Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1. Một số khái niệm cơ bản về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên các trường đại học công lập 1. Trường đại học công lập Theo điểm a khoản 1 Điều 7 Luật Giáo dục đại học 2012 sửa đổi 2018”: “trường đại học công lập là loại hình cơ sở giáo dục đại học công lập do nước đầu tư, bảo đảm điều kiện hoạt động và là đại diện chủ sở hữu”. Có thể hiểu cơ sở giáo dục đại học là cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, thực hiện chức năng đào tạo các trình độ của giáo dục đại học, hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng.
Giảng viên Giảng viên đại học công lập là viên chức, Luật Viên chức năm 2010 quy định: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Theo đó, GV đại học công lập là viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở bậc đại học, sau đại học thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học công lập. Trong các trường đại học, GV còn là khoa học, nắm vững các phương pháp khoa học về giảng dạy và giáo dục, biết sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật trong giảng dạy, thường xuyên rèn luyện để nâng cao nghiệp vụ giảng dạy của mình, tham gia tích cực vào nghiên cứu khoa học và đời sống xã hội. Giảng viên trong CSGD đại học công lập là người được tuyển dụng theo vị trí việc làm và chức danh nghề nghiệp, làm việc theo chế độ hợp đồng, có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có sức khỏe; có năng lực, kỹ năng 2 chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ, đảm nhiệm công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học công lập.
Đội ngũ giảng viên Theo nghĩa hẹp, ĐNGV các trường đại học công lập là tập thể các thầy giáo, cô giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục tại các trường đại học công lập, hưởng lương và các chế độ khác từ ngân sách nước. Theo nghĩa rộng, ĐNGV đại học công lập là những người làm nghề học thuật, là viên chức làm nghề dạy học từ bậc cao đẳng, đại học trở lên, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung nhiệm vụ, thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó. Họ làm việc có kế hoạch, gắn bó với nhau thông qua môi trường giáo dục, qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ pháp luật. ĐNGV các trường đại học công lập ở Việt Nam bao gồm những người đủ tiêu chuẩn GV, không phân biệt quốc tịch, được ký hợp đồng dạy học từ bậc đại học trở lên, tổ chức thành một đội ngũ, thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý… theo kế hoạch.
Họ làm việc, gắn bó với nhau thông qua môi trường giáo dục, quyền lợi về vật chất, tinh thần trong khuôn khổ chính sách, pháp luật của nước. Chất lượng đội ngũ giảng viên Chất lượng là một khái niệm trừu tượng, mang tính tương đối và có nhiều cách hiểu khác nhau tùy thuộc vào từng ngữ cảnh cụ thể. Tuy nhiên, nhìn chung, chất lượng có thể được hiểu chất lượng là mức độ hoàn thiện, xuất sắc của một đối tượng, thể hiện qua các đặc tính, thuộc tính nội tại và khả năng đáp ứng nhu cầu, mong đợi của người sử dụng. Chất lượng bao gồm hai yếu tố chính: chất và lượng.
Chất là những đặc tính, thuộc tính nội tại của đối tượng, thể hiện bản 3 chất, giá trị của đối tượng đó. Lượng là số lượng, quy mô, mức độ của đối tượng, thể hiện sự phong phú, đa dạng của đối tượng đó. Chất lượng được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, tùy thuộc vào từng đối tượng cụ thể. Chất lượng ĐNGV là một khái niệm tổng hợp, thể hiện mức độ hoàn thành nhiệm vụ của ĐNGV trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, NCKH và ứng dụng công nghệ.
Chất lượng ĐNGV được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Nâng cao chất lượng ĐNGV là việc nâng cao khả năng về các mặt của ĐNGV như nâng cao thể lực, trí lực, tâm lực, cơ cấu, kết quả hoàn thành nhiệm vụ đó là một quá trình tổng hợp, liên tục và đồng bộ, nhằm phát triển toàn diện về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm, đạo đức nghề nghiệp và phẩm chất chính trị của ĐNGV, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giảng dạy, NCKH, sáng tạo và phục vụ cộng đồng trong điều kiện mới. Tiêu chí đánh giá nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường đại học công lập 1. Thể lực Thể lực là yếu tố quan trọng đối với ĐNGV, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công việc và cuộc sống của họ.
Do đó, mỗi GV cần rèn luyện thể lực thường xuyên để nâng cao sức khỏe, tinh thần và hiệu quả công việc. GV có thể lực tốt sẽ có sức khỏe dẻo dai, tinh thần minh mẫn, giảng dạy hiệu quả và truyền cảm hứng cho SV. Nâng cao thể lực cho ĐNGV là một nhiệm vụ quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và sức khỏe cho GV. Phân loại sức khỏe theo Quyết định số 1613/QĐ-BYT ngày 15 tháng 8 năm 1997 của Bộ Y tế về hướng dẫn khám sức khỏe cán bộ, áp dụng cho cán bộ được khám sức khỏe định kỳ theo quy định tại Khoản 1 Điều 4 Luật Khám 4 sức khỏe.
Quyết định này quy định 5 loại sức khỏe cho cán bộ: Loại I: Rất khỏe, Loại II: Khỏe, Loại III: Trung bình, Loại IV: Yếu, Loại V: Khuyết tật. Trí lực Trí lực đóng vai trò then chốt trong việc định hình hiệu quả giảng dạy, khả năng NCKH và đóng góp của GV cho trường. Việc đánh giá trí lực một cách khoa học, khách quan sẽ góp phần tuyển chọn, bồi dưỡng và sử dụng ĐNGV hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Nâng cao trí lực là việc nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ, đó là các yếu tố quyết định chất lượng ĐNGV.
Tâm lực Bên cạnh trí lực, tâm lực đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với ĐNGV, góp phần tạo nên nền tảng vững chắc cho sự cống hiến và thành công trong sự nghiệp giáo dục. Tâm lực bao gồm những phẩm chất bên trong, ý chí tinh thần trách nhiệm, ý chí và nghị lực mạnh mẽ giúp GV vượt qua khó khăn, thử thách, hoàn thành tốt nhiệm vụ và truyền cảm hứng cho học sinh SV. Niềm đam mê và nhiệt huyết với nghề giáo GV có tâm lực luôn yêu thích và say mê với công việc giảng dạy, coi đây là sứ mệnh cao cả để truyền tải kiến thức, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Cơ cấu Cơ cấu ĐNGV hợp lý là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo.
Một ĐNGV có cơ cấu hợp lý sẽ đáp ứng được nhu cầu giảng dạy, NCKH và thực hiện các nhiệm vụ khác của trường một cách hiệu quả. Đánh giá cơ cấu ĐNGV là việc xác định tỷ lệ các nhóm GV theo các tiêu chí như trình độ chuyên môn, chức danh, lĩnh vực đào tạo, tuổi tác, giới tính,. Nhằm đảm bảo sự hợp lý và hiệu quả trong hoạt động giảng dạy, NCKH và phục vụ cộng đồng của trường. Mục đích đánh giá nhằm đảm bảo chất lượng 5 giáo dục đại học, nâng cao hiệu quả hoạt động của trường, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp cho GV và thu hút và giữ chân GV giỏi.
Kết quả thực hiện nhiệm vụ Đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của ĐNGV là việc xác định mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao của GV, bao gồm giảng dạy, NCKH, sáng tạo và phục vụ cộng đồng. Việc đánh giá này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học GV là yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục đại học. Đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của ĐNGV giúp xác định những GV hoàn thành tốt nhiệm vụ, từ đó có biện pháp khen thưởng, động viên. Những GV chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ, có biện pháp giúp đỡ, bồi dưỡng để họ hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ.
Đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của ĐNGV giúp đánh giá năng lực của GV trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao. Các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường đại học công lập 1. Đào tạo, bồi dưỡng Việc đào tạo, bồi dưỡng GV tại các trường đại học công lập được quy định chi tiết trong các văn bản pháp luật sau luật quy định những nguyên tắc chung về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong các cơ sở giáo dục đại học. Quy định về đào tạo, bồi dưỡng GV của trường đại học quy định cụ thể về nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng GV phù hợp với đặc thù của trường đại học.
Hội thảo khoa học Các hội thảo khoa học và các hoạt động trao đổi học thuật là một trong những cách hiệu quả để nâng cao chất lượng ĐNGV tại các trường đại học công lập. Cung cấp thông tin về các nghiên cứu mới nhất, xu hướng trong lĩnh vực giảng dạy và nghiên cứu. Nâng cao kỹ năng giảng dạy, nghiên cứu và các kỹ 6 năng mềm cho GV. Tạo cơ hội để GV từ các khoa, ngành khác nhau có thể giao lưu, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm.
Các chủ đề phong phú, từ phương pháp giảng dạy hiện đại, ứng dụng công nghệ trong giáo dục, đến nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Các chuyên gia trong và ngoài trường đến trình bày và cùng thảo luận với GV về các chủ đề cụ thể. Khuyến khích GV chia sẻ các bài học kinh nghiệm từ các nghiên cứu hoặc dự án giảng dạy của họ. Sau mỗi hội thảo, gửi khảo sát để thu thập ý kiến phản hồi từ GV về nội dung, hình thức tổ chức và kết quả đạt được.
Dựa trên phản hồi, điều chỉnh và cải tiến các hội thảo tiếp theo để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của GV. Sau hội thảo, khuyến khích GV xây dựng kế hoạch hành động để áp dụng những kiến thức và kỹ năng mới vào giảng dạy và nghiên cứu.