CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC 1. Khái niệm về nguồn nhân lực và đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về nhân lực và nguồn nhân lực Ngày nay, nguồn nhân lực đang ngày càng được quan tâm, bởi nó có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tình hình phát triển kinh tế - xã hội nói chung và với các doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước nói riêng. Nhân lực: Là toàn bộ sức lực của con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động.
Sức lực đó sẽ ngày càng phát triển cùngivới sự phát triển của cơ thể con người đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động- con người có sức lao động. Nguồn nhân lực: Là nguồn lực của con người có khả năng sáng tạo ra của cải vật chất - tinh thần được biểu hiện ra là số lượng, chất lượng tại một thời điểm nhất định. Mặt khác, nguồn nhân lực còn là một trong những lực lượng nòng cốt của các doanh nghiệp. Khái niệm về đào tạo nguồn nhân lực Trong quá trình phát triển của xã hội cùng với xu hướng hội nhập của nền kinh tế như hiện nay đã và đang yêu cầu phải đổi mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, mới có thể cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và ngoài nước.
Vì vậy, Việc đào tạo nguồn nhân lực là một trong những vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết: Đào tạo: Là những hoạt động làm cho con người trở thành một người có năng lực theo tiêu chuẩn nhất định. Mặt khác, còn là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động nắm vững hơn được kiến thức và biết vận dụng thành thạo các kỹ năng của mình vào công việc hiện tại. Đào tạo nguồn nhân lực : Là một loại hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất địnhivà nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách cũng như nâng cao năng lực của con người. 5 Bên cạnh đó, đào tạo nguồn nhân lực còn là một quá trình học tập nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực trong hiện tại và cho tương lai, để họ đảm nhận được những công việc mới trong thời gian thích hợp.
Mặt khác, nó còn là quá trình học tập nhằm mở ra cho cá nhân một công việc mới dựa trên những định hướng tương lai. Theo quan niệm này, khi nói đến đào tạo nguồn nhân lực là nói đến việc trang bị cho người lao động: kiến thức phổ thông, , kiến thức quản lý; kiến thức chuyên nghiệp. Vậy nên, Đào tạo nguồn nhân lực là một sự cần thiết để cho các doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trường. Việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ được thực hiện bên trong một tổ chức, mà còn gồm một loạt những hoạt động khác được thực hiện từ bên ngoài,: học việc, học nghề và hành nghề.
Kết quả của quá trình đào tạo nguồn nhân lực sẽ góp phần nâng cao chất lượng, phát triển nguồn nhân lực hiện có 1. Ý nghĩa của công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự phát triển của doanh nghiệp. Để nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, một trong những khâu đột phá, then chốt là phải nâng cao sức cạnh tranh của nguồn nhân lực, đặc biệt lài nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong điều kiện tiến bộ của khoa học và công nghệ hiện nay, khi môi trường luônithay đổi đến tổ chức đến ngành, thì đào tạo đã và đang giúp đáp ứng được những sự thay đổi đó, và con người có trình độ sẽ nhận biết được sự thay đổi, và sẽ làm chủ sự thay đổi.
Bên cạnh đó, Đào tạo nguồn nhân lực còn là một yếu tố khách quan đối với doanh nghiệp, với từng người lao động. Đối với doanh nghiệp Đào tạo nguồn nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp tiếp thu, làm quen và sử dụng thành thạo được những công nghệ mới trong sản xuất kinh doanh. Điều đó sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều tiến bộ kỹ thuật vào trong quá trình sản xuất kinh doanh và doanh nghiệp có khả năng thích 6 ứng được với sự thay đổi của cơ chế thị trường và sự cạnh tranh với các doanh nghiệp khác để có thể tồn tại và phát triển. Ngoài ra, đào tạo nguồn nhân lực giúp cải thiện mối quan hệ giữa cấp dưới và cấp trên, xóa bỏ mâu thuẫn, để cùng chung tay vì mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.
Đối với người lao động Trong điều kiện khoa học công nghệ phát triển, đề có thể thích ứng và hoàn thành tốt công việc của mình, người lao động luôn đòi hỏi nâng cao kiến thức kỹ năng cũng như trình độ văn hóa, chuyên môn của mình. Đào tạo nguồn nhân lực sẽ giúp họ để giúp họ tự tin hơn, nâng cao kiến thức và tay nghề, làm việc có hiệu quả hơn. Phát huy khả năng khám phá, sáng tạo của mỗi người, giúp cho họ trở nên nhanh nhẹn để đáp ứng với sự thay đổi của môi trường bên ngoài, giúp họ có được mức lương và thu nhập cao hơn. Các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1.
Các nhân tố bên trong Tài chính, tài sản: Công tác đào tạo nguồn nhân lực của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng khá lớn bởi nhân tố tài chính, nếu chi phí đầu tư tài chính của doanh nghiệp giành cho hoạt động đào tạo càng nhiều thì công tác đào tạo sẽ được tiến hành một cách nhanh chóng và mang lại hiệu qủa cao và ngược lại. Điều này sẽ quyết định hướng mà doanh nghiệp định đầu tư cho công tác đào tạolà nhiều hay ít, có áp dụng những khoa học tiên tiến nhanh chóng hay không cho doanh nghiệp của mình. Bên cạnh đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp cũng phụ thuộc khá nhiều vào mục tiêu chiến lược sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chiến lược quyết định hướng phát triển của doanh nghiệp, từ đó đặt ra những yêu cầu cho công việc trong thời gian tới của doanh nghiệp và kỹ năng, trình độ NNL cần có, sẽ quyết định hình thức đào tạo, phương pháp đào tạo, số lượng đi đào tạo nhiều hay ít, bộ phận nào đi có người đi đào tạo, kinh phí đào tạo Các chương trình đào tạo nguồn nhân lực tiên tiến cũng có ảnh hưởng đến công tác đào tạo này.
7 Đánh giá thực hiện công việc: Công tác đánh giá cần được tiến hành công bằng, đúng đắn với các chỉ tiêu chính xác, sát với từng nhóm công việc, như vậy thì sẽ giúp cho việc xác định các nội dung đào tạo, nhu cầu đào tạo do yêu cầu công việc cũng như đối tượng đào tạo, loại hình đào tạo được chính xác và đem lại hiệu quả hơn nhiều. Trình độ của đội ngũ đào giáo viên đào tạo: Để công tác đào tạo nguồn nhân lực đạt hiệu quả, cần lựa chọn đội ngũ giáo viên có kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm, tay nghề giỏi, có khả năng truyền đạt và lòng nhiệt tình, đặc biệt phải am hiểu về tình hình hoạt động sản xuất của công ty cũng như các chiến lược, phương hướng đào tạo của tổ chức. Người lao động: Người lao động làiyếu tố cấu thành nên tổ chức vì vậy toàn bộ các hoạt động đều phải chịu sự tác động của nhân tố con người. Động cơ của người lao động chính là hoạt động từ bên trong thúc đẩy, khi người lao động muốn được nâng cao trình độ thì họ có thể đề xuất với cấp trên để họ có thể được đi đào tạo, nếu họ có nhu cầu thì họ sẽ tự giác học tập, chất lượng đào tạo sẽ được nâng cao một cách rõ rệt.
Trình độ và khả năng gắn bó của người lao động ảnh hưởng vô cùng lớn đến công tác đào tạo nguồn nhân lực hiện nay. Trình độ như thế nào, ý thức học tập ra sao, ý thức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm hay khả năng gắn bó lâu dài đối với doanh nghiệp sẽ dẫn đến doanh nghiệp sẽ có các phương pháp đào tạo khác nhau và các hình thức đào tạo phù hợp với tình hình hiện tại của doanh nghiệp cũng như từng đôi tượng trong doanh nghiệp hiện nay. Các nhân tố bên ngoài Các chủ trương, chính sách của chính phủ, quy định pháp luật và chính trị: Các nhân tố bên ngoài như nhà nước, pháp luật tác động đến doanh nghiệp cũng như là công tác đào tạo nguồn nhân lực theo các hướng khác nhau. Chúng có thể tạo ra cơ hội nhưng cũng có thể gây ra nhiều trở ngại, rủi ro cho doanh nghiệp.
Sự ổn định về chính trị và nhất quán về quan điểm chính sách sẽ tạo điều kiện cho công tác đàoitạo và phát triển được thực hiện một cách suôn sẻ; đó cũng luôn là sự hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư mà đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực không phải là 8 ngoại lệ. Hệ thống pháp luật về việc đào tạo nguồn nhân lực được xây dựng và hoàn thiện cũng là điều kiện thuận lợi cho công tác này cũng như các doanh nghiệp. Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp khác : Đặc biệt là doanh nghiệp trong ngành cũng có ảnh hưởng lớn đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong công ty. Nếu trên thị trường có các đối thủ cạnh tranh, đòi hỏi công ty phải triển khai công tác đào tạo NNL để có thể nâng cao trình độ của người lao động, nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu mà công ty đã đặt ra một cách hiệu quả.
Sự tiên bộ của khoa học công nghệ: là một trong những yếu tố khách quan ảnh hưởng to lớn đến NNL trong doanh nghiêp, để có thể ápidụng được những công nghệ mới, khoa học kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất thì các doanh nghiệp phải luôn đi đôi với hoạt động đào tạo NNL. Các phương pháp đào tạo nguồn nhân lực 1. Phương pháp đào tạo trong công việc Đây là một phương pháp được sử dụng rộng rãi trong tất cả các doanh nghiệp hiện nay và được thực hiện trực tiếp tại nơi làm việc, người học sẽ được học những kiến thức, kỹ năng cần thiết thôngiqua thực tế thực hiện công việc, và thường được hướng dẫn bởi chính những lao động lành nghề, có kinh nghiệm hơn trong doanh nghiệp của mình. Đào tạo th o iểu ch n công việc Đây là phương pháp thường thấy trong các doanh nghiệp dùng để đào tạo cho hầu hết các công nhân sản xuất và một số công việc quản lý thực hiện các kỹ năng thực hiện công việc.