CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ CHO VAY HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến dịch vụ cho vay hộ sản xuất 1. Khái niệm về ngân hàng thương mại Dịch vụ trong kinh tế học được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật chất. Có những sản phẩm thiên về sản phẩm hữu hình và những sản phẩm thiên hẳn về sản phẩm dịch vụ, tuy nhiên đa số là những sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa – dịch vụ Có rất nhiều các ngành dịch vụ được cung cấp trên thi trường: Tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, môi giới chứng khoán, y tế, giáo dục….Kể đến dịch vụ mà ngân hàng cung cấp thì phải kể đến dịch vụ cho vay. Cho vay được ví như mạch máu chảy suốt trong cơ thể và nuôi dưỡng sức khỏe của ngân hàng.
Vậy dịch vụ cho vay là gì? Dịch vụ cho vay là công việc phục vụ trực tiếp cho những nhu cầu nhất định của số đông người đi vay, có tổ chức và được trả công. Chủ thể cung cấp dịch vụ cho vay là các ngân hàng, cụ thể là trong khóa luận này được đề cập đến là các ngân hàng thương mại: Ngân hàng thương mại: - Ở Việt Nam, theo điều 20 Luật Các Tổ chức Tín dụng: “Ngân hàng thương mại là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan”. - Luật Ngân hàng Nhà nước đưa ra định nghĩa: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán”. Vai trò của ngân hàng thương mại: cùng với sự phát triển đa dạng các nghiệp vụ kinh doanh, ngân hàng ngày càng thực hiện nhiều vai trò mới để có thể duy trì khả năng cạnh tranh và đáp ứng của xã hội.
Các ngân hàng ngày nay có những vai trò cơ bản sau: - Thứ nhất, ngân hàng thương mại là trung gian tài chính, thực hiện vai trò điều chuyển các khoản tiền tiết kiệm, chủ yếu từ các hộ gia đình thành vốn tín dụng Luan van 5 cho các tổ chức kinh doanh và các thành phần kinh tế khác để đầu tư vào nhà cửa, thiết bị và các tài sản khác. - Thứ hai, ngân hàng thương mại giữ vai trò là trung gian thanh toán, thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán các giao dịch mua bán hàng hóa và dịch vụ của họ. - Thứ ba, ngân hàng thương mại giữ vai trò là người bảo lãnh, cam kết trả nợ cho khách hàng khi khách hàng mất khả năng thanh toán. - Thứ tư, ngân hàng thương mại giữ vai trò đại lý, thay mặt khách hàng quản lý và bảo vệ tài sản của họ, phát hành và chuộc lại chứng khoán.
- Thứ năm, ngân hàng thương mại là người thực hiện các chính sách kinh tế của Chính phủ, góp phần điều tiết sự tăng trưởng kinh tế và theo đuổi các mục tiêu xã hội. - Thứ sáu, ngân hàng thương mại là cầu nối cho việc phát triển kinh tế đối ngoại giữa các quốc gia.2 Dịch vụ cho vay hộ sản xuất tại ngân hàng thương mại 1.1 Hộ sản xuất và vai trò của hộ sản xuất đối với nền kinh tế Hộ sản xuất được xác định là một đơn vị kinh tế tự chủ, được nhà nước giao đất quản lí và sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh được phép kinh doanh trên một số lĩnh vực Nhà nước cho phép. Hộ sản xuất là một trong các thành phần kinh tế trong nền kinh tế nước ta hiện nay, thành phần này mang đầy đủ đặc điểm chung của một thành phần kinh tế. Đặc điểm chung: - Tự hạch toán kinh doanh.
- Bình đẳng với các thành phần kinh tế trước pháp luật. - Được hiến pháp và pháp luật Việt Nam quy định và điều chỉnh. - Nhân danh mình tham gia vào quan hệ pháp luật. Đặc điểm riêng: - Quy mô của hộ sản xuất vừa và nhỏ phù hợp với điều kiện kinh tế và địa lý Việt Nam.
Luan van 6 - Các thành viên của hộ sản xuất có quan hệ huyết thống và quan hệ hôn nhân. - Lượng vốn đầu tư để sản xuất kinh doanh ở mức vừa phải. Từ những đặc điểm chung và riêng cho thấy kinh tế hộ sản xuất là thành phần kinh tế quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở nước ta, có ý nghĩa to lớn trong công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Trong quan hệ kinh tế, quan hệ dân sự, những hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, có hoạt động kinh tế chung trong quan hệ sử dụng đất, trong hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và trong một số lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác do pháp luạt quy định, là chủ thể trong các quan hệ đó.
Nước ta là một nước nông nghiệp nên vai trò của hộ sản xuất đóng một vai trò lớn trong nền kinh tế của nước ta: Hộ sản xuất đóng vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Là động lực khai thác tiềm năng, tận dụng nguồn vốn, lao động, tài nguyên, đất đai đưa vào sản xuất làm tăng sản phẩm cho xã hội. Hộ sản xuất là đối tác cạnh tranh của kinh tế quốc doanh trong quá trình vận động và phát triển Hiệu quả đó gắn liền với sản xuất kinh doanh, tiết kiệm được chi phí, chuyển hướng sản xuất nhanh tạo được quỹ hàng hóa cho tiêu dùng và cho xuất khẩu làm tăng thu nhập. Xét về lĩnh vực tài chính – tiền tệ thì hộ sản xuất tạo điêù kiện mở rộng thị trường vốn, thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài.
Cùng với các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước tạo điều kiện cho hộ sản xuất phát triển đã góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và tạo được nhiều việc làm cho người lao động, góp phần ổn định an ninh trật tự xã hội, nâng cao trình độ dân trí, đời sống nhân dân ngày càng cao. Thực hiện mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh”. Hộ sản xuất được thừa nhận là đơn vị kinh tế tự chủ đã tạo ra bước phát triển mạnh mẽ, sôi động trong quá trình đổi mới của đất nước ta. Luan van 7 Hộ sản xuất và một bộ phận kinh tế trang trại đang trở thành lực lượng sản xuất chủ yếu lương thực, thực phẩm, nguyên liệu cung cấp cho ngành công nghiệp chế biến nông lâm, thủy hải sản, sản xuất được các ngành nghề thủ công phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.2 Phân loại cho vay hộ sản xuất Bảng 1.1: Tiêu thức phân loại hộ sản xuất STT Tiêu thức phân loại Các loại hình cho vay hộ sản xuất 1 Dựa theo thời hạn cho vay hộ sản xuất - Cho vay ngắn hạn - Cho vay trung hạn - Cho vay dài hạn 2 Dựa theo hình thức cho vay hộ sản xuất - Thấu chi - Cho vay trả góp - Cho vay từng lần - Cho vay theo hạn mức - Cho vay trực tiếp - Cho vay gián tiếp 3 Dựa theo mục đích khoản cho vay hộ - Cho vay thương mại hộ sản xuất sản xuất - Cho vay tiêu dùng hộ sản xuất - Tài trợ dự án 1.3 Vai trò của hoạt động cho vay hộ sản xuất đối với ngân hàng thương mại Dịch vụ cho vay hộ sản xuất đóng góp vai trò đối với ngân hàng thương mại: - Thứ nhất, cho vay hộ sản xuất là một phần sản phẩm được giới thiệu đến người tiêu dùng giúp các ngân hàng thương mại đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa loại hình dịch vụ cung cấp cho khách hàng.
- Thứ hai, ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực tiền tệ nên khi mở rộng được tập khách hàng, tăng khả năng kinh doanh góp phần tăng thu nhập cho ngân hàng. Luan van 8 - Thứ ba, khi nâng cao dịch vụ cho vay hộ sản xuất tốt thì ngân hàng dễ dàng điều chuyển vốn từ, tăng dòng lưu chuyển đến hộ sản xuất .2 Nội dung lý thuyết liên quan tới chất lượng dịch vụ cho vay hộ sản xuất tại ngân hàng thương mại.1 Khái quát chung về chất lượng dịch vụ cho vay hộ sản xuất. Chất lượng dịch vụ là một yếu tố quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của bất cứ một ngân hàng thương mại nào. Nghiên cứu về chất lượng dịch vụ ngân hàng thương mại đã được thực hiện từ nhiều năm mang lại sự phát triển cả về lý thuyết và thực tiễn đặc biệt là việc phát triển và kiểm định thang đo chất lượng dịch vụ trong ngành ngân hàng ở nhiều nước khác nhau trên toàn thế giới.
Khái niệm chất lượng dịch vụ xuất hiện rất nhiều trong các tài liệu nghiên cứu dưới nhưng nhìn chung lại thì chất lượng dịch vụ là đáp ứng được nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Vậy nên, chất lượng dịch vụ là sự khác biệt giữa những mong muốn của khách hàng và dịch vụ cung cấp. Nếu sự mong muốn vượt quá khả năng đáp ứng thì sẽ làm cho khách hàng bất mãn. Dịch vụ có 4 đặc tính cơ bản: + Tính không hiện hữu: Không giống như các sản phẩm vật chất, dịch vụ không thể nhìn thấy, nếm, sờ, nghe hoặc ngửi trước khi mua.
+ Tính không tách rời: Dịch vụ có đặc tính là sản xuất và tiêu dùng. + Tính không đồng đều về chất lượng dịch vụ: dịch vụ phụ thuộc vào kĩ thuật, khả năng và năng lực của từng người cung cấp dịch vụ, phụ thuộc vào thời điểm và địa điểm cung cấp dịch vụ nên rất đa dạng. + Tính dễ hỏng: dịch vụ không thể tồn kho được. Đặc điểm của chất lượng dịch vụ: + Chất lượng dịch vụ được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu.
+ Do nhu cầu luôn biến động nên chất lượng cũng phải luôn thay đổi theo thời gian, không gian và điều kiện sử dụng để đáp ứng nhu cầu. Luan van 9 + Do đặc thù của dịch vụ là chất lượng dịch vụ thể hiện trong quá trình tương tác giữa nhân viên cung cấp dịch vụ và khách hàng. Vì vậy, người sử dụng chỉ có thể cảm nhận chúng hoặc phát hiện chúng trong quá trình sử dụng.