Phần mở đầu - Phần nội dung: bao gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về thông tin và công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Chƣơng 2: Chất lƣợng của công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam - Phần kết luận Danh mục các tài liệu tham khảo. Phụ lục 6 PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THÔNG TIN VÀ CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 1.
KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THÔNG TIN VÀ CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Khái niệm, đặc điểm của thông tin trên thị trƣờng chứng khoán: a) Khái niệm thông tin trên thị trường chứng khoán: Thông tin trên thị trường chứng khoán là hệ thống các dữ liệu liên quan đến thị trường chứng khoán bao gồm các thông tin về tình hình kinh tế, thông tin về ngành kinh doanh, thông tin về các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán như các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức niêm yết, tổ chức phát hành, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ , công ty đầu tư chứng khoán thông qua các kênh thông tin cung cấp theo quy định của pháp luật. Các thông tin trên TTCK nhƣ các chỉ số kinh tế vĩ mô: GDP, CPI, IPI, chỉ số lạm phát, tỷ giá hối đoái., thông tin về chỉ số thị trƣờng chứng khoán VNI, HNI.,thông tin về diễn biến các giao dịch trên thị trƣờng. phản ánh quy mô, mức độ phát triển của TTCK.
Các thông tin về tình hình tài chính doanh nghiệp đƣợc phản ánh thông qua các báo cáo tài chính kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lƣu chuyển tiền tệ, bảng kê chi tiết tài sản, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, chiến lƣợc phát triển của doanh nghiệp trong tƣơng lai. và nhƣ vậy, khi nhìn vào những tài liệu này chúng ta có thể thấy đƣợc độ “lành mạnh” của tình hình tài chính của doanh nghiệp, cũng nhƣ tiềm năng, khả năng sinh lợi của doanh nghiệp ở hiện tại và tƣơng lai. 7 b) Đặc điểm của thông tin trên thị trường chứng khoán Thứ nhất, thông tin trên thị trƣờng chứng khoán là hệ thống các dữ kiện liên quan đến hoạt động của các chủ thể tham gia trên thị trƣờng chứng khoán. Thứ hai, thông tin trên TTCK là một bộ phận cấu thành nên thị trƣờng.
Thông qua kênh thông tin, nhà đầu tƣ, cơ quan quản lý nhà nƣớc có thẩm quyền, các chuyên gia tài chính có thể nhận biết đƣợc xu hƣớng phát triển của thị trƣờng từ đó đƣa ra đƣợc những quyết định, cảnh báo hoặc định hƣớng phát triển. Thứ ba, thông tin trên TTCK là cơ sở để các nhà đầu tƣ phân tích, đánh giá, thƣơng lƣợng với nhau. Thông tin là thƣớc đo phản ánh giá trị của doanh nghiệp. Thông qua hệ thống các chỉ số về vốn, về lợi nhuận, về chiến lƣợc kinh doanh… nhà đầu tƣ có thể thấy đƣợc tiềm năng phát triển của tổ chức phát hành.
Thứ tƣ, thông tin trên TTCK là một trong những biểu hiện và làm gia tăng giá trị của công ty niêm yết, song nó cũng có thể gây bất lợi cho công ty. Thứ năm, thông tin trên TTCK có tác động rất lớn đối với thị trƣờng cũng nhƣ cơ quan quản lý nhà nƣớc trong việc kiện toàn hoạt động của thị trƣờng và việc hoạt định chính sách phát triển TTCK. Hoạt động công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán a) Khái niệm công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Công bố thông tin trên thị trường chứng khoán là việc cung cấp thông tin liên quan đến chứng khoán và TTCK , phản ánh tình hình kinh tế, chính trị, TTCK …tại từng thời kỳ hoặc thời điểm khác nhau ở từng quốc gia, từng ngành…của các chủ thể có thẩm quyền trên thị trường chứng khoán thông qua các kênh thông tin được quy định. Hệ thống thông tin thị trƣờng bao gồm tất cả các thông tin liên quan đến hoạt 8 động kinh doanh của công ty niêm yết, cơ chế, chính sách của cơ quan quản lý, thông tin giao dịch hàng ngày và các thông tin kinh tế , chính trị khác… Thông tin giao dịch cung cấp cho NĐT cơ sở bổ ích để quyết định đầu tƣ, bao gồm hai loại thông tin : - Dữ liệu thông tin gốc : bao gồm các dữ liệu liên quan đến lệnh và đối chiếu lệnh.
Các dữ liệu liên quan đến lệnh gồm số tài khoản, niêm yết giá, mã số phát hành …Các dữ liệu liên quan đến đối chiếu lệnh nhƣ giá cao, giá thấp, giá kết thúc, số đối chiếu … - Dữ liệu tái sinh : cho thấy xu hƣớng vận động của TTCK. Nó bao gồm các chỉ số chứng khoán và tỷ trọng giữa giá và thu nhập… b) Đặc điểm của hoạt động công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Một là, CBTT trên TTCK là hoạt động thƣờng xuyên của các chủ thể. Hai là, hoạt động CBTT trên TTCK gắn liền với diễn biến của tổ chức phát hành và của thị trƣờng. Ba là, hoạt động CBTT gắn liền với thẩm quyền của các chủ thể nhất định.
c) Vai trò của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm soát công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nƣớc có thẩm quyền xây dựng hệ thống thông tin cần công bố qua các thời kỳ phù hợp với đặc điểm phát triển của thị trƣờng và tuân theo các quy luật đặc thù của thị trƣờng. Thứ hai, các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền cùng với các doanh nghiệp xây dựng hệ thống cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động CBTT. Thứ ba, thực hiện giám sát thị trƣờng thông qua việc xây dựng cơ chế, chính sách, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về CBTT trên TTCK. NGUỒN THÔNG TIN VÀ CHẤT LƢỢNG THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1.
Nguồn thông tin trên thị trƣờng chứng khoán 9 Hệ thống thông tin của TTCK là những chỉ tiêu, tƣ liệu phản ánh bức tranh của TTCK và tình hình kinh tế, chính trị, xã hội liên quan tại những thời điểm hoặc thời kỳ khác nhau. Hệ thống thông tin của TTCK rất đa dạng, phong phú và có nhiều cách thức khác nhau để phân loại nguồn thông tin trên TTCK. Thông tin trên TTCK rất đa dạng, do nhiều chủ thể khác nhau công bố. Mỗi loại thông tin do các chủ thể công bố có những ƣu điểm, nhƣợc điểm khác nhau.
a) Thông tin từ tổ chức niêm yết Đây là nguồn thông tin cơ bản, quan trọng nhất đối với TTCK. Thông tin của tổ chức niêm yết có những ƣu điểm cơ bản sau đây: Một là, những thông tin này phản ánh chính xác diễn biến tình hình hoạt động của tổ chức niêm yết, nhất là các thông tin liên quan đến tình hình tài chính của tổ chức này; Hai là, thông tin của tổ chức niêm yết rõ ràng, chi tiết và có độ tin cậy cao; Ba là, thông tin của tổ chức niêm yết có thể cập nhật nhanh các diễn biến của tổ chức niêm yết, nhất là các diễn biến liên quan đến hoạt động của tổ chức này. Tuy nhiên, nguồn thông tin từ tổ chức niêm yết có hạn chế là: - Nhà đầu tƣ khó tiếp cận đƣợc ngay các thông tin; - Dễ làm lộ bí mật kinh doanh của tổ chức niêm yết; - Nhà quản trị thƣờng lạm dụng quyền của mình để cản trở việc CBTT ra các phƣơng tiện thông tin đại chúng. b) Thông tin từ tổ chức kinh doanh chứng khoán Ƣu điểm của thông tin do tổ chức kinh doanh chứng khoán cung cấp là: - Giúp cho những ngƣời có liên quan thấy đƣợc diễn biến trên TTCK qua các giai đoạn, phục vụ tốt cho việc quản lý, phân tích đánh giá và đầu tƣ chứng khoán; 10 - Thông tin do các tổ chức này cung cấp có tính hệ thống, logic và có thể tiếp cận theo từng nội dung mà mình quan tâm, và trong những trƣờng hợp cần thiết có thể đƣợc cung cấp dịch vụ tƣ vấn theo yêu cầu; - Thông qua hệ thống thông tin của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, chúng ta có thể thấy đƣợc số lƣợng nhà đầu tƣ tham gia kinh doanh chứng khoán và tình hình thực hiện các GDCK.
Điều này có ý nghĩa rất quan trọng đối với các nhà quản lý nhằm kiểm soát các giao dịch của các chủ thể tham gia TTCK. Mặc dù vậy, thông tin của tổ chức kinh doanh chứng khoán có hạn chế là: - Việc cung cấp thông tin bị chi phối bởi yếu tố lợi ích là rất lớn. Nếu cung cấp thông tin đầy đủ thì có nguy cơ xâm phạm đến quyền lợi của nhà đầu tƣ và quyền lợi khách hàng; - Yêu cầu giữ bí mật về các thông tin liên đến nhà đầu tƣ (trừ các thông tin phải công bố theo yêu cầu của các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền) nên các tổ chức này thƣờng rất thận trọng trong việc CBTT, nhất là các thông tin về khối lƣợng giao dịch của khách hàng. c) Thông tin từ thực tiễn giao dịch trên thị trường Các thông tin này theo sát diễn biến hoạt động của thị trƣờng, đây là nguồn đáng tin cậy cho các nhà đầu tƣ chứng khoán.
Các công ty niêm yết trƣớc khi đƣợc niêm yết trên Trung tâm/Sở GDCK phải đáp ứng các điều kiện về minh bạch thông tin và nhƣ vậy, Trung tâm/Sở GDCK có thể phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm chế độ CBTT của các công ty niêm yết trên TTCK. d) Thông tin từ cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán Thông tin từ phía cơ quan quản lý nhà nƣớc về chứng khoán và TTCK thƣờng là các thông tin liên quan đến cơ chế, chính sách, pháp luật trong từng giai đoạn phát triển phù hợp với yêu cầu của thị trƣờng. Đây là các thông tin 11 “chuẩn” có tác động rất lớn đến việc điều chỉnh diễn biến thị trƣờng và hoạt động đầu tƣ của các chủ thể. Chất lƣợng công bố thông tin Vấn đề chất lƣợng thông tin công bố là hết sức quan trọng đối với TTCK.
Là thị trƣờng của thông tin, nên các thông tin cung cấp ra thị trƣờng, ngoài việc bảo đảm về tính khách quan, công bằng, chính xác, kịp thời thì lợi ích mang lại từ những thông tin công bố cũng rất quan trọng vậy: Chất lượng thông tin trên TTCK là các chỉ tiêu đánh giá độ tin cậy, chính xác, khách quan, công bằng của các thông tin do các các chủ thể có liên quan công bố theo quy định của pháp luật về CBTT.