MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế của đất nƣớc, lĩnh vực xây dựng công trình ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tốc độ tăng trƣởng kinh tế nói chung cũng nhƣ giải quyết công ăn việc làm cho xã hội nói riêng. Theo dự báo của Business Monitor International (BMI), một tổ chức nghiên cứu, đánh giá về kinh tế, tài chính hàng đầu Thế giới có trụ sở tại Luân Đôn thì nhu cầu xây dựng dân dụng tại Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao không chỉ trong năm 2018 với tốc độ tăng trƣởng đạt 9,2% mà còn trong giai đoạn 2018 đến 2025 với tốc độ tăng trƣởng đƣợc dự báo 7,6%/năm. Cùng với sự phát triển của ngành thì nhu cầu nhân lực cũng đƣợc dự báo sẽ gia tăng trong thời gian tới.
Theo quyết định số 838/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng về quy hoạch nhân lực ngành xây dựng giai đoạn 2011-2020 cho thấy nhân lực trong ngành Xây dựng sẽ tăng từ mức 2,9 triệu ngƣời năm 2010 lên khoảng 5 triệu năm 2015 và khoảng 8 - 9 triệu ngƣời năm 2020. Tuy nhiên, công tác đảm bảo an toàn lao động trong thi công xây dựng công trình hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Thực tế, theo số liệu thống kê của của Bộ Lao động- Thƣơng binh và Xã hội (MOLISA) thì số lƣợng tai nạn trong lĩnh vực xây dựng luôn chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng số vụ tai nạn lao động. Cụ thể, trong giai đoạn 2013 đến 2015 số vụ tai nạn lao động có ngƣời chết trên tổng số vụ tai nạn lao động đƣợc thống kê liên tục tăng với tỷ lệ lần lƣợt là 28.
Ngoài ra số ngƣời chết cũng chiếm tỷ lệ cao với tỷ lệ lần lƣợt là 26. Mặc dù số vụ tai nạn lao động và số ngƣời chết do mất an toàn lao động (ATLĐ) đã giảm trong các năm 2016 và 2017 so với các năm trƣớc, khi tỉ lệ số vụ tai nạn lao động gây chết ngƣời giảm lần lƣợt 23.8% tổng số vụ tai nạn và 24.7% tổng số ngƣời chết, tuy nhiên tai nạn lao động trong lĩnh vực xây dựng vẫn chiếm tỉ lệ cao nhất khi so sánh với các lĩnh vực khác. Điều đó cho thấy hoạt động thi công xây dựng công trình vẫn là hoạt động có nguy cơ cao về mất an toàn lao động. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hình 1 Hình ảnh số vụ tai nạn trong ngành xây dựng (nguồn : Bộ lao động thƣơng binh và xã hội, TTXVN) * Một số vụ tai nạn do mất ATLĐ gây ra Hình 2 Hiện trƣờng vụ sập giàn giáo tại công trình Formosa khiến 13 ngƣời chết, 28 ngƣời bị thƣơng ( Xem thêm một số hình ảnh mất an toàn lao động trong Phụ lục 3) 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Luật an toàn vệ sinh lao động thì an toàn lao động là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm nhằm bảo đảm không xảy ra thƣơng tật, tử vong đối với con ngƣời trong quá trình lao động.
Đối với lĩnh vực thi công xây dựng, theo Thông tƣ 04/2017/TT-BXD năm 2017 cũng đã quy định rõ “An toàn lao động trong thi công xây dựng công trình là các giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại nhằm bảo đảm không làm suy giảm sức khỏe, thương tật, tử vong đối với con người, ngăn ngừa sự cố gây mất an toàn lao động trong quá trình thi công xây dựng công trình”. Điều này cho thấy việc đảm bảo an toàn lao động nói chung và trong thi công xây dựng công trình nói riêng chính là việc đảm bảo thực hiện hiệu quả các giải pháp phòng, chống các rủi ro tiềm ẩn gây mất an toàn lao động. Nó nhằm mục tiêu hạn chế các hậu quả về sức khỏe và tính mạng của ngƣời lao động. Trong khi đó, theo báo cáo phát triển con ngƣời năm 1994 của Chƣơng trình Phát triển của Liên hiệp quốc (UNDP) thì an ninh con ngƣời đƣợc hiểu theo nghĩa rộng là tình trạng ngƣời dân không bị những đe dọa kinh niên nhƣ đói nghèo, bệnh tật, sự trấn áp và những tai nạn bất ngờ.
Cùng với sự phát triển của nội hàm khái niệm an ninh, quan điểm về an ninh con ngƣời của UNDP cũng liệt kê 7 thành tố của an ninh con ngƣời, bao gồm: (i)s An ninh kinh tế trƣớc mối đe dọa nghèo khổ; (ii) An ninh lƣơng thực trƣớc mối đe dọa đói kém; (iii) An ninh sức khỏe trƣớc mối đe dọa thƣơng tích và bệnh tật; (iv) An ninh môi trƣờng trƣớc mối đe dọa ô nhiễm, xuống cấp môi trƣờng và cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên; (v) An ninh cá nhân trƣớc các hình thức đe dọa bạo hành khác nhau; (vi) An ninh cộng đồng trƣớc các mối đe dọa từ văn hóa; (vii) An ninh chính trị trƣớc sự bị trấn áp về chính trị. Điều đó cho thấy việc đảm bảo an toàn lao động trong hoạt động thi công xây dựng công trình cũng chính là góp phần giảm thiểu các nguy cơ gây mất an ninh sức khỏe trƣớc các mối đe dọa thƣơng tích bệnh tật nói riêng và an ninh con ngƣời trong doanh nghiệp nói chung. Công ty cổ phần CTECH CTI là doanh nghiệp cổ phần đƣợc thành lập từ năm 2006 hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thi công xây lắp các công trình xây dựng công nghiệp, hạ tầng đô thị và cao tầng. Sau hơn 12 năm xây dựng và phát triển, công ty đã từng bƣớc kiện toàn về chiến lƣợc, tổ chức bộ máy và đạt đƣợc nhiều thành tích trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Đặc biệt, năm 2017 đánh dấu bƣớc đột phá về tăng 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trƣởng doanh thu, số lƣợng các dự án mà công ty tham gia, và số lƣợng nhân sự lao động. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, công ty cũng đang phải đối mặt tình trạng mất ATLĐ. Nếu nhƣ trƣớc năm 2015, công ty luôn đảm bảo thi công lao động an toàn thì trong giai đoạn 2016- 2017, đã xuất hiện với những vụ việc đáng tiếc lần đầu tiên xảy ra gây mất ATLĐ trên công trƣờng xây dựng tại công ty. Mặc dù không gây hậu quả đáng tiếc về ngƣời nhƣng nếu không có những nghiên cứu chuyên sâu để xác định nguyên nhân gốc rễ, từ đó đƣa ra những giải pháp triệt để thì tình hình mất ATLĐ tại công ty có thể diễn biến theo chiều hƣớng xấu trong tƣơng lai, đì kèm với sự tăng trƣởng và mở rộng mạnh mẽ quy mô công ty đƣợc dự báo còn tiếp tục trong giai đoạn tới.
Xuất phát từ tính bức thiết đang đặt ra hiện nay, tác giả đã lựa chọn đề tài: “An toàn lao động trong thi công xây dựng công trình tại Công ty cổ phần CTECH CTI giai đoạn 2018- 2020” làm đề tài luận văn của mình. Tổng quan tình hình nghiên cứu Xuất phát từ tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn lao động trong thi công xây dựng công trình, hiện nay có rất nhiều nghiên cứu khác nhau đề cập đến những nội dung này. Một số nghiên cứu trong nƣớc và nƣớc ngoài liên quan đến an toàn lao động trong thi công xây dựng có thể kể đến nhƣ: Các nghiên cứu quốc tế Nghiên cứu về ATLĐ trong ngành xây dựng tại công ty Gammon, Hồng Kông (Fang D. Hong Kong: Journal of Construction Engineering & Management).
Do các đặc điểm phân tán và lƣu động của ngành xây dựng nên văn hoá an toàn có tầm quan trọng đặc biệt. Vì vậy, tác giả Dongping Fang đã tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về tình trạng an toàn lao động, đƣợc thực hiện với đối tƣợng điều tra là toàn bộ các công trƣờng xây dựng và cán bộ công nhân của một công ty xây dựng hàng đầu của Hồng Kông và các thầu phụ của công ty đó. Tổng số phiếu thu về là 4.719 phiếu từ 54 công trƣờng xây dựng. Thông qua phân tích nhân tố đã rút ra một cấu trúc gồm 15 nhân tố để đo lƣờng tình trạng an toàn.
Các kết quả phân tích đƣợc so sánh với các nghiên cứu trƣớc đây tập trung vào vai trò và các ảnh hƣởng của đồng nghiệp, tác động của các nguồn lực an toàn đối với tình trạng an 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các kết quả nghiên cứu đã khẳng định việc xây dựng các nhân tố chung về đo lƣờng tình trạng an toàn trong ngành xây dựng là có thể thực hiện đƣợc. Việc nghiên cứu sâu hơn đã sử dụng phƣơng pháp hồi qui logic để nghiên cứu tƣơng quan giữa việc đảm bảo an toàn lao động trên công trƣờng xây dựng và các đặc điểm nhân thân của ngƣời lao động. Những tƣơng quan nổi bật về thống kê giữa tình trạng an toàn và các đặc điểm nhân thân đã đƣợc tìm ra.
Thứ nhất là, những công nhân có tuổi đời cao, đã kết hôn hoặc nặng gánh hơn về trách nhiệm với gia đình thì có nhận thức tốt hơn về vấn đề an toàn so với những ngƣời lao động trẻ tuổi, chƣa xây dựng gia đình, hoặc ít phải trợ cấp cho các thành viên khác trong gia đình. Các kết quả cũng chỉ ra rằng với trách nhiệm xã hội càng cao thì ngƣời ta có ý thức tốt hơn về môi trƣờng làm việc của họ cũng nhƣ có quan điểm tích cực hơn về vấn đề an toàn. Thứ hai là, trình độ học vấn và kiến thức về an toàn là rất quan trọng để đảm bảo an toàn lao động. Những công nhân có học vấn dƣới bậc trung học cơ sở có ý thức kém hơn về an toàn lao động so với những ngƣời khác.
Tƣơng tự, những công nhân có kiến thức tốt về an toàn sẽ có tình trạng an toàn tốt hơn những ngƣời ít hiểu biết về an toàn. Cả hai kết quả trên đều nhấn mạnh đến tầm quan trọng của công tác giáo dục và đào tạo trong công ty. Thứ ba là, những công nhân sử dụng rƣợu bia tại nơi làm việc có tình trạng an toàn kém hơn những ngƣời không sử dụng rƣợu bia. Kết quả này cho thấy việc cấm uống rƣợu, bia tại nơi làm việc là cần thiết để cải thiện tình trạng an toàn của công ty.
Thứ tƣ là, những công nhân của nhà thầu phụ hoặc liên doanh nói chung có tình trạng an toàn kém hơn so với các công nhân của Gammon. Điều đó cho thấy việc sử dụng nhiều nhà thầu phụ trên các công trường có thể dẫn đến những vấn đề về thiếu sự kiểm soát trên công trường và giảm ý thức chấp hành của công nhân.