Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng và chất lượng quản lý chi đầu tư XDCB từ ngân sách Nhà nước. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 4 Chương 3: Thực trạng quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN trên đại bàn tỉnh Vĩnh Phúc Do hạn chế về mặt thời gian, nên mặc dù đã đƣợc sự hƣớng dẫn tận tình của Thầy giáo hƣớng dẫn TS. Ngô Văn Vƣợng và nỗ lực của tác giả, nhƣng luận văn vẫn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận đƣợc sự góp ý từ phía Quý thầy cô, các chuyên gia và bạn bè đồng nghiệp để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG VÀ CHẤT LƢỢNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƢ XDCB TỪ NSNN 1. Những vấn đề chung về đầu tƣ XDCB từ NSNN và quản lý chi đầu tƣ XDCB từ NSNN 1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước Trong hệ thống tài chính thống nhất, NSNN là khâu tài chính tập trung giữ vị trí chủ đạo. NSNN cũng là khâu tài chính đƣợc hình thành sớm nhất, nó ra đời, tồn tại và phát triển gắn liền với sự ra đời của hệ thống quản lý Nhà nƣớc và sự phát triển của kinh tế hàng hóa, tiền tệ.
Cho đến nay, thuật ngữ NSNN đƣợc sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia. Trên thực tế, ngƣời ta đã đƣa ra nhiều định nghĩa về ngân sách Nhà nƣớc không giống nhau tùy theo quan điểm của ngƣời định nghĩa thuộc trƣờng phái kinh tế khác nhau hoặc tùy theo mục đích nghiên cứu khác nhau. Thuật ngữ Ngân sách Nhà nƣớc “Budget” bắt nguồn từ tiếng anh có nghĩa là cái ví, cái xắc. Tuy nhiên trong cuộc sống kinh tế thuật ngữ này đã thoát ly ý nghĩa ban đầu và mang nội dung hoàn toàn mới.
Theo quan điểm của những nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển, ngân sách Nhà nƣớc là một văn kiện tài chính, mô tả các khoản thu và chi của Chính phủ đƣợc thiết lập hàng năm. Theo cuốn từ điển bách khoa toàn thƣ của Liên Xô “cũ” thì ngân sách là: 1.Bảng liệt kê các khoản thu chi bằng tiền trong giai đoạn nhất định của Nhà nƣớc.Mọi kế hoạch thu chi bằng tiền bất kỳ một cơ quan, cá nhân nào trong một giai đoạn nhất định. Cuốn tƣ liệu Xanh của Pháp đƣợc ấn hành nhằm hƣớng dẫn một số luật định tài chính và thuế, trong đó ngân sách đƣợc hiểu là: 1. Chứng từ dự kiến cho phép các khoản thu chi hàng năm của Nhà nƣớc.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Toàn bộ tài liệu kế toán mô tả, trình bày các khoản chi phí của Nhà nƣớc trong một năm.Toàn bộ các khoản tiền mà một Bộ đƣợc cấp trong một năm. Theo Luật Ngân sách Nhà nƣớc đƣợc Quốc hội Việt Nam thông qua năm 2002, ngân sách Nhà nƣớc đƣợc định nghĩa: Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Thu chi ngân sách Nhà nƣớc hoàn toàn không giống nhƣ bất kỳ một hình thức thu chi nào khác. Ở đây thu chi của Nhà nƣớc luôn đƣợc thực hiện bằng luật pháp do luật định “về thu có các luật thuế và các văn bản khác về chi có các tiêu chuẩn luật định”.
Trên cơ sở đó nhằm đạt mục tiêu cân đối giữa thu và chi ngân sách Nhà nƣớc. Mặt khác Ngân sách Nhà nƣớc còn phản ánh các quan hệ kinh tế giữa một bên là Nhà nƣớc một bên là các chủ thể trong xã hội, phát sinh khi Nhà nƣớc tham gia phân phối các nguồn tài chính theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu. Những khoản thu nộp và cấp phát qua quỹ Ngân sách Nhà nƣớc là các quan hệ đƣợc xác định trƣớc, đƣợc định lƣợng và Nhà nƣớc sử dụng chúng để điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế. Chi đầu tư XDCB từ NSNN *Khái niệm chi ngân sách Nhà nước - Về mặt pháp lý, chi NSNN là các khoản chi tiêu do Chính phủ hay các pháp nhân hành chính thực hiện để đạt đƣợc những mục tiêu công ích.
- Về mặt bản chất, chi NSNN là hệ thống những quan hệ phân phối lại những khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc nhằm thực hiện tăng trƣởng kinh tế, từng bƣớc mở mang các sự nghiệp văn hóa - xã hội, duy trì hoạt động quản lý của bộ máy Nhà nƣớc và bảo đảm an ninh quốc phòng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 *Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tƣ XDCB là một bộ phận của hoạt động đầu tƣ nói chung, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân thông qua các hình thức xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay khôi phục các tài sản cố định. * Khái niệm chi đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN: Đầu tƣ cơ bản là hoạt động đầu tƣ để tạo ra các tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội nhằm thu đƣợc lợi ích dƣới các hình thức khác nhau. Xét một cách tổng thể, không một hoạt động đầu tƣ nào mà không cần phải có các tài sản cố định.
Tài sản cố định bao gồm toàn bộ các cơ sở vật chất, kỹ thuật đủ các tiêu chuẩn theo quy định của Nhà nƣớc. Xây dựng cơ bản chỉ là một khâu trong hoạt động đầu tƣ XDCB. Xây dựng cơ bản là các hoạt động cụ thể để tạo ra các tài sản cố định (khảo sát, thiết kế, xây dựng, lắp đặt). Kết quả của hoạt động XDCB là các tài sản cố định, có một năng lực sản xuất và phục vụ nhất định.
Vậy ta có thể nói: xây dựng cơ bản là một quá trình đổi mới và tái sản xuất mở rộng có kế hoạch các tài sản cố định của nền kinh tế quốc dân trong các ngành sản xuất vật chất, cũng nhƣ không sản xuất vật chất. Nó là quá trình xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội. Nhƣ vậy, chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là khoản tài chính Nhà nước đầu tư cho các công trình thuộc kết cấu hạ tầng (cầu cống, bến cảng, sân bay, hệ thống thuỷ lợi, năng lượng, viễn thông…) các công trình kinh tế có tính chất chiến lược, các công trình và dự án phát triển văn hóa xã hội trọng điểm, phúc lợi công cộng nhằm hình thành thế cân đối cho nền kinh tế, tạo ra tiền đề kích thích quá trình vận động vốn của doanh nghiệp và tư nhân nhằm mục đích tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.
Quản lý chi đầu tƣ XDCB từ NSNN 1. Khái niệm Đầu tƣ XDCB từ NSNN là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đồng thời là nguồn lực tài chính công rất quan trọng của một quốc gia. Dƣới giác độ là một nguồn lực tài chính quốc gia, đầu tƣ XDCB từ NSNN là một bộ phận của quỹ NSNN trong khoản chi của NSNN hàng năm đƣợc bố trí cho các công trình, dự án của Nhà nƣớc. Gắn với hoạt động của NSNN, đầu tƣ XDCB từ NSNN đƣợc thực hiện và quản lý đúng luật theo các quy trình chặt chẽ.
Do đó việc hình thành, phân phối, sử dụng và thanh quyết toán đƣợc thực hiện chặt chẽ theo luật định, đƣợc Quốc hội phê chuẩn và đƣợc các cấp chính quyền (chủ yếu là Hội đồng nhân dân) các tỉnh phê duyệt hàng năm. Gắn với hoạt động đầu tƣ XDCB, nguồn NSNN chi cho đầu tƣ XDCB chủ yếu đƣợc sử dụng để đầu tƣ phát triển tài sản cố định trong nền kinh tế, tạo cơ sở kết cấu hạ tầng, làm đòn bẩy cho các ngành nghề, lĩnh vực khác phát triển. Trên cơ sở đó ta thấy, đầu tƣ XDCB từ NSNN là một phần của vốn đầu tƣ phát triển của NSNN đƣợc hình thành từ sự huy động của Nhà nƣớc (chủ yếu là thuế) dùng để chi cho đầu tƣ XDCB nhằm xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội cho nền kinh tế quốc dân. Theo nguyên tắc nguồn đầu tƣ từ ngân sách Nhà nƣớc phải đƣợc Nhà nƣớc quản lý chặt chẽ từ khâu giao kế hoạch đến khi đầu tƣ.
Theo Bách khoa toàn thƣ thì quản lý là chức năng và hoạt động của hệ thống có tính chất thuộc các giới khác nhau (sinh học, kỹ thuật, xã hội) bảo đảm giữ gìn một cơ cấu ổn định nhất định, duy trì sự hoạt động tối ƣu và bảo đảm thực hiện những chƣơng trình và mục tiêu của hệ thống đó. Với những khái niệm đã làm rõ ở trên ta có thể hiểu: Quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN là chức năng và hoạt động của hệ thống tổ chức bao gồm nhiều cấp, cơ quan trong bộ máy quản lý Nhà nước cùng phối hợp nhằm quản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 9 lý nguồn tài chính đầu tư XDCB từ NSNN một cách hiệu quả đảm bảo việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế phát triển. Chi NSNN trong đầu tƣ XDCB ở địa phƣơng nói riêng là một bộ phận của chi Ngân sách nói chung, do đó chi NSNN trong đầu tƣ XDCB ở địa phƣơng đƣợc tiếp cận theo chu trình ngân sách bao gồm: - Lập dự toán chi NSNN trong đầu tƣ XDCB - Chấp hành dự toán chi NSNN trong đầu tƣ XDCB - Quyết toán chi NSNN trong đầu tƣ XDCB - Kiểm tra, thanh tra, giám sát chi NSNN cho đầu tƣ XDCB 1. Quy trình quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN Quản lý chi đầu tƣ XDCB từ NSNN là tổng thể các biện pháp, công cụ, cách thức mà Nhà nƣớc tác động vào quá trình phân phối (cấp phát) và sử dụng NSNN để đạt đƣợc các mục tiêu kinh tế - xã hội đề ra trong từng giai đoạn.
