Luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế, chính sách tài khóa và vai trò của nợ công ...

Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế, chính sách tài khóa và vai trò của nợ công trong thực hiện chính sách tài khóa.

• Tác giả: Võ Kiều My
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Chu Kỳ Kinh Tế Và Chính Sách Tài Khóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp của luận văn
• 1.5. Hạn chế của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Chính sách tài khóa
• 2.2. Chu kỳ kinh tế
• 2.3. Cơ sở lý thuyết về mối tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế
• 2.3.1. Kinh tế học vi mô
• 2.3.2. Tư tưởng của John Maynard Keynes
• 2.3.3. Các trường phái sau Keynes
• 2.3.4. Tác động của yếu tố nợ công đến việc thực hiện chính sách tài khóa
• 2.3.5. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ
• 2.6. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3. Phạm vi thu thập dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2. Các quốc gia thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ hay thuận chu kỳ
• 4.3. Có phải lúc nào các quốc gia cũng thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ kinh tế, vai trò của yếu tố nợ công
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.2. Khuyến nghị, hàm ý chính sách
• 5.3. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A. Danh sách các quốc gia nghiên cứu
• B. Thống kê các biến
• C. Thống kê mô tả các biến trong mô hình

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế và chính sách tài khóa

Mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế và chính sách tài khóa là một chủ đề quan trọng trong kinh tế học. Chính sách tài khóa, bao gồm chi tiêu công và thuế, có thể ảnh hưởng đến chu kỳ kinh tế. Khi nền kinh tế rơi vào suy thoái, chính phủ thường áp dụng các biện pháp tài khóa để kích thích tăng trưởng. Ngược lại, trong thời kỳ tăng trưởng, chính sách tài khóa có thể được thắt chặt để kiểm soát lạm phát. Sự tương tác này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn đến ổn định tài chính của quốc gia.

1.1. Định nghĩa chu kỳ kinh tế và chính sách tài khóa

Chu kỳ kinh tế được định nghĩa là các giai đoạn tăng trưởng và suy thoái trong nền kinh tế. Chính sách tài khóa là các biện pháp mà chính phủ sử dụng để điều chỉnh nền kinh tế thông qua chi tiêu và thuế. Sự hiểu biết về hai khái niệm này là cần thiết để phân tích mối quan hệ giữa chúng.

1.2. Tác động của chính sách tài khóa đến chu kỳ kinh tế

Chính sách tài khóa có thể tạo ra tác động tích cực hoặc tiêu cực đến chu kỳ kinh tế. Khi chính phủ tăng cường chi tiêu công trong thời kỳ suy thoái, điều này có thể giúp kích thích tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, nó có thể dẫn đến nợ công gia tăng và các vấn đề tài chính khác.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện chính sách tài khóa

Việc thực hiện chính sách tài khóa không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các chính phủ thường phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm áp lực từ nợ công, sự phản đối từ cử tri và các yếu tố kinh tế toàn cầu. Những thách thức này có thể làm giảm hiệu quả của chính sách tài khóa trong việc điều chỉnh chu kỳ kinh tế.

2.1. Áp lực từ nợ công và chi tiêu công

Nợ công gia tăng có thể hạn chế khả năng của chính phủ trong việc thực hiện các chính sách tài khóa. Khi nợ công vượt quá mức an toàn, chính phủ có thể phải cắt giảm chi tiêu công, điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng suy thoái kinh tế.

2.2. Sự phản đối từ cử tri và chính trị

Chính sách tài khóa thường gặp phải sự phản đối từ cử tri, đặc biệt là khi nó liên quan đến việc tăng thuế hoặc cắt giảm phúc lợi. Sự phản đối này có thể làm chậm quá trình thực hiện chính sách và ảnh hưởng đến hiệu quả của nó.

III. Phương pháp thực hiện chính sách tài khóa hiệu quả

Để thực hiện chính sách tài khóa hiệu quả, các chính phủ cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Điều này bao gồm việc xác định đúng thời điểm để tăng cường chi tiêu công hoặc điều chỉnh thuế. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ cũng rất quan trọng trong việc đạt được mục tiêu kinh tế.

3.1. Thời điểm và cách thức thực hiện chính sách tài khóa

Việc xác định thời điểm thích hợp để thực hiện chính sách tài khóa là rất quan trọng. Chính phủ cần phải theo dõi các chỉ số kinh tế để đưa ra quyết định kịp thời nhằm kích thích tăng trưởng hoặc kiểm soát lạm phát.

3.2. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ

Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ có thể tạo ra tác động tích cực đến nền kinh tế. Khi hai chính sách này hoạt động đồng bộ, chúng có thể giúp ổn định nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách tài khóa

Nghiên cứu về chính sách tài khóa cho thấy rằng các quốc gia thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ trong thời kỳ suy thoái thường đạt được kết quả tích cực hơn. Việc áp dụng các biện pháp kích thích kinh tế có thể giúp phục hồi nền kinh tế nhanh chóng và hiệu quả.

4.1. Các quốc gia thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ

Nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách tài khóa phản chu kỳ để đối phó với suy thoái kinh tế. Các gói kích thích kinh tế đã giúp tăng trưởng GDP và tạo ra việc làm mới, từ đó cải thiện tình hình kinh tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của nợ công

Nghiên cứu cho thấy rằng nợ công có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện chính sách tài khóa. Khi nợ công gia tăng, chính phủ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì chi tiêu công, điều này có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh chu kỳ kinh tế. Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách này cần phải được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những tác động tiêu cực từ nợ công và sự phản đối từ cử tri. Tương lai của chính sách tài khóa sẽ phụ thuộc vào khả năng của chính phủ trong việc điều chỉnh và thích ứng với các thay đổi trong nền kinh tế toàn cầu.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách tài khóa trong tương lai

Chính sách tài khóa sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định kinh tế. Các chính phủ cần phải chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với các thách thức mới trong tương lai.

5.2. Các khuyến nghị cho chính sách tài khóa

Để đạt được hiệu quả cao hơn trong việc thực hiện chính sách tài khóa, các chính phủ nên xem xét các khuyến nghị như cải cách thuế, tối ưu hóa chi tiêu công và tăng cường sự phối hợp giữa các chính sách kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều rủi ro như khủng hoảng nợ công tại các nước châu Âu, sự phát triển quá nóng của thị trường tài chính và căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế lớn, việc điều hành chính sách tài khóa trở thành một công cụ quan trọng để ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu này tập trung phân tích mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế, chính sách tài khóa và vai trò của yếu tố nợ công trong việc thực hiện chính sách tài khóa tại 51 quốc gia phát triển và đang phát triển trong giai đoạn 1991-2016. Mục tiêu chính là xác định liệu các chính phủ có thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ nhằm ổn định nền kinh tế hay không, đồng thời đánh giá tác động của nợ công đến khả năng thực thi chính sách này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quốc gia với mức độ phát triển kinh tế khác nhau, giúp phản ánh đa dạng thực tiễn điều hành chính sách tài khóa trong các điều kiện kinh tế vĩ mô khác nhau. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng định lượng về hiệu quả và hạn chế của chính sách tài khóa trong bối cảnh nợ công gia tăng, từ đó góp phần hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược tài khóa phù hợp nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô trọng yếu, trong đó nổi bật là tư tưởng của John Maynard Keynes về vai trò của chính phủ trong việc điều tiết tổng cầu thông qua chính sách tài khóa nhằm ổn định chu kỳ kinh tế. Lý thuyết Keynes nhấn mạnh rằng chính sách tài khóa phản chu kỳ, tức là mở rộng chi tiêu công hoặc giảm thuế trong giai đoạn suy thoái và thắt chặt tài khóa trong giai đoạn tăng trưởng nóng, có thể giúp giảm thiểu biến động kinh tế. Bên cạnh đó, mô hình IS-LM được sử dụng để phân tích tác động của chính sách tài khóa lên thị trường hàng hóa và tiền tệ, qua đó xác định ảnh hưởng đến thu nhập và lãi suất. Ngoài ra, nghiên cứu còn vận dụng lý thuyết về nợ công, trong đó nợ công được xem là công cụ tài chính hỗ trợ chính phủ trong việc thực hiện chính sách tài khóa, nhưng cũng có thể gây ra các tác động tiêu cực như hiệu ứng chèn lấn và làm giảm hiệu quả chính sách khi tỷ lệ nợ công vượt ngưỡng an toàn. Các khái niệm chính bao gồm: chính sách tài khóa phản chu kỳ và thuận chu kỳ, số nhân tài khóa, chu kỳ kinh tế (suy thoái, phục hồi, hưng thịnh), và vai trò của nợ công trong tài trợ thâm hụt ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 51 quốc gia phát triển và đang phát triển trong giai đoạn 1991-2016. Biến chính sách tài khóa được đo lường bằng cân bằng tài khóa cơ bản (PFB), trong khi chu kỳ kinh tế được đại diện bởi chênh lệch sản lượng tiềm năng (OG) tính bằng bộ lọc Hodrick-Prescott và tỷ lệ tăng trưởng GDP. Nợ công được tính theo tỷ lệ trên GDP với độ trễ một kỳ để đánh giá tác động lên chính sách tài khóa. Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy động sử dụng phương pháp ước lượng Generalized Method of Moments (GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng. Mô hình nghiên cứu bao gồm biến trễ của chính sách tài khóa để kiểm soát tính ổn định, biến chu kỳ kinh tế, biến nợ công và tương tác giữa chu kỳ kinh tế và nợ công nhằm đánh giá ảnh hưởng của nợ công đến tính chu kỳ của chính sách tài khóa. Các biến kiểm soát như lạm phát, cán cân tài khoản vãng lai, cung tiền M2 và lãi suất cho vay thực cũng được đưa vào mô hình để kiểm soát các yếu tố kinh tế vĩ mô khác có thể ảnh hưởng đến chính sách tài khóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách tài khóa phản chu kỳ trong giai đoạn suy thoái: Kết quả ước lượng cho thấy các chính phủ ở 51 quốc gia nghiên cứu có xu hướng thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ trong giai đoạn nền kinh tế suy thoái, thể hiện qua hệ số âm và có ý nghĩa thống kê của biến chu kỳ kinh tế OG đối với biến chính sách tài khóa PFB. Cụ thể, khi OG giảm 1%, chính sách tài khóa có xu hướng mở rộng (PFB giảm), nhằm kích thích tổng cầu.

2. Không có bằng chứng về chính sách tài khóa phản chu kỳ trong giai đoạn tăng trưởng nóng: Trong giai đoạn nền kinh tế tăng trưởng vượt mức sản lượng tiềm năng, các chính phủ không thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ rõ ràng, mà có xu hướng duy trì hoặc thực hiện chính sách thuận chu kỳ.

3. Ảnh hưởng tiêu cực của nợ công cao đến khả năng thực thi chính sách tài khóa phản chu kỳ: Hệ số tương tác giữa chu kỳ kinh tế và tỷ lệ nợ công mang dấu âm và có ý nghĩa thống kê trong giai đoạn suy thoái, cho thấy khi tỷ lệ nợ công tăng cao, khả năng thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ bị giảm sút. Cụ thể, ở các quốc gia có tỷ lệ nợ công vượt mức an toàn, chính phủ gặp khó khăn trong việc mở rộng chi tiêu công hoặc giảm thuế để kích thích kinh tế.

4. Sự khác biệt giữa các nhóm quốc gia: Các nước phát triển có xu hướng thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ hiệu quả hơn so với các nước đang phát triển và thu nhập thấp, thể hiện qua mức độ biến động của PFB và OG cũng như khả năng kiểm soát nợ công.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết Keynes khi chính sách tài khóa được sử dụng như công cụ ổn định kinh tế trong giai đoạn suy thoái. Việc không tìm thấy bằng chứng về chính sách phản chu kỳ trong giai đoạn tăng trưởng nóng có thể do các hạn chế về chính sách hoặc ưu tiên khác của chính phủ trong giai đoạn này. Tác động tiêu cực của nợ công cao đến khả năng thực thi chính sách tài khóa phản chu kỳ được giải thích bởi hiệu ứng chèn lấn và áp lực tăng lãi suất khi chính phủ phải cạnh tranh huy động vốn trên thị trường tài chính. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này đồng nhất với các báo cáo của IMF và các nghiên cứu về ngưỡng nợ công an toàn, cho thấy khi nợ công vượt quá khoảng 50-85% GDP, hiệu quả chính sách tài khóa giảm sút rõ rệt. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ công và hệ số tương tác chính sách tài khóa, cũng như bảng so sánh mức độ thực thi chính sách phản chu kỳ giữa các nhóm quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát nợ công: Các quốc gia cần thiết lập và duy trì tỷ lệ nợ công trong ngưỡng an toàn (khoảng dưới 50-60% GDP) để đảm bảo khả năng thực thi chính sách tài khóa phản chu kỳ hiệu quả. Thời gian thực hiện: trung hạn (3-5 năm). Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ngân hàng Trung ương.

2. Phát triển công cụ chính sách tài khóa linh hoạt: Khuyến khích sử dụng đa dạng các công cụ tài khóa như chi tiêu công có trọng điểm và cải cách thuế nhằm tăng tính chủ động và hiệu quả trong điều hành chính sách tài khóa. Thời gian thực hiện: ngắn hạn đến trung hạn. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các cơ quan hoạch định chính sách.

3. Tăng cường phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương để đồng bộ mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát, tránh xung đột chính sách. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Ngân hàng Trung ương.

4. Nâng cao năng lực dự báo và phân tích kinh tế vĩ mô: Đầu tư vào hệ thống dữ liệu và công nghệ phân tích để kịp thời nhận diện chu kỳ kinh tế và điều chỉnh chính sách tài khóa phù hợp. Thời gian thực hiện: dài hạn. Chủ thể thực hiện: Viện nghiên cứu kinh tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài khóa: Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa chu kỳ kinh tế, nợ công và chính sách tài khóa để xây dựng các chiến lược tài khóa hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh nợ công gia tăng.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm phong phú để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách tài khóa và tác động của nợ công.

3. Sinh viên và học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế: Là tài liệu tham khảo học thuật giúp nắm bắt các khái niệm, mô hình và phương pháp nghiên cứu hiện đại trong lĩnh vực kinh tế vĩ mô.

4. Các tổ chức tài chính quốc tế và ngân hàng trung ương: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả chính sách tài khóa của các quốc gia, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp trong hỗ trợ phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tài khóa phản chu kỳ là gì?
   Chính sách tài khóa phản chu kỳ là chính sách mà chính phủ mở rộng chi tiêu hoặc giảm thuế trong giai đoạn suy thoái kinh tế và thắt chặt chi tiêu hoặc tăng thuế trong giai đoạn tăng trưởng nóng nhằm ổn định nền kinh tế. Ví dụ, trong khủng hoảng tài chính 2008, nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách này để kích thích tăng trưởng.

2. Tại sao nợ công cao lại ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách tài khóa?
   Nợ công cao làm tăng chi phí vay mượn của chính phủ do lãi suất trái phiếu tăng, gây hiệu ứng chèn lấn lên đầu tư tư nhân và làm giảm khả năng mở rộng chi tiêu công. Điều này làm giảm hiệu quả của chính sách tài khóa phản chu kỳ.

3. Làm thế nào để đo lường chu kỳ kinh tế trong nghiên cứu này?
   Chu kỳ kinh tế được đo bằng chênh lệch sản lượng thực tế so với sản lượng tiềm năng (OG) sử dụng bộ lọc Hodrick-Prescott, và tỷ lệ tăng trưởng GDP. Đây là các chỉ số phổ biến để phản ánh trạng thái suy thoái hoặc tăng trưởng của nền kinh tế.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng, giúp ước lượng các hệ số hồi quy chính xác và hiệu quả hơn so với các phương pháp truyền thống như FEM hay REM, đặc biệt khi có biến trễ và biến nội sinh.

5. Chính sách tài khóa nên phối hợp thế nào với chính sách tiền tệ?
   Hai chính sách cần phối hợp nhịp nhàng để vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa kiểm soát lạm phát. Ví dụ, khi chính sách tài khóa mở rộng, chính sách tiền tệ có thể được điều chỉnh linh hoạt để tránh lạm phát tăng cao, đồng thời hỗ trợ huy động vốn cho chính phủ.

Kết luận

• Chính phủ các quốc gia nghiên cứu chủ yếu thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ trong giai đoạn suy thoái nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế.
• Không có bằng chứng rõ ràng về việc thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ trong giai đoạn tăng trưởng nóng.
• Tỷ lệ nợ công cao làm giảm khả năng thực thi chính sách tài khóa phản chu kỳ, đặc biệt trong giai đoạn suy thoái.
• Các nước phát triển có hiệu quả thực thi chính sách tài khóa phản chu kỳ tốt hơn so với các nước đang phát triển và thu nhập thấp.
• Cần tăng cường quản lý nợ công, phát triển công cụ tài khóa linh hoạt và phối hợp chính sách tài khóa với tiền tệ để nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế vĩ mô.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động cụ thể của từng công cụ chính sách tài khóa và xác định ngưỡng nợ công tối ưu cho từng nhóm quốc gia.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng các chiến lược tài khóa phù hợp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và ổn định vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÕ KIỀU MY MỐI QUAN HỆ GIỮA CHU KỲ KINH TẾ, CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA, VÀ VAI TRÒ CỦA YẾU TỐ NỢ CÔNG TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh, Năm 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÕ KIỀU MY MỐI QUAN HỆ GIỮA CHU KỲ KINH TẾ, CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA, VÀ VAI TRÒ CỦA YẾU TỐ NỢ CÔNG TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GVHD: TS. Phạm Quốc Hùng TP. Hồ Chí Minh, Năm 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan Luận văn với đề tài: "Mối quan hệ giữa chu kỳ kinh doanh, chính sách tài khóa, và vai trò của yếu tố nợ công trong việc thực hiện chính sách tài khóa" là một công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tác giả, các tài liệu tham khảo, số liệu thống kê, dữ liệu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả của Luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TĂT DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC PHỤ LỤC CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Đóng góp của luận văn .5 Hạn chế của luận văn . 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN .1 Chính sách tài khóa .2 Chu kỳ kinh tế .3 Cơ sở lý thuyết về mối tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế .1 Kinh tế học vi mô .2 Tư tưởng của John Maynard Keynes .3 Các trường phái sau Keynes .4 Tác động của yếu tố nợ công đến việc thực hiện chính sách tài khóa .5 Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ . 6 Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây. 29 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Phương pháp nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu đề xuất .3 Phạm vi thu thập dữ liệu . 37 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . 43 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Kiểm định nghiệm đơn vị .2 Các quốc gia thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ hay thuận chu kỳ .3 Có phải lúc nào các quốc gia cũng thực hiện chính sách tài khóa phản chu kỳ kinh tế, vai trò của yếu tố nợ công . 48 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .2 Khuyến nghị, hàm ý chính sách .3 Hạn chế của đề tài. 56 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ Diễn giải CAB Cân bằng tài khoản vãng lai INF Lạm phát INT Lãi suât cho vay thực M2 Tỷ lệ tăng trưởng cung tiền OG Chêch lệch so với sản lượng tiềm năng PDB Cân bằng tài khóa cơ bản TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1 Tác động của chính sách tài khóa lên thị trường hàng hóa và tiện tệ trong mô hình IS-LM Hình 3.1: Giá trị trung bình của các biến nghiên cứu: PFB, OG cho 51 quốc gia trong giai đoạn 1991-2016 Hình 3.2 Cân bằng tài khóa cơ bản (PFB) trung bình cho toàn mẫu, các nước phát triển và các nước đang phát triển trong giai đoạn 1991 - 2016 Hình 3.3 Chêch lệch so với sản lượng tiềm năng (OG) trung bình cho toàn mẫu, các nước phát triển và các nước đang phát triển trong giai đoạn 1991 – 2016 Hình 3.4 Giá trị trung bình của các biến kiểm soát INF, CAB, M2 và INT của 51 quốc gia trong giai đoạn 1991 – 2016 Hình 3.5: Tỷ lệ nợ công trung bình ở 51 quốc gia nghiên cứu trong giai đoạn 1991-2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: kiểm định nghiệm đơn vị của Maddala-Wu 1991 và Pesaran 2007. Kiểm định giả thiết H0: bảng dữ liệu có nghiệm đơn vị.2 Kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế (OG là biến đại diện cho biến chu kỳ kinh doanh được ước lượng bằng bộ lọc HP) (ước lượng theo phương pháp two step GMM).3 Kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế (tỷ lệ tăng trưởng GDP là biến đại diện cho biến chu kỳ kinh doanh) (ước lượng theo phương pháp two step GMM).4 Kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế cho các nước phát triển và đang phát triển (ước lượng theo phương pháp two step GMM).5 Kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế (OG là biến đại diện cho biến chu kỳ kinh doanh được ước lượng bằng bộ lọc HP) cho hai giai đoạn tăng trưởng nóng và suy thoái.6 Kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế (tỷ lệ tăng trưởng GDP là biến đại diện cho yếu tố chu kỳ kinh doanh) cho hai giai đoạn tăng trưởng và suy thoái.7 kết quả ước lượng tương quan giữa chính sách tài khóa, chu kỳ kinh tế (OG là biến đại diện được ước lượng bằng bộ lọc HP) và yếu tố nợ công trong giai đoạn suy thoái (ước lượng theo mô hình System GMM). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục A: danh sách các quốc gia nghiên cứu Phụ lục B: thống kế các biến Phụ lục C: thống kê mô tả các biến trong mô hình TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHU KỲ KINH TẾ, CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA, VÀ VAI TRÒ YẾU TỐ NỢ CÔNG TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đối mặt với nhiều rủi ro đến từ việc quản lý chi tiêu công yếu kém dẫn đến cuộc khủng hoảng nợ công ở các nước Châu Âu, thị trường tài chính phát triển quá nóng với các sự bùng nổ công cụ cho vay dưới chuẩn bắt nguồn sâu xa từ sự bất cân đối về nguồn vốn tín dụng toàn cầu tại Mỹ, hay sự leo thang trong cuộc chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới Hoa Kỳ và Trung Hoa có thể dẫn đến suy thoái kinh tế toàn cầu, Chính phủ ở các quốc gia và các Ngân hàng trung ương có một số công cụ chính sách quan trọng được sử dụng trong điều hành kinh tế vĩ mô gồm có chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Nếu các chính sách này được áp dụng thích hợp thì cả hai đều có thể tạo nên tác động tương tự nhau nhằm kích thích kinh tế phát triển và góp phần kìm hãm khi nền kinh tế đang trong chu kỳ tăng trưởng nóng. Sử dụng chính sách tài khóa chính là việc các chính phủ áp dụng các công cụ như chi tiêu công và số thu từ thuế với mục tiêu tác động lên nền kinh tế. Ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp từ việc sử dụng chính sách tài khóa có thể tác động đến chi tiêu của các hộ gia đình, đầu tư tư nhân của các doanh nghiệp, tỷ giá, các mức thâm hụt ngân sách nhà nước và có khi là cả các mức lãi suất. Chính sách tài khóa gắn liền với trường phái Keynes, tên một nhà kinh tế học ở nước Anh là John Maynard Keynes. Nhiều nghiên cứu của ông như “Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ” đã tác động đến các tư tưởng mới nhằm lý giải về cách thức mà nền kinh tế đang vận hành và vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu mãi cho đến hiện nay. Phần lớn lý thuyết này của ông được ra đời trong thời kỳ Đại khủng hoảng. Nhưng cho đến nay lý thuyết của Keynes đã được vận dụng đúng cũng như bị sử dụng sai nhiều lần, bởi vì nó khá là phổ biến và chỉ nên được áp dụng trong những trường hợp đặc thù để giảm tác động bởi suy thoái kinh tế. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Nói một cách đơn giản hóa, các học thuyết kinh tế theo trường phái của Keynes đều dựa trên lý luận rằng sự chủ động can thiệp của chính phủ là cách tốt nhất lèo lái kinh tế. Điều này cho thấy rằng các chính phủ nên tận dụng các công cụ để gia tăng tổng cầu trong nền kinh tế bằng cách gia tăng chi tiêu công và tạo nên môi trường để tiền tệ lưu thông dễ dàng, nhằm kích thích kinh tế, tạo ra nhiều công ăn và việc làm đến cuối cùng làm gia tăng của cải xã hội. Các trường phái dựa trên lý thuyết Keynes cũng cho rằng bản thân chính sách tiền tệ cũng có những hạn chế và khiếm khuyết khi trong quá trình giải quyết tình trạng khủng hoảng trên thị trường tài chính, do đó đã tạo nên những tranh luận gay gắt trong cộng đồng các nhà kinh tế học theo trường phái Keynes và các nhà kinh tế ủng hộ cho chính sách tiền tệ. Chính sách tài khóa cái mà đã được sử dụng thành công trong suốt trong và sau thời kỳ Đại khủng hoảng nhưng các học thuyết Keynes đã tiếp tục bị hoài nghi ở sau những năm 80 sau một khoảng thời gian dài được ưa thích. Cũng như chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa được dùng để điều chỉnh sự gia tăng hoặc suy giảm GDP, một chỉ số thể hiện sự tăng trưởng của nền kinh tế. Một khi các chính phủ sử dụng quyền hạn như điều chỉnh giảm thuế hay lựa chọn gia tăng chi tiêu công có nghĩa là chính phủ đang tiến hành mới lỏng chính sách tài khóa. Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, bắt đầu từ những nỗ lực nới lỏng của các chính phủ có thể chỉ đem lại tác động tích cực thông qua việc kích thích kinh tế nhưng những hiệu ứng domino tiêu cực kèm theo lại có thể lớn hơn rất nhiều. Một khi tốc độ gia tăng chi tiêu công của chính phủ lớn hơn tốc độ gia tăng nguồn thu từ thuế, nợ công sẽ bị tích lũy nhiều dẫn đên gia tăng nợ công của quốc gia. Ngoài ra khi các chính phủ tăng cường áp dụng biện pháp vay nợ bằng cách phát hành trái phiếu để thực hiện chính sách nới lỏng tài khóa, việc phát hành trái phiếu chính phủ sẽ phải cạnh tranh với khu vực tư nhân.