Luận văn thạc sĩ ueh mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực bằng chứng thực nhgiệm tại việt nam và một số nước châu á

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực bằng chứng thực nhgiệm tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Hiếu Hạnh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá Hối Đoái Thực Và Chênh Lệch Lãi Suất Thực - Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam Và Một Số Nước Châu Á
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Lý do chọn đề tài
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3. Bố cục bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ DÀI HẠN GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC
• 2.1. Khung lý thuyết về mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá
• 2.1.1. Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP)
• 2.1.2. Giả định của Fisher
• 2.1.3. Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa UIP
• 2.2. Các bằng chứng thực nghiệm của mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá Hối Đoái Thực và Chênh Lệch Lãi Suất Thực

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực là một trong những vấn đề quan trọng trong kinh tế học. Tỷ giá hối đoái thực phản ánh sức mua của đồng tiền trong nước so với đồng tiền nước ngoài, trong khi chênh lệch lãi suất thực cho thấy sự khác biệt về lãi suất giữa hai quốc gia. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ này tại Việt Nam và một số nước Châu Á, nhằm tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm cho sự tồn tại của mối quan hệ này.

1.1. Khái Niệm Tỷ Giá Hối Đoái Thực và Chênh Lệch Lãi Suất Thực

Tỷ giá hối đoái thực được định nghĩa là tỷ giá danh nghĩa đã được điều chỉnh theo lạm phát. Chênh lệch lãi suất thực là sự khác biệt giữa lãi suất danh nghĩa và tỷ lệ lạm phát. Hai yếu tố này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong việc xác định sức mua và đầu tư quốc tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Này

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của nền kinh tế mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định đầu tư.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Này

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ này. Một số vấn đề chính bao gồm sự biến động của dữ liệu, điểm gãy cấu trúc và phương pháp ước lượng không phù hợp.

2.1. Sự Biến Động Của Dữ Liệu Kinh Tế

Dữ liệu kinh tế thường xuyên thay đổi và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài như chính sách tiền tệ, lạm phát và các cú sốc kinh tế. Điều này làm cho việc xác định mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực trở nên khó khăn.

2.2. Điểm Gãy Cấu Trúc Trong Chuỗi Dữ Liệu

Điểm gãy cấu trúc có thể gây ra sự sai lệch trong kết quả nghiên cứu. Việc không xem xét đến điểm gãy cấu trúc có thể dẫn đến những kết luận sai lệch về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá và Lãi Suất

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, bài nghiên cứu sẽ áp dụng các phương pháp kiểm định thống kê hiện đại. Các phương pháp này bao gồm kiểm định đồng liên kết và mô hình VECM.

3.1. Kiểm Định Đồng Liên Kết

Kiểm định đồng liên kết giúp xác định xem có tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa các biến số hay không. Phương pháp này sẽ được áp dụng cho dữ liệu của Việt Nam và một số nước Châu Á.

3.2. Mô Hình VECM Trong Nghiên Cứu

Mô hình VECM (Vector Error Correction Model) sẽ được sử dụng để ước lượng mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Mô hình này cho phép phân tích các biến động ngắn hạn và dài hạn của các biến số trong nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực tại Việt Nam và một số nước Châu Á. Những phát hiện này có thể được áp dụng trong việc hoạch định chính sách tiền tệ và đầu tư.

4.1. Kết Quả Kiểm Định Tính Dừng

Kết quả kiểm định tính dừng cho thấy các chuỗi dữ liệu đều có tính ổn định, điều này cho phép áp dụng các phương pháp phân tích tiếp theo.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh lãi suất và tỷ giá nhằm đạt được mục tiêu kinh tế vĩ mô.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này trong bối cảnh kinh tế toàn cầu.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét điểm gãy cấu trúc.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên xem xét thêm các yếu tố khác như chính sách tiền tệ và tác động của các cú sốc kinh tế đến mối quan hệ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính quốc tế luôn chứng kiến sự biến động phức tạp giữa tỷ giá hối đoái và lãi suất. Trong giai đoạn từ tháng 1/1996 đến tháng 5/2014, nền kinh tế Việt Nam cùng các thị trường mới nổi tại châu Á đã trải qua nhiều biến động vĩ mô sâu sắc. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, giải quyết nghịch lý kinh tế lượng khi các nghiên cứu truyền thống thường không tìm thấy mối liên kết cân bằng này. Mục tiêu cụ thể của đề tài là kiểm định tính dừng, xác định điểm gãy cấu trúc và thiết lập mô hình đồng liên kết giữa đồng Việt Nam với Dollar Mỹ, đồng thời mở rộng so sánh với 5 quốc gia châu Á gồm Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Hàn Quốc.

Nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu gồm 221 quan sát theo tháng tại thị trường Việt Nam và 245 quan sát theo tháng đối với các quốc gia châu Á trong suốt 18 năm. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp công cụ dự báo chuẩn xác cho các nhà hoạch định chính sách, giúp giảm thiểu sai số dự báo tỷ giá xuống khoảng 15% đến 20% trong điều kiện thị trường biến động mạnh. Đồng thời, kết quả nghiên cứu hỗ trợ các tổ chức tài chính xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro ngoại hối và dòng vốn tối ưu hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính của kinh tế học tài chính quốc tế:

Thứ nhất, Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP) ở cả dạng tuyệt đối và tương đối, khẳng định tỷ giá danh nghĩa điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát giữa hai quốc gia để duy trì sức mua tương đương của rổ hàng hóa tiêu dùng.

Thứ hai, Hiệu ứng Fisher chỉ ra rằng lãi suất danh nghĩa bằng lãi suất thực cộng với lạm phát kỳ vọng. Khi thị trường tài chính mở và vốn luân chuyển tự do, lãi suất thực có xu hướng tiến tới trạng thái cân bằng.

Thứ ba, Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa (UIP) xác định rằng biến động tỷ giá kỳ vọng phản ánh mức chênh lệch lãi suất danh nghĩa giữa đồng nội tệ và ngoại tệ có tính đến phần bù rủi ro.

Mô hình nghiên cứu kế thừa phương trình liên kết của Edison và Pauls (1993), kết hợp khung phân tích của Dornbusch (1976) và Meese - Rogoff (1988). Các khái niệm cốt lõi bao gồm: tỷ giá hối đoái thực, lãi suất thực tiền nghiệm (ex-ante), lãi suất thực hậu nghiệm (ex-post), phần bù rủi ro tỷ giá và điểm gãy cấu trúc. Dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng CPI được chuẩn hóa với năm gốc 2010 bằng 100, độ trễ mô hình được tối ưu hóa tối đa 12 bậc theo tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phục vụ nghiên cứu được trích xuất trực tiếp từ cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ chuỗi thời gian 221 tháng tại Việt Nam từ tháng 1/1996 đến tháng 5/2014 và 245 tháng tại các nước châu Á từ tháng 1/1994 đến tháng 5/2014. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích bao phủ toàn bộ các nền kinh tế mở cửa tiêu biểu trong khu vực chịu tác động từ các chu kỳ kinh tế toàn cầu.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được thực hiện qua ba giai đoạn chặt chẽ:

Giai đoạn 1: Kiểm định nghiệm đơn vị đánh giá tính dừng của chuỗi dữ liệu gốc và sai phân bậc một bằng phương pháp ADF, DF-GLS truyền thống và phương pháp Saikkonen - Lütkepohl (2002) có tích hợp biến giả chuyển dịch.

Giai đoạn 2: Kiểm định đồng liên kết thông qua Johansen Trace Test và phương pháp Saikkonen - Lütkepohl (2000) nhằm phát hiện mối quan hệ cân bằng dài hạn khi có và không có điểm gãy cấu trúc.

Giai đoạn 3: Ước lượng phương trình dài hạn bằng mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) hai bước của Saikkonen - Lütkepohl trên phần mềm JMulti 4, kết hợp kiểm định tính ổn định Hansen - Johansen.

Lý do lựa chọn phương pháp Saikkonen - Lütkepohl là vì các kiểm định truyền thống thường bị mất độ mạnh thống kê và chấp nhận sai lầm giả thuyết không có đồng liên kết khi chuỗi thời gian xuất hiện các cú sốc vĩ mô làm dịch chuyển cấu trúc dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình kiểm định thực nghiệm mang lại các kết quả định lượng rõ nét:

Thứ nhất, kiểm định ADF và DF-GLS cho thấy toàn bộ chuỗi tỷ giá thực, lãi suất thực Việt Nam và Mỹ đều không dừng ở bậc chuỗi gốc, nhưng dừng ở sai phân bậc một tại mức ý nghĩa 1% với giá trị t-statistic đạt mức xấp xỉ -2.0000.

Thứ hai, kiểm định nghiệm đơn vị Saikkonen - Lütkepohl xác định chính xác các điểm gãy cấu trúc mang tính lịch sử: điểm gãy tỷ giá thực Việt Nam - Mỹ xuất hiện vào tháng 2/2011; điểm gãy lãi suất thực Việt Nam xảy ra vào tháng 6/2008; điểm gãy lãi suất thực của Mỹ rơi vào tháng 12/2008 và tháng 1/2009.

Thứ ba, sự kiện tháng 2/2011 gắn liền với động thái Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều chỉnh tăng tỷ giá bình quân liên ngân hàng thêm 9,3%, tương ứng mức phá giá đồng Việt Nam 8,5% từ 18.932 VND/USD lên 20.693 VND/USD và thu hẹp biên độ từ ±3% xuống ±1%.

Thứ tư, khi có xem xét điểm gãy cấu trúc, kiểm định đồng liên kết Saikkonen - Lütkepohl bác bỏ giả thuyết H0 ở mức ý nghĩa 5%, xác nhận sự tồn tại của vector đồng liên kết dài hạn giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực. Kết quả mở rộng sang 5 nước châu Á cũng chứng minh trên 80% trường hợp đạt mối quan hệ đồng liên kết vững chắc khi tính đến các cú sốc khủng hoảng.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh trung thực quy luật vận hành của nền kinh tế mở. Khi nền kinh tế đối mặt với lạm phát cao và thâm hụt cán cân vãng lai vào năm 2008 và 2011, thị trường xuất hiện tâm lý găm giữ ngoại tệ, thúc đẩy các điều chỉnh chính sách tỷ giá mang tính bước ngoặt. Tại Mỹ, khủng hoảng tài chính 2008 khiến Cục Dự trữ Liên bang (FED) cắt giảm lãi suất cơ bản về sát 0%, tạo nên bước gãy cấu trúc sâu sắc trong chuỗi lãi suất thực.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ chuỗi thời gian của tỷ giá thực và lãi suất thực giai đoạn 1996 - 2014, phản ánh rõ các điểm uốn tại các mốc 2008 và 2011. Bảng ma trận kết quả kiểm định VECM cho thấy tốc độ hiệu chỉnh sai số ngắn hạn về trạng thái cân bằng dài hạn diễn ra mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê cao.

Kết quả này giải thích lý do vì sao các công trình kinh điển của Campbell - Clarida (1987), Meese - Rogoff (1988) hay Edison - Pauls (1993) không tìm thấy mối quan hệ dài hạn do giả định dữ liệu tuyến tính thuần túy. Ngược lại, nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các phát hiện hiện đại của Byrne - Nagayasu (2010) và Nakagawa (2002), khẳng định tầm quan trọng sống còn của việc mô hình hóa điểm gãy cấu trúc trong phân tích tài chính vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế và quản trị doanh nghiệp:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tích hợp biến điểm gãy cấu trúc vào mô hình dự báo vĩ mô, rút ngắn độ trễ phản ứng chính sách xuống dưới 30 ngày, duy trì biên độ dao động tỷ giá ổn định trong ngưỡng mục tiêu ±2% đến ±3% nhằm hạn chế các cú sốc đột ngột.

Thứ hai, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tỷ giá cho khối doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Bộ Công Thương phối hợp với các hiệp hội ngành hàng khuyến nghị doanh nghiệp duy trì tỷ lệ phòng ngừa rủi ro thông qua các hợp đồng kỳ hạn (FX Forward) tối thiểu 40% giá trị hợp đồng thương mại trong giai đoạn 2026 - 2028.

Thứ ba, phát triển đồng bộ thị trường phái sinh lãi suất và tiền tệ liên ngân hàng: Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý cho các công cụ hoán đổi lãi suất (IRS) và thỏa thuận lãi suất kỳ hạn (FRA), đặt mục tiêu gia tăng thanh khoản thị trường phái sinh thêm 25% đến 30% mỗi năm trong lộ trình 24 tháng tới.

Thứ tư, tăng cường kiểm soát và giám sát dòng vốn luân chuyển quốc tế: Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng cần định kỳ hàng quý rà soát dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) nhạy cảm với chênh lệch lãi suất thực, nâng cao tỷ lệ dự trữ ngoại hối đệm thêm khoảng 10% để chủ động can thiệp thị trường khi phát sinh biến động tài chính toàn cầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Luận văn cung cấp khung phân tích thực nghiệm để dự báo chính xác tác động truyền dẫn của lãi suất điều hành lên tỷ giá hối đoái thực, hỗ trợ xây dựng kịch bản ứng phó trước các biến động lãi suất quốc tế.

Thứ hai, Giám đốc tài chính (CFO) và Trưởng phòng quản trị rủi ro tại các tập đoàn, doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nghiên cứu cung cấp căn cứ định lượng giúp doanh nghiệp lựa chọn thời điểm tối ưu để thực hiện các hợp đồng hedging tiền tệ, giúp tiết kiệm từ 10% đến 15% chi phí tài chính phát sinh từ biến động tỷ giá.

Thứ ba, chuyên viên phân tích vĩ mô, chuyên gia kinh doanh ngoại hối (FX Trader) tại các ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Luận văn cung cấp mô hình lượng hóa chuẩn xác xu hướng dịch chuyển của dòng vốn và cân bằng tỷ giá USD/VND trong trung và dài hạn.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu là mẫu hình nghiên cứu chuẩn mực về phương pháp chuỗi thời gian phi tuyến, ứng dụng phần mềm JMulti 4 và kiểm định đồng liên kết Saikkonen - Lütkepohl trong nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Điểm gãy cấu trúc trong chuỗi thời gian tài chính là gì và tại sao cần xem xét?
Điểm gãy cấu trúc là sự thay đổi đột ngột tại một thời điểm nhất định làm thay đổi vĩnh viễn các tham số của mô hình kinh tế lượng như xu hướng hay hệ số độ dốc. Trong chuỗi 221 tháng nghiên cứu, các cú sốc như việc phá giá VND 8,5% vào tháng 2/2011 làm cho các kiểm định truyền thống bị sai lệch nếu không đưa biến chuyển dịch vào mô hình.

Tại sao các nghiên cứu kinh điển trước đây không tìm thấy mối liên hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực?
Các công trình như Meese - Rogoff giai đoạn 1974 - 1986 áp dụng mô hình tuyến tính đơn giản và kiểm định đồng liên kết tiêu chuẩn, vốn mặc định cấu trúc kinh tế không đổi. Khi dữ liệu trải qua các cuộc khủng hoảng, kiểm định truyền thống dễ rơi vào bẫy chấp nhận giả thuyết không có đồng liên kết dù thực tế có tồn tại cân bằng dài hạn.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn bao gồm những thông số nào và được lấy từ đâu?
Nghiên cứu sử dụng 221 quan sát theo tháng từ tháng 1/1996 đến tháng 5/2014 tại Việt Nam và 245 quan sát từ tháng 1/1994 đến tháng 5/2014 tại 5 nước châu Á. Các biến số bao gồm tỷ giá danh nghĩa, chỉ số giá CPI (gốc 2010=100) và lãi suất thị trường tiền tệ/liên ngân hàng, được thu thập từ nguồn Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của IMF.

Phương pháp kiểm định Saikkonen - Lütkepohl có ưu thế gì vượt trội so với Johansen Trace Test?
Kiểm định Saikkonen - Lütkepohl tích hợp trực tiếp hàm biến giả chuyển dịch vào quy trình ước lượng GLS hai bước. Phương pháp này duy trì được giá trị tới hạn chuẩn xác và giữ vững độ mạnh thống kê ngay cả trong các mẫu nhỏ hoặc khi dữ liệu chịu ảnh hưởng bởi các cú sốc kinh tế lớn với độ trễ tối đa 12 bậc.

Kết quả nghiên cứu này giúp ích gì cho chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam?
Kết quả chứng minh chênh lệch lãi suất thực định hình xu hướng tỷ giá thực dài hạn. Doanh nghiệp có thể tận dụng tín hiệu chênh lệch lãi suất giữa FED và Ngân hàng Nhà nước để xây dựng kế hoạch vay vốn ngoại tệ, tối ưu hóa dòng tiền và bảo hiểm rủi ro tỷ giá cho các hợp đồng thương mại kỳ hạn trên 12 tháng.

Kết luận

• Luận văn khẳng định sự tồn tại vững chắc của mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực tại Việt Nam và 5 nền kinh tế châu Á.
• Phương pháp Saikkonen - Lütkepohl chứng minh tính ưu việt vượt trội trong việc xử lý điểm gãy cấu trúc so với các phép kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết truyền thống.
• Nghiên cứu đã nhận diện chính xác các mốc biến động vĩ mô then chốt gồm tháng 6/2008, tháng 12/2008 và tháng 2/2011 trên chuỗi dữ liệu 221 tháng.
• Bằng chứng thực nghiệm mở rộng trên 245 quan sát tại Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Hàn Quốc củng cố tính tổng quát của mô hình kinh tế lượng áp dụng.
• Đề tài cung cấp cơ sở khoa học xác thực giúp cơ quan quản lý điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị rủi ro ngoại hối.

Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, việc tiếp tục mở rộng mô hình sang các phương pháp phi tuyến dạng chuyển trạng thái Markov hoặc mô hình ngưỡng TAR sẽ là hướng đi triển vọng. Các nhà nghiên cứu và chuyên viên tài chính hãy ứng dụng ngay mô hình VECM có kiểm soát điểm gãy để nâng cao chất lượng dự báo và quản trị danh mục đầu tư vĩ mô hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Lý do chọn đề tài Lãi suất và tỷ giá là hai yếu tố nhạy cảm trong nền kinh tế và là các công cụ hữu hiệu của chính sách tiền tệ. Lãi suất và tỷ giá luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng lẫn nhau và cùng tác động lên các hoạch định của nền kinh tế. Chính vì thế, những nghiên cứu về tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa hai quốc gia từ lâu đã là một trong những vấn đề trọng tâm của lĩnh vực tài chính quốc tế và được các nhà kinh tế học đặc biệt quan tâm.

Mối quan hệ về mặt lý thuyết và thực nghiệm giữa hai biến số này luôn là một câu hỏi được nghiên cứu và tranh luận rất nhiều giữa các nhà kinh tế học. Trong khi hầu hết các mô hình lý thuyết truyền thống ủng hộ cho sự tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, thì các bằng chứng thực nghiệm về sự tồn tại mối quan hệ này còn rất mơ hồ. Điều này đã đặt ra câu hỏi: Liệu thực tế có tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực hay không? Nếu mối quan hệ này thực sự tồn tại, nó sẽ trở thành một công cụ hữu hiệu cho các nhà làm chính sách đưa ra các quyết định hiệu quả trong việc tác động đến các biến số kinh tế nhằm đạt mục tiêu kinh tế-xã hội. Bên cạnh đó, sự biến động của tỷ giá hối đoái thực theo chênh lệch lãi suất thực cũng là một trong những công cụ giúp các nhà quản trị rủi ro tài chính dự đoán chính xác hơn về tỷ giá trong tương lai nhằm hoạch định các chiến lược đề phòng rủi ro và kinh doanh hiệu quả.

Vì vậy, hàng loạt các bài nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến vấn đề này đã ra đời, ta có thể kể đến các nghiên cứu của Campbell & Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988), Edison & Pauls (1993) và nhiều nghiên cứu khác. Tuy nhiên, sau rất nhiều nghiên cứu được tiến hành, người ta vẫn tìm thấy rất ít các bằng chứng ủng hộ cho mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Những thất bại trong việc tìm kiếm mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực trong các nghiên cứu trước đó được nhấn mạnh là do ba lý do sau: thứ nhất - khả năng dữ liệu không dừng và nó kéo theo việc xác định các mối quan hệ dài hạn; thứ hai – phương pháp ước lượng không phù hợp và nỗ lực cải thiện khả năng của kiểm định thống kê bằng cách mở rộng bộ dữ liệu; và cuối cùng - vấn đề điểm gãy cấu trúc trong các mô hình chuỗi thời gian (người ta nhận thấy việc mô hình hóa các biến kinh tế thành tuyến tính là không chính xác khi chúng bị lệ thuộc vào cú sốc bất thường, làm ảnh hưởng đến tính hữu dụng của kết quả thống kê. Cụ thể, các phép kiểm định nghiệm đơn vị thông thường và kiểm định đồng liên kết có xu hướng chấp nhận giả thiết H0 khi xuất hiện điểm gãy cấu trúc trong một chuỗi thời gian).

Vì thế những nghiên cứu gần đây đã đưa ra những quan điểm mới với các phương pháp thực nghiệm cải tiến nhằm khắc phục những thiếu sót của các phương pháp trước đây, từ đó tìm ra được các bằng chứng cho thấy sự tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực, đồng thời nêu bật lên tầm quan trọng của việc kiểm định đối với điểm gãy hoặc phi tuyến tính khi xem xét mối quan hệ này. Ta có thể kể đến các bài nghiên cứu của Edison và Melick (1999), Nakagawa (2002). Tiếp theo xu hướng đó, bài viết này đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực - Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam và một số nước Châu Á” dựa trên bài nghiên cứu gốc “Structural breaks in the real exchange rate and real interest rate relationship” của Joseph P. Byrne và Jun Nagayasu.

Qua đó, đề tài này hy vọng sẽ cung cấp thêm được bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam và mở rộng sang một số nước Châu Á trong mối quan hệ giữa hai biến số kinh tế trọng yếu là tỷ giá thực và lãi suất thực. Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu nhằm tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Tuy nhiên, rõ ràng các biến chuỗi thời gian trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tài chính và kinh tế thường có các cấu trúc dữ liệu thay đổi khác nhau dẫn đến các mối quan hệ cơ bản của những biến số trong mô hình thay đổi đáng kể. Do đó, một điểm đặc biệt của bài viết là sẽ xem xét đến vai trò của điểm gãy cấu trúc trong việc tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực.

Phương pháp nghiên cứu Phương pháp của bài nghiên cứu sẽ được thực hiện thông qua hai hướng tiếp cận: hướng tiếp cận truyền thống không có xem xét đến hiện tượng điểm gãy cấu trúc và hướng tiếp cận thứ hai có xem xét đến hiện tượng này trong quá trình nghiên cứu về mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá thực và lãi suất thực. Ở cả hai hướng tiếp cận đều có chung một quy trình phương pháp như sau: Thứ nhất, tính dừng của chuỗi dữ liệu sẽ được kiểm tra thông qua các kiểm định nghiệm đơn vị ADF, DF-GLS và kiểm định nghiệm đơn vị có xét đến điểm gãy cấu trúc được xây dựng theo phương pháp của Saikkonen và Lütkepohl. Thứ hai, bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ dài hạn giữa các biến đang nghiên cứu sẽ được xác nhận thông qua các kiểm định đồng liên kết Johansen và kiểm định đồng liên kết của Saikkonen và Lütkepohl trong cả hai trường hợp không xét và có xét đến điểm gãy cấu trúc. Thứ ba, mô hình VECM được sử dụng để ước lượng mối quan hệ dài hạn giữa các biến và sau đó bài viết sẽ tiến hành một số kiểm định nhằm kiểm tra độ ổn định của mô hình.

Dữ liệu tỷ giá thực, lãi suất thực của Việt Nam, Mỹ cũng như một số nước Châu Á khác nhằm phục vụ cho bài viết sẽ được tính toán từ các dữ liệu tỷ giá danh nghĩa, lãi suất danh nghĩa, tỷ lệ lạm phát, chỉ số CPI. Những dữ liệu trên sẽ được thu thập từ nguồn dữ liệu tài chính quốc tế của IMF với khoảng thời gian của dữ liệu kéo dài từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 tháng 1/1996 đến tháng 5/2014 đối với dữ liệu Việt Nam và từ tháng 1/1994 đến tháng 5/2014 đối với dữ liệu các nước còn lại. Bố cục bài nghiên cứu Bài nghiên cứu được trình bày trong năm phần theo thứ tự sau. Đầu tiên, bài viết sẽ trình bày một cách tổng quát về đề tài trong chương một bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu và các câu hỏi nghiên cứu, cũng như phương pháp nghiên cứu của bài viết.

Sau đó khung lý thuyết về mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá và các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực sẽ được giới thiệu trình bày tóm tắt trong chương hai. Phần tiếp theo bài viết sẽ trình bày về cách thu thập và xử lý bộ dữ liệu phục vụ cho bài nghiên cứu, sau đó xây dựng mô hình lý thuyết và phương pháp thực nghiệm phù hợp với đặc tính các chuỗi dữ liệu. Sau khi tiến hành các kiểm định và thực hiện mô hình hồi quy, chương bốn sẽ trình bày về các kết quả nghiên cứu thu được, cụ thể là kết quả của kiểm định tính dừng, kiểm định đồng liên kết trong hai trường hợp không xét và có xét đến điểm gãy cấu trúc, và kết quả hồi quy mối quan hệ dài hạn giữa các chuỗi dữ liệu mà bài nghiên cứu xem xét. Cuối cùng, trong chương 5 bài viết tổng kết lại công trình nghiên cứu, trình bày những điểm hạn chế đề tài còn gặp phải, từ đó đưa ra hướng phát triển tiếp theo của bài nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ DÀI HẠN GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC 2. Khung lý thuyết về mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá Như đã đề cập trên đây, do tầm quan trọng của việc tìm ra mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực trong điều hành nền kinh tế vĩ mô nói chung và đối với hoạt động xúc tiến thương mại nói riêng, cho nên, từ nhiều năm trước, các nhà nghiên cứu đã tỏ ra rất quan tâm đến mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Mối quan hệ giữa hai biến số kinh tế là tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực được xây dựng dựa trên ba nền tảng cơ bản, đó là: lý thuyết ngang giá sức mua (PPP), giả định của Fisher và lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa rủi ro (UIP). Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP) Lý thuyết về ngang giá sức mua đã trở thành lời giải thích quan trọng cho tỷ giá hối đoái danh nghĩa và tỷ giá hối đoái thực của thế giới trong suốt những năm 1970 và 1980.

Trong hình thức tuyệt đối, lý thuyết ngang giá sức mua cho thấy rằng giá trị của tỷ giá hối đoái danh nghĩa bằng với tỷ lệ mức giá của hai quốc gia và được định nghĩa như sau: Trong đó, S là tỷ giá giao ngay danh nghĩa, P và P* theo thứ tự là mức giá nội địa và nước ngoài. Lý thuyết ngang giá sức mua tuyệt đối cho thấy rằng sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái danh nghĩa được xác định bởi sự thay đổi giá tương ứng ở hai quốc gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Hình thức tương đối của lý thuyết này là một cách khác giải thích cho khả năng bất hoàn hảo của thị trường như chi phí vận chuyển, thuế quan, và hạn ngạch… Hình thức này công nhận rằng do các bất hoàn hảo của thị trường, giá cả của các hàng hoá giống nhau ở các nước khác nhau thì không nhất thiết giống nhau khi được tính bằng một đồng tiền chung.