BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM LÊ QUANG HÙNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU I. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Qua 50 naêm vôùi nhieàu giai ñoaïn phaùt trieån, hoaït ñoäng phaùt haønh baùo chí (PHBC) cuûa Toång Coâng Ty Böu Chính Vieãn Thoâng Vieät Nam (VNPT) ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng thaønh töïu nhö phaùt haønh 451 loaïi baùo chí quoác vaên vaø 270 loaïi baùo chí ngoaïi vaên. Ñoùng thaúng tuùi baùo chí cho 748 Böu cuïc treân caû nöôùc, soá tuùi ñoùng 1,2 trieäu tuùi/naêm vôùi toång troïng löôïng 12.000 taán vaø 64 tænh/thaønh phoá (TP) nhaän ñöôïc baùo trong ngaøy, ngoaïi tröø 6 huyeän mieàn bieân giôùi cuûa tænh Lai Chaâu.
Taát caû caùc cô sôû Böu ñieän (BÑ) cuûa VNPT ñeàu coù ghi-seâ nhaïân ñaët mua baùo chí vôùi khaùch haøng. Saûn löôïng, doanh thu trong 7 naêm töø 1997 ñeán 2003 taêng bình quaân 6%. VNPT ñaõ ñaàu tö 100% xe oâ toâ chuyeân ngaønh treân maïng ñöôøng thö caáp 1 vaø 75% xe oâ toâ chuyeân ngaønh treân maïng ñöôøng thö caáp 2 ñeå vaän chuyeån thö baùo. Tuy nhieân ñi saâu phaân tích, chuùng ta cuõng thaáy coøn nhieàu vaán ñeà toàn taïi trong caùc chæ tieâu “Nhanh choùng – Chính xaùc – An toaøn – Tieän lôïi – Vaên minh” cuûa chaát löôïng dòch vuï PHBC nhö caùc moâ hình giao nhaän chöa phong phuù vaø ña daïng, thôøi gian giao nhaän baùo coøn chaäm.
Theå leä thuû tuïc coù nhieàu ñieàu quy ñònh coøn laïc haäu vaø chöa thoâng thoaùng, khoâng coøn phuø hôïp vôùi tình hình mua baùn baùo chí hieän nay neân chöa phaùt huy heát khaû naêng cuûa caùc cô sôû BÑ trong hoaït ñoäng PHBC cuõng nhö tieàm naêng cuûa khaùch haøng. Quy trình saûn xuaát coøn mang naëng tính thuû coâng, phaân caáp, aán phaåm söû duïng röôøm raø, phöùc taïp neân daãn ñeán tieâu hao thôøi gian raát nhieàu trong quaù trình khai thaùc nghieäp vuï PHBC töø Trung Öông ( TÖ ) ñeán ñòa phöông. Phong caùch phuïc vuï cuûa nhaân vieân coøn aûnh höôûng thôøi kyø ñoäc quyeàn vaø VNPT chöa coù thöông hieäu ñeå quaûng baù dòch vuï PHBC treân thò tröôøng. Phí phaùt haønh tính tyû leä phaàn traêm treân giaù Tình hình caïnh tranh khoác lieät treân thò tröôøng ñaõ khaúng ñònh: “Ñoäc giaû, khaùch haøng seõ ñaët mua baùo taïi toå chöùc hoaëc caù nhaân naøo thoaû maõn ñöôïc nhu caàu ñoïc baùo sôùm, maëc duø giaù baùn cao hôn giaù bìa töø 200ñ ñeán 500ñ / tôø”.
Tröôùc söï thaùch thöùc cuûa caùc ñoái thuû caïnh tranh treân thò tröôøng PHBC cuõng nhö ñeå toàn taïi vaø phaùt trieån, VNPT neân ñaåy maïnh coâng vieäc choáng caïnh tranh baèng bieän phaùp naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC, trong ñoù chæ tieâu chaát löôïng Nhanh choùng laø haøng ñaàu. Vôùi mong muoán ñöôïc ñoùng goùp nhöõng yù kieán nhaèm naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC, toâi maïnh daïn choïn ñeà taøi: “Naâng cao chaát löôïng dòch vuï Phaùt haønh baùo chí cuûa Toång coâng ty Böu chính Vieãn thoâng Vieät Nam” laøm luaän aùn Tieán Syõ. ÑOÁI TÖÔÏNG NGHIEÂN CÖÙU Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän aùn laø dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Trong ñoù ñaëc bieät ñi saâu vaøo caùc moâ hình ñaët mua, giao nhaän, vaän chuyeån, phaân phoái, maïng löôùi PHBC vaø khaû naêng naâng cao doanh thu vaø saûn löôïng cuûa VNPT.
MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU 1. Neâu roõ caùc yeâu caàu cuûa nghieäp vuï PHBC cuûa VNPT trong ñieàu kieän môùi hieän nay, ñaùnh giaù toaøn dieän hoaït ñoäng PHBC cuûa VNPT vaø caùc toå chöùc, caù nhaân tham gia hoaït ñoäng PHBC treân caû nöôùc. Thieát keá phöông phaùp ñònh löôïng ño löôøng caùc chæ tieâu cuûa chaát löôïng dòch vuï PHBC. Phaân tích SWOT dòch vuï PHBC cuûa VNPT.
Töø ñoù ñeà xuaát vaø kieán nghò moät soá bieän phaùp nhaèm naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC: Ñeà xuaát 5 nhoùm bieän phaùp naâng cao chaát löôïng dòch vuï nhaèm hoaøn thieän cô cheá hoaït ñoäng PHBC trong ñieàu kieän môùi, qua ñoù xaây döïng caùc moâ hình ñaët mua, giao nhaän, vaän chuyeån, phaùt haønh nhaèm taêng saûn löôïng, doanh thu cuûa VNPT. Kieán nghò vôùi Nhaø nöôùc vaø Chính phuû moät soá yù kieán nhaèm hoã trôï cho dòch vuï PHBC cuûa VNPT. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Luaän aùn nghieân cöùu caùc taøi lieäu veà nghieäp vuï PHBC, toång hôïp kinh nghieäm veà PHBC cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi vaø ruùt ra baøi hoïc kinh nghieäm cho hoaït ñoäng PHBC cuûa VNPT. Tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích thöïc traïng hoaït ñoäng PHBC cuûa VNPT vaøø caùc toå chöùc, caù nhaân tham gia hoaït ñoäng PHBC treân caû nöôùc.
Thoâng qua ñoù söû duïng caùc phöông phaùp so saùnh, ñoái chieáu, suy luaän Logic, thoáng keâ, phaân tích, ñieàu tra xaõ hoäi hoïc, chuyeân gia… ñeå laøm saùng toû cuõng nhö cuï theå hoùa noäi dung nghieân cöùu. Ngoaøi ra coøn söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng laøm neàn taûng vaø cô sôû cho caùc vaán ñeà nghieân cöùu trong luaän aùn. Ñaëc bieät trong luaän aùn laø söû duïng phöông phaùp nghieân cöùu xaây döïng thang ño chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Phaàn thieát keá nghieân cöùu ñeå xaây döïng thang ño chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT ñöôïc thoâng qua hai giai ñoaïn nghieân cöùu sô boä (ñònh tính) vaø nghieân cöùu chính thöùc (ñònh löôïng).
Döõ lieäu cuûa caùc maãu quan saùt hôïp leä ñöôïc xöû lyù baèng phaàn meàm SPSS. TÌNH HÌNH NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI PHBC laø moät trong nhöõng dòch vuï chính cuûa VNPT, coù taùc duïng phuïc vuï ñoâng ñaûo caùc taàng lôùp nhaân daân vôùi caùc nhu caàu khaùc nhau. Coù nhieàu toå chöùc vaø caù nhaân cuøng tham gia hoaït ñoäng PHBC vôùi nhieàu hình thöùc vaø phöông thöùc phaùt haønh khaùc nhau, ñaây laø moät noäi dung phöùc taïp. Hieän taïi coù moät soá baùo caùo toát nghieäp vaø luaän vaên toát nghieäp cuûa sinh vieân caùc lôùp cao ñaúng, ñaïi hoïc cuûa Hoïc vieän Coâng ngheä Böu chính Vieãn thoâng chæ noùi veà caùc maûng nhoû cuûa dòch VI.
KEÁT QUAÛ VAØ NHÖÕNG ÑOÙNG GOÙP MÔÙI CUÛA LUAÄN AÙN Keát quaû nghieân cöùu seõ naâng cao chaát löôïng cho dòch vuï PHBC cuûa VNPT, luaän aùn phaán ñaáu ñaït ñöôïc caùc noäi dung sau: 1. Toång quan moät soá cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieån veà dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Neâu leân nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm töø hoaït ñoäng PHBC cuûa caùc nöôùc, ñoàng thôøi trieån khai aùp duïng kinh nghieäm cuûa caùc nöôùc taïi nöôùc ta. Phaân tích thöïc traïng chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT, qua ñoù laøm cô sôû thöïc tieãn ñeå ñeà xuaát giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT.
Ñeà xuaát giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC cuøng vôùi caùc kieán nghò. Qua ñoù, nhöõng ñoùng goùp môùi cuûa luaän aùn cuï theå nhö sau: 1. Heä thoáng hoùa moät soá vaán ñeà lyù luaän cô baûn veà dòch vuï vaø chaát löôïng dòch vuï PHBC; veà moâ hình ñaët mua, giao nhaän, vaän chuyeån, phaùt haønh baùo chí cuûa VNPT. Töø ñoù phaùc thaûo moâ hình cho hoaït ñoäng PHBC maø VNPT caàn höôùng tôùi.
Boå sung theâm chæ tieâu Uy tín vaøo nhoùm chæ tieâu Nhanh choùng – Chính xaùc – An toaøn – Tieän lôïi – Vaên minh ñeå ñaùnh giaù toát hôn veà chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Ñeà xuaát phöông phaùp nghieân cöùu xaây döïng thang ño chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Thang ño phoái hôïp vôùi phaân tích SWOT laøm cô sôû ñeå ñeà xuaát caùc bieän phaùp nhaèm naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT. Ñeà xuaát caùc bieän phaùp naâng cao chaát löôïng dòch vuï PHBC cuûa VNPT nhö bieän phaùp ñònh kyø söû duïng thang ño chaát löôïng dòch vuï PHBC; nhoùm bieän phaùp naâng cao chæ tieâu chaát löôïng Nhanh choùng; nhoùm bieän phaùp naâng cao chæ tieâu chaát löôïng Chính xaùc – An toaøn – Tieän lôïi; nhoùm bieän phaùp naâng cao chæ tieâu chaát löôïng Phong caùch phuïc vuï; nhoùm bieän phaùp naâng cao chæ tieâu chaát löôïng Uy tín vaø nhoùm bieän phaùp caûi tieán cô cheá hoaït ñoäng.
CHÖÔNG 1 MOÄT SOÁ CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VAØ THÖÏC TIEÃN VEÀ DÒCH VUÏ PHAÙT HAØNH BAÙO CHÍ CUÛA TOÅNG COÂNG TY BÖU CHÍNH VIEÃN THOÂNG VIEÄT NAM 1. TOÅNG QUAN VEÀ BAÙO CHÍ VAØ DÒCH VUÏ PHAÙT HAØNH BAÙO CHÍ 1. Khaùi nieäm veà baùo chí 1. Nguoàn goác cuûa baùo chí Töø xöa ñeán nay con ngöôøi ñaõ soáng chung vôùi nhau thaønh toå chöùc.
Ñeå hieåu bieát nhau hôn cuõng nhö ñieàu haønh cuoäc soáng chung theo moät traät töï ñaõ quy ñònh thì hoï caàn phaûi coù truyeàn thoâng. Coù nghóa laø coù söï truyeàn ñaït tin töùc, tö töôûng vaø thaùi ñoä töø ngöôøi naøy sang ngöôøi khaùc nhaèm thoûa maõn hai nhu caàu thieát yeáu laø nhu caàu truyeàn tin vaø nhu caàu nhaän tin. Nhu caàu truyeàn tin laø chuyeån nhöõng ñieàu, vaán ñeà maø mình bieát hoaëc coù tham gia trong söï vieäc ñoù, hoaëc töï noùi ra nhöõng noãi nieàm rieâng tö cuûa mình cho ngöôøi khaùc bieát. Nhu caàu nhaän tin laø nhu caàu cuûa con ngöôøi tìm hieåu veà nhöõng ñieàu kyø laï, taïo laäp caùc moái quan heä vôùi nhau trong cuoäc soáng coäng ñoàng.
Töø ñoù baùo chí ra ñôøi ñeå thoûa maõn hai nhu caàu noùi treân cuûa con ngöôøi trong quan heä xaõ hoäi. Xaõ hoäi ngaøy caøng phaùt trieån thì con ngöôøi caøng ñoøi hoûi phöông tieän truyeàn thoâng phaûi hieän ñaïi, töø phöông tieän ñôn giaûn nhaát laø truyeàn mieäng cho ñeán caùc phöông tieän hieän ñaïi laø truyeàn hình, veä tinh, baùo ñieän töû. Khaùi nieäm veà baùo chí Hieän nay coù nhieàu ñònh nghóa veà baùo chí. ÔÛ Vieät Nam, baùo vieát ñöôïc dòch töø tieáng Anh “Newspapers and Magazines” coù nghóa laø baùo vaø taïp chí, goïi chung laø baùo chí.
Baùo chí laø xuaát baûn phaåm ñònh kyø, in treân giaáy khoå lôùn, ñaêng tin töùc, baøi vôû, Luaät söûa ñoåi, boå sung moät soá ñieàu cuûa Luaät baùo chí quy ñònh baùo chí Vieät Nam bao goàm: baùo in (baùo, taïp chí, baûn tin thôøi söï, baûn tin thoâng taán), baùo noùi (chöông trình phaùt thanh), baùo hình (chöông trình truyeàn hình, chöông trình nghe – nhìn thôøi söï ñöôïc thöïc hieän baèng caùc phöông tieän kyõ thuaät khaùc nhau), baùo ñieän töû (ñöôïc thöïc hieän treân maïng thoâng tin maùy tính) baèng tieáng Vieät, tieáng caùc daân toäc thieåu soá Vieät Nam, tieáng nöôùc ngoaøi” [ 61, tr. Nhö vaäy, baùo vieát laø moät trong nhöõng phöông tieän cuûa ngaønh Truyeàn thoâng ñaïi chuùng (baùo chí, truyeàn thanh, truyeàn hình, ñieän aûnh.) nhaèm muïc ñích thoâng tin vaø truyeàn ñaït tö töôûng ngöôøi naøy sang ngöôøi khaùc. Lòch söû phaùt trieån cuûa baùo chí Tôø baùo in ñaàu tieân cuûa theá giôùi ra ñôøi taïi quoác gia ñaõ phaùt minh ra ngheà in laø Trung Quoác. Ñoù laø tôø Ñeá baùo ñöôïc in baèng baûn khaéc goã suoát qua trieàu ñaïi nhaø Ñöôøng ñeán nhaø Toáng (960 – 1279).
Ñeán cuoái trieàu ñaïi nhaø Minh, tôø baùo naøy ñöôïc in baèng con chöõ neân saûn löôïng phaùt haønh nhieàu hôn. Ñeán theá kyû 14, ngheà in xuaát hieän ôû Chaâu AÂu nhöng chuû yeáu caùc coâng ñoaïn in aán ñeàu phaûi duøng baèng tay neân saûn löôïng xuaát baûn khoâng nhieàu.