Nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực và các yếu tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam

Nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về nền kinh tế.

• Tác giả: Phạm Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Phi Tuyến Giữa Tỷ Giá Hối Đoái Thực Với Các Nhân Tố Kinh Tế Cơ Bản Của Nền Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TGHĐ THỰC HIỆU LỰC VÀ CÁC YẾU TỐ NỀN TẢNG CỦA NỀN KINH TẾ
• 1.1. Tiếp cận TGHĐ thực hiệu lực
• 1.2. Mối quan hệ giữa TGHĐ thực hiệu lực và các yếu tố nền tảng của nền kinh tế
• 1.3. Những nghiên cứu trên thế giới về quan hệ giữa TGHĐ thực hiệu lực và các yếu tố nền tảng của nền kinh tế
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp phân tích sử dụng trong mô hình nghiên cứu
• 2.2. Kỹ thuật thực nghiệm
• 2.3. Thuật toán ACE
• 2.4. Hồi quy tuyến tính và mối quan hệ đồng liên kết
• 2.5. Phương pháp kiểm định biên ARDL
• 2.6. Xây dựng các biến
• 2.6.1. Tỷ giá thực hiệu lực – tỷ giá thực đa phương (REER – Real Effective Exchange Rate)
• 2.6.2. Chênh lệch trong năng suất (PROD – Difference in Productivity)
• 2.6.3. Tỷ lệ mậu dịch (TOT – Term Of Trade)
• 2.6.4. Chi tiêu chính phủ (GEXP – Government expenditure)
• 2.6.5. Độ mở của nền kinh tế (OPEN – openness of economy)
• 2.6.6. Tài sản nước ngoài ròng (NFA – Net foreign assets)
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TGHĐ THỰC HIỆU LỰC VÀ CÁC YẾU TỐ NỀN TẢNG CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2012
• 3.1. Thu thập số liệu và tính toán các biến
• 3.2. Xử lý dữ liệu
• 3.2.1. Dữ liệu chưa chuyển đổi
• 3.2.2. Dữ liệu đã chuyển đổi
• 3.3. Kết quả hồi quy
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN CHUNG
• HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG MỞ RỘNG NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và kinh tế Việt Nam

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và kinh tế Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Tỷ giá hối đoái không chỉ ảnh hưởng đến thương mại quốc tế mà còn tác động đến các quyết định đầu tư và chính sách tiền tệ. Nghiên cứu này sẽ khám phá mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực và các yếu tố kinh tế cơ bản của Việt Nam.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tỷ giá hối đoái trong kinh tế

Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ giữa hai đồng tiền, ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa và dịch vụ trong thương mại quốc tế. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sức cạnh tranh của nền kinh tế. Theo nghiên cứu của Balassa và Samuelson, sự thay đổi trong năng suất có thể dẫn đến sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái.

1.2. Tình hình kinh tế Việt Nam và các yếu tố ảnh hưởng

Kinh tế Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng với nền kinh tế toàn cầu. Các yếu tố như tăng trưởng năng suất, tỷ lệ mậu dịch, và chi tiêu chính phủ đều có tác động đến tỷ giá hối đoái. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định tính phi tuyến của mối quan hệ này. Các mô hình tuyến tính thường không phản ánh chính xác thực tế, dẫn đến những kết luận sai lệch.

2.1. Những hạn chế của mô hình tuyến tính

Mô hình tuyến tính thường giả định rằng mối quan hệ giữa các biến là cố định. Tuy nhiên, trong thực tế, mối quan hệ này có thể thay đổi theo thời gian và điều kiện kinh tế. Điều này dẫn đến việc các nhà nghiên cứu cần xem xét các mô hình phi tuyến để có cái nhìn chính xác hơn.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một thách thức lớn. Các biến số như tài sản nước ngoài ròng và độ mở của nền kinh tế cần được đo lường một cách chính xác để đảm bảo tính chính xác của các mô hình nghiên cứu.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và kinh tế

Để nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế, các phương pháp như mô hình ARDL và thuật toán ACE được áp dụng. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ không chỉ là tuyến tính mà còn phi tuyến.

3.1. Mô hình ARDL trong nghiên cứu

Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag) cho phép kiểm định tính đồng liên kết giữa các biến. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế cơ bản, từ đó đưa ra những nhận định chính xác hơn.

3.2. Ứng dụng thuật toán ACE để phân tích phi tuyến

Thuật toán ACE (Alternating Conditional Expectation) giúp phát hiện mối quan hệ phi tuyến giữa các biến. Phương pháp này cho phép cải thiện độ chính xác của mô hình và giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ phi tuyến rõ ràng giữa tỷ giá hối đoái thực và các yếu tố kinh tế cơ bản. Những phát hiện này có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách kinh tế và tiền tệ tại Việt Nam.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy và ý nghĩa

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tăng trưởng năng suất và tỷ lệ mậu dịch có tác động mạnh đến tỷ giá hối đoái. Điều này cho thấy rằng các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến các yếu tố này trong việc điều chỉnh tỷ giá.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. Việc hiểu rõ mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và kinh tế Việt Nam mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc áp dụng các phương pháp hiện đại sẽ giúp cải thiện độ chính xác của các mô hình và đưa ra những nhận định sâu sắc hơn.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế là phi tuyến. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chính sách kinh tế và tiền tệ tại Việt Nam.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc áp dụng các mô hình phi tuyến khác và mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát nhiều yếu tố kinh tế hơn. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp giữa tỷ giá hối đoái và kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER) đóng vai trò then chốt trong thương mại quốc tế và các quyết định đầu tư của quốc gia. Tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2000 đến 2012 chứng kiến nhiều biến động kinh tế, trong đó tỷ giá thực hiệu lực có ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân thanh toán, xuất nhập khẩu và chính sách tiền tệ. Mối quan hệ giữa tỷ giá thực hiệu lực và các nhân tố kinh tế cơ bản như chênh lệch năng suất, tỷ lệ mậu dịch, chi tiêu chính phủ, độ mở của nền kinh tế và tài sản nước ngoài ròng là vấn đề nghiên cứu quan trọng nhằm hỗ trợ hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định bản chất mối quan hệ giữa tỷ giá thực hiệu lực và các yếu tố kinh tế cơ bản của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là kiểm định tính phi tuyến của mối quan hệ này. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quý của Việt Nam và 5 đối tác thương mại lớn gồm Trung Quốc, Úc, Hồng Kông, Hàn Quốc và Singapore trong giai đoạn 2000-2012. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ phi tuyến, giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn để điều chỉnh chính sách tỷ giá và kinh tế vĩ mô phù hợp với thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết Balassa-Samuelson, cho rằng sự khác biệt năng suất giữa khu vực hàng hóa thương mại và phi thương mại ảnh hưởng đến tỷ giá thực hiệu lực. Mô hình Behavioral Equilibrium Exchange Rate (BEER) được áp dụng để phân tích sự lệch giá của tỷ giá thực so với mức cân bằng dựa trên các biến kinh tế vĩ mô. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tỷ giá thực hiệu lực đa phương (REER): Chỉ số phản ánh mức độ cạnh tranh về giá cả của quốc gia, được điều chỉnh theo tỷ trọng thương mại với các đối tác.
• Chênh lệch năng suất (PROD): Đo bằng GDP bình quân đầu người, đại diện cho hiệu ứng Balassa-Samuelson.
• Tỷ lệ mậu dịch (TOT): Tỷ số giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu, phản ánh lợi thế thương mại.
• Chi tiêu chính phủ (GEXP): Tỷ lệ chi tiêu chính phủ so với GDP, ảnh hưởng đến cầu hàng hóa phi thương mại.
• Độ mở của nền kinh tế (OPEN): Tỷ lệ tổng thương mại trên GDP, thể hiện mức độ hội nhập kinh tế quốc tế.
• Tài sản nước ngoài ròng (NFA): Chênh lệch giữa tài sản và nợ nước ngoài, ảnh hưởng đến vị thế tài chính quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng kết hợp với phân tích định tính. Dữ liệu thu thập theo quý từ năm 2000 đến 2012, bao gồm các biến kinh tế của Việt Nam và 5 đối tác thương mại lớn. Phương pháp phân tích chính gồm:

• Kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian bằng kiểm định ADF để xác định bậc liên kết của các biến.
• Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag): Được sử dụng để kiểm định đồng liên kết tuyến tính và phi tuyến giữa các biến kinh tế.
• Thuật toán ACE (Alternating Conditional Expectation): Áp dụng để biến đổi các biến nhằm phát hiện mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực hiệu lực và các yếu tố kinh tế cơ bản.
• Kiểm định Wald-Test: Để xác định sự tồn tại của mối quan hệ đồng liên kết trong mô hình ARDL.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2012, phân tích và kiểm định mô hình trong năm 2013.

Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu đại diện cho nền kinh tế Việt Nam và các đối tác thương mại lớn, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Không tồn tại mối quan hệ đồng liên kết tuyến tính giữa REER và các yếu tố kinh tế cơ bản: Kết quả kiểm định ARDL trên dữ liệu gốc cho thấy giá trị F-statistic = 2.37, thấp hơn giới hạn dưới 2.62, do đó không thể bác bỏ giả thuyết không có đồng liên kết tuyến tính.

2. Phát hiện mối quan hệ đồng liên kết phi tuyến sau khi biến đổi dữ liệu bằng thuật toán ACE: Các biến sau khi chuyển đổi (REERA, GEXPA, NFAA, OPENA, PRODA, TOTA) cho thấy mối quan hệ đồng liên kết với giá trị F-statistic = 5.00, vượt giới hạn trên 3.00, chứng minh tồn tại mối quan hệ phi tuyến dài hạn giữa tỷ giá thực hiệu lực và các yếu tố kinh tế.

3. Mối quan hệ đồng biến và nghịch biến giữa các biến: Biểu đồ phân tán cho thấy REER có mối quan hệ đồng biến với OPEN và TOT, trong khi NFA có mối quan hệ nghịch biến với REER, phản ánh sự đa dạng trong tác động của các yếu tố kinh tế đến tỷ giá thực.

4. Độ trễ tối ưu của các biến được xác định theo tiêu chuẩn AIC: Độ trễ tối đa là 4 quý, phù hợp với đặc điểm dữ liệu và đảm bảo tính ổn định của mô hình.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực hiệu lực và các yếu tố kinh tế cơ bản là phù hợp với thực tiễn kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2000-2012. Việc không phát hiện mối quan hệ đồng liên kết tuyến tính phản ánh tính phức tạp và biến động không đều của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập và biến động thị trường quốc tế.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Xiaolie Tang và Jizhong Zhou (2013) về mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực và các yếu tố kinh tế tại Trung Quốc và Hàn Quốc. Điều này cho thấy mô hình phi tuyến và thuật toán ACE là công cụ hiệu quả để phân tích các mối quan hệ kinh tế phức tạp.

Việc phát hiện mối quan hệ đồng liên kết phi tuyến có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách, giúp họ nhận diện rõ hơn các tác động đa chiều và không tuyến tính của các biến kinh tế đến tỷ giá, từ đó thiết kế chính sách tiền tệ và tài khóa phù hợp nhằm ổn định tỷ giá và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân tán thể hiện mối quan hệ giữa các biến trước và sau khi chuyển đổi ACE, cùng bảng kết quả kiểm định ARDL và Wald-Test để minh họa sự khác biệt trong mối quan hệ tuyến tính và phi tuyến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường theo dõi và phân tích mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá và các yếu tố kinh tế: Các cơ quan quản lý nên áp dụng các mô hình phi tuyến và thuật toán ACE trong phân tích kinh tế để có dự báo chính xác hơn về biến động tỷ giá, nhằm nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ trong vòng 1-2 năm tới.

2. Điều chỉnh chính sách chi tiêu công hợp lý: Cần kiểm soát chi tiêu chính phủ (GEXP) để tránh tác động tiêu cực đến tỷ giá thực trong dài hạn, đồng thời cân nhắc hiệu ứng thu nhập và thay thế nhằm duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô.

3. Thúc đẩy cải thiện năng suất lao động và mở rộng thương mại: Chính phủ nên tập trung vào nâng cao năng suất (PROD) và mở rộng độ mở kinh tế (OPEN) thông qua các chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ và hội nhập quốc tế, nhằm tăng cường sức cạnh tranh của đồng nội tệ trong 3-5 năm tới.

4. Quản lý vị thế tài sản nước ngoài ròng (NFA) hiệu quả: Cần có các biện pháp kiểm soát dòng vốn và nợ nước ngoài để duy trì vị thế tài chính quốc gia ổn định, giảm thiểu rủi ro mất giá đồng tiền trong trung hạn.

5. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm biến động tỷ giá: Áp dụng các mô hình phi tuyến để phát hiện sớm các biến động bất thường, giúp các nhà hoạch định chính sách có phản ứng kịp thời, bảo vệ nền kinh tế khỏi các cú sốc bên ngoài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài khóa: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách tỷ giá và chi tiêu công phù hợp với đặc điểm phi tuyến của nền kinh tế Việt Nam.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp phân tích mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá và các yếu tố kinh tế cơ bản, đặc biệt là ứng dụng thuật toán ACE và mô hình ARDL.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá thực, từ đó xây dựng chiến lược quản lý rủi ro tỷ giá và đầu tư hiệu quả.

4. Sinh viên và học giả chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về mô hình kinh tế lượng và các kỹ thuật kiểm định hiện đại, hỗ trợ nghiên cứu và học tập nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực và các yếu tố kinh tế?
Mối quan hệ phi tuyến phản ánh thực tế biến động kinh tế phức tạp hơn mô hình tuyến tính truyền thống, giúp phát hiện các tác động không đồng đều và thay đổi theo thời gian, từ đó đưa ra dự báo và chính sách chính xác hơn.

2. Thuật toán ACE có ưu điểm gì trong phân tích kinh tế?
ACE không yêu cầu giả định mẫu hàm tuyến tính, cho phép khám phá các mối quan hệ phi tuyến tiềm ẩn giữa các biến, giúp mô hình hóa chính xác hơn các hiện tượng kinh tế phức tạp.

3. Mô hình ARDL phù hợp với loại dữ liệu nào?
ARDL thích hợp với dữ liệu chuỗi thời gian có hỗn hợp các biến dừng ở bậc 0 và bậc 1, đặc biệt hiệu quả với mẫu nhỏ và cho phép kiểm định đồng liên kết dài hạn.

4. Các yếu tố kinh tế nào ảnh hưởng mạnh nhất đến tỷ giá thực tại Việt Nam?
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mậu dịch (TOT) và độ mở của nền kinh tế (OPEN) có tác động đồng biến rõ rệt, trong khi tài sản nước ngoài ròng (NFA) có tác động nghịch biến đến tỷ giá thực.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng như thế nào trong chính sách kinh tế?
Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả để điều chỉnh chính sách tiền tệ và tài khóa linh hoạt, dựa trên mối quan hệ phi tuyến nhằm ổn định tỷ giá và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực hiệu lực và các yếu tố kinh tế cơ bản của nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2012.
• Thuật toán ACE kết hợp với mô hình ARDL là công cụ hiệu quả để phát hiện và kiểm định mối quan hệ phi tuyến này.
• Kết quả nghiên cứu giúp làm sáng tỏ các tác động đa chiều của chênh lệch năng suất, tỷ lệ mậu dịch, chi tiêu chính phủ, độ mở kinh tế và tài sản nước ngoài ròng đến tỷ giá thực.
• Các phát hiện có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược điều hành tỷ giá và chính sách kinh tế vĩ mô phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp hành động cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tỷ giá và ổn định kinh tế trong trung và dài hạn.

Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nên áp dụng mô hình phi tuyến và thuật toán ACE trong phân tích kinh tế vĩ mô để nâng cao độ chính xác dự báo và hiệu quả chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH _____  _____ PHẠM THỊ KIM NGÂN MỐI QUAN HỆ PHI TUYẾN GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VỚI CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH _____  _____ PHẠM THỊ KIM NGÂN MỐI QUAN HỆ PHI TUYẾN GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VỚI CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 LỜI CAM ĐOAN Luận văn này đƣợc thực hiện xuất phát từ nhu cầu học tập và nghiên cứu của tác giả. Nội dung của luận văn đƣợc viết dựa vào các nghiên cứu và tài liệu đƣợc trích dẫn cụ thể và hoàn toàn minh bạch. Các dữ liệu tính toán đƣợc dựa trên các dữ liệu đáng tin cậy đƣợc công bố rộng rãi trên các website. Tác giả cam kết không sao chép lại nội dung của các nghiên cứu khác. Tác giả luận văn PHẠM THỊ KIM NGÂN TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ TÓM LƢỢC . Lý do chọn đề tài . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . Bố cục luận văn: . Đóng góp của đề tài .5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TGHĐ THỰC HIỆU LỰC VÀ CÁC YẾU TỐ NỀN TẢNG CỦA NỀN KINH TẾ . Tiếp cận TGHĐ thực hiệu lực . Mối quan hệ giữa TGHĐ thực hiệu lực và các yếu tố nền tảng của nền kinh tế . Những nghiên cứu trên thế giới về quan hệ giữa TGHĐ thực hiệu lực và các yếu tố nền tảng của nền kinh tế .9 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .16 CHƢƠNG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phƣơng pháp phân tích sử dụng trong mô hình nghiên cứu . Kỹ thuật thực nghiệm . Thuật toán ACE . Hồi quy tuyến tính và mối quan hệ đồng liên kết . Phƣơng pháp kiểm định biên ARDL . Xây dựng các biến . Tỷ giá thực hiệu lực – tỷ giá thực đa phƣơng (REER – Real Effective Exchange Rate) . Chênh lệch trong năng suất (PROD – Difference in Productivity) . Tỷ lệ mậu dịch (TOT – Term Of Trade) . Chi tiêu chính phủ (GEXP – Government expenditure): . Độ mở của nền kinh tế (OPEN – openness of economy). Tài sản nƣớc ngoài ròng (NFA – Net foreign assets) .28 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .29 CHƢƠNG 3: KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TGHĐ THỰC HIỆU LỰC VÀ CÁC YẾU TỐ NỀN TẢNG CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2012 . Thu thập số liệu và tính toán các biến: . Xử lý dữ liệu: . Dữ liệu chƣa chuyển đổi: . Dữ liệu đã chuyển đổi: . Kết quả hồi quy: .45 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .48 CHƢƠNG 4: KẾT LUẬN CHUNG .49 HẠN CHẾ VÀ HƢỚNG MỞ RỘNG NGHIÊN CỨU . 50 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Kí hiệu Thuật ngữ Giải nghĩa ACE Alternating Conditional Expectation ARDL Autoregressive Distributed Lag GEXP Goverment expenditure Chi tiêu chính phủ NEER Norminal effective exchange rate Tỷ giá hối đoái danh nghĩa NFA Net foreign assets Tài sản nước ngoài ròng OPEN Openess of economy Độ mở của nền kinh tế PROD Difference in productivity Chênh lệch trong năng suất REER Real effective exchange rate Tỷ giá hối đoái thực hiệu lực TOT Terms of trade Tỷ lệ mậu dịch TGHĐ Exchange rates Tỷ giá hối đoái TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3.a: Kết quả kiểm định cho các dãy biến chƣa lấy sai phân……………….b: Kết quả kiểm định cho chuỗi sai phân bậc 1………………………….c: Kết quả độ trễ đƣợc chọn cho các biến gốc ……………….d: Kết quả ƣớc lƣợng mô hình ADRL cho các biến gốc ……………….e: Kết quả kiểm định WALD – test cho các biến gốc ………………….f: Bảng giá trị kiểm định biên cho F – statistic trong trƣờng hợp có hệ số chặn và không có biến xu hƣớng…………………………………………………….a: Kết quả kiểm định cho các dãy biến sau khi chuyển đổi chƣa lấy sai phân ………………………………………………………………………………….b: Kết quả kiểm định cho các dãy biến sau khi chuyển đổi sai phân bậc 1…………………………………………………………………………………….c: Kết quả độ trễ đƣợc chọn cho các biến sau khi chuyển đổi.d: Kết quả ƣớc lƣợng mô hình ADRL cho các biến sau khi chuyển đổi.e: Kết quả kiểm định WALD – test cho các biến sau khi chuyển đổi….3: Kết quả ƣớc lƣợng mối quan hệ dài hạn cho các biến sau khi chuyển đổi.45 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1: Biểu đồ phân tán các biến trƣớc và sau khi chuyển đổi tại Việt Nam.37 Biểu đồ 2: Kết quả kiểm định CUSUM và CUSUMSQ…………………………….46 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM LƯỢC Tác giả thực hiện nghiên cứu mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực hiệu lực và các yếu tố nền tảng kinh tế của nền kinh tế Việt Nam, giai đoạn Q1.2012 bằng lý luận và bằng mô hình kế thừa từ nghiên cứu của Xiaolei Tang và Jizhong Zhou (2013). Mô hình này nhận định tỷ giá hối đoái thực hiệu lực có mối quan hệ phi tuyến đối với một số các yếu tố nền tảng kinh tế bao gồm tăng trƣởng năng suất, tỷ lệ mậu dịch, tài sản nƣớc ngoài ròng, sự mở cửa của nền kinh tế và mức chi tiêu chính phủ. Kết hợp ƣớc lƣợng từ mô hình với việc phân tích thực trạng của nền kinh tế Việt Nam, tác giả đƣa ra một số nhận xét về tác động của các biến số kinh tế đến tỷ giá trong nền kinh tế Việt Nam. Từ khóa: mức cân bằng tỷ giá hối đoái, Thuật toán ACE, đồng liên kết tuyến tính, đồng liên kết phi tuyến tính. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 DẪN NHẬP 1. Lý do chọn đề tài Trong điều kiện nền kinh tế ngày nay, khi quá trình toàn cầu hóa đã bao trùm tất cả các lĩnh vực sản xuất kinh doanh và ngay cả trong cuộc sống, thì sự gia tăng hợp tác quốc tế, phát huy các lợi thế so sánh của mình là mối quan tâm đặc biệt của chính phủ các nƣớc và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Bất kỳ một quốc gia nào cũng luôn luôn tìm cách để đạt đƣợc hai mục tiêu lớn của nền kinh tế: Đó là mục tiêu cân bằng ngoại (cân bằng ngoại thƣơng) và mục tiêu cân bằng nội (cân bằng sản lƣợng, công ăn việc làm và lạm phát). Tỷ giá hối đoái thực đóng vai trò quan trọng trong thƣơng mại quốc tế và các quyết định đầu tƣ. Tỷ giá thực đƣợc lập luận là gây ảnh hƣởng đến cán cân thanh toán, đến quá trình sản xuất, xuất nhập khẩu của một quốc gia và vì vậy trở thành yếu tố chính ảnh hƣởng tới việc thực hiện hai mục tiêu lớn của nền kinh tế. Bên cạnh đó tỷ giá thực còn là một yếu tố mấu chốt của chính sách tiền tệ. Việc hiểu đƣợc mối quan hệ giữa tỷ giá thực và các yếu tố cơ bản của nền kinh tế giúp các nhà hoạch định chính sách có một hƣớng đi đúng đắn hơn. Do đó từ lâu mối quan hệ này đã đƣợc các nhà nghiên cứu chú tâm tìm hiểu. Nhận thấy rõ đƣợc tầm quan trọng của vấn đề, tác giả tiến hành thực hiện đề tài với tên gọi “Mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực với các nhân tố kinh tế cơ bản của nền kinh tế Việt Nam”, nhằm có một cái nhìn mới và tổng quan từ đó đƣa ra các nhận xét về tác động của các biến số kinh tế tới tỷ giá trong nền kinh tế Việt Nam. Tính cấp thiết của đề tài Tỷ giá hối đoái thực đóng vai trò quan trọng trong thƣơng mại quốc tế và các quyết định đầu tƣ. Việc đánh giá cao tỷ giá hối đoái thực có thể làm chậm xuất khẩu và dòng vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, do đó tốc độ tăng trƣởng kinh tế có thể bị ảnh hƣởng. Hơn nữa, tỷ giá thực đƣợc lập luận là gây ảnh hƣởng đến cán cân thanh toán của một quốc gia. Vì TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 vậy thật sự quan trọng và cần thiết khi xác định các yếu tố ảnh hƣởng và mối quan hệ của các yếu tố đó đến tỷ giá thực của nền kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu  Các biến số kinh tế đƣợc lựa chọn để đại diện cho nền kinh tế vĩ mô và cách tính toán các biến số.  Mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế cơ bản và tỷ giá thực đa phƣơng là một mối quan hệ tuyến tính thông thƣờng hay là một mối quan hệ phi tuyến.  Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam: bằng chứng mối quan hệ phi tuyến giữa các biến số kinh tế và tỷ giá thực đa phƣơng. Câu hỏi nghiên cứu  Quá trình nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá thực và các yếu tố kinh tế cơ bản từ tuyến tính đến phi tuyến?  Các biến số kinh tế nào đƣợc lựa chọn để đại diện cho nền kinh tế vĩ mô và các biến số này đƣợc tính toán nhƣ thế nào?  Phƣơng pháp nào dùng để kiểm tra mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực và các yếu tố kinh tế cơ bản? 5. Đối tƣợng nghiên cứu - REER (Tỷ giá thực hiệu lực đa phƣơng) - Các yếu tố nền tảng của nền kinh tế: PROD (chênh lệch trong năng suất: đại diện bởi chỉ số CPI – PPI hoặc bằng GDP bình quân đầu ngƣời), TOT (tỷ lệ mậu dịch), GEXP (chi tiêu chính phủ), OPEN (độ mở của nền kinh tế), NFA (tài sản nƣớc ngoài ròng). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phân tích định tính mối quan hệ tuyến tính thông thƣờng giữa tỷ giá thực đa phƣơng và các nhân tố kinh tế cơ bản theo kết quả của các nghiên cứu trƣớc. - Phân tích định lƣợng để nhận thấy đƣợc mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá thực đa phƣơng các yếu tố nền tảng kinh tế tại Việt Nam bằng mô hình:  Áp dụng mô hình ARDL để kiểm định tính đồng liên kết và ƣớc lƣợng phƣơng trình đồng liên kết giữa các tỷ giá thực và các biến số kinh tế. Kết luận: không tìm thấy mối quan hệ tuyến tính giữa các biến  chuyển sang kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa các biến.