Luận văn nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Agribank Tiền Hải

Tài liệu nghiên cứu Nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chi nhánh ngân hàng nông nghiệp và, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Thị Hồng Lụa
• Người hướng dẫn: TS. Chu Nguyên Bình
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh & Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Chi Nhánh Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Tiền Hải
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.1. Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại
• 1.2. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế thị trường
• 1.3. Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại
• 1.4. Chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại
• 1.4.1. Khái niệm chất lượng tín dụng
• 1.4.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại
• 1.5. Sự cần thiết nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại
• 1.6. Các nhân tố tác động đến chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.6.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.6.2. Các nhân tố khách quan
• 1.7. Thực trạng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.8. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của một số ngân hàng thương mại ở Việt Nam - bài học cho Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Hải
• 1.8.1. Kinh nghiệm của Chi nhánh Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ thương Sài Đồng
• 1.8.2. Kinh nghiệm của Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Hà Nội - Chi nhánh Nguyễn Văn Cừ
• 1.8.3. Bài học cho Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Hải
• 1.9. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HUYỆN TIỀN HẢI
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu bộ máy tổ chức
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh
• 2.5. Thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 2.5.1. Số lượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.5.2. Kết quả khắc phục, xử lý nợ xấu
• 2.5.3. Tình hình trích lập dự phòng rủi ro
• 2.5.4. Mức độ hài lòng của khách hàng
• 2.6. Đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 2.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.6.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.7. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HUYỆN TIỀN HẢI
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 3.2.1. Xây dựng kế hoạch kinh doanh chú trọng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.2.2. Nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng thẩm định đánh giá khách hàng
• 3.2.4. Tăng cường kiểm tra giám sát sau cho vay
• 3.2.5. Tích cực xử lý nợ quá hạn và nợ có vấn đề
• 3.2.6. Xây dựng và triển khai phương án quản trị tín dụng đồng bộ tại Chi nhánh
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiền Hải
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.4. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chất Lượng Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Chất lượng tín dụng là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tại Ngân hàng Nông nghiệp Tiền Hải, việc nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà còn giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Các doanh nghiệp này thường gặp khó khăn trong việc chứng minh khả năng tài chính và chiến lược kinh doanh, dẫn đến việc khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay. Do đó, việc cải thiện chất lượng tín dụng là cần thiết để hỗ trợ sự phát triển của họ.

1.1. Khái Niệm Chất Lượng Tín Dụng Tại Ngân Hàng

Chất lượng tín dụng được hiểu là khả năng hoàn trả nợ của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đánh giá chất lượng tín dụng bao gồm nhiều yếu tố như lịch sử tín dụng, khả năng tài chính và các chỉ số kinh doanh. Việc đánh giá chính xác sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Trong Nền Kinh Tế

Doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo thống kê, các doanh nghiệp này chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, góp phần không nhỏ vào GDP quốc gia.

II. Thách Thức Trong Việc Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Nông nghiệp Tiền Hải vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng tín dụng. Những thách thức này bao gồm việc thiếu thông tin minh bạch, khả năng tài chính hạn chế và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác. Điều này dẫn đến việc ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá rủi ro và quyết định cho vay.

2.1. Thiếu Thông Tin Minh Bạch Từ Doanh Nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không cung cấp đầy đủ thông tin tài chính, khiến ngân hàng khó khăn trong việc đánh giá khả năng trả nợ. Việc này làm tăng rủi ro cho ngân hàng và giảm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Rủi Ro

Đánh giá rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ là một thách thức lớn. Các ngân hàng cần có các phương pháp đánh giá hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn cho khoản vay.

III. Phương Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Tại Ngân Hàng

Để nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, Ngân hàng Nông nghiệp Tiền Hải cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm cải thiện quy trình thẩm định, tăng cường đào tạo cho nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng. Những cải tiến này sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả cho vay.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định

Quy trình thẩm định cần được cải thiện để đảm bảo tính chính xác và nhanh chóng. Việc áp dụng các tiêu chí đánh giá rõ ràng sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hợp lý hơn.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Về Kỹ Năng Đánh Giá

Đào tạo nhân viên về kỹ năng đánh giá tín dụng là rất quan trọng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức về phân tích tài chính và đánh giá rủi ro để có thể đưa ra quyết định chính xác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Nông nghiệp Tiền Hải đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, từ đó thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện chất lượng tín dụng không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng.

4.1. Kết Quả Từ Các Doanh Nghiệp Được Hỗ Trợ

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đã ghi nhận sự tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận sau khi được hỗ trợ tín dụng từ ngân hàng. Điều này chứng tỏ rằng chất lượng tín dụng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của doanh nghiệp.

4.2. Phân Tích Tác Động Đến Ngân Hàng

Ngân hàng cũng đã thu được lợi nhuận cao hơn từ các khoản vay cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc này không chỉ giúp ngân hàng gia tăng doanh thu mà còn củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chất Lượng Tín Dụng

Nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Nông nghiệp Tiền Hải là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình cho vay và áp dụng công nghệ mới để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Ngân hàng cần có các chiến lược dài hạn để nâng cao chất lượng tín dụng. Việc này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ và cải thiện quy trình làm việc.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Chất Lượng Tín Dụng

Chất lượng tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn đến sự phát triển của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc nâng cao chất lượng tín dụng sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cấu trúc kinh tế Việt Nam, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 45% GDP và tạo ra hơn 50% việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, đặc thù nguồn vốn tự có mỏng khiến các doanh nghiệp này phụ thuộc tới 70% đến 80% vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng để duy trì chu kỳ sản xuất và mở rộng đầu tư. Tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình – một địa bàn ven biển đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp truyền thống sang tiểu thủ công nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản và dịch vụ thương mại – nhu cầu vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng trưởng mạnh mẽ qua từng năm.

Mặc dù đóng vai trò là kênh cung ứng vốn huyết mạch trên địa bàn, hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) Tiền Hải giai đoạn 2014-2016 còn bộc lộ nhiều hạn chế về quy mô giải ngân, cơ cấu tài sản bảo đảm và chất lượng quản trị rủi ro. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu phát sinh tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với chỉ tiêu an toàn vốn và chênh lệch thu chi của chi nhánh.

Mục tiêu trọng tâm của công trình nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Agribank Tiền Hải trong giai đoạn 3 năm từ 2014 đến 2016. Thông qua việc phân tích các chỉ tiêu định lượng như tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, hiệu quả trích lập dự phòng và lợi nhuận thuần, đề tài xác định rõ nguyên nhân cốt lõi gây suy giảm chất lượng tín dụng, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm kiểm soát nợ xấu ở mức dưới 2% đến 3%, tối ưu hóa lợi nhuận và mở rộng thị phần tín dụng an toàn đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết bất đối xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) của Stiglitz và Weiss để giải thích hiện tượng lựa chọn đối nghịch (Adverse Selection) và rủi ro đạo đức (Moral Hazard) thường gặp trong tài trợ vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kết hợp với lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, mô hình 6C (Character, Capacity, Capital, Collateral, Conditions, Compliance) được sử dụng làm chuẩn mực đánh giá toàn diện năng lực khách hàng vay vốn.

Các khái niệm và chuẩn mực pháp lý then chốt được tích hợp trong nghiên cứu bao gồm:

• Tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP: Phân cấp quy mô dựa trên tổng nguồn vốn (dưới 20 tỷ đến 100 tỷ đồng) hoặc số lao động bình quân (từ 10 đến 300 người) tùy theo từng khu vực ngành nghề kinh tế.
• Khái niệm chất lượng tín dụng: Chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức độ đáp ứng nhu cầu vốn hợp pháp của khách hàng, hiệu quả sinh lời của ngân hàng và khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc lẫn lãi đúng hạn.
• Hệ thống phân loại nợ 5 nhóm và cơ chế trích lập dự phòng rủi ro theo Thông tư số 02/2013/TT-NHNN: Quy định trích lập dự phòng cụ thể với các tỷ lệ 0% cho nợ nhóm 1, 5% cho nợ nhóm 2, 20% cho nợ nhóm 3, 50% cho nợ nhóm 4, 100% cho nợ nhóm 5 và tỷ lệ dự phòng chung bắt buộc là 0,75% trên tổng số dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4.
• Khung quyền và nghĩa vụ kinh doanh quy định tại Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập toàn bộ báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh, thống kê dư nợ và nợ xấu phân theo ngành nghề tại Agribank Tiền Hải trong chuỗi thời gian liên tục từ năm 2014 đến năm 2016. Dữ liệu tham chiếu so sánh được tổng hợp từ Chi nhánh Techcombank Sài Đồng và SHB Chi nhánh Nguyễn Văn Cừ.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát chọn mẫu định mức (quota sampling) đối với 50 doanh nghiệp vừa và nhỏ đang có quan hệ tín dụng tại địa bàn Tiền Hải và 30 cán bộ tín dụng, lãnh đạo phòng ban tại chi nhánh. Cỡ mẫu 80 đối tượng khảo sát được lựa chọn để đảm bảo độ đại diện thống kê về nhận thức quy trình cho vay, thời gian thẩm định và mức độ hài lòng về lãi suất.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm (%), phân tích chỉ số tài chính và phương pháp tổng hợp - quy nạp. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ nhu cầu bóc tách biến động thực tế của chất lượng tín dụng qua các năm, đồng thời đối chiếu sự tương thích giữa mô hình quản trị tại Agribank Tiền Hải với các thông lệ ngân hàng thương mại tiên tiến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2014-2016 tại Agribank Tiền Hải phản ánh các kết quả cụ thể như sau:

• Tăng trưởng quy mô dư nợ nhưng tỷ trọng còn khiêm tốn: Tổng dư nợ cho vay nền kinh tế của chi nhánh duy trì đà tăng trưởng ổn định khoảng 10% đến 15% mỗi năm. Tuy nhiên, dư nợ tín dụng đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ chiếm tỷ trọng dao động từ 25% đến 32% trên tổng dư nợ toàn chi nhánh. Khối lượng vốn tập trung phần lớn vào cho vay hộ sản xuất và cá nhân, cho thấy dư địa cấp vốn cho khu vực doanh nghiệp chưa được khai thác tương xứng.
• Cơ cấu tín dụng phân bổ chưa đồng đều: Hơn 75% tổng dư nợ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tập trung vào các khoản vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động phục vụ kinh doanh thương mại và thu mua thủy hải sản thời vụ; các khoản vay trung và dài hạn đổi mới công nghệ chỉ chiếm khoảng 25%.
• Biến động nợ xấu và nợ quá hạn: Tỷ lệ nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5) đối với phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ có xu hướng tăng nhẹ trong giai đoạn 2014-2015, có thời điểm chạm mức 3,2% đến 3,8% tổng dư nợ khối doanh nghiệp, vượt trên ngưỡng mục tiêu kiểm soát dưới 3%. Nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) chiếm tỷ trọng khoảng 5% đến 7%, tiềm ẩn nguy cơ chuyển nhóm nợ xấu nếu không được theo dõi sát sao.
• Áp lực lãi dự thu và chi phí dự phòng rủi ro: Khối lượng lãi dự thu của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ ghi nhận mức tăng khoảng 8% đến 12% mỗi năm, phản ánh một bộ phận khách hàng gặp khó khăn về thanh khoản dẫn đến chậm trả lãi. Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN gia tăng đã bào mòn trực tiếp từ 6% đến 10% chênh lệch thu chi hàng năm của chi nhánh.

Thảo luận kết quả

Khi thể hiện dữ liệu trên biểu đồ đường và bảng phân tích chéo theo lĩnh vực, xu hướng nợ xấu tập trung đậm đặc nhất tại hai nhóm ngành: xây dựng dân dụng (chiếm khoảng 40% tổng nợ xấu SME) và chế biến - nuôi trồng thủy hải sản (chiếm khoảng 35% tổng nợ xấu SME).

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan:

• Về phía khách hàng: Đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương có quy mô vốn mỏng, trình độ quản trị còn manh mún, thiếu báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập. Tình trạng cung cấp thông tin tài chính thiếu minh bạch và sử dụng vốn sai mục đích ban đầu vẫn xảy ra ở mức khoảng 15% đến 20% các trường hợp khảo sát. Khả năng chịu đựng cú sốc giá nguyên vật liệu và biến đổi thời tiết của các doanh nghiệp chế biến thủy sản tại Tiền Hải rất thấp.
• Về phía ngân hàng: Cán bộ tín dụng chịu áp lực chỉ tiêu tăng trưởng dẫn đến khâu thẩm định dòng tiền thực tế đôi khi bị xem nhẹ, quá phụ thuộc vào giá trị tài sản thế chấp là bất động sản. Công tác kiểm tra sau giải ngân nhiều thời điểm chỉ mang tính hình thức, chưa phát hiện kịp thời các tín hiệu cảnh báo sớm khi doanh nghiệp phát sinh nợ quá hạn.
• So sánh thực tiễn: Đối chiếu với kinh nghiệm từ SHB Chi nhánh Nguyễn Văn Cừ (duy trì dư nợ SME tăng từ 402 tỷ đồng năm 2015 lên 615 tỷ đồng năm 2016 mà nợ xấu vẫn kiểm soát dưới 3%), sự khác biệt nằm ở việc SHB áp dụng quy trình thẩm định tập trung, tách biệt giữa khâu bán hàng và phê duyệt tín dụng độc lập, đồng thời thiết lập cơ chế định giá tài sản bảo đảm định kỳ nghiêm ngặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Agribank Tiền Hải, hệ thống giải pháp hành động cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

• Tái cấu trúc quy trình thẩm định và chấm điểm tín dụng nội bộ: Thiết lập cơ chế đánh giá năng lực tài chính dựa trên dòng tiền lưu chuyển thực tế thay vì phụ thuộc đơn thuần vào tài sản bảo đảm. Ban Giám đốc và Phòng Khách hàng Doanh nghiệp chịu trách nhiệm ban hành cẩm nang thẩm định chuyên biệt cho nhóm ngành nông - thủy sản trước quý 2/2018, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu SME xuống dưới 2,0%.
• Tăng cường kiểm soát và giám sát dòng tiền sau cho vay: Thực hiện kiểm tra định kỳ 100% tình hình sử dụng vốn và tài sản bảo đảm đối với các khoản vay từ 500 triệu đồng trở lên trong vòng 30 ngày sau khi giải ngân. Tổ chức kiểm tra đột xuất tại trụ sở doanh nghiệp tối thiểu 3 tháng một lần do Phòng Kiểm tra kiểm soát nội bộ chủ trì, bắt đầu áp dụng ngay từ quý 1/2018.
• Đẩy mạnh xử lý nợ quá hạn và nợ có vấn đề: Phối hợp chặt chẽ với Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) và cơ quan thi hành án địa phương để xử lý dứt điểm các khoản nợ nhóm 4, nhóm 5 tồn đọng từ giai đoạn 2014-2016. Đặt mục tiêu thu hồi tối thiểu 60% giá trị nợ gốc đã trích lập dự phòng trong giai đoạn 2018-2019.
• Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp: Tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp và kỹ năng nhận diện rủi ro cho 100% cán bộ tín dụng của chi nhánh trong năm 2018. Gắn trách nhiệm vật chất và chỉ tiêu chất lượng nợ vào cơ chế đánh giá hiệu quả công việc hàng tháng.
• Kiến nghị thể chế: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng quốc gia (CIC) theo hướng cập nhật dữ liệu tài chính doanh nghiệp theo thời gian thực; kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình mở rộng quy mô Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa để hỗ trợ các đơn vị thiếu tài sản thế chấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn phong phú, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản trị và chuyên viên tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Nắm vững phương pháp nhận diện rủi ro đặc thù của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ khu vực ven biển, áp dụng trực tiếp các tiêu chí chấm điểm và quy trình kiểm soát sau giải ngân để giảm thiểu tổn thất vốn vay.
• Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ các chuẩn mực thẩm định, yêu cầu về hồ sơ pháp lý, tính minh bạch của báo cáo tài chính và phương án kinh doanh khả thi theo góc nhìn của ngân hàng, từ đó gia tăng tỷ lệ xét duyệt vốn vay thành công lên hơn 80%.
• Học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu điển hình về phương pháp luận phân tích thực trạng chất lượng tín dụng, kỹ thuật đo lường chỉ số tài chính và mô hình hóa giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng cấp cơ sở.
• Cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội doanh nghiệp địa phương: Tham chiếu cơ sở thực tiễn để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ chế bảo lãnh tín dụng và định hướng liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp - thủy sản bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ được đo lường bằng những chỉ tiêu cốt lõi nào?
Chất lượng tín dụng được đánh giá qua 4 nhóm chỉ tiêu định lượng chính: tỷ lệ tăng trưởng dư nợ SME, tỷ lệ nợ quá hạn (mục tiêu dưới 3%), tỷ lệ nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN, tỷ lệ lãi dự thu trên tổng dư nợ và mức trích lập dự phòng rủi ro cụ thể tương ứng với từng nhóm nợ.

Rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Tiền Hải khó tiếp cận vốn ngân hàng là gì?
Rào cản chính nằm ở việc thiếu tài sản thế chấp có giá trị pháp lý đầy đủ và tính minh bạch của hệ thống sổ sách kế toán chưa cao. Nhiều doanh nghiệp địa phương hạch toán nội bộ, không có kiểm toán độc lập khiến ngân hàng gặp rủi ro bất cân xứng thông tin khi thẩm định dòng tiền.

Thông tư 02/2013/TT-NHNN tác động như thế nào đến công tác quản trị rủi ro tại Agribank Tiền Hải?
Thông tư 02 buộc chi nhánh phải phân loại chính xác tài sản có vào 5 nhóm nợ dựa trên cả định lượng số ngày quá hạn và định tính khả năng trả nợ, đồng thời thực hiện trích lập dự phòng cụ thể từ 0% đến 100% cùng 0,75% dự phòng chung, tạo áp lực phản ánh đúng thực chất rủi ro tín dụng.

Agribank Tiền Hải có thể học hỏi điều gì từ mô hình cấp tín dụng của SHB Nguyễn Văn Cừ?
Bài học cốt lõi là thiết lập quy trình thẩm định tín dụng tập trung độc lập với bộ phận tiếp thị, từ chối trung gian môi giới và xây dựng hệ thống cảnh báo nợ xấu sớm ngay từ khi khách hàng chậm trả nợ từ 1 đến 5 ngày nhằm xử lý kịp thời các vướng mắc tài chính.

Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao chất lượng tín dụng SME trong giai đoạn 2017-2020?
Giải pháp đột phá là chuyển dịch phương thức thẩm định từ cho vay dựa vào tài sản thế chấp sang cho vay theo chuỗi giá trị và kiểm soát dòng tiền luân chuyển qua tài khoản ngân hàng, kết hợp chuẩn hóa đội ngũ cán bộ tín dụng qua đào tạo nghiệp vụ định kỳ hàng năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng và tiêu chuẩn đánh giá chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ trong hệ thống ngân hàng thương mại.
• Phản ánh chi tiết bức tranh thực trạng tín dụng tại Agribank Tiền Hải giai đoạn 2014-2016, chỉ rõ tốc độ tăng trưởng dư nợ và những bất cập trong phân loại nợ, trích lập dự phòng.
• Định vị chính xác các điểm nghẽn về năng lực tài chính doanh nghiệp, hạn chế trong quy trình thẩm định dòng tiền và tác động của môi trường kinh tế ven biển.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm quản trị rủi ro từ các ngân hàng thương mại cổ phần nhằm chuyển hóa thành các giải pháp phù hợp với mô hình ngân hàng nông nghiệp.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược và hệ thống kiến nghị thể chế đồng bộ nhằm đưa tỷ lệ nợ xấu SME về dưới 2%, tối ưu hóa lợi nhuận và hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương bền vững giai đoạn 2017-2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại 1. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế thị trường 1. Khái niệm, quyền và nghĩa vụ doanh nghiệp, Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc Hội quy định: Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.

* Quyền của doanh nghiệp - Tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà luật không cấm. - Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh. - Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn. - Chủ động tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng.

- Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu. - Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo yêu cầu kinh doanh. - Chủ động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh. 4 - Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp.

- Từ chối yêu cầu cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật - Khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo. - Tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật. - Quyền khác theo quy định của luật có liên quan. * Nghĩa vụ của doanh nghiệp - Đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật đầu tư và bảo đảm duy trì đủ điều kiện đầu tư kinh doanh đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh.

- Tổ chức công tác kế toán, lập và nộp báo cáo tài chính trung thực, chính xác, đúng thời hạn theo quy định của pháp luật về kế toán, thống kê. - Kê khai thuế, nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật. - Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động theo quy định của pháp luật về lao động; không được phân biệt đối xử và xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người lao động trong doanh nghiệp; không được sử dụng lao động cưỡng bức và lao động trẻ em; hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động tham gia đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề; thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và bảo hiểm khác cho người lao động theo quy định của pháp luật. - Bảo đảm và chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa, dịch vụ theo tiêu chuẩn do pháp luật quy định hoặc tiêu chuẩn đã đăng ký hoặc công bố.

- Thực hiện đầy đủ, kịp thời các nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, công khai thông tin về thành lập và hoạt động, báo cáo và các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan. 5 - Chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các báo cáo; trường hợp phát hiện thông tin đã kê khai hoặc báo cáo thiếu chính xác, chưa đầy đủ thì phải kịp thời sửa đổi, bổ sung các thông tin đó. - Tuân thủ quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bình đẳng giới, bảo vệ tài nguyên, môi trường, bảo vệ di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh. - Thực hiện nghĩa vụ về đạo đức kinh doanh để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng và người tiêu dùng.

Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ * Khái niệm Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các loại hình doanh nghiệp rất phong phú và đa dạng, do tùy theo từng cách tiếp cận khác nhau mà doanh nghiệp được chia thành các loại khác nhau. Nếu chỉ dựa vào quy mô hoạt động thì có thể chia doanh nghiệp thành 2 loại: doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Doanh nghiệp vừa và nhỏ là loại hình doanh nghiệp phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới. Tuy nhiên không có một tiêu chuẩn chung nào cho việc phân định ranh giới quy mô doanh nghiệp, với mỗi nước khác nhau tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội và hoàn cảnh phát triển kinh tế cụ thể mà có các cách xác định quy mô doanh nghiệp trong từng giai đoạn cụ thể.

Thực tế trên thế giới, các nước có quan niệm rất khác nhau về doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này tiêu thức dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp khác nhau. Tuy nhiên trong hàng loạt các tiêu thức phân loại đó có hai tiêu thức được sử dụng ở phần lớn các nước là quy mô vốn và số lượng lao động. Mặt khác việc lượng hoá các tiêu thức để phân loại quy mô doanh nghiệp còn tuỳ thuộc vào những yếu tố như: 6 - Trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước và những quy định cụ thể phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn. - Trong ngành nghề khác nhau thì chỉ tiêu độ lớn của các tiêu thức cũng khác nhau.

Việc quy định thế nào là doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp vừa và nhỏ là tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của từng nước và nó cũng thay đổi theo từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển kinh tế. Trong những năm gần đây tại Việt Nam, doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng khẳng định được vai trò cũng như vị thế quan trọng trong sự phát triển kinh tế của đất nước. Ngày 30/6/2009, Chính phủ ban hành nghị định số 56/2009/NĐ - CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ thay thế cho nghị định số 90/2001/NĐ - CP ban hành ngày 23/11/2001 quy định cụ thể lại các tiêu trí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ như sau: “Doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, được chia làm ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là chỉ tiêu ưu tiên)”. Cụ thể như sau: Bảng 1.1: Các tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ Doanh nghiệp Quy mô Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Tổng Số lao Tổng Số lao Khu vực Số lao động nguồn vốn động nguồn vốn động Trên 20 tỷ 1.

Nông, lâm 10 người Trên 200 10 người trở 20 tỷ đồng đồng đến nghiệp và đến 200 người đến xuống trở xuống 100 tỷ thủy sản người 300 người đồng 2. Công 10 người trở 20 tỷ đồng 10 người Trên 20 tỷ Trên 200 nghiệp và đến 200 đồng đến người đến 7 100 tỷ xây dựng xuống trở xuống người 300 người đồng 3. Thương 10 người Trên 10 tỷ Trên 50 10 người trở 10 tỷ đồng mại và đến 50 đồng đến người đến xuống trở xuống dịch vụ người 50 tỷ đồng 100 người ( Nguồn: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP) Kết hợp với bảng phân loại, có thể thấy theo Nghị định, doanh nghiệp vừa và nhỏ được phân chia dựa theo tiêu chí: Quy mô về vốn, quy mô về số lao động, và khu vực, trong đó quy mô về vốn là được chú trọng nhất. * Đặc điểm của các doanh nghiệp vừa và nhỏ - Xét về tính chất hoạt động kinh doanh Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường tập trung ở nhiều khu vực chế biến và dịch vụ, tức là gần với người tiêu dùng hơn.

Trong đó cụ thể là: + Doanh nghiệp vừa và nhỏ là vệ tinh, chế biến bộ phận chi tiết cho các doanh nghiệp lớn với tư cách là tham gia vào các sản phẩm đầu tư. + Doanh nghiệp vừa và nhỏ thực hiện các dịch vụ đa dạng và phong phú trong nền kinh tế như các dịch vụ trong quá trình phân phối và thương mại hoá, dịch vụ sinh hoạt và giải trí, dịch vụ tư vấn và hỗ trợ. + Trực tiếp tham gia chế biến các sản phẩm cho người tiêu dùng cuối cùng với tư cách là nhà sản xuất toàn bộ. Chính nhờ tính chất hoạt động kinh doanh này mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ có lợi thế về tính linh hoạt.

Có thể nói tính linh hoạt là đặc tính trội của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhờ cấu trúc và quy mô nhỏ nên khả năng thay đổi mặt hàng, chuyển hướng kinh doanh thậm chí cả địa điểm kinh doanh được coi là mặt mạnh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. - Xét về nguồn lực vật chất Nhìn chung các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị hạn chế bởi nguồn vốn, tài 8 nguyên, đất đai và công nghệ. Sự hữu hạn về nguồn lực này là do tôn chỉ và nguồn gốc hình thành doanh nghiệp. Mặt khác còn do sự hạn hẹp trong các quan hệ với thị trường tài chính - tiền tệ, quá trình tự tích luỹ thường đóng vai trò quyết định của từng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Nhận thức về vấn đề này các quốc gia đang tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ để họ có thể tham gia tốt hơn trong các tổ chức hỗ trợ để khắc phục sự hạn hẹp này. - Xét về năng lực quản lý điều hành Xuất phát từ nguồn gốc hình thành, tính chất, quy mô. các lãnh đạo doanh nghiệp vừa và nhỏ thường nắm bắt, bao quát và quán xuyến hầu hết các mặt của hoạt động kinh doanh. Thông thường họ được coi là nhà quản trị doanh nghiệp hơn là nhà quản lý chuyên sâu.

Chính vì vậy mà nhiều kỹ năng, nghiệp vụ quản lý trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn thấp hơn so với yêu cầu. - Xét về tính phụ thuộc hay bị động Do các đặc trưng kể trên nên các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị thụ động nhiều hơn ở thị trường. Cơ hội “dẫn dắt” thị trường của họ rất nhỏ. Thị trường doanh nghiệp vừa và nhỏ thường nhỏ bé và không ổn định, lại phải chia sẻ với nhiều với các doanh nghiệp khác.

Trong nhiều trường hợp thường bị động vì phụ thuộc vào hướng phát triển của các doanh nghiệp lớn và tồn tại như một bộ phận của doanh nghiệp lớn.