Mối Quan Hệ Giữa Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài, Đầu Tư Trong Nước và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại ASEAN

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại một, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đinh Lâm Phú Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Đầu Tư Nước Ngoài Và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại ASEAN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp mới của đề tài
• 1.6. Bố cục bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các nghiên cứu lý thuyết của tăng trưởng kinh tế
• 2.1.1. Mô hình tăng trưởng cổ điển
• 2.1.2. Mô hình tân cổ điển về tăng trưởng kinh tế
• 2.1.3. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế của Keynes
• 2.1.4. Mô hình tăng trưởng kinh tế hiện đại
• 2.1.5. Lý thuyết giải thích sự tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến nền kinh tế
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.2.1. Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư trong nước
• 2.2.3. Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại ASEAN-4 trong giai đoạn 2002-2014
• 3.1.1. Thực trạng tăng trưởng kinh tế
• 3.1.2. Thực trạng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.1.3. Thực trạng vốn đầu tư trong nước
• 3.2. Dữ liệu và biến nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2. Chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR/VECM
• 4.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.4. Kiểm tra tính đồng liên kết
• 4.5. Kiểm định tính dừng của các phần dư trong mô hình hồi quy
• 4.6. Kiểm định về phương sai thay đổi của mô hình hồi quy
• 4.7. Kiểm tra tự tương quan phần dư
• 4.8. Kiểm tra tính ổn định mô hình VECM
• 4.9. Hàm phản ứng đẩy
• 4.10. Phân rã phương sai
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ CỦA BÀI NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Đầu Tư Nước Ngoài và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại ASEAN

Mối quan hệ giữa đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế tại khu vực ASEAN đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và chính sách. ASEAN, với vị trí địa lý chiến lược và nguồn tài nguyên phong phú, đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các chính sách phát triển kinh tế.

1.1. Đầu Tư Nước Ngoài Tại ASEAN Tình Hình Hiện Tại

Trong những năm qua, đầu tư nước ngoài vào ASEAN đã gia tăng đáng kể. Các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia đã thu hút lượng lớn FDI nhờ vào chính sách mở cửa và cải cách kinh tế. Sự gia tăng này không chỉ tạo ra nguồn vốn mà còn thúc đẩy công nghệ và kỹ năng cho nền kinh tế địa phương.

1.2. Tăng Trưởng Kinh Tế Tại ASEAN Những Động Lực Chính

Tăng trưởng kinh tế tại ASEAN chủ yếu được thúc đẩy bởi đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài. Các yếu tố như chính sách kinh tế vĩ mô, ổn định chính trị và hội nhập kinh tế đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển này. Nghiên cứu sẽ chỉ ra mối liên hệ giữa các yếu tố này và tác động của chúng đến tăng trưởng kinh tế.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Đầu Tư và Tăng Trưởng Kinh Tế

Mặc dù có nhiều tiềm năng, mối quan hệ giữa đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế tại ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như sự phụ thuộc vào FDI, chất lượng đầu tư và sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong khu vực cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Sự Phụ Thuộc Vào Đầu Tư Nước Ngoài

Nhiều quốc gia ASEAN đang phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng. Điều này có thể dẫn đến rủi ro nếu FDI giảm sút. Cần có các chính sách để phát triển đầu tư trong nước nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc này.

2.2. Chất Lượng Đầu Tư và Tác Động Đến Kinh Tế

Không phải tất cả FDI đều mang lại lợi ích cho nền kinh tế. Chất lượng của đầu tư nước ngoài cần được cải thiện để đảm bảo rằng nó không chỉ tạo ra việc làm mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Đầu Tư và Tăng Trưởng Kinh Tế

Để phân tích mối quan hệ giữa đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Mô hình VAR/VECM sẽ được áp dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các biến số trong nghiên cứu.

3.1. Mô Hình VAR VECM Trong Nghiên Cứu

Mô hình VAR/VECM cho phép phân tích mối quan hệ động giữa đầu tư nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng và mối quan hệ nhân quả giữa các biến.

3.2. Dữ Liệu và Biến Nghiên Cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các quốc gia ASEAN trong giai đoạn 2002-2014. Các biến số như FDI, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác về mối quan hệ giữa chúng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy đầu tư nước ngoài có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế tại ASEAN. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ để tối ưu hóa lợi ích từ FDI và phát triển đầu tư trong nước.

4.1. Tác Động Tích Cực Của Đầu Tư Nước Ngoài

Nghiên cứu chỉ ra rằng FDI không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước. Điều này góp phần vào tăng trưởng kinh tế bền vững.

4.2. Khuyến Nghị Chính Sách Để Tối Ưu Hóa Lợi Ích

Để tối ưu hóa lợi ích từ đầu tư nước ngoài, các quốc gia ASEAN cần xây dựng chính sách khuyến khích đầu tư trong nước và cải thiện môi trường đầu tư. Điều này sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Mối Quan Hệ Đầu Tư và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại ASEAN

Mối quan hệ giữa đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế tại ASEAN là một chủ đề quan trọng cần được tiếp tục nghiên cứu. Các chính sách cần được điều chỉnh để đảm bảo rằng FDI không chỉ là nguồn vốn mà còn là động lực cho sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Đầu Tư Nước Ngoài Tại ASEAN

Với xu hướng toàn cầu hóa, đầu tư nước ngoài sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của ASEAN. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để đảm bảo rằng FDI mang lại lợi ích lâu dài cho nền kinh tế.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của đầu tư trong nước và các yếu tố khác ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế tại ASEAN. Điều này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư trong nước (DI) được xem là hai nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tại khu vực ASEAN, đặc biệt trong giai đoạn 2002-2014, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người của các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Lào và Campuchia duy trì ở mức trung bình khoảng 6,5%/năm, cao hơn mức tăng trưởng trung bình toàn cầu. Đồng thời, tỷ lệ vốn FDI trên GDP của các nước này dao động trung bình khoảng 6,9%, trong khi tỷ lệ vốn đầu tư trong nước trên GDP cũng đạt khoảng 18,5%, cho thấy sự đóng góp đáng kể của cả hai loại hình đầu tư vào nền kinh tế.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa FDI, DI và tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều tranh luận trong giới học thuật, đặc biệt là ở khu vực ASEAN, nơi các nền kinh tế đang trong quá trình phát triển và hội nhập sâu rộng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa FDI, DI và tăng trưởng kinh tế tại 6 quốc gia ASEAN-4 trong giai đoạn 2002-2014, nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc tối ưu hóa nguồn lực đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 6 quốc gia ASEAN-4 gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia và Indonesia, sử dụng dữ liệu bảng chuỗi thời gian từ năm 2002 đến 2014. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn tổng thể về vai trò của FDI và DI trong tăng trưởng kinh tế khu vực, đồng thời làm rõ tác động qua lại giữa các yếu tố này, góp phần hoàn thiện lý thuyết và thực tiễn quản lý kinh tế trong bối cảnh hội nhập khu vực ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tăng trưởng kinh tế cổ điển và hiện đại, trong đó:

• Mô hình tăng trưởng cổ điển nhấn mạnh vai trò của lao động, vốn và đất đai trong tăng trưởng, với giới hạn tăng trưởng do tài nguyên hữu hạn.
• Mô hình tân cổ điển bổ sung yếu tố công nghệ và nhấn mạnh vai trò của vốn và lao động trong hàm sản xuất Cobb-Douglas:
  $$Y = F(K, L, R, T)$$
  trong đó $Y$ là sản lượng, $K$ vốn, $L$ lao động, $R$ tài nguyên, và $T$ công nghệ.
• Lý thuyết Keynes tập trung vào vai trò của tổng cầu và đầu tư trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua hiệu ứng số nhân.
• Mô hình Harrod-Domar cho rằng tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào tỷ lệ tiết kiệm và hiệu quả sử dụng vốn (ICOR), thể hiện qua công thức:
  $$g = \frac{s}{ICOR}$$
  với $g$ là tốc độ tăng trưởng, $s$ tỷ lệ tiết kiệm.
• Lý thuyết hiện đại hóa và sự phụ thuộc giải thích tác động của FDI đến nền kinh tế, trong đó FDI có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực như chuyển giao công nghệ, tăng cạnh tranh, tạo việc làm, hoặc tác động tiêu cực như làm giảm đầu tư trong nước, tạo sự phụ thuộc và ảnh hưởng tiêu cực đến thể chế.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu là:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• Đầu tư trong nước (DI)
• Tăng trưởng kinh tế (GDP per capita growth)

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sử dụng là dữ liệu bảng chuỗi thời gian từ 6 quốc gia ASEAN-4 trong giai đoạn 2002-2014, bao gồm các biến chính: tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người (Y), tỷ lệ FDI trên GDP, tỷ lệ DI trên GDP, cùng các biến kiểm soát như tỷ lệ học sinh cấp 2 (SEC), độ mở thương mại (OPEN), lạm phát (INF), chi tiêu chính phủ (CONS) và rủi ro chính trị (POLRISH).

Phương pháp phân tích chính là mô hình Vector Autoregression (VAR) và Vector Error Correction Model (VECM), phù hợp để nghiên cứu mối quan hệ động giữa các biến kinh tế có tính tương tác qua lại và độ trễ thời gian. Các bước phân tích bao gồm:

• Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng kiểm định Dickey-Fuller bổ sung (ADF) để tránh hiện tượng hồi quy giả mạo.
• Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR/VECM dựa trên tiêu chí thông tin.
• Kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều tác động giữa các biến.
• Kiểm định đồng liên kết để xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến.
• Ước lượng mô hình VAR hoặc VECM tùy theo kết quả đồng liên kết.
• Kiểm tra tính ổn định và các giả định của mô hình như tự tương quan, phương sai thay đổi của phần dư.
• Phân tích hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai để đánh giá tác động của các cú sốc lên từng biến.

Cỡ mẫu gồm 6 quốc gia với dữ liệu hàng năm trong 13 năm, đủ để thực hiện phân tích chuỗi thời gian có độ tin cậy cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ nhân quả giữa FDI và DI: Kết quả kiểm định nhân quả Granger cho thấy FDI có quan hệ nhân quả với DI tại các quốc gia ASEAN-4. Trong các chu kỳ đầu, FDI không lấn át DI nhưng ở các chu kỳ tiếp theo, FDI có xu hướng lấn át DI, thể hiện qua tỷ lệ vốn đầu tư trong nước giảm tương đối khi FDI tăng. Cụ thể, tỷ lệ FDI trên GDP trung bình khoảng 6,9%, trong khi DI trung bình khoảng 18,5%, cho thấy FDI có ảnh hưởng lớn đến cấu trúc đầu tư trong nước.

2. Ảnh hưởng của FDI và DI đến tăng trưởng kinh tế: Trong dài hạn, cả FDI và DI đều có tác động tích cực và mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế. Mô hình VECM ước lượng cho thấy hệ số tác động của FDI và DI lên tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người đều có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, với mức tăng trưởng trung bình của khu vực ASEAN-4 là khoảng 6,5%/năm.

3. Tác động ngắn hạn và dài hạn khác biệt: Trong ngắn hạn, FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời tăng trưởng kinh tế cũng tác động ngược lại đến DI, tạo nên mối quan hệ tương hỗ. Tuy nhiên, DI trong dài hạn có thể có tác động tiêu cực nhẹ đến tăng trưởng kinh tế, có thể do hiệu quả sử dụng vốn trong nước chưa tối ưu.

4. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Các biến như tỷ lệ học sinh cấp 2 (vốn con người), độ mở thương mại và rủi ro chính trị cũng có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng kinh tế, trong đó vốn con người và độ mở thương mại tác động tích cực, còn rủi ro chính trị có tác động tiêu cực.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết hiện đại hóa, khẳng định vai trò quan trọng của FDI trong việc bổ sung vốn đầu tư và chuyển giao công nghệ, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Hiệu ứng lan tỏa của FDI được thể hiện qua việc khuyến khích đầu tư trong nước trong các chu kỳ tiếp theo, tuy nhiên cũng có dấu hiệu cạnh tranh và lấn át trong một số giai đoạn, phản ánh sự phức tạp trong mối quan hệ giữa hai loại đầu tư.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại các nước đang phát triển và khu vực Đông Á, trong đó FDI đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng khi có sự hỗ trợ của vốn con người và môi trường kinh tế vĩ mô ổn định. Tuy nhiên, sự khác biệt về tác động ngắn hạn và dài hạn của DI cho thấy cần có chính sách nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nước.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm phản ứng đẩy thể hiện tác động của cú sốc FDI và DI lên tăng trưởng kinh tế theo thời gian, cũng như bảng phân rã phương sai cho thấy tỷ trọng đóng góp của từng biến vào biến động tăng trưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút FDI có chọn lọc: Chính phủ các nước ASEAN nên xây dựng chính sách thu hút FDI tập trung vào các ngành công nghệ cao, có khả năng lan tỏa công nghệ và tạo việc làm chất lượng, nhằm tối đa hóa hiệu quả vốn đầu tư nước ngoài trong vòng 3-5 năm tới.

2. Khuyến khích đầu tư trong nước đồng bộ với FDI: Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng hiệu ứng lan tỏa từ FDI, tránh hiện tượng lấn át đầu tư trong nước, với mục tiêu tăng tỷ lệ DI trên GDP ít nhất 20% trong 5 năm tới.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Đầu tư vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt là nâng cao tỷ lệ học sinh cấp 2 và kỹ năng nghề, nhằm tăng khả năng hấp thụ công nghệ và nâng cao năng suất lao động, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

4. Cải thiện môi trường kinh tế vĩ mô và thể chế: Tăng cường ổn định chính trị, giảm thiểu rủi ro chính trị và cải thiện môi trường kinh doanh để tạo điều kiện thuận lợi cho cả FDI và DI phát triển, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Các giải pháp trên cần được thực hiện đồng bộ bởi các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức giáo dục trong khu vực ASEAN, với lộ trình cụ thể từ ngắn hạn (1-2 năm) đến trung hạn (3-5 năm).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của FDI và DI đến tăng trưởng kinh tế, giúp xây dựng chính sách thu hút đầu tư hiệu quả và cân bằng giữa đầu tư trong và ngoài nước.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế phát triển: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm về mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố đầu tư và tăng trưởng trong khu vực ASEAN, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ tác động của FDI và DI đến môi trường kinh tế, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp với xu hướng phát triển và chính sách của từng quốc gia.

4. Các tổ chức giáo dục và đào tạo: Thông tin về vai trò của vốn con người và giáo dục trong tăng trưởng kinh tế giúp định hướng chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có luôn luôn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế không?
   Không phải lúc nào FDI cũng thúc đẩy tăng trưởng. Tác động tích cực của FDI phụ thuộc vào khả năng hấp thụ công nghệ, môi trường kinh tế vĩ mô và thể chế của nước nhận đầu tư. Ví dụ, các nước có nguồn nhân lực chất lượng cao và môi trường ổn định thường hưởng lợi nhiều hơn từ FDI.

2. FDI có làm giảm đầu tư trong nước không?
   Trong ngắn hạn, FDI có thể lấn át đầu tư trong nước do cạnh tranh nguồn lực và thị trường. Tuy nhiên, trong dài hạn, FDI thường khuyến khích đầu tư trong nước thông qua hiệu ứng lan tỏa và liên kết ngành, như đã quan sát tại các nước ASEAN.

3. Tại sao đầu tư trong nước lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng trong dài hạn?
   Điều này có thể do hiệu quả sử dụng vốn trong nước chưa cao, hoặc đầu tư tập trung vào các lĩnh vực kém hiệu quả. Cải thiện quản lý và nâng cao năng suất đầu tư trong nước là cần thiết để khắc phục vấn đề này.

4. Vai trò của vốn con người trong mối quan hệ này như thế nào?
   Vốn con người, được đo bằng tỷ lệ học sinh cấp 2, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao khả năng hấp thụ công nghệ và cải thiện năng suất lao động, từ đó tăng cường tác động tích cực của FDI và DI đến tăng trưởng kinh tế.

5. Môi trường chính trị ảnh hưởng ra sao đến đầu tư và tăng trưởng?
   Môi trường chính trị ổn định và thể chế tốt giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư, thu hút FDI và khuyến khích đầu tư trong nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Kết luận

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư trong nước đều có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia ASEAN-4 trong giai đoạn 2002-2014.
• FDI có quan hệ nhân quả với DI, với xu hướng FDI lấn át DI trong các chu kỳ sau, nhưng cũng có hiệu ứng lan tỏa tích cực.
• Vốn con người, độ mở thương mại và môi trường chính trị là các yếu tố kiểm soát quan trọng ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa đầu tư và tăng trưởng.
• Phương pháp VAR/VECM cho phép phân tích mối quan hệ động và cân bằng dài hạn giữa các biến kinh tế trong nghiên cứu.
• Các bước tiếp theo nên tập trung vào mở rộng phạm vi nghiên cứu, cập nhật dữ liệu mới và phân tích sâu hơn về tác động của các chính sách cụ thể đến mối quan hệ này.

Đề nghị các nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách tiếp tục theo dõi và áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế phù hợp, đồng thời khuyến khích đầu tư hiệu quả và bền vững trong khu vực ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ĐINH LÂM PHÚ ANH MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI, ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI MỘT SỐ NƯỚC KHU VỰC ASEAN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ĐINH LÂM PHÚ ANH MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI, ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI MỘT SỐ NƯỚC KHU VỰC ASEAN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang TP. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại một số nước khu vực ASEAN“ là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu trong luận văn là trung thực, được thu thập từ những nguồn đáng tin cậy và các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng. Hồ Chí Minh, ngày …. tháng 08 năm 2017 Tác giả Đinh Lâm Phú Anh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH ẢNH TÓM TẮT MỤC LỤC Chương 1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Đóng góp mới của đề tài .6 Bố cục bài nghiên cứu. Khung lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây .1 Các nghiên cứu lý thuyết của tăng trưởng kinh tế .1 Mô hình tăng trưởng cổ điển .2 Mô hình tân cổ điển về tăng trưởng kinh tế .3 Lý thuyết tăng trưởng kinh tế của Keynes .4 Mô hình tăng trưởng kinh tế hiện đại .5 Lý thuyết giải thích sự tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến nền kinh tế .2 Các nghiên cứu thực nghiệm .1 Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế .2 Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư trong nước 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu .1 Thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại ASEAN-4 trong giai đoạn 2002-2014 . Thực trạng tăng trưởng kinh tế . Thực trạng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài . Thực trạng vốn đầu tư trong nước .2 Dữ liệu và biến nghiên cứu.3 Mô hình nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu . Kết quả thực nghiệm .1 Kiểm định nghiệm đơn vị .2 Chọn độ trễ tối ưu cho vô hình VAR/VECM .3 Kiểm định nhân quả Granger .4 Kiểm tra tính đồng liên kết .6 Kiểm định tính dừng của các phần dư trong mô hình hồi quy .7 Kiểm định về phương sai thay đổi của mô hình hồi quy.8 Kiểm tra tự tương quan phần dư .9 Kiểm tra tính ổn định mô hình VECM .10 Hàm phản ứng đẩy .11 Phân rã phương sai . Gợi ý chính sách và kết luận . Kết luận và kiến nghị của đề tài nghiên cứu . Hạn chế của đề tài nghiên cứu và hướng phát triển .61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á DI: Vốn đầu tư trong nước FDI: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài VAR: Mô hình vectơ tự hồi quy VECM: Mô hình vector hiệu chỉnh sai số DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. 1 Tóm tắt kết quả các nghiên cứu thực nghiệm trước đây . 1 Tốc độ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4 . 2 Thống kê mô tả tốc độ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4 . 3 Tỷ lệ Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên GDP trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4. 4 Thống kê mô tả tỷ lệ Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên GDP trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4 . 5 Tỷ lệ vốn đầu tư trong nước trên GDP trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4 . 6 Thống kê mô tả tỷ lệ vốn đầu tư trong nước trên GDP trong giai đoạn 2002-2014 của ASEAN-4 . 7 Nguồn dữ liệu nghiên cứu . 1: Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu . 2: Độ trễ tối ưu của mô hình VAR/VECM . 3: Kết quả kiểm định nhân quả Granger . 4: Kết quả mô hình VECM . 5: Kết quả phân tích mối quan hệ giữa các biến trong ngắn hạn. 6: Kết quả kiểm định tính dừng phần dư . 7: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi . 8: Kết quả kiểm định tự tương quan phần dư của mô hình hồi quy theo phương pháp LM Tests .50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 9: Kết quả kiểm tra tính ổn định của mô hình VECM . 10: Kết quả phân rã phương sai tăng trưởng kinh tế . 11 : Kết quả phân rã phương sai FDI . 12: Kết quả phân rã đầu tư trong nước .57 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 4. 1: Kết quả hàm phản ứng đẩy của Y đối với các cú sốc tác động . 2: Kết quả hàm phản ứng đẩy của FDI đối với các cú sốc tác động . 3: Kết quả hàm phản ứng đẩy của DI đối với các cú sốc tác động .54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế một số nước khu vực ASEAN. Đề tài nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu trong giai đoạn 2002-2014 tại 6 nước ASEAN và dùng mô hình vector tự hồi quy (VAR)/ mô hình vector hiệu chỉnh sai số (VECM) để kiểm định mối quan hệ giữa ba biến nghiên cứu là đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế. Kết quả nghiên cứu cho thấy đầu tư trực tiếp nước ngoài có quan hệ nhân quả với đầu tư trong nước. Trong đó đầu tư trực tiếp nước ngoài không lấn át đầu tư trong nước trong những chu kỳ đầu nhưng lại lấn át ở những chu kỳ tiếp theo. Ngoài ra trong dài hạn, đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước có ảnh hưởng tích cực và rất mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế. Từ khóa: FDI, tăng trưởng kinh tế, đầu tư trong nước, VAR/VECM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Chương 1.1 Giới thiệu Tăng trưởng kinh tế từ lâu đã là một ưu tiên hàng đầu của mọi quốc gia. Để đạt được mục tiêu này, các chính phủ có thể sử dụng nhiều công cụ như chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ hay thực hiện chính sách khuyến khích đầu tư trong và ngoài nước. Trong những năm qua, toàn cầu hóa vốn và đặc biệt là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã tăng lên đáng kể. Đầu tư trực tiếp nước ngoài đang dần trở thành bộ phận ổn định và lớn nhất của các nguồn vốn đầu tư. Và do đó, nhiều quốc gia đã cố gắng thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Bên cạnh đầu tư trực tiếp nước ngoài thì từ lâu, đầu tư trong nước đã đóng một vai trò quan trọng đến tăng trưởng kinh tế. Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế đã tạo ra nhiều nghiên cứu tranh luận. Tuy nhiên bằng chứng thực nghiệm cho thấy rằng mối quan hệ nhân quả giữa 3 yếu tố này là chưa rõ ràng và chỉ có một ít nghiên cứu đã xem xét tác động của 3 yếu tố trên trong trường hợp ASEAN. Chính vì vậy tác giả chọn đề tài này với mong muốn đóng góp thêm bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại khu vực ASEAN.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Bài nghiên cứu có mục tiêu tìm hiểu mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế một số nước khu vực ASEAN. Xoay quanh mục tiêu nghiên cứu, tác giả tập trung trả lời những câu hỏi nghiên cứu sau:  Có mối liên hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài với đầu tư trong nước tại các nước ASEAN-4 (bao gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia) hay không? Nếu có thì đầu tư trực tiếp nước ngoài có tác động khuyến khích hay lấn át đầu tư trong nước?  Có hay không mối liên hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước đến tăng trưởng kinh tế tại các nước ASEAN-4? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng của bài nghiên cứu là mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại một số nước khu vực ASEAN. Về phạm vi nghiên cứu, tác giả dùng chuỗi dữ liệu bảng được thống kê tại các nước ASEAN-4 (bao gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia) trong giai đoạn từ 2002-2014.4 Phương pháp nghiên cứu Trong bài nghiên cứu này, tác giả dùng mô hình VAR/VECM để nghiên cứu mối quan hệ các biến vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, vốn đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế.5 Đóng góp mới của đề tài Các nghiên cứu trước đây thường nghiên cứu riêng lẻ mỗi quốc gia; hoặc chạy từng quốc gia rồi so sánh kết quả với nhau; hoặc chạy kết quả theo từng vùng kinh tế có điểm tương đồng về địa lý, kinh tế (Châu Phi hạ Sahara, Trung Cận Đông, Mỹ Latinh, Châu Âu, Đông Á, Nam Á…) . Tuy nhiên chưa có bài nghiên cứu nào thực hiện cho khu vực ASEAN, vốn đang trong giai đoạn hội nhập, kết nối sâu rộng hướng tới Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Vì vậy, tác giả hy vọng kết quả luận văn có thể đóng góp thêm bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại một số nước khu vực ASEAN, thông qua đó các nhà làm chính sách ở khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng có thể đánh giá được phần nào tác động, tầm quan trọng của đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước đến tăng trưởng kinh tế.