Chương 1: Giới thiệu. Chương này giới thiệu vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu và cấu trúc của luận văn. Chương 2: Tổng quan lý thuyết. Chương này trình bày các khái niệm, lý thuyết và lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3 trình bày khung phân tích, mô hình phân tích, phương pháp định giá ngẫu nhiên, phương pháp kinh tế lượng và dữ liệu nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương 4 trình bày tổng quan vấn đề nghiên cứu, thống kê mô tả mẫu khảo sát, kết quả hồi quy và ý nghĩa của kết quả nghiên cứu.
Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách. Chương này trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu, khuyến nghị chính sách và hạn chế của nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2.
Mức sẵn lòng trả Khái niệm cơ bản trong kinh tế học là các cá nhân có sự ưa thích về hàng hóa và dịch vụ; khi phải lựa chọn, họ có thể nói được là họ thích hàng hóa này hơn hàng hóa khác. Giá trị của hàng hóa đối với một người là giá mà họ sẵn lòng trả và có thể từ bỏ để có được hàng hóa. Vì vậy, giá trị của một hàng hóa đối với một người chính là giá họ sẵn lòng trả cho hàng hóa ấy. Tài sản có ảnh hưởng đến WTP, một người càng giàu thì họ càng có khả năng chi trả cho các hàng hóa và dịch vụ nhiều hơn.
WTP cũng phản ánh khả năng chi trả. Theo Turner, Pearce và Bateman (1994) cho rằng WTP đo lường sự ưa thích của cá nhân hay xã hội đối với một hàng hóa. Đo lường mức độ thỏa mãn khi sử dụng hàng hóa nào đó trên thị trường được bộc lộ bằng WTP của họ đối với mặt hàng đó. Mankiw (2003), WTP là một khoản tiền tối đa mà cá nhân đồng ý chi trả cho một hàng hóa để cân bằng sự thay đổi thỏa dụng.
Khoản tiền tối đa đó là một biểu hiện về giá trị của hàng hóa đó đối với người tiêu dùng. WTP đồng thời là đường cầu thị trường tạo cơ sở xác định lợi ích đối với xã hội khi tiêu dùng hay bán một mặt hàng nào đó. WTP cho hàng hóa, dịch vụ môi trường là số tiền tối đa mà một cá nhân sẵn lòng chi trả cho một sự cải thiện hàng hóa, dịch vụ môi trường (Freeman, 2003). WTP thể hiện lợi ích về mặt xã hội của các dự án đầu tư công.
Begg (2009), cầu của người tiêu dùng là mối quan hệ giữa giá và lượng của hàng hóa. Các điểm trên đường cầu thể hiện mối quan hệ giữa giá và lượng cầu cho biết các WTP của người tiêu dùng. Mối quan hệ giữa giá và lượng cầu là nghịch biến, lượng cầu tăng khi giá giảm và ngược lại. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Trong luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm WTP cho hàng hóa, dịch vụ môi trường là số tiền tối đa mà một cá nhân sẵn lòng chi trả cho một sự cải thiện hàng hóa, dịch vụ môi trường.
Hộ gia đình Gia đình là một tổ chức nhạy cảm với những biến động nhỏ, ngắn hạn trong môi trường kinh tế xã hội và là một phương tiện chính mà cá nhân thích ứng với những thay đổi trong các cơ hội và các ràng buộc mà họ gặp phải (Netting, 1979). Hộ gia đình là những người cùng sinh sống chung trong một ngôi nhà, ăn uống chung và sử dụng chung nguồn ngân quỹ (Haviland, 2003). Hộ gia đình là những người cùng sinh hoạt chung trong một ngôi nhà từ 5 ngày trở lên (Were và cộng sự, 2006). Trong luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm hộ gia đình là những người cùng sinh sống chung trong một ngôi nhà, ăn uống chung và sử dụng chung nguồn ngân quỹ.
Nước sinh hoạt Nước sinh hoạt là nước được sử dụng cho tất cả các mục đích sinh hoạt thông thường như nấu ăn, uống, tắm giặt (Tổ chức y tế thế giới, 1993). Hệ thống cấp nước là một hệ thống bao gồm các công trình khai thác, xử lý nước, mạng lưới đường ống cung cấp nước máy đến khách hàng sử dụng nước và các công trình phụ trợ có liên quan. Tổng giá trị kinh tế của tài nguyên môi trường Hoạt động sản xuất hay tiêu dùng luôn tồn tại ngoại tác tiêu cực hoặc tích cực. Các ngoại tác này đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng môi trường vốn là một dạng hàng hóa trong nền kinh tế.
Các hàng hóa và dịch vụ môi trường thường không có giá thị trường và do đó khó xác định được giá trị đích thực và tầm quan trọng của chúng. Tổng giá trị kinh tế của tài nguyên môi trường giúp xác định giá trị kinh tế của tài nguyên phi thị trường. Theo Munasinghe (1993), tổng giá trị kinh tế TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 của tài nguyên môi trường gồm giá trị sử dụng và giá trị không sử dụng. Giá trị sử dụng là giá trị từ hiệu quả sử dụng thực của tài nguyên môi trường gồm giá trị sử dụng trực tiếp và giá trị sử dụng gián tiếp.
Giá trị không sử dụng là thành phần giá trị của tài nguyên môi trường thu được không phải do việc tiêu dùng một cách trực tiếp hay gián tiếp các dịch vụ do nguồn tài nguyên cung cấp. Giá trị không sử dụng thể hiện các giá trị phi phương tiện nằm trong bản chất của sự vật nhưng nó không liên quan đến việc sử dụng thực tế. Giá trị không sử dụng gồm giá trị nhiệm ý, giá trị hiện hữu và giá trị lưu truyền. Do đặc thù về giá trị của hàng hóa môi trường nên phương pháp đánh giá tác động môi trường khác biệt với các phương pháp đánh giá kinh tế khác.
Sự khuyết tật của kinh tế thị trường thể hiện trong việc xác định giá trị sử dụng và giá trị không sử dụng. Học thuyết kinh tế đã nhận thấy tầm quan trọng của giá trị không sử dụng ngày càng tăng lên. Tổng giá trị kinh tế của tài nguyên môi trường Giá trị sử dụng Giá trị không sử dụng Giá trị sử dụng Giá trị sử dụng Giá trị Giá trị Giá trị trực tiếp gián tiếp nhiệm ý hiện hữu lưu truyền Hình 2.1: Tổng giá trị kinh tế của tài nguyên môi trường Nguồn: Munasinghe (1993) Giá trị sử dụng trực tiếp là các sản phẩm có thể tiêu dùng trực tiếp, giá trị có được do việc sử dụng trực tiếp hàng hóa dịch vụ môi trường mang lại. Giá trị sử dụng gián tiếp là chức năng được sử dụng gián tiếp, giá trị có được do việc sử dụng gián tiếp hàng hóa, dịch vụ môi trường.
Giá trị không sử dụng là chức năng được sử dụng trong tương lai, hoặc đơn giản là quyền tồn tại. Giá trị nhiệm ý thể hiện bằng việc chọn lựa các cách sử dụng môi trường trong tương lai. Giá trị hiện hữu là giá TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 trị mà một cá nhân đánh giá việc giữ gìn một tài sản mà người đó hay các thế hệ tương lai không trực tiếp sử dụng. Giá trị lưu truyền là giá trị để bảo tồn môi trường vì lợi ích của các thế hệ sau.
Phương pháp định giá Dùng đường cầu Không dùng đường cầu Phát Bộc - Chi phí thay biểu lộ thế sự ưa sự ưa - Chi tiêu bảo thích vệ thích - Chi phí cơ hội - Liều lượng đáp ứng Định Chi Định giá phí giá ngẫu du hưởng nhiên hành thụ Hình 2.2: Các phương pháp định giá tài nguyên môi trường Nguồn: Turner, Pearce và Bateman (1994) Việc định giá chất lượng dịch vụ môi trường thường gặp nhiều vấn đề là do hầu hết chúng đều tồn tại không có thị trường và không có giá cả. Và vì không có giá cả cho nên chúng được sử dụng như một loại hàng hóa tự do, đây là một vấn đề nan giải của các nhà kinh tế và nhà kinh tế môi trường. Trong thực tế, dịch vụ môi trường có giá cả và rất nhiều người sẵn lòng trả để duy trì một dịch vụ môi trường trong sạch hoặc tốt hơn. Phương pháp phân tích lợi ích chi phí truyền thống thường sai lầm khi bỏ qua giá trị dịch vụ môi trường và cũng không có phương pháp để đạt TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 11 được một sự tính toán đúng về các dịch vụ môi trường.
Bởi vì hầu hết các ảnh hưởng tới môi trường thường không được ghi chép và phản ánh đầy đủ nên khó đo lường.2 trình bày các phương pháp định giá tài nguyên môi trường. Để định giá giá trị tài nguyên môi trường có thể dùng phương pháp dùng đường cầu và không dùng đường cầu. Đối với phương pháp dùng đường cầu có thể dùng một trong các phương pháp phát biểu sự ưa thích hoặc bộc lộ sự ưa thích. Lý thuyết lựa chọn công Lựa chọn công là một quá trình mà trong đó ý muốn của các cá nhân được kết hợp trong một quyết định tập thể.
Trong lựa chọn cá nhân, quyết định của một người chỉ có tác dụng đối với bản thân, còn trong lựa chọn công, quyết định tập thể mang tính chất cưỡng chế, bắt buộc mọi người phải tuân thủ. Có 03 loại quyết định của tập thể gồm quyết định gây hại cho tất cả mọi người, quyết định mang tính chất phân phối lại và hành động của tập thể có thể tạo ra hiệu quả Pareto. Lựa chọn công là một lý thuyết kinh tế nhưng lý thuyết này không nhằm giải thích hành vi của các chủ thể kinh tế mà là các chủ thể ra các quyết định công như lãnh đạo, chính trị gia, các đảng phái chính trị; không phải giải thích hoạt động của thị trường mà là nhà nước, bộ máy hành chính, cơ chế bầu cử, hành vi của cử tri. Vì vẫn là một lý thuyết kinh tế cho nên nó vẫn đặt trên các tiên đề của kinh tế học về hành vi con người như tính duy lý và sự tư lợi.
Nếu mỗi cá nhân luôn cố gắng tối đa hóa lợi ích của mình khi tham gia hoạt động kinh tế, họ sẽ làm những việc mà lợi ích lớn hơn chi phí. Tương tự như vậy, mỗi chính trị gia đều tối đa hóa quyền lực, làm sao lên vị trí cao hơn, làm sao tại nhiệm được lâu hơn. Với việc xem hoạt động chính trị như một hoạt động kinh tế, lựa chọn công đưa ra lập luận mạnh mẽ để giải thích động cơ của các chính trị gia khi đưa ra các quyết định tập thể hay các chính sách công.