Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về dự án đầu tư và quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. Chương 2: Thực trạng công tác Quản lý dự án đầu tư tại Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng – Kinh doanh đô thị (Công ty UBI). Chương 3: Nghiên cứu giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý dự án do Công ty UBI đầu tư. CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƢ VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1.1- Dự án đầu tƣ xây dựng công trình.1- Khái niệm và nội dung của dự án đầu tƣ xây dựng công trình.1- Khái niệm: - Dự án là một qúa trình đặc thù riêng bao gồm một loạt các hoạt động được phối hợp và kiểm sóat, cố định ngày khởi đầu và kết thúc, được thực hiện với những hạn chế về thời gian, chi phí và nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu phù hợp với những yêu cầu cụ thể.
- Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. Dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở (phần thiết kế cơ sở bao gồm phần thuyết minh TKCS và các bản vẽ TKCS). - Dự án đầu tư xây dựng công trình khác với các dự án khác là dự án đầu tư đều gắn với việc xây dựng công trình.2- Nội dung trình tự thực hiện dự án đầu tƣ xây dựng công trình: Chu kỳ hoạt động của Dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm ba giai đoạn: - Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: Là quá trình điều tra, khảo sát để lập dự án đầu tư, bao gồm các công việc như: Lập báo cáo đầu tư xây dựng công trình (1), lập dự án đầu tư xây dựng công trình (2) (bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở – Tổng mức đầu tư-), hoặc lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật xây dựng công trình đối với những dự án vì mục đích tôn giáo, dự án cơ sở hạ tầng có mức vốn dưới 7tỷ đồng(bản vẽ thi công – dự toán) (3); Thẩm định và ra Quyết định đầu tư. Việc thực hiện công việc (1), (2) hay (3) phụ thuộc vào quy mô, tính chất của công trình được quy định.
- Giai đoạn thực hiện đầu tư: bao gồm các nội dung như: Chuẩn bị mặt bằng xây dựng; Khảo sát, thiết kế xây dựng công trình; Thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật – tổng dự toán; Xin cấp giấy phép xây dựng; Lựa chọn nhà thầu thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình; Thi công xây dựng công trình; - Giai đoạn Kết thúc đưa dự án vào khai thác, sử dụng.2- Khái niệm cơ bản liên quan đến dự án đầu tƣ và quản lý dự án đầu tƣ: 1.1- Chủ đầu tƣ xây dựng công trình: Chủ đầu tư là người sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn (đối với dự án sử dụng vốn Ngân sách nhà nước) để đầu tư xây dựng công trình. - Chủ đầu tư xây dựng công trình đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước: Chủ đầu tư xây dựng công trình do người quyết định đầu tư quyết định trước khi lập dự án đầu tư xây dựng công trình phù hợp với quy định của Luật ngân sách nhà nước. + Đối với các dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư thì Chủ đầu tư là thủ trưởng một trong các cơ quan, tổ chức sau: Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác cấp Trung ương (gọi là cơ quan cấp Bộ), Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi là Uỷ ban nhân dân các tỉnh). + Đối với dự án do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp quyết định đầu tư thì Chủ đầu tư là đơn vị quản lý, sử dụng công trình được ghi trong quyết định đầu tư.
Trường hợp chưa xác định được đơn vị quản lý, sử dụng công trình hoặc đơn vị quản lý, sử dụng công trình không đủ điều kiện làm chủ đầu tư, người quyết định đầu tư giao nhiệm vụ cho đơn vị sẽ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm cử người tham gia với chủ đầu tư để quản lý đầu tư xây dựng công trình và tiếp nhận quản lý, sử dụng khi công trình hoàn thành. - Chủ đầu tư đối với các dự án sử dụng nguồn vốn khác: + Đối với các dự án sử dụng các nguồn vốn khác thì chủ đầu tư là chủ sở hữu vốn hoặc là người đại diện theo quy định của pháp luật. + Đối với các dự án sử dụng vốn tín dụng thì người vay vốn để đầu tư xây dựng công trình là chủ đầu tư. + Đối với các dự án sử dụng vốn hỗn hợp thì chủ đầu tư là người do các thành viên góp vốn thỏa thuận cử ra hoặc là người có tỷ lệ góp vốn cao nhất.
- Quyền hạn của chủ đầu tư: + Tổ chức lập dự án đầu tư xây dựng công trình và thực hiện các thủ tục để trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư xây dựng theo quy định. + Yêu cầu các tổ chức có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ cho các công việc của chủ đầu tư. + Tổ chức thực hiện đầu tư bao gồm: Lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng và thực hiện hợp đồng đã ký kết với nhà thầu đối với công việc khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, giám sát chất lượng xây dựng. + Điều chỉnh hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh những nội dung liên quan đến dự án đầu tư xây dựng công trình khi thấy cần thiết.
+ Được tự thực hiện các công việc của dự án khi có đủ điều kiện năng lực theo quy định. + Đình chỉ thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng khi các nhà thầu vi phạm hợp đồng. - Nghĩa vụ của chủ đầu tư: + Lựa chọn tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực để lập, thực hiện và quản lý dự án khi không có đủ điều kiện năng lực theo quy định. 66 + Xác định nội dung nhiệm vụ cua dự án, nhiệm vụ khảo sát, nhiệm vụ thiết kế và những nhiệm vụ khác liên quan đến dự án đầu tư xây dựng công trình để làm cơ sở cho việc đưa ra các nội dung khi đàm phán ký kết hợp đồng với nhà thầu thực hiện các công việc của dự án.
+ Cumg cấp thông tin, tài liệu liên quan đến dự án đầu tư xây dựng công trình cho các nhà thầu lập, thực hiện và quản lý dự án. + Tổ chức giám sát, nghiệm thu, tổ chức thẩm định, phê duyệt hoặc trình cấp có thẩm quyền thâm định, phê duyệt những công việc của dự án theo quy định của pháp luật. + Thực hiện đúng những nội dung đã ký kết trong hợp đồng với các nhà thầu. + Quản lý chi phí liên quan đến các công việc của dự án, thực hiện thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình theo đúng quy định của pháp luật.
+ Bồi thường thiệt hại do thực hiện không đúng những quy định của pháp luật hoặc không thực hiện đúng những nội dung của hợp đồng đã ký kết với các nhà thầu.2- Các hình thức quản lý dự án: Có nhiều hình thức tổ chức quản lý dự án. Tùy thuộc mục đích nghiên cứu mà phân loại các hình thức tổ chức dự án cho phù hợp. Căn cứ vào điều kiện năng lực của cá nhân, tổ chức và căn cứ vào yêu cầu của dự án có thể chia hình thức tổ chức quản lý dự án thành hai nhóm chính là hình thức tư vấn quản lý dự án (gồm mô hình tổ chức theo hình thức Chủ nhiệm điều hành dự án và mô hình chìa khóa trao tay) và hình thức Chủ đầu tư trực tiếp thực hiện quản lý dự án. - Mô hình Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án: Mô hình Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án là hình thức tổ chức quản lý mà Chủ đầu tư hoặc tự thực hiện dự án (tự sản xuất, tự xây dựng, tự tổ chức giám sát và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật) hoặc Chủ đầu tư tự lập ra ban quản lý dự án để quản lý việc thực hiện các công việc dự án theo sự ủy quyền.
Mô hình tổ chức chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án được thể hiện trong hình 1. Trường hợp chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án thì chủ đầu tư thành lập Ban quản lý dự án để giúp chủ đầu tư làm đầu mối quản lý dự án. Ban quản lý dự án phải có năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý dự án theo yêu cầu của chủ đầu tư. Ban quản lý dự án có thể thuê tư vấn quản lý, giám sát một số phần việc mà Ban quản lý dự án không có đủ điều kiện, năng lực để thực hiện nhưng phải được sự đồng ý của chủ đầu tư.
Đối với dự án có quy mô nhỏ, đơn giản có tổng mức đầu tư dưới 1 tỷ đồng thời chủ đầu tư có thể không lập Ban quản lý dự án mà sử dụng bộ máy chuyên môn của mình để quản lý, điều hành dự án hoặc thuê người có chuyên môn, kinh nghiệm để giúp quản lý thực hiện dự án.1- Hình 1: Mô hình Chủ đầu tƣ trực tiếp quản lý dự án. Chủ đầu tƣ Có bộ máy đủ năng lực Chủ đầu tư lập ra Tự thực hiện Ban quản lý dự án 67 - Mô hình Chủ nhiệm điều hành dự án. Mô hình tổ chức chủ nhiệm điều hành dự án là mô hình tổ chức quản lý, trong đó chủ đầu tư giao cho ban quản lý dự án chuyên ngành hoặc thuê một tổ chức tư vấn quản lý có đủ điều kiện, năng lực chuyên môn phù hợp với quy mô, tính chất của dự án làm Chủ nhiệm điều hành, quản lý việc thực hiện dự án. Chủ nhiệm điều hành dự án là một pháp nhận độc lập, có năng lực, sẽ là người quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ quá trình thực hiện dự án.
Mọi quyết định của chủ đầu tư liên quan đến quá trình thực hiện dự án sẽ được triển khai thông qua tổ chức tư vấn quản lý dự án (chủ nhiệm điều hành dự án).