giải pháp hạn chế nợ xấu, giải pháp thẩm định cho vay thông qua các tổ chức xã hội như hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân…, giải pháp cho vay gắn trách nhiệm của từng thành viên trong cùng một tổ vay vốn, các giải pháp về thẩm định năng lực sản xuất kinh doanh, năng lực pháp nhân của từng khách hàng thông qua đánh giá từ trưởng thôn, trưởng bản tới chính quyền xã, công tác đánh giá định giá tài sản đảm bảo, các giải pháp về nâng nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ ngân hàng… các giải pháp trên đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu vì đây là một đề tài mang tính thực tế ứng dụng cao và là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay, cũng như trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng hoạt động trên địa bàn nông thôn. Tại Agribank, có nhiều tác giả đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ về đề tài nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân. Gần đây nhất, là luận văn “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Phú Bình” của tác giả Đỗ Minh Điệp năm 2008 trường đại học kinh tế và quản trị kinh doanh Thái Nguyên, luận văn “C hất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên ” của tác giả Ngô Thị Yến, Đại học kinh tế, bảo vệ năm 2012.
Trong các đề tài nghiên cứu này, các tác giả đã hệ thống hoá, phân tích và đưa ra sự lựa chọn khái niệm về chất lượng tín dụng đối với hộ nông dân; làm rõ vai trò và sự cần thiết của nó trong hoạt động kinh doanh; định hướng cho các NHTM nói chung và Agribank nói riêng trong quá trình hoạt động kinh doanh. Một số giải pháp đã và đang được triển khai trong thực tiễn hoạt động tại Agribank Chi nhánh Mai Sơn Sơn La. Cụ thể một số giải pháp thực hiện cho vay đối với hộ nông dân theo Nghị định 41/2010 của Chính phủ, triển khai thực hiện từ năm 2010 cho tới 7 nay đã đạt được một số thành quả nhất định. Tuy nhiên, thực tế thực hiện việc nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân, để thấy rõ vai trò của tín dụng nông nghiệp, nông thôn và nông dân vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc và hiện chưa có sự tổng kết, đánh giá về hoạt động này để có định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.
Luận án Phó tiến sỹ “Tín dụng Ngân hàng đối với nông dân nghèo Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Quách Tuấn Ngọc (Trường Đại học kinh tế Quốc dân), đây là một luận án được tác giả viết từ những năm 1993, tuy nhiên lại có rất nhiều vấn đề tác giả đã đề cập đến vẫn còn liên quan đến giai đoạn hiện nay như giải quyết vấn đề nông dân nghèo không chỉ là vấn đề xã hội nhân đạo mà còn là vấn đề kinh tế quan trọng. Bởi vì, nền kinh tế hàng hóa không thể phát triển mạnh mẽ nếu vẫn tồn tại và phát triển các hộ nông dân nghèo vì vậy, chương trình xóa đói giảm nghèo là một trong những giải pháp hàng đầu của chiến lược ổn định và phát triển kinh tế tới năm 2000 của Việt Nam, hàng loạt vấn đè từ tầm vĩ mô đến vi mô cần được xem xét và thực thi trong chương trình xóa đói giảm nghèo theo một trật tự thời gian chặt chẽ.Trong các vấn đề đó, vấn đề vốn đang được nổi lên như một trở ngại trên con đường duy trì và phát triển sản xuất của nông dân Việt Nam. Và đặc biệt là tác giả đã đưa ra được một số giải pháp cho tới nay vẫn còn thực hiện như việc cho vay tới hộ nông dân của Ngân hàng nông nghiệp không cần phải tăng thêm biên chế mà cần nâng cao trình độ cán bộ từ Trung ương tới địa phương, giải pháp về huy động tiết kiệm trong nông dân nghèo, dần dần coi việc gửi tiết kiệm là một điều kiện để cho vay, khi việc huy động tiết kiệm trong nông dân đi vào nếp, ngân hàng sẽ có một nguồn vốn ổn định và quan trọng hơn là bảo đảm an toàn vốn cho vay, đó là điều kiện cần thiết để mở rộng hoạt động. Giải pháp về tổ chức thông tin tuyên truyền có tác dụng rất quan trọng giúp cho những người nông dân tiếp cận được vốn vay hiểu biết được những vấn đề cơ bản đến quy chế, qui định và thủ tục vay vốn ngân hàng….
Ngoài ra còn có thêm các luận văn nghiên cứu về đề tài này như luận văn“Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Chi nhánh Tây Đô”, bảo vệ năm 2012. 8 Luận văn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trong xu thế hội nhập” của tác giả Phạm Tấn Mến trường Đại học Kinh tế TPHCM bảo vệ năm 2008, Luận văn “Nghiên cứu khả năng phát triển kinh tế hộ nông dân theo hướng sản xuất hàng hóa ở huyện Đồng Hỷ - Thái Nguyên” của tác giả Nguyễn Thu Hằng trường Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh Thái Nguyên, bảo vệ năm 2008 Các bài viết cũng đều đưa ra được những lý luận cơ bản về vai trò của kinh tế hộ nông dân trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam, Đánh giá những nhân tố ảnh hưởng, đến chất lượng tín dụng cho hộ nông dân. Đánh giá thực tín dụng Ngân hàng đối với hộ nông dân của mỗi ngân hàng, từ đó tổng quát và đưa ra các giải pháp để nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân ở các NHTM và đánh giá những hạn chế của công tác này để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân tại mỗi ngân hàng. - Ngoài các luận văn, luận án thì trên các báo, tạp chí hay các diễn đàn trên internet đề tài tín dụng nông nghiệp, nông thôn, nông dân cũng đã được bàn luận khá nhiều.
Có thể kể đến một vài ví dụ như: Bải viết “Tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn: Cần tháo gỡ những bất cập” của tác giả Cao Quỳnh trên website http://baoquangninh.vn ngày 29/10/2013 đã thấy được vai trò của tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp nông thôn cũng như thấy được một số bất cập trong công tác cho vay của các ngân hàng thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn. Theo tác giả khi các NHTM đẩy mạnh tín dụng cho nông nghiệp nông thôn thì bộ mặt của nông thôn đã thay đổi đáng kể, đời sống của nông dân không ngừng được cải thiện đặc biệt là từ khi triển khai Nghị định 41/2010-NĐ-CP. Tuy nhiên vẫn còn một số bất cập cần được tháo gỡ như việc thiếu hụt vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá, đầu ra thiếu ổn định thì việc quy định khắt khe về nhãn mác hàng hoá thiết bị sản xuất, phục vụ nông nghiệp hay áp dụng các biện pháp bảo đảm tiền vay cũng gặp những trở ngại nhất định. Đây là nguyên nhân khiến nhiều ngân hàng rất e ngại khi thẩm định, cho vay đối với các khoản vay phục vụ cho nông nghiệp nông thôn, hộ nông dân khó khăn trong việc tiếp cận vốn.
Định hướng nghiên cứu của luận văn - Từ tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan đến giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu, từ nhiều giác độ khác nhau, tuy nhiên các tác giả mới tập chung cho việc nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân theo tiêu chí đánh giá từ góc nhìn của Ngân hàng. - Cách tiếp cận giải quyết vấn đề của luận văn: Đối với đề tài tác giả lựa chọn là nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nông dân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Chi nhánh huyện Mai Sơn Sơn La, không chỉ đánh giá ở góc độ chất lượng tín dụng theo các tiêu chí đánh giá của Ngân hàng nhà nước mà tác giả còn đi sâu vào phân tích chất lượng dịch vụ của sản phẩm cấp tín dụng cho hộ nông dân tại Chi nhánh, Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã chủ trọng việc kế thừa, chọn lọc những ý tưởng liên quan đến đề tài, nhằm hiểu sâu hơn, từ đó để ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cho khách hàng là hộ nông dân một cách tốt hơn, phù hợp với điều kiện thực tế trên địa bàn huyện Mai Sơn, Sơn La. 10 CHƯƠNG 2 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CHO VAY HỘ NÔNG DÂN CỦA MỘT NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Hộ nông dân 2.
Về hộ Trong từ điển ngôn ngữ Mỹ (Oxford Press – 1987) Có nghĩa “Hộ là tất cả những người cùng sống chung trong một mái nhà. Nhóm người đó bao gồm những người cùng chung huyết tộc và những người làm ăn chung” [30,tr.24] Ngược thời gian trước đó, năm 1981, trong tác phẩm của mình Harris, (London - Anh) trong tác phẩm của mình cho rằng “Hộ là một đơn vị tự nhiên tạo nguồn lao động” [32, tr. Và trên góc độ này, nhóm đại biểu thuộc trường phái “Hệ thống Thế giới” (Mỹ) là Smith (1985), Martin và Beiltell (1987) bổ sung thêm “Hộ là một đơn vị đảm bảo quá trình tái sản xuất nguồn lao động thông qua việc tổ chức nguồn thu nhập chung”[33] Trên đây, mới chỉ nêu lên những khía cạnh về khái niệm hộ tiêu biểu nhất, nhấn mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác hoặc tổng hợp khái quát chung nhưng vẫn còn có chỗ chưa đồng nhất. Tuy nhiên từ các quan niệm trên có thể thấy rằng: - Trước hết, hộ là một tập hợp chủ yếu và phổ biến của những thành viên có chung huyết thống, tuy vậy cũng có cá biệt trường hợp thành viên của hộ không phải cùng chung huyết thống (con nuôi, người tình nguyện và được sự đồng ý của các thành viên trong hộ công nhận cùng chung hoạt động kinh tế lâu dài.) - Hộ nhất thiết là một đơn vị kinh tế (Chủ thể kinh tế), có nguồn lao động và phân công lao động chung, có vốn và chương trình, kế hoạch sản xuất kinh doanh chung, là đơn vị vừa sản xuất vừa tiêu dùng, có ngân quỹ chung và được phân phối lợi ích theo thoả thuận có tính chất gia đình.