Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra Hình Sự Quân Đội và Viện Kiểm Sát Quân Sự

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội, viện kiểm sát quân sự và toà án quân sự trong tố tụng hình sự Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trấn Văn Độ
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự, Tố tụng hình sự
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra Hình Sự Quân Đội và Viện Kiểm Sát Quân Sự
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC CHUNG VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI VỚI VIỆN KIỂM SÁT QUÂN SỰ VÀ TÒA ÁN QUÂN SỰ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động tố tụng hình sự
• 1.2. Những nguyên tắc cơ bản của mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Viện kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự trong tố tụng hình sự
• 1.3. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Viện kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự trước khi có Bộ luật tố tụng hình sự
• 1.4. Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Viện kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự theo pháp luật tố tụng hình sự hiện hành
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI VỚI VIỆN KIỂM SÁT QUÂN SỰ VÀ TÒA ÁN QUÂN SỰ
• 2.1. Thực trạng mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Viện kiểm sát quân sự
• 2.2. Thực trạng mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Tòa án quân sự
• 2.3. Những hạn chế, vướng mắc trong mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội với Viện kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI VỚI VIỆN KIỂM SÁT QUÂN SỰ VÀ TÒA ÁN QUÂN SỰ
• 3.1. Dự báo tình hình tội phạm có liên quan đến quân đội trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra Hình Sự Quân Đội và Viện Kiểm Sát Quân Sự

Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Hai cơ quan này có vai trò khác nhau nhưng lại bổ sung cho nhau trong quá trình điều tra và truy tố tội phạm. Cơ quan điều tra hình sự quân đội có nhiệm vụ phát hiện và điều tra các hành vi phạm tội, trong khi Viện kiểm sát quân sự thực hiện chức năng kiểm sát và bảo vệ pháp luật. Sự phối hợp giữa hai cơ quan này không chỉ đảm bảo tính chính xác trong việc xử lý vụ án mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm trong quân đội.

1.1. Khái Niệm Về Mối Quan Hệ Giữa Các Cơ Quan Tiến Hành Tố Tụng

Mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động tố tụng hình sự là một quá trình liên tục, bao gồm nhiều giai đoạn như khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử. Mỗi giai đoạn đều có sự tham gia của cơ quan điều tra hình sự quân đội, Viện kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự, tạo thành một hệ thống pháp lý chặt chẽ.

1.2. Nguyên Tắc Cơ Bản Của Mối Quan Hệ Giữa Các Cơ Quan

Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự phải tuân theo các nguyên tắc pháp lý như đảm bảo pháp chế, tôn trọng quyền cơ bản của công dân và xác định sự thật của vụ án. Những nguyên tắc này giúp đảm bảo tính khách quan và công bằng trong quá trình tố tụng.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra và Viện Kiểm Sát

Mặc dù có sự phối hợp chặt chẽ, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự. Những vấn đề này có thể bao gồm sự thiếu hụt thông tin, sự chồng chéo trong quyền hạn và trách nhiệm, cũng như những khó khăn trong việc thực hiện các quy định pháp luật. Việc nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của từng cơ quan cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong mối quan hệ này.

2.1. Những Hạn Chế Trong Quy Trình Điều Tra Hình Sự

Quy trình điều tra hình sự có thể gặp khó khăn do sự thiếu hụt thông tin giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự. Điều này có thể dẫn đến việc không đủ chứng cứ để truy tố hoặc xử lý vụ án một cách chính xác.

2.2. Sự Chồng Chéo Trong Quyền Hạn và Trách Nhiệm

Sự chồng chéo trong quyền hạn và trách nhiệm giữa các cơ quan có thể gây ra sự nhầm lẫn trong quá trình điều tra và truy tố. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả công việc mà còn có thể dẫn đến những vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra và Viện Kiểm Sát

Để nâng cao hiệu quả mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự, cần có những phương pháp cụ thể. Việc tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức về vai trò của từng cơ quan, cũng như cải thiện quy trình phối hợp sẽ giúp giải quyết các vấn đề hiện tại. Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và thông tin cũng có thể góp phần nâng cao hiệu quả công việc.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo và Nâng Cao Nhận Thức

Đào tạo cho cán bộ của cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự về quy trình và trách nhiệm của từng cơ quan sẽ giúp cải thiện sự phối hợp và giảm thiểu các vấn đề phát sinh.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và thông tin sẽ giúp các cơ quan dễ dàng chia sẻ dữ liệu và thông tin, từ đó nâng cao hiệu quả trong quá trình điều tra và truy tố.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Này

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự đã chỉ ra rằng sự phối hợp hiệu quả giữa hai cơ quan này có thể dẫn đến việc giải quyết vụ án hình sự một cách nhanh chóng và chính xác hơn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện mối quan hệ này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Phối Hợp

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự giúp giảm thiểu thời gian điều tra và tăng cường tính chính xác trong việc xử lý vụ án.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Cải Thiện

Việc áp dụng các giải pháp cải thiện mối quan hệ giữa hai cơ quan này đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc nâng cao hiệu quả công tác điều tra và truy tố, từ đó góp phần bảo vệ pháp luật và quyền lợi của công dân.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Mối Quan Hệ Giữa Cơ Quan Điều Tra và Viện Kiểm Sát

Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự là một yếu tố quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Việc cải thiện mối quan hệ này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và truy tố mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Tương lai của mối quan hệ này cần được xây dựng trên cơ sở pháp lý vững chắc và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan.

5.1. Tương Lai Của Mối Quan Hệ Này

Tương lai của mối quan hệ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội và Viện kiểm sát quân sự sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện quy trình phối hợp và nâng cao nhận thức về vai trò của từng cơ quan trong hệ thống pháp luật.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện mối quan hệ này, bao gồm việc tăng cường đào tạo, áp dụng công nghệ thông tin và xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng giữa các cơ quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 1990 đến 1999, công tác điều tra hình sự trong quân đội Việt Nam đã chứng kiến sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan điều tra hình sự quân đội (ĐTHSQĐ), Viện kiểm sát quân sự (VKSQS) và Tòa án quân sự (TAQS). Theo báo cáo tổng kết, tổng số vụ án phối hợp điều tra xử lý đạt 100%, trong đó các vụ án xảy ra trong doanh trại chiếm khoảng 28,38%. Mối quan hệ giữa ba cơ quan này đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện, xử lý tội phạm, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi hợp pháp của quân nhân cũng như công dân liên quan.

Vấn đề nghiên cứu tập trung làm rõ bản chất pháp lý, đặc trưng và thực trạng mối quan hệ giữa cơ quan ĐTHSQĐ với VKSQS và TAQS trong tố tụng hình sự Việt Nam. Mục tiêu chính là phân tích chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan, đánh giá thực tiễn phối hợp và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố và xét xử trong quân đội. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành, các hoạt động tố tụng hình sự trong quân đội từ năm 1990 đến đầu những năm 2000, với trọng tâm tại các cơ quan trung ương và địa phương trong hệ thống quân đội.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn về mối quan hệ phối hợp trong tố tụng hình sự quân đội, từ đó nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của quân nhân, đồng thời đảm bảo tính pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động tố tụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng chống tội phạm. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là:

1. Lý thuyết mối quan hệ biện chứng: Giúp phân tích mối liên hệ phổ biến giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, nhấn mạnh tính liên tục, phối hợp và chế ước lẫn nhau giữa các cơ quan.

2. Lý thuyết pháp luật tố tụng hình sự: Cung cấp cơ sở pháp lý và nguyên tắc tổ chức hoạt động tố tụng, bao gồm các nguyên tắc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, tôn trọng quyền con người, xác định sự thật khách quan của vụ án và nguyên tắc cấp dưới chịu sự chỉ đạo của cấp trên trong tố tụng.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: mối quan hệ phối hợp, mối quan hệ chế ước, chức năng nhiệm vụ của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án quân sự, cũng như các biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và tham khảo ý kiến chuyên gia. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tài liệu pháp luật: Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS), Pháp lệnh tổ chức các cơ quan tiến hành tố tụng trong quân đội, các sắc lệnh và quyết định của Bộ Quốc phòng.
• Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát quân sự giai đoạn 1995-1999.
• Ý kiến của cán bộ điều tra, kiểm sát viên và thẩm phán quân sự tại các cơ quan trung ương và địa phương.
• Các văn bản liên ngành quy định phối hợp công tác giữa ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ án hình sự trong quân đội được xử lý trong giai đoạn 1990-1999, với trọng tâm phân tích các mối quan hệ phối hợp trong khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các vụ án tiêu biểu có tính điển hình và các trường hợp điển hình về phối hợp tố tụng. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline nghiên cứu từ tiếp nhận tin báo, khởi tố, điều tra đến xét xử và thi hành án.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan ĐTHSQĐ và VKSQS trong xử lý tin báo, tố giác tội phạm: Trong 10 năm, 100% vụ án phối hợp điều tra xử lý thành công, trong đó 28,38% vụ án xảy ra trong doanh trại được phát hiện và xử lý kịp thời nhờ sự phối hợp chặt chẽ. Việc xử lý tin báo được thực hiện đúng quy định tại Điều 86 BLTTHS với thời hạn không quá 20 ngày, có thể kéo dài tối đa 2 tháng đối với vụ phức tạp.

2. Chức năng kiểm sát điều tra của VKSQS: VKSQS thực hiện quyền giám sát toàn bộ hoạt động điều tra của cơ quan ĐTHSQĐ, bao gồm quyền yêu cầu, phê chuẩn hoặc hủy bỏ các quyết định điều tra trái pháp luật. Tỷ lệ các quyết định khởi tố vụ án được VKSQS phê chuẩn đạt trên 90%, góp phần nâng cao chất lượng điều tra.

3. Mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan ĐTHSQĐ và TAQS: Mối quan hệ này mang tính phối hợp trong các giai đoạn tố tụng khác nhau, không có tính chế ước. TAQS dựa trên kết quả điều tra của ĐTHSQĐ và cáo trạng của VKSQS để xét xử, đồng thời có quyền yêu cầu ĐTHSQĐ thực hiện các biện pháp tố tụng như truy nã, bắt tạm giam để đảm bảo xét xử và thi hành án.

4. Hạn chế và vướng mắc trong phối hợp tố tụng: Một số tồn tại gồm việc phân loại tội phạm chưa chính xác dẫn đến bỏ sót hoặc khởi tố sai, sự phối hợp chưa đồng bộ ở một số địa phương, chậm trễ trong thông tin giữa các cơ quan, và thiếu quy định cụ thể về thời hạn xử lý các quyết định tố tụng. Ví dụ, có vụ án khởi tố nhưng kéo dài gần một năm không có hoạt động điều tra, gây ảnh hưởng đến hiệu quả tố tụng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc pháp luật tố tụng hình sự hiện hành chưa quy định chi tiết về cơ chế phối hợp và thời hạn xử lý các quyết định tố tụng giữa ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS. So với một số nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn mối quan hệ phối hợp và chế ước lẫn nhau, đặc biệt là quyền năng kiểm sát điều tra của VKSQS đối với ĐTHSQĐ.

Việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm trong quân đội, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của quân nhân, đồng thời bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ phối hợp xử lý vụ án theo từng năm và bảng so sánh thời gian xử lý các quyết định tố tụng giữa các cơ quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về phối hợp tố tụng: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về thời hạn xử lý các quyết định tố tụng, trách nhiệm phối hợp giữa ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS nhằm giảm thiểu chồng chéo và kéo dài thời gian giải quyết vụ án. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực nghiệp vụ: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật tố tụng hình sự và kỹ năng phối hợp cho cán bộ điều tra, kiểm sát và thẩm phán quân sự. Mục tiêu nâng tỷ lệ khởi tố chính xác lên trên 95% trong 3 năm; Chủ thể: Học viện Quân sự và các cơ sở đào tạo liên quan.

3. Xây dựng hệ thống thông tin liên lạc đồng bộ: Áp dụng công nghệ thông tin để kết nối, chia sẻ thông tin giữa ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS, đảm bảo cập nhật kịp thời tiến độ giải quyết vụ án. Thời gian triển khai: 18 tháng; Chủ thể: Bộ Quốc phòng và các đơn vị chức năng.

4. Tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm: Thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực hiện các quyết định tố tụng, xử lý nghiêm các vi phạm trong phối hợp tố tụng nhằm nâng cao trách nhiệm và hiệu quả công tác. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ban chỉ đạo phòng chống tội phạm quân đội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ điều tra hình sự quân đội: Nắm vững cơ sở pháp lý và thực tiễn phối hợp với VKSQS và TAQS để nâng cao hiệu quả điều tra, tránh vi phạm tố tụng.

2. Kiểm sát viên quân sự: Hiểu rõ quyền hạn, trách nhiệm trong kiểm sát điều tra, phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra và tòa án để bảo vệ pháp luật và quyền lợi công dân.

3. Thẩm phán Tòa án quân sự: Áp dụng đúng quy định pháp luật trong xét xử, phối hợp với các cơ quan tố tụng để đảm bảo công bằng, khách quan.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật hình sự, tố tụng hình sự: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu sâu về mối quan hệ phối hợp trong tố tụng hình sự quân đội, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Mối quan hệ giữa cơ quan ĐTHSQĐ và VKSQS có tính chất gì?
   Mối quan hệ này vừa mang tính phối hợp vừa có tính chế ước. VKSQS giám sát, yêu cầu và có quyền phê chuẩn hoặc hủy bỏ các quyết định điều tra của ĐTHSQĐ nhằm đảm bảo hoạt động điều tra đúng pháp luật.

2. Tại sao mối quan hệ giữa ĐTHSQĐ và TAQS không có tính chế ước?
   Bởi ĐTHSQĐ và TAQS hoạt động ở các giai đoạn tố tụng khác nhau, TAQS dựa vào kết quả điều tra và cáo trạng để xét xử, không trực tiếp chỉ đạo hay điều hành hoạt động điều tra.

3. Thời hạn xử lý tố giác, tin báo về tội phạm theo quy định là bao lâu?
   Theo Điều 86 BLTTHS, không quá 20 ngày kể từ khi nhận được tố giác, tin báo; trường hợp phức tạp có thể kéo dài tối đa 2 tháng.

4. Quyền phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp của VKSQS được thực hiện như thế nào?
   Cơ quan ĐTHSQĐ ra lệnh bắt khẩn cấp không cần phê chuẩn trước, nhưng phải thông báo ngay cho VKSQS để xét phê chuẩn trong vòng 24 giờ; nếu không phê chuẩn, người bị bắt phải được trả tự do ngay.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo nghiệp vụ, xây dựng hệ thống thông tin liên lạc đồng bộ và tăng cường giám sát, xử lý vi phạm trong phối hợp tố tụng.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở pháp lý và đặc trưng mối quan hệ phối hợp, chế ước giữa cơ quan ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS trong tố tụng hình sự quân đội Việt Nam.
• Phân tích thực trạng phối hợp tố tụng giai đoạn 1990-1999, chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong công tác điều tra, truy tố và xét xử.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp tố tụng.
• Mối quan hệ phối hợp giữa ba cơ quan là yếu tố then chốt đảm bảo công lý, pháp chế xã hội chủ nghĩa và quyền lợi hợp pháp của quân nhân.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật pháp luật và thực tiễn để đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong quân đội trong bối cảnh mới.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức các hội thảo, tập huấn để nâng cao nhận thức và kỹ năng phối hợp tố tụng trong quân đội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I phần các tội phạm của BLHS năm 1985, được sửa đôi, bô sung năm 1989, 1991, 1992, 1997 đã chuyển sang các chương khác của BLHS năm 1999 và các tội phạm về ma tuý quy đỉnh tại chương XVIII phần các tội phạm của BLHS năm 1999 từ cơ quan điều tra an ninh quân đội sang cơ quan ĐTHSOĐ; + Điều 2 quy định: Từ ngày 01 tháng 07 năm 2000, nhiệm vụ điều tra các tội phạm nêu tại điều] của quyết định này thuộc thâm quyền điều tra cua cơ quan DTHSQD. - Chức năng cơ ban của cơ quan điều tra nói chung và cơ quan ĐTHSQĐ nói riêng là hoạt động điều tra, khám phá tội phạm theo các quy định của BLTTHS. Nhiệm vụ của cơ quan ĐTHSQĐ được quy định tại điều 2 Pháp lệnh tô chức điều tra hình sự. Cụ thé là: + Ap dụng mọi biện pháp do BLTTHS quy định dé xác định tội phạm và người đã thực hiện hành vi phạm tội, lập hồ sơ dé nghị truy tố.

Thực hiện nhiệm vụ này cơ quan DTHSQD phải thực hiện các biện pháp điều tra theo luật định, lập hd sơ dé nghi VKSQS truy tố trước TAQS; đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật. 19 = Trong khi tiên hành vu án điêu tra vụ án hình sự co quan DTHSQD có trách nhiệm tìm ra nguyên nhân và điêu kiện phạm tội, yêu câu các cơ quan tô chức khăc phục và ngăn ngừa. Đây là nhiệm vụ quan trọng góp phân vào cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung. Với việc thực hiện nhiệm vụ nói trên, rõ ràng hoạt động điều tra là: Khâu đột phá, là giai đoạn đầu giữ vai trò thành bại đối với cơ quan tiến hành tổ tụng hình sự.

Khác với vụ án dân sự. Khi mà việc điều tra chủ yếu tiên hành tại phiên tòa do cơ quan xét xử đảm nhiệm, trong tổ tung hình sự, trước khi đưa vụ án ra xét xử, cơ quan điều tra đã phải tiến hành một loạt các biện pháp điều tra, thu thập, đánh giá chứng cứ. Có thể nói, những kết qua kha quan cũng như sai lầm nghiêm trọng trong tố tụng hình sự. thường bắt nguồn từ giai đoạn điều tra.

Vi trí quan trọng của hoạt động điều tra đối với công tác xét xử không chỉ giới hạn ở số lượng và chất lượng, chứng cứ mà cơ quan điều tra có thể cung cấp cho Tòa án mà thậm chí trong nhiều trường hợp, sự nhận định đánh giá tội phạm của cơ quan điều tra và của Viện kiểm sát còn quy định cả giới hạn xét xi“. * Vi trí, chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát quân sự: Pháp lệnh tổ chức VKSQS quy định: “Các VKSQS thuộc hệ thống Viện kiêm sát nhân dân được tổ chức trong quân đội." Trong phạm vi chức năng cua mình, VKSQS có nhiệm vụ gop phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân; bảo vệ an ninh quốc phòng, kỷ luật quân đội, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể; báo vệ tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của quân nhân, công nhân viên quốc phòng và của các công dân khác; bao đảm dé mọi hành vi xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, của tập thẻ, sức chiến dau của quân đội, quyền lợi hợp pháp của quân nhân, công nhân viên quốc phòng và của công dân khác đều phải được xử lý theo pháp luật. - 'Irong phạm vi chức năng nhiệm vụ của mình, VKSQS có trách nhiệm phôi hợp với người chỉ huy, các cơ quan: TAQS, điều tra. trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật, phòng ngừa, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

(Điều 5 Pháp lệnh tổ chức VKSQS) - VKSQS kiếm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra của cơ quan ĐTHSQĐ, thực hành quyền công tô nhằm bảo đảm: 1. Mọi hành vi phạm tội đều phải được điều tra và xử lý kịp thời, không dé lọt tội phạm, không làm oan người vô tội. Không đề người nào bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam bị hạn chế các quyền công dân, bị xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh dự và nhân phâm một cách trái pháp luật. Việc điều tra phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác đúng pháp luật, những vi phạm trong qúa trình điều tra phải được phát hiện, khắc phục kịp thời và xử lý nghiêm minh.

Việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can phải có căn cứ và đúng pháp luật. Theo quy định của Pháp lệnh tổ chức VKSQS, khi thực hiện công tác kiêm sát điều tra đối với hoạt động điều tra của cơ quan DTHSQD, VKSQS có những nhiệm vụ và quyền hạn sau: - Kiêm sát việc khởi tố, kiểm sát các hoạt động điều tra của cơ quan điều tra. - Giải quyết các tranh chấp về thâm quyên điều tra. 2l - Phé chuân, không phê chuẩn các quyết định của cơ quan điều tra theo quy định của pháp luật ; quyết định áp dụng thay đỗi hoặc hủy bo các biện pháp ngăn chặn; hủy bỏ các quyết định trái pháp luật của cơ quan điều tra.

- Yêu câu cơ quan điều tra khắc phục các vi phạm pháp luật trong hoạt động điều tra; yêu cầu thủ trưởng cơ quan điều tra thay đổi, xử lý nghiêm minh điều tra viên đã vi phạm pháp luật trong khi tiến hành điều tra ; nếu hành vi của điều tra viên có dau hiệu của tội phạm thì khơi tô về hình Sự. - Quyét định truy tố bị can, quyết định đình chỉ hoặc tạm đình chỉ điều tra. - Kiên nghị với cơ quan, đơn vị, tô chức hữu quan áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm trong hoạt động điều tra. Co quan DTHSQD có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu và quyết định của VKSQS theo quy định của pháp luật tô tụng hình sự.

Tuy theo tinh chất mỗi giai đoạn tố tụng, mà việc thực hiện chức năng kiêm sát quân sự có nội dung cụ thể khác nhau, song có thé thay VKSQS có vị trí rat quan trọng trong tố tụng hình sự, nhằm đảm bảo các hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử tuân thủ theo các quy định của BLTTHS; dam bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ các quyền và lợi ich hợp pháp cua công dân. * Vi trí, chức năng, nhiệm vụ của Tòa an quan sự: Các TAQS là cơ quan xét xử của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tô chức trong quân đội. Là cơ quan xét xử của Nhà nước, các TAQS được tô chức theo các quy định chung của pháp luật; đồng thời mang tính đặc thù của quân đội. Tuy tình hình phát triển của cách mang nước ta trong từng giai đoạn lịch sử mà thắm quyền của các TAQS được iz pháp luật quy định khác nhau và có sự thay đối cho phù hop với thực tiễn xét xử cùng như chức năng, nhiệm vụ cua quân đội.

Trong phạm vi, chức năng của mình, các TAQS có nhiệm vu bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyên làm chu cua nhân dân; bảo vệ an ninh quốc phòng, kỷ luật quân đội; bảo vệ tài san của Nhà nước, của tập thê, bảo vệ tinh mạng, sức khoẻ, tài sản tự do, danh dự, nhân phẩm của quân nhân, công nhân viên, nhân viên quốc phòng và của các công dân khác. Pháp lệnh tô chức TAQS là văn bản pháp luật quan trọng đánh dau bước phat triển mới của ngành TAQS. Các quy định của pháp lệnh đã đưa các TAQS hoà nhập vào hệ thống cơ quan xét xử chung của Nhà nước, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ mới. Về thẩm quyền xét xử chung: Các TAQS xét xử các vụ án hình sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ, công nhân, nhân viên quốc phòng, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện, công dân được trưng tập phục vụ trong quân đội và dân quân tự vệ phối thuộc với quân đội trong chiến dau phạm tội được pháp luật quy định và các vụ án mà người dân gây thiệt hại cho quân đội hoặc liên quan đến bí mật quân sự.

Việc quy định thẩm quyền xét xử chung cũng như thâm quyên xét xử theo cấp bậc, chức vụ của người phạm tội là điều khác biệt của TAQS so với các Tòa án nhân dân, xuất phát từ đặc điểm của tô chức và hoạt động của quân đội trong thời kỳ mới. Thâm quyền xét xử của TAQS là căn cứ pháp lý để cơ quan điều tra quân đội nói chung (cơ quan ĐTHSQĐ nói riêng) xác định thâm quyền điều tra vụ án hình sự. Như vậy cơ quan DTHSQD muốn biết vụ án đó có thuộc thâm quyền điều tra của mình hay không thì trước tiên phải xem vụ án đó có thuộc thâm quyền xét xử của TAQS không đã, sau đó mới xác định vụ án đó thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra cấp nào. Van đề này hết sức quan trọng vì nó đảm bảo cho việc quy định thâm quyền điều tra, truy t0, xét xur cua cơ quan ĐTHSQĐ, VKSQS và TAQS được day đủ, chặt 23 chẽ, ranh mạch tạo cho 3 cơ quan trên phối hợp hoạt động được thống nhất, chặt chẽ trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

Trong hoạt động tố tụng hình sự, nếu như cơ quan DTHSQD chịu trách nhiệm chính trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự; VKSQS xem xét truy tổ hay không truy tố vụ án ra trước TAQS, và khi đã truy tố thì giữ vai trò công tổ Nhà nước trong quá trình xét xử và cuối cùng TAQS thực hiện chức năng xét xử vụ án hình sự. Trong toàn bộ hoạt động tô tụng hình sự thì TAQS giữ vị trí trung tâm vì ở đây sử dụng các kết quả của các hoạt động điều ra. công tố, bào chữa, giám định; là nơi công khai xem xét chứng cứ và sự thật thông qua các thủ tục tranh tụng; nơi đưa ra phán quyết cuối cùng đối với một người có tội hay không có tội. Vì vậy Tòa án là nơi thé hiện tập trung nên công lý cua Nhà nước và xã hội.

Mối quan hệ giữa cơ quan DTHSQD với VKSQS trong tô tụng hinh su: Như đã phân tích ở phan trên, mối quan hệ giữa cơ quan DTHSQD với VKSQS hình thành một cách tất yếu thông qua việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của từng cơ quan trên cơ sở những quy định của pháp luật tổ tụng hình sự.