đặt vấn đề của người điều tra, cách chọn mẫu, các điều kiện của thị trường giả định làm cho câu trả lời của các cá nhân không đúng với giá trị thực. Theo Turner (1995), trở ngại tiềm ẩn đối với nhà phân tích có thể dẫn đến sai lệch kết quả điều tra như: - Thứ nhất nói ít đi WTP: giả thuyết của phương pháp đánh giá ngẫu nhiên làm cho câu trả lời của các cá nhân không đúng với sự thật, có xu hướng nói ít đi giá mà người ta sẽ thực sự trả. Tuy vậy phần ít này tương đối nhỏ nên không phải vấn đề nghiêm trọng. - Thứ hai WTP hay WTA: WTP - Bạn sẵn lòng trả bao nhiêu để có tài sản môi trường này hoặc WTA - bạn sẵn lòng nhận bao nhiêu cho việc từ bỏ tài sản môi trường này.
Khi đem so sánh giữa WTP và WTA bao giờ WTA cũng cao hơn WTP rất nhiều. Theo Turner và cộng sự (1995), trên lý thuyết WTP và WTA có giá trị tương đương nhưng thực tế khác nhau hoàn toàn, WTA cao hơn WTP rất nhiều. Mức sẵn lòng chi trả thể hiện mức độ ưa thích của một cá nhân về một mặt hàng nào đó. Trong trường hợp này, mặt hàng đó là dịch vụ cấp nước, là một mặt hàng mà chỉ khi cá nhân nhận thức được hậu quả của việc ô nhiễm nguồn nước, hậu quả không có nguồn nước sạch để sử dụng; lúc này đánh giá WTP của người dân là bao nhiêu tiền để được hưởng những lợi ích khi dịch vụ cấp nước được triển khai.
WTA ngược lại với WTP, là mức giá mà người tiêu dùng sẵn lòng trả hoặc sẵn lòng chấp nhận mức đền bù nào đó để từ bỏ những sản phẩm dịch vụ nào đó. Trong phỏng vấn, người được hỏi thường trả lời WTP tối thiểu và trả lời mức chấp thuận tối đa đối với WTA, vì WTP chịu ảnh hưởng bởi giới hạn thu nhập của người được phỏng vấn còn WTA thì không bị ảnh hưởng. Điều này có thể được giải thích rằng sự ưa thích và sự lựa chọn của con người không hoàn toàn giống nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp thường được áp dụng nhiều nghiên cứu, nhất là trong phương pháp định giá ngẫu nhiên.
Nó giúp người điều tra và người được phỏng vấn dễ dàng trao đổi các thông tin, đưa ra nhiều tình huống giả định, đồng thời kết hợp nhiều dẫn chứng, minh họa để chứng minh tình huống nào tốt nhất được lựa chọn, kết quả chất lượng cuộc phỏng vấn được tốt hơn. Hạn chế của phương pháp này đòi hỏi người điều tra phải nắm vững mục đích của việc điều tra, các tình huống giả định để phân tích, tốn nhiều thời gian, chi phí và công sức. - Thứ ba thiên lệch một phần – toàn phần: Nếu đối tượng phỏng vấn lần đầu được hỏi về WTP cho một phần dịch vụ và sau đó hỏi về toàn bộ dịch vụ thì số tiền trả lời là như nhau vì ngân sách của họ ổn định, do đó dễ sai lệch khi hỏi quy mô rộng lớn. - Thứ tư thiên lệch điểm khởi đầu: Do định hướng ban đầu cho người trả lời với câu hỏi khởi đầu từ thấp đến cao hoặc từ cao xuống thấp, thì việc lựa chọn mức khởi đầu này sẽ ảnh hưởng đến sự trả lời WTP của họ.
Ở đây ta hỏi từ mức cao xuống thấp và điểm khởi đầu đã được tính toán trên phương tiện đầu tư và cả khu vực. - Thứ năm thiên lệch theo cách thức chỉ trả: Khi xây dựng câu hỏi WTP, người điều tra phải xác định rõ cách thức chi trả cho việc sử dụng hàng hóa. Với mỗi cách thức chi trả khác nhau như: bằng tiền mặt, bằng tài khoản thì mức WTP cũng khác nhau. Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể mà chúng ta xác định phương tiện chi trả hay sử dụng nhất để tránh trở ngại này.2 Trình tự thực hiện phương pháp đánh giá ngẫu nhiên Tổng thể các mẫu được phỏng vấn về mức sẵn lòng chi trả cho dịch vụ nước sạch của người dân dân thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh.
Từ các số liệu được cung cấp, phân tích ước tính số lượng sẵn lòng trả của những người được phỏng vấn đối với dịch vụ cấp nước sạch và cuối cùng mức sẵn lòng chi trả này được ước tính cho toàn bộ tổng thể mẫu. Theo Nguyễn Văn Song (2012) thì phương pháp đánh giá ngẫu nhiên được thực hiện 6 bước như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 Bước 1: Lựa chọn kỹ thuật phỏng vấn Trước khi phỏng vấn cần lựa chọn phương pháp điều tra, kỹ thuật phỏng vấn bằng cách nào thu được nhiều thông tin nhất, thông tin có chất lượng, và chân thực nhất. Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên thông thường được sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp thông qua bảng câu hỏi phỏng vấn được thiết kế kỹ càng. Đây là phương pháp, kỹ thuật tương đối tốn kém nhưng lại chính xác hơn so với các phương pháp khác.
Phương pháp phỏng vấn thông qua câu hỏi điều tra 160 hộ là phương pháp tôi lựa chọn Bước 2: Thiết kế câu hỏi Đây là bước đầu tiên của cuộc điều tra, bao gồm cách tiến hành điều tra bằng gửi thư điện tử, gọi điện hay điều tra trực tiếp người dân; kích thước mẫu tiến hành điều tra bao nhiêu, đối tượng điều tra là ai và các thông tin liên quan khác trong bảng hỏi. Câu trả lời cho những vấn đề này là dựa vào những thông tin khác nhau như tầm quan trọng của vấn đề định giá, tổng hợp các câu hỏi được hỏi, và chi phí tiến hành điều tra. Bản chất cuộc phỏng vấn nhìn chung ảnh hưởng bởi tổng hợp các câu hỏi vì nó thường dễ dàng hơn để giải thích xung quanh thông tin được yêu cầu trả lời. Người phỏng vấn thường phải tiến hành điều tra trong thời gian dài do người được hỏi thiếu thông tin về vấn đề nghiên cứu.
Trong một số trường hợp, những sự giúp đỡ cần thiết là cung cấp video hay tranh ảnh màu cho đối tượng hỏi để họ hiểu được điều kiện giả định mà họ sẽ định giá. Phỏng vấn là bước quan trọng nhất trong quá trình điều tra. Tuy nhiên, quá trình điều tra bằng gửi thư bưu chính với mục đích tỉ lệ trả lời cao có thể cũng khá đắt. Điều tra bằng cách gọi điện hoặc gửi thư điện tử rất ngắn gọn.
Điều tra bằng cách gọi điện thoại có thể chi phí thấp hơn nhưng thông thường rất khó để hỏi những câu hỏi đánh giá ngẫu nhiên đối với đối tượng hỏi bởi vì giới hạn số lượng xung quanh thông tin yêu cầu. Trong trường hợp giả định tiến hành bằng gửi thư điện tử thì người điều tra muốn khảo sát một mẫu rộng, trên nhiều vùng địa lý và hỏi những câu hỏi về vị trí LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 cụ thể và lợi ích của nó; cái mà dễ dàng được miêu tả trong bài viết. Bước 3: Thiết kế mẫu điêu tra thực tế Phần được xem là quan trọng và khó nhất trong quy trình. Các câu hỏi phỏng vấn được đưa vào để xác định mức sẵn lòng chi trả của người dân đối với dịch vụ cấp nước sạch.
Bước 4: Xử lý số liệu Đây là bước tiến hành tổng hợp những thông tin thu được và xử lý số liệu. Những phiếu phỏng vấn không hợp lệ sẽ bị loại bỏ, những thông tin thu thập hợp lệ sẽ được tổng hợp trên cơ sở đó xây dựng các biến để phân tích. Bước 5: Ước lượng mức sẵn lòng chi trả Bước này là bước hoàn thành phân tích và báo cáo kết quả. Dữ liệu được phân tích bằng các phần mềm thống kê để xác định các thông số cần thiết cho báo cáo như trung bình của mẫu, WTP trung bình.
Sau khi đã tính toán xong thì chúng ta cũng cần phải phân tích độ nhạy tức là xem xét sự thay đổi của giá trị đã tính toán trước sự biến động của thị trường. Cụ thể, xem xét liên quan đến tỷ số chiết khấu và biến động về giá trị ròng trong thực hiện đưa vào phân tích chi phí-lợi ích môi trường và đó là kết quả chúng ta đề xuất cho các nhà hoạch định chính sách và sử dụng. Bước 6: Dựa trên các kết quả phân tích đưa ra các kiến nghị và giải pháp Đây là bước cuối cùng, dựa vào kết quả phân tích và tính toán xác định mức sẵn lòng chi trả của người dân thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh. Qua đó đưa ra các kiến nghị giải pháp trong công tác quản lý vận hành nhằm thu hút người dân trong địa bàn xã sử dụng nước sạch.3 Phương pháp hỏi giá sẵn lòng trả Mục đích chính của đánh giá ngẫu nhiên là để suy ra giá trị mà người ta gán cho loại “hàng hoá” đang nghiên cứu và khả năng chi trả thực tế.
Hỏi các cá nhân về số tiền tối đa mà họ sẵn lòng trả để sử dụng hay bảo tồn hàng hóa, dịch vụ môi trường nào đó hay số tiền đền bù mà họ sẵn lòng chấp nhận để từ bỏ hàng hóa, dịch vụ môi trường. Việc chọn WTA hay WTP tùy thuộc trạng thái môi trường và quyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 sở hữu của người được hỏi đối với tài nguyên môi trường. Xác định cách hỏi mức WTP/WTA a) Câu hỏi mở: Người trả lời được yêu cầu nói WTP tối đa của họ, phỏng vấn viên không đưa ra một mức giá nào cụ thể. Câu hỏi mở tạo cho người trả lời sự tự do diễn đạt ý tưởng của họ chứ không trả lời theo khuôn mẫu định sẵn.
Tuy nhiên, một số người không có khả năng trả lời một số câu hỏi sẽ dẫn đến kết quả thiếu thông tin. Câu hỏi mở giúp tránh được thiên lệch từ phía người hỏi nhưng có thể bị thiên lệch từ phía người trả lời. Thông tin phong phú nhưng xử lý thông tin và phân tích dữ liệu khó hơn. b) Câu hỏi đóng : Có hai cách hỏi dưới đây Single - bounded dichotomous choice: Tiến hành phân khoản từ mức WTP kì vọng cao nhất đến WTP kì vọng thấp nhất.
Tại mỗi mức giá này, sẽ tiến hành hỏi một nhóm đối tượng phỏng vấn, người được phỏng vấn sẽ trả lời “đồng ý” hay “không đồng ý” với mức giá này. Ưu điểm: giúp người trả lời dễ quyết định Nhược điểm: phải đảm bảo mức độ tin cậy trong việc lấy mẫu ngẫu nhiên. Double - bounded dichotomous choice: Trong phương pháp này, người được phỏng vấn sẽ được hỏi một câu hỏi “có - không” về việc họ sẵn lòng trả một khoản tiền nhất định cho mục đích mà nó đã được mô tả.