CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO TIẾNG ANH TẠI CÁC TRUNG TÂM ANH NGỮ 1. Đặc điểm đào tạo và chất lượng đào tạo tiếng Anh tại các trung tâm Anh ngữ 1. Khái niệm chất lượng đào tạo a. Khái niệm đào tạo Đào tạo, theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, là “một quá trình tác động đến một con người nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống, nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và có khả năng nhận một sự phân công nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển xã hội”.
Đào tạo là một hoạt động giáo dục, tuy nhiên mục đích, tính chất, quy mô, thời gian của hoạt động đào tạo được xác định cụ thể hơn. Vì thế, đào tạo giúp cho giáo dục có hình thái thực thể xác định. Đào tạo thực hiện các chức năng giáo dục như chức năng chuyển giao văn hóa, chức năng phát triển, chức năng văn hóa tư tưởng… Giáo dục được nhìn nhận như là con đường quan trọng để phát triển xã hội còn đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong xã hội. Đối tượng của đào tạo bao giờ cũng là những con người cụ thể, do đó, mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức đào tạo phải phù hợp với những đặc điểm tâm lý của người học trong từng hoàn cảnh cụ thể.
Như vậy, đào tạo có thể được hiểu là quá trình chuyển giao có hệ thống tri thức, kỹ năng và thái độ thông qua mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo và kinh nghiệm sống của người dạy nhằm hình thành ở người học những phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn nghề nghiệp, khả năng tự lập trong cuộc sống và lao động nghề nghiệp, hòa nhập trong cộng đồng xã hội. Khái niệm chất lượng Chất lượng là một khái niệm rộng và đa nghĩa, các nghĩa của nó có khi trái 7 ngược nhau. Noarmi Pfeffer và Anna Côte cho rằng: “Chất lượng là một khái niệm trơn trượt”. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau về chất lượng đó là vì chất lượng là một ý tưởng động.
Hiểu được các nghĩa của chất lượng trong từng trường hợp là cần thiết để định hướng hành động phù hợp. Một vật có chất lượng là một vật có tiêu chuẩn cao nhất không thể mong đợi hơn. Đó có thể là một sự tuyệt hảo, quý hiếm, đắt. Sản phẩm trong trường hợp này được sản xuất hoàn thiện, có thể đem lại giá trị cao và đem lại niềm tự hào cho người sở hữu chúng vì người khác không thể có được sản phẩm như thế.
Chất lượng có thể đánh giá là có, khi một sản phẩm hay dịch vụ thỏa mãn các tiêu chuẩn kỹ thuật được đặt ra từ trước đối với nó (không nhất thiết là tuyệt hảo). Chất lượng tự nó không phải là cuối cùng, mà là cách thức qua đó sản phẩm cuối cùng được đánh giá là đạt tiêu chuẩn. Nói một cách khác, chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu. Tiêu chuẩn có thể được nâng cao thêm với mục tiêu mới, có nghĩa là có thể tiếp tục cải tiến nâng cao chất lượng.
Chất lượng là làm đúng những gì đã tuyên bố và làm những gì mà người sử dụng mong đợi. Nội dung thứ nhất được gọi là khái niệm về chất lượng của người sản xuất. Nội dung thứ hai được gọi là khái niệm chất lượng của người tiêu dùng. Như vậy tồn tại hai cách đo lường chất lượng là đo lường theo các tiêu chuẩn kỹ thuật và đo lường mức độ thỏa mãn các yêu cầu của người sử dụng.
Tuy nhiên, quan niệm của nhà sản xuất và của người sử dụng không phải lúc nào cũng như nhau. Có sản phẩm sản xuất đảm bảo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đặt ra của các nhà sản xuất nhưng chưa chắc đã bán được (do không thỏa mãn yêu cầu của người tiêu dùng). Do đó, cần thiết phải tính đến vấn đề quan trọng đặc biệt của sản phẩm là có chất lượng đối với ai? Chính khách hàng là người cuối cùng phán xét về chất lượng. Yêu cầu về chất lượng đối với người sản xuất đặt ra là xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng trong tổ chức.
Sự cần thiết nắm bắt yêu cầu về chất lượng của người tiêu dùng đặt ra là vấn đề tìm hiểu nhu cầu của khách hàng để điều chỉnh hoạt động sản xuất, cung ứng hoặc trao đổi về nhận thức, quảng bá sản phẩm. Khái niệm chất lượng được luận giải từ nhiều góc độ khác nhau và rất khó để 8 có được một định nghĩa thống nhất và duy nhất. Tuy nhiên, nếu căn cứ vào một đối tượng cụ thể (trong trường hợp nghiên cứu của luận văn) là chất lượng của hoạt động đào tạo tiếng Anh, thì có thể tiếp cận định nghĩa về chất lượng từ góc độ của khách hàng: “Chất lượng là tập hợp những đặc trưng cơ bản của đối tượng làm cho đối tượng đó có khả năng thỏa mãn nhu cầu đã nêu hoặc tiềm ẩn” (theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5814 – 94). Khái niệm chất lượng đào tạo Chất lượng đào tạo thường được hiểu là chất lượng của sản phẩm đào tạo.
Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được phản ánh ở các đặc trưng về giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu, chương trình theo các ngành nghề cụ thể. Theo quan điểm tiếp cận thị trường, chất lượng đào tạo được hiểu như sau: Chất lượng đào tạo là mức độ đạt được so với mục tiêu đào tạo đề ra nhằm thỏa mãn yêu cầu của khách hàng. Khách hàng của đào tạo trong nền kinh tế thị trường nhiều thành phần ở nước ta bao gồm: Nhà nước, trung ương và địa phương, các doanh nghiệp, các công ty nội địa và nước ngoài, hộ gia đình, người học… do vậy, chất lượng đào tạo cần đáp ứng được nhu cầu của các loại khách hàng khác nhau trong những điều kiện phát triển kinh tế xã hội nhất định. Chất lượng đào tạo chính là trình độ của sản phẩm đào tạo hay nhân cách mà người học đạt được sau khi kết thúc khóa đào tạo so với các chuẩn đề ra ở mục tiêu đào tạo.
Với phương pháp tiếp cận thị trường như trên, chất lượng đào tạo có các đặc trưng sau: - Chất lượng đào tạo có tính tương đối: Khi đánh giá chất lượng đào tạo phải đối chiếu, so sánh với chuẩn chất lượng. - Chất lượng đào tạo có tính giai đoạn: Chất lượng đào tạo phải không ngừng được nâng cao để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng trong quá trình phát triển của khoa học – công nghệ. 9 - Chất lượng đào tạo có tính đa cấp: Phải đào tạo với một hệ chuẩn có nhiều cấp độ khác nhau: chuẩn quốc tế, chuẩn quốc gia, chuẩn địa phương để đáp ứng được nhu cầu của nhiều loại khách hàng trong nền kinh tế nhiều thành phần. Như vậy, chất lượng đào tạo đảm bảo hai yếu tố: - Đạt được mục tiêu đào tạo trong chương trình đào tạo đề ra (phù hợp với tiêu chuẩn), yếu tố này là chất lượng bên trong.
- Đáp ứng sự thỏa mãn của người sử dụng và cá nhân người được đào tạo, yếu tố này là chất lượng bên ngoài. Tuy nhiên, trong thực tế, chất lượng bên trong luôn vận động để trùng khớp với chất lượng bên ngoài, hay nói cách khác mục tiêu đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội. Nhu cầu Kết quả đào tạo xã hội phù hợp nhu cầu sử dụng => Chất lượng ngoài Quá trình Kết quả đào tạo đào tạo Kết quả đào tạo Mục tiêu khớp với đào tạo mục tiêu đào tạo => Chất lượng trong Sơ đồ 1.1: Sơ đồ quan niệm về chất lượng đào tạo 1. Khái niệm nâng cao chất lượng đào tạo Theo TCVN ISO 9001, 1996: nâng cao chất lượng là những hoạt động được tiến hành trong toàn tổ chức, nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu suất hoạt động và quá trình để thêm lợi ích cho cả tổ chức và khách hàng của tổ chức đó.
Theo Jackson, 2002, Middlehurst, 1997: nâng cao chất lượng là tiến trình thay đổi toàn diện và lâu dài, bao gồm cả thay đổi về dạy và học. Cụ thể nó có tác 10 động trực tiếp với việc chuẩn chất lượng được nâng lên, kiến thức học sinh được gia tăng và những đổi mới được tiến hành áp dụng. Deming (Houston, 2008) thì lại cho rằng, việc tìm ra điểm yếu của tổ chức và khắc phục nó là cách tốt nhất để nâng cao chất lượng. Cơ quan đảm bảo chất lượng QAA của Anh đã định nghĩa nâng cao chất lượng là “tiến trình thực thi một cách thận trọng các bước ở cấp độ trường học nhằm nâng cao chất lượng của cơ hội học tập” (QAA, 2006, in Becket & Brookes 2008).
Như vậy nâng cao chất lượng đào tạo của trường là những hoạt động được tiến hành trong toàn trường, nhằm khắc phục những nhược điểm và duy trì, hoặc làm tốt hơn nữa những ưu điểm đã có, áp dụng những đổi mới trong dạy và học để thay đổi chất lượng toàn diện theo định hướng phát triển lâu dài. Ý nghĩa của nâng cao chất lượng đào tạo Nền kinh tế thị trường, với sự tồn tại khách quan của quy luật cạnh tranh đã trở thành động lực mạnh mẽ thúc đầy nền kinh tế đất nước nói chung và các tổ chức nói riêng. Bất kỳ tổ chức nào dù muốn hay không cũng đều chịu sự chi phối của quy luật cạnh tranh. Nó đòi hỏi mỗi tổ chức muốn tồn tại và phát triển phải tìm cách thích ứng với thị trường cả về không gian và thời gian, cả về chất lượng và số lượng.
Cạnh tranh là động cơ buộc các tổ chức tìm hiểu các giải pháp nâng các chất lượng sản phẩm hay nói cách khác tổ chức phải có một hệ thống quản lý chất lượng đồng bộ. Các trường học, trung tâm, cơ sở giảng dạy cũng không nằm ngoài quy luật đó. Nâng cao chất lượng đào tạo là tiêu chuẩn tạo nên sức cạnh tranh của các trường học. Nâng cao chất lượng đào tạo đóng góp vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp phát triển của đất nước.
Nâng cao chất lượng đào tạo giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cung cấp nhân lực trình độ cao cho quá trình đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.