Luận Văn Thạc Sĩ Về Mối Quan Hệ Giữa Chính Sách Tài Khóa và Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam

Khám phá mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ ở Việt Nam qua luận văn thạc sĩ UEH, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Trần Văn Hùng
• Người hướng dẫn: Pgs. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Mục lục
• Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp của đề tài
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• 0.7. Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.1. CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Chính sách tài khóa và tổng cầu xã hội
• 1.1.2.1. Tổng cầu xã hội và số nhân chi tiêu
• 1.2. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.2.1. Mục tiêu của chính sách tiền tệ
• 1.2.2. Mục tiêu trung gian của CSTT
• 1.2.3. Các công cụ của CSTT
• 1.2.3.1. Công cụ trực tiếp của CSTT
• 1.2.3.2. Công cụ gián tiếp của CSTT
• 1.3. Mối quan hệ giữa CSTK và CSTT
• 1.3.1. Tác động của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đối với nền kinh tế
• 1.3.2. Nguyên lý vận hành của Mô hình IS – LM
• 1.3.3. Tác động Mô hình IS – LM
• 1.3.4. Mô hình phân tích mối quan hệ giữa CSTK và CSTT
• 1.3.5. Mô hình phân tích các yếu tố tác động đến tăng trưởng kinh tế
• 1.3.6. Sự cần thiết phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ
• 1.3.7. Kinh nghiệm một số nước trong việc nâng cao hiệu quả phối hợp giữa CSTK và CSTT
• 1.3.7.1. Thực trạng phối hợp CSTT và CSTK của một số quốc gia trên thế giới
• 1.3.7.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 2.1. Tổng quan nền kinh tế Việt Nam
• 2.2. Khái quát tình hình thực hiện chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ trong thời gian qua
• 2.2.1. Thực trạng về chính sách tài khóa
• 2.2.2. Thực trạng CSTT ở Việt Nam trong thời gian qua
• 2.2.3. Thực trạng phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ của Việt Nam trong thời gian qua giai đoạn 2000 – 2009
• 2.2.3.1. Đối với khu vực ngân hàng
• 2.2.3.2. Đối với khu vực ngân sách nhà nước và các quỹ tài chính nhà nước
• 2.2.3.3. Phối hợp CSTK và CSTT trong kích cầu
• 2.3. Phân tích tác động của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đến các biến số kinh tế vĩ mô
• 2.3.1. Mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ
• 2.3.2. Tác động của CSTK và CSTT đến các biến số kinh tế vĩ mô
• 2.3.2.1. Tác động đến tăng trưởng kinh tế
• 2.3.2.2. Tác động đến lạm phát, giá trị đồng nội tệ, lãi suất
• 2.3.2.3. Tác động đến thất nghiệp
• 2.3.2.4. Tác động đến cán cân thanh toán
• 2.3.3. Mô hình phân tích các nhân tố thuộc CSTK và CSTT tác động đến GDP
• 2.3.3.1. Chính sách tài khóa
• 2.3.3.2. Chính sách tiền tệ
• 2.3.3.3. Kết hợp hai mô hình trên
• 2.4. Những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến việc phối hợp chưa đồng bộ giữa hai chính sách trên trong thời gian vừa qua
• 2.4.1. Những thành tựu và hạn chế
• 2.4.2. Nguyên nhân dẫn đến việc phối hợp chưa đồng bộ giữa hai chính sách trên trong thời gian vừa qua
• 2.4.2.1. Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước
• 2.4.2.2. Hạn chế trong phối hợp CSTT & CSTK làm giảm hiệu quả của CSTT ở Việt Nam
• 2.4.2.3. Hạn chế trong trao đổi thông tin, số liệu thiếu kịp thời, chưa đầy đủ giữa các Bộ, Ngành để phục vụ xây dựng và điều hành CSTT của NHNN
• 2.4.2.4. Một số nguyên nhân khác
• 2.5. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHỐI HỢP GIỮA CSTK VÀ CSTT
• 3.1. Mục tiêu và quan điểm của chính sách tài chính quốc gia
• 3.1.1. Mục tiêu của chính sách tài chính quốc gia
• 3.1.2. Quan điểm của chính sách tài chính quốc gia
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa CSTK và CSTT
• 3.2.1. Tăng cường hiệu quả phối hợp giữa CSTK và CSTT
• 3.2.1.1. Giải pháp đối với Chính sách Tài khóa
• 3.2.1.2. Giải pháp đối với chính sách tiền tệ
• 3.2.2. Thiết lập mối quan hệ thường xuyên, liên tục trong quá trình hoạch định và thực thi CSTK và CSTT
• 3.2.3. Tiến hành sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật về ngân sách nhà nước và Ngân hàng Nhà nước theo hướng đảm bảo tính độc lập của từng chính sách
• 3.2.4. Phối hợp giữa hai CSTK và CSTT nhằm kiềm chế lạm phát
• 3.2.5. Các giải pháp khác
• 3.2.5.1. Quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng
• 3.2.5.2. Nâng cao hiệu quả đầu tư công, đầu tư trong các DN Nhà nước và đặc biệt là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước
• 3.2.5.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nợ công
• 3.2.5.4. Các giải pháp mang tính thường xuyên và dài hạn
• 3.3. Kết luận Chương III
• KẾT LUẬN CHUNG
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam

Mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý kinh tế vĩ mô. Hai chính sách này không chỉ có mục tiêu riêng mà còn tương tác lẫn nhau, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Chính sách tài khóa chủ yếu liên quan đến việc điều chỉnh chi tiêu và thuế của chính phủ, trong khi chính sách tiền tệ tập trung vào việc kiểm soát lượng tiền và lãi suất trong nền kinh tế. Sự phối hợp hiệu quả giữa hai chính sách này có thể giúp ổn định nền kinh tế, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

1.1. Khái Niệm Về Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tài khóa là tổng hợp các biện pháp của chính phủ nhằm điều chỉnh chi tiêu và thuế để đạt được các mục tiêu kinh tế. Ngược lại, chính sách tiền tệ là các biện pháp của Ngân hàng Trung ương nhằm kiểm soát lượng tiền và lãi suất. Sự hiểu biết rõ ràng về hai khái niệm này là cần thiết để phân tích mối quan hệ giữa chúng.

1.2. Tác Động Của Chính Sách Tài Khóa Đến Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tài khóa có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ thông qua việc thay đổi mức thâm hụt ngân sách. Nếu chính phủ tài trợ thâm hụt ngân sách bằng cách vay từ Ngân hàng Trung ương, điều này sẽ làm tăng lượng tiền cung ứng trong nền kinh tế, dẫn đến áp lực lạm phát. Ngược lại, nếu chính phủ tài trợ bằng cách vay từ thị trường, điều này có thể làm tăng lãi suất và ảnh hưởng đến đầu tư.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phối Hợp Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ

Việc phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ ở Việt Nam gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu đồng bộ trong việc thực hiện hai chính sách này. Điều này có thể dẫn đến những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, như lạm phát cao hoặc tăng trưởng chậm lại. Ngoài ra, sự thiếu thông tin và phối hợp giữa các cơ quan chức năng cũng là một yếu tố cản trở hiệu quả của việc phối hợp.

2.1. Những Hạn Chế Trong Phối Hợp Chính Sách

Một trong những hạn chế lớn nhất trong việc phối hợp giữa hai chính sách là sự thiếu liên kết giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương. Điều này dẫn đến việc không có sự đồng bộ trong các quyết định về chi tiêu và cung ứng tiền, gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

2.2. Tác Động Của Thiếu Thông Tin Đến Hiệu Quả Chính Sách

Thiếu thông tin kịp thời và đầy đủ giữa các cơ quan chức năng có thể làm giảm hiệu quả của cả chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Việc không có dữ liệu chính xác có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc điều chỉnh các chính sách này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phối Hợp Giữa Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ

Để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, cần có những giải pháp cụ thể. Một trong những giải pháp quan trọng là thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các cơ quan chức năng. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng các quyết định về chi tiêu và cung ứng tiền được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Tăng Cường Cơ Chế Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan

Cần thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương để đảm bảo rằng các chính sách tài khóa và tiền tệ được thực hiện một cách đồng bộ. Điều này có thể bao gồm việc tổ chức các cuộc họp định kỳ để trao đổi thông tin và thống nhất các quyết định.

3.2. Cải Thiện Hệ Thống Thông Tin Kinh Tế

Cần cải thiện hệ thống thông tin kinh tế để đảm bảo rằng các cơ quan chức năng có thể truy cập vào dữ liệu chính xác và kịp thời. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng ra quyết định và cải thiện hiệu quả của việc phối hợp giữa hai chính sách.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam

Việc áp dụng chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ ở Việt Nam đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo rằng hai chính sách này có thể hoạt động hiệu quả cùng nhau. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự phối hợp tốt giữa hai chính sách có thể giúp ổn định nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Chính Sách

Nghiên cứu cho thấy rằng sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đã giúp giảm thiểu lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các số liệu cho thấy rằng khi hai chính sách này hoạt động đồng bộ, nền kinh tế có xu hướng ổn định hơn.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Quốc Gia Khác

Các quốc gia khác đã thành công trong việc phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ có thể cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của các quốc gia này có thể giúp cải thiện hiệu quả của việc phối hợp chính sách ở Việt Nam.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Giữa Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam

Mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ ở Việt Nam là một vấn đề phức tạp nhưng rất quan trọng. Việc hiểu rõ mối quan hệ này và tìm ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa hai chính sách là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Cần có những nỗ lực liên tục để cải thiện sự phối hợp và đảm bảo rằng các chính sách này hoạt động một cách đồng bộ.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Tài Khóa Và Chính Sách Tiền Tệ

Tương lai của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ ở Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Nếu có thể cải thiện sự phối hợp này, nền kinh tế sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Để Nâng Cao Hiệu Quả

Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Điều này bao gồm việc cải thiện thông tin, tăng cường cơ chế phối hợp và đảm bảo rằng các quyết định được thực hiện một cách đồng bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000 – 2009, nền kinh tế Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân khoảng 7,5%/năm trong giai đoạn 2000 – 2005 và đạt 5,32% vào năm 2009 trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, sự phát triển này luôn phải đối mặt với những bất ổn kinh tế vĩ mô sâu sắc, đặc biệt là áp lực lạm phát tăng vọt lên mức 22,97% vào năm 2008 và tình trạng bội chi ngân sách thực tế duy trì ở mức cao từ 5,8% đến 6,9% GDP khi tính cả các khoản trái phiếu ngoài ngân sách. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là sự thiếu đồng bộ, thậm chí đối kháng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, gây suy giảm hiệu lực quản lý vĩ mô của Nhà nước.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về hai chính sách, phân tích thực trạng phối hợp giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước trong việc điều tiết nền kinh tế suốt 10 năm (2000 – 2009), đồng thời lượng hóa tác động của các công cụ thu chi ngân sách, cung tiền M2, lãi suất và tỷ giá đến tăng trưởng kinh tế.

Về mặt ý nghĩa thực tiễn, nghiên cứu đóng góp hệ thống luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, cung cấp giải pháp kiểm soát nợ chính phủ dưới ngưỡng an toàn 40% – 50% GDP, tối ưu hóa các gói kích cầu kinh tế trên 138.000 tỷ đồng và duy trì lạm phát mục tiêu dưới mức 7%/năm cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế học vĩ mô của trường phái Keynes về tổng cầu xã hội và mô hình số nhân chi tiêu. Theo phương trình tổng cầu trong nền kinh tế mở:

$$\text{AD} = \text{C} + \text{I} + \text{G} + (\text{X} - \text{M})$$

Trong đó:

• $\text{C}$: Chi tiêu của dân cư
• $\text{I}$: Chi đầu tư của doanh nghiệp
• $\text{G}$: Chi tiêu của Chính phủ
• $(\text{X} - \text{M})$: Cán cân thương mại quốc tế

Mức độ khuếch đại của chi tiêu tự định được giải thích thông qua số nhân chi tiêu $k = \frac{1}{1 - \text{mpc}}$ (với $\text{mpc}$ là khuynh hướng tiêu dùng biên nằm trong khoảng từ 0 đến 1).

Khung phân tích trọng tâm là mô hình cân bằng đồng thời IS – LM:

• Đường IS đại diện cho trạng thái cân bằng trên thị trường hàng hóa.
• Đường LM biểu diễn sự cân bằng trên thị trường tiền tệ.

Giao điểm của đường IS và LM xác định mức lãi suất cân bằng danh nghĩa và mức sản lượng thực tế của nền kinh tế.

Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm:

• Chính sách tài khóa: Công cụ quản lý kinh tế thông qua điều chỉnh chi tiêu chính phủ ($\text{G}$) và hệ thống thuế ($\text{T}$) nhằm tác động vào tổng cầu.
• Chính sách tiền tệ: Quá trình Ngân hàng Trung ương điều tiết lượng cung ứng tiền ($\text{M2}$), lãi suất và tín dụng để đạt các mục tiêu ổn định giá cả và tăng trưởng.
• Hiện tượng thoái lui đầu tư (Crowding-out effect): Sự gia tăng vay nợ chính phủ làm tăng lãi suất thị trường, từ đó chèn lấn và làm sụt giảm nguồn vốn đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm chuỗi số liệu thời gian liên tục 10 năm (từ năm 2000 đến năm 2009). Dữ liệu được trích xuất từ các báo cáo chính thức của Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Toàn bộ 10 quan sát theo năm và chuỗi dữ liệu theo tháng/quý tương ứng của các chỉ báo kinh tế vĩ mô chính (GDP, CPI, M2, thâm hụt ngân sách, lãi suất, tỷ giá) được thu thập toàn diện để đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy.
• Phương pháp phân tích: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích biện chứng kết hợp với phương pháp kinh tế lượng trên phần mềm EViews. Kỹ thuật phân tích bao gồm kiểm định tương quan cặp giữa các biến độc lập và ước lượng mô hình hồi quy đa biến dạng:

$$\text{GDP} = f(\text{C}, \text{I}, \text{G}, \text{X} - \text{M}, \text{M2}, \text{Lạm phát}, \text{Lãi suất}, \text{Tỷ giá})$$

• Lý do lựa chọn: Việc kết hợp mô hình IS – LM và phân tích hồi quy trên EViews cho phép định lượng chính xác mức độ tác động riêng lẻ cũng như tác động tổng hợp của từng công cụ tài khóa và tiền tệ, đồng thời loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến giữa các biến số vĩ mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bội chi ngân sách thực tế vượt ngưỡng danh nghĩa và tạo mầm mống lạm phát: Trong giai đoạn 2000 – 2007, bội chi ngân sách nhà nước danh nghĩa được giữ ở mức xấp xỉ 4,85% – 5,0% GDP. Tuy nhiên, khi cộng thêm các khoản phát hành trái phiếu chính phủ phục vụ công trình giao thông, thủy lợi và công trái giáo dục không cân đối trực tiếp vào ngân sách, tỷ lệ bội chi thực tế lên tới 5,8% – 6,9% GDP. Nhu cầu bù đắp thâm hụt lớn kéo dài đã tạo áp lực gia tăng lượng tiền cơ sở, khiến lạm phát tích lũy tăng nhanh.

2. Xung đột điều hành chính sách năm 2008 làm suy giảm thanh khoản: Đầu năm 2008, trong khi chính sách tài khóa vẫn duy trì xu hướng mở rộng với tỷ lệ thâm hụt kế hoạch 5% GDP thì Ngân hàng Nhà nước lại thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt đột ngột. Ngân hàng Nhà nước đã tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên 11% đối với tiền gửi dưới 12 tháng, đồng thời phát hành bắt buộc 20.300 tỷ đồng tín phiếu cho 41 tổ chức tín dụng. Động thái "lệch pha" này đã đẩy lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại lên mức kỷ lục 19,5%/năm, làm đóng băng thị trường bất động sản, chứng khoán và đẩy lạm phát năm 2008 lên 22,97%.

3. Hiệu ứng phân tán và hạn chế của gói kích cầu 2009: Chương trình kích cầu năm 2009 có tổng quy mô hỗ trợ trực tiếp 78.000 tỷ đồng và hỗ trợ gián tiếp hơn 60.000 tỷ đồng, bao gồm gói hỗ trợ lãi suất 4% quy mô 37.000 tỷ đồng. Tính đến ngày 31/07/2009, dư nợ hỗ trợ lãi suất đạt 1.681,8 nghìn tỷ đồng (tăng 32% so với năm 2008), nhưng tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống chỉ tăng 17%. Nguyên nhân là do một lượng lớn vốn vay ưu đãi bị doanh nghiệp dùng để đảo nợ hoặc đầu tư tài chính thay vì mở rộng sản xuất.

4. Hiệu ứng chèn lấn từ lãi suất trái phiếu kho bạc: Giai đoạn trước năm 2000 và các năm 2006 – 2008, Nhà nước phát hành trái phiếu với mức lãi suất bình quân cao hơn lãi suất tiền gửi ngân hàng (năm 1995: 1,7%/tháng so với 1,4%/tháng; năm 1996: 1,3%/tháng so với 1,125%/tháng). Điều này phá vỡ quy luật cung cầu vốn tự nhiên và buộc các ngân hàng thương mại phải nâng lãi suất huy động, gây sức ép tăng chi phí vốn của toàn xã hội.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm được minh họa rõ nét thông qua hệ thống bảng biểu và đồ thị phân tích trong luận văn. Cụ thể, biểu đồ tương quan giữa tốc độ tăng M2, tăng trưởng tín dụng và lạm phát (Hình 2.4 và Hình 2.11) đã chứng minh rằng việc mở rộng cung tiền quá mức phục vụ tăng trưởng và tài trợ thâm hụt tài khóa luôn tạo ra độ trễ làm bùng phát lạm phát trong 12 đến 24 tháng tiếp theo. Đồng thời, bảng số liệu cán cân thanh toán và dự trữ ngoại hối (Bảng 2.7) cho thấy nhập siêu lên tới 11 tỷ USD năm 2009 đã trực tiếp gây áp lực mất giá đồng nội tệ và làm suy yếu dự trữ ngoại hối quốc gia.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên là sự thiếu vắng cơ chế phối hợp thông tin chính thức giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Sự không khớp nhau về thời gian báo cáo, biểu mẫu thống kê tài chính công và độ trễ chính sách khiến Ngân hàng Nhà nước rơi vào thế bị động khi điều hành lãi suất và thanh khoản.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế:

• Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed): Sử dụng linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở hàng ngày để điều tiết lượng tiền cơ sở và phối hợp kiểm soát lãi suất chiết khấu dài hạn.
• Trung Quốc: Kiên trì chính sách tài khóa tích cực gắn với việc phát hành trái phiếu đầu tư hạ tầng lớn (đóng góp tăng 1,5% GDP năm 1999 và 2,0% GDP năm 2000) nhưng kiên quyết không in tiền để tài trợ thâm hụt ngân sách.

Thực tiễn Việt Nam cho thấy sự cần thiết phải thiết lập tính độc lập tương đối cho Ngân hàng Nhà nước và kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài khóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập quy chế trao đổi thông tin định kỳ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
   • Hành động: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, chuẩn hóa biểu mẫu báo cáo thống kê tiền tệ - tài chính công; tổ chức họp giao ban định kỳ hàng tháng.
   • Mục tiêu: Rút ngắn độ trễ thông tin chính sách xuống dưới 15 ngày, loại bỏ hoàn toàn độ lệch pha trong việc công bố các chỉ tiêu lãi suất phát hành trái phiếu và bơm hút tiền tệ.
   • Lộ trình: Hoàn thành xây dựng và áp dụng quy chế trong giai đoạn 2011 – 2013.

2. Siết chặt kỷ luật ngân sách và giảm dần tỷ lệ bội chi:

   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ và Bộ Tài chính.
   • Hành động: Cơ cấu lại chi ngân sách nhà nước theo hướng giảm tỷ trọng chi thường xuyên từ 60% xuống dưới 50% tổng chi ngân sách; rà soát và cắt giảm triệt để các dự án đầu tư công dàn trải, kém hiệu quả tại các tập đoàn kinh tế nhà nước.
   • Mục tiêu: Kiểm soát mức bội chi ngân sách thực tế (tính cả trái phiếu ngoài ngân sách) dưới 4,5% GDP giai đoạn 2011 – 2015 và tiến tới cân bằng trong dài hạn.
   • Lộ trình: Triển khai liên tục từ năm 2011 đến năm 2020.

3. Chuyển dịch phương thức điều hành chính sách tiền tệ sang công cụ gián tiếp:

   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
   • Hành động: Giảm dần việc can thiệp bằng các biện pháp hành chính như áp trần lãi suất hay phân bổ hạn mức tín dụng; tăng cường sử dụng nghiệp vụ thị trường mở (OMO) và tái cấp vốn dựa trên tài sản bảo đảm chuẩn hóa.
   • Mục tiêu: Tỷ trọng điều tiết vốn qua nghiệp vụ OMO đạt trên 70% tổng quy mô can thiệp thanh khoản; kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng ổn định ở mức 15% – 18%/năm.
   • Lộ trình: Hoàn thiện khung điều hành gián tiếp đến năm 2015.

4. Phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ chuyên nghiệp:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước và các Sở Giao dịch Chứng khoán.
   • Hành động: Đa dạng hóa các kỳ hạn trái phiếu (từ 1 năm, 3 năm đến 10 năm, 15 năm); thực hiện đấu thầu hoàn toàn theo cơ chế lãi suất thị trường qua Ngân hàng Nhà nước, chấm dứt việc ấn định lãi suất trái phiếu kho bạc cao hơn lãi suất thị trường tiền tệ.
   • Mục tiêu: Hình thành đường cong lãi suất chuẩn cho nền kinh tế, hỗ trợ định giá các công cụ nợ và giảm 20% – 30% chi phí huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
   • Lộ trình: Thực hiện trong giai đoạn 2012 – 2016.

5. Hoàn thiện hành lang pháp lý đảm bảo tính độc lập của chính sách:

   • Chủ thể thực hiện: Quốc hội và Chính phủ.
   • Hành động: Sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Ngân hàng Nhà nước theo hướng nghiêm cấm việc Ngân hàng Nhà nước tạm ứng tiền tệ trực tiếp cho ngân sách nhà nước mà không hoàn trả trong năm; thiết lập trần nợ công quốc gia an toàn.
   • Mục tiêu: Giữ tỷ lệ dư nợ Chính phủ dưới 50% GDP và nợ nước ngoài của quốc gia dưới 45% GDP.
   • Lộ trình: Hoàn tất sửa đổi luật trước năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Cung cấp mô hình phân tích định lượng IS – LM và bộ bằng chứng thực nghiệm về tác động chéo của các quyết định tài khóa - tiền tệ, hỗ trợ thiết kế các chính sách vĩ mô đồng bộ, hạn chế sốc lãi suất và lạm phát.
2. Khối ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Giúp các nhà quản trị ngân hàng nắm bắt quy luật biến động của chính sách tiền tệ, xu hướng điều chỉnh dự trữ bắt buộc và lãi suất điều hành, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro thanh khoản và kế hoạch tăng trưởng tín dụng an toàn.
3. Các viện nghiên cứu, giảng viên và sinh viên sau đại học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu học thuật giá trị cung cấp chuỗi dữ liệu kinh tế vĩ mô 10 năm (2000 – 2009), phương pháp ước lượng hồi quy bằng EViews và khung lý thuyết chuẩn hóa về phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô.
4. Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên viên phân tích vĩ mô tại các tập đoàn kinh tế, quỹ đầu tư: Giúp đánh giá chính xác tác động của các gói kích cầu, chi phí vốn vay và biến động tỷ giá USD/VND đối với dòng tiền doanh nghiệp để đưa ra quyết định đầu tư và huy động vốn tối ưu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc phát hành trái phiếu Chính phủ có thể gây chèn lấn đầu tư tư nhân?

Khi Chính phủ tăng phát hành trái phiếu để tài trợ bội chi ngân sách với mức lãi suất hấp dẫn (giai đoạn 1995 – 1999 từng cao hơn lãi suất tiền gửi từ 0,2% đến 0,3%/tháng), dòng tiền nhàn rỗi sẽ đổ dồn vào trái phiếu kho bạc. Điều này làm giảm nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại, đẩy lãi suất cho vay lên cao và trực tiếp thu hẹp quy mô đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân.

2. Gói kích cầu hỗ trợ lãi suất 4% năm 2009 đã bộc lộ những bất cập gì?

Mặc dù dư nợ hỗ trợ lãi suất đạt tới 1.681,8 nghìn tỷ đồng vào tháng 07/2009, tổng dư nợ toàn hệ thống chỉ tăng 17%. Do năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp suy giảm trong khủng hoảng, một lượng lớn vốn vay ưu đãi đã bị sử dụng sai mục đích để đảo nợ hoặc đổ vào các tài sản rủi ro như chứng khoán, gây nguy cơ phát sinh nợ xấu ngân hàng.

3. Bội chi ngân sách thực tế giai đoạn 2000 – 2009 khác biệt thế nào so với số liệu báo cáo danh nghĩa?

Trên danh nghĩa, bội chi ngân sách được Quốc hội phê chuẩn và báo cáo ở mức khoảng 4,85% – 5,0% GDP. Tuy nhiên, nếu tính đủ các khoản chi đầu tư ngoài cân đối ngân sách như trái phiếu công trình giao thông, thủy lợi và công trái giáo dục, mức bội chi thực tế lên tới 5,8% – 6,9% GDP, gây áp lực rất lớn lên cung tiền và lạm phát.

4. Tại sao Ngân hàng Nhà nước gặp khó khăn khi điều hành chính sách tiền tệ bằng công cụ gián tiếp?

Hiệu quả của các công cụ gián tiếp như nghiệp vụ thị trường mở (OMO) phụ thuộc vào sự phát triển của thị trường tài chính và thói quen thanh toán qua ngân hàng. Trong giai đoạn 2000 – 2009, do thị trường tiền tệ quy mô nhỏ, tỷ lệ thanh toán tiền mặt cao và kỳ hạn tín phiếu kho bạc chưa đa dạng, Ngân hàng Nhà nước vẫn phải phụ thuộc nhiều vào các biện pháp hành chính trực tiếp.

5. Bài học kinh nghiệm lớn nhất cho Việt Nam từ việc phối hợp chính sách của các quốc gia khác là gì?

Bài học quan trọng từ Trung Quốc và Mỹ là kiên quyết không dùng biện pháp phát hành tiền để bù đắp thâm hụt ngân sách; đồng thời phải tách bạch rõ ràng giữa mục tiêu tài khóa và tiền tệ. Chính phủ cần đẩy mạnh thị trường trái phiếu minh bạch để hình thành đường cong lãi suất chuẩn, hỗ trợ Ngân hàng Trung ương điều tiết thị trường hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ bản chất lý luận và thực tiễn mối quan hệ tương tác hữu cơ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong giai đoạn 10 năm then chốt (2000 – 2009).
• Phân tích định lượng khẳng định tăng trưởng kinh tế bền vững chỉ đạt được khi bội chi ngân sách được kiểm soát thực chất dưới 5% GDP và tốc độ cung tiền M2 được điều tiết phù hợp với sức hấp thụ vốn của nền kinh tế.
• Tình trạng thiếu đồng bộ trong điều hành giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước là tác nhân chính gây ra các đợt sốc thanh khoản và đẩy lạm phát lên đỉnh điểm 22,97% vào năm 2008.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của đề tài là việc ứng dụng thành công mô hình IS – LM kết hợp kiểm định EViews, đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ từ việc đổi mới thể chế, chuẩn hóa thị trường trái phiếu đến siết chặt kỷ luật tài khóa.
• Trong lộ trình đến năm 2020, việc hoàn thiện quy chế phối hợp thông tin liên ngành và tăng cường tính độc lập cho Ngân hàng Nhà nước là bước đi cấp bách để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô dài hạn. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình định lượng và chuỗi số liệu thực nghiệm trong toàn văn công trình nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 1. CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA 1.1 Khái niệm Chính sách tài khóa là tổng hợp các quan điểm, cơ chế và phương thức huy động các nguồn hình thành ngân sách nhà nước, các quỹ tài chính có tính chất tập trung của Nhà nước nhằm mục tiêu phục vụ các khoản chi lớn của ngân sách nhà nước theo kế hoạch từng năm tài chính, bao gồm: Chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, bổ sung quỹ dự trữ quốc gia, trả nợ trong và ngoài nước đến hạn. Hay chính sách tài khóa thường tập trung vào khía cạnh phân tích ảnh hưởng của những thay đổi trong ngân sách nhà nước đến tổng thể nền kinh tế ( thông qua thay đổi các biến GNP, GDP, thất nghiệp và lạm phát,.) Hai công cụ chính của chính sách tài khóa là chi tiêu của chính phủ và hệ thống thuế. Những thay đổi về mức độ và thành phần của thuế và chi tiêu của chính phủ có thể ảnh hưởng đến các biến số sau trong nền kinh tế: Tổng cầu và mức độ hoạt động kinh tế; Kiểu phân bổ nguồn lực; Phân phối thu nhập Chính sách tài khóa liên quan đến tác động tổng thể của ngân sách đối với hoạt động kinh tế.

Có các loại chính sách tài khóa điển hình là trung lập, mở rộng, và thu gọn. Chính sách trung lập là chính sách cân bằng ngân sách khi đó G = T (G: chi tiêu chính phủ, T: thu nhập từ thuế). Chi tiêu của chính phủ hoàn toàn được cung cấp do nguồn thu từ thuế và nhìn chung kết quả có ảnh hưởng trung tính lên mức độ của các hoạt động kinh tế. Chính sách mở rộng là chính sách tăng cường chi tiêu của chính phủ (G > T) thông qua chi tiêu chính phủ tăng cường hoặc giảm bớt nguồn thu từ thuế hoặc kết hợp cả hai.

Việc này sẽ dẫn đến thâm hụt ngân sách nặng nề hơn hoặc thặng dư ngân sách ít hơn nếu trước đó có ngân sách cân bằng. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính sách tài khóa và tổng cầu xã hội 1.1 Tổng cầu xã hội và số nhân chi tiêu Trong điều kiện nền kinh tế mở, sử dụng khái niệm từ phân tích cung cầu, Keynes phân tích tổng cầu xã hội thành các yếu tố chi tiêu như sau: AD = C + I + G + ( X-M) - AD: Tổng cầu; - C: Chi tiêu dùng của dân cư; - I: Chi đầu tư theo kế hoạch của doanh nghiệp, bao gồm đầu tư tài sản cố định và đầu tư tồn kho. - G: Chi tiêu của Chính phủ - (X-M): Cán cân thanh toán quốc tế.

Tiêu dùng được quyết định bởi rất nhiều yếu tố và một trong số đó là thu nhập. Khi thu nhập xã hội tăng lên thì chi tiêu tăng lên. Dựa trên mối liên hệ này, Keynes hình thành mô hình số nhân trên cơ sở phân tách chi tiêu xã hội thành hai loại: (i) Chi tiêu tự định (Autonomy expenditures) thay đổi theo những nhân tố khác, độc lập với thay đổi thu nhập. Chi tiêu tự định nói lên người tiêu dùng vẫn phải chi tiêu cho dù họ không có thu nhập.

(ii) Chi tiêu ứng dụ (Induced expenditures) là phần chi tiêu thay đổi khi thu nhập thay đổi. Theo đó, mối quan hệ giữa thu nhập và chi tiêu có thể diễn tả một cách chính xác như là một hàm số chi tiêu – phản ánh mối quan hệ giữa tổng chi tiêu/tổng cầu ( chi tiêu tự định và chi tiêu ứng dụ) và thu nhập: AD = C + I + G + (X-M) = AD0 + mpcY - AD0: là chi tiêu tự định ( chi tiêu dùng và chi tiêu đầu tư) - mpc: thiên hướng tiêu dùng biên ( Marginal propensity to consume) - Y: thu nhập và tích số mpcY là chi tiêu ứng dụ. Thiên hướng tiêu dùng biên phản ánh tỷ lệ thay đổi tiêu dùng ∆C so với thay ΔC ΔΑD đổi thu nhập ∆Y và được xác định theo công thức mpc = =. Dựa vào mpc, ΔΥ ΔΥ Keynes thiết lập mối quan hệ giữa chi tiêu của người tiêu dùng (C) với thu nhập khả 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dụng (disposable income: YD) để chỉ ra tác động của C đến AD.

Thu nhập khả dụng (YD) là tổng thu nhập có thể chi tiêu được xác định bằng tổng thu nhập (Y) trừ đi thuế (T): YD = Y-T. Khi đó, hàm số tiêu dùng C được diễn tả qua công thức: C = a + mpcYD, trong đó a là chi tiêu tự định của người tiêu dùng. Tại điểm cân bằng thị trường cạnh tranh, tổng cung bằng tổng cầu. Trong điều kiện thị trường cạnh tranh hoàn hảo, tổng cầu (AD) chính là tổng chi tiêu xã hội và bằng tổng cung là tổng thu nhập xã hội, nên tại điểm cân bằng của thị trường ta có Y = AD.

Từ đó, suy ra Y = AD0 + mpcY. Biến đổi phương trình này ta được: ⎛ 1 ⎞ ⎛ 1 ⎞ Υ = ⎜⎜ ⎟⎟ xAD 0. Trong đó, ⎜⎜ ⎟⎟ gọi là số nhân chi tiêu ⎝ 1 − mpc ⎠ ⎝ 1 − mpc ⎠ Số nhân chi tiêu là số được nhân với mức thay đổi trong chi tiêu tự định để xác định mức thay đổi trong tổng chi tiêu cân bằng và GDP thực cân bằng. Nếu trong một nền kinh tế chúng ta giả thiết giá cả, lãi suất và tỷ giá hối đoái không đổi – tức là giả thiết rằng mặc dầu có một mức gia tăng nào đó của chi tiêu tự định cũng sẽ không có một ảnh hưởng nào đối với giá cả, lãi suất và tỷ giá hối đoái.

⎛ 1 ⎞ Với k là số nhân chi tiêu và k = ⎜⎜ ⎟⎟. Vì 0 < mpc < 1 => 1- mpc < 1 nên ⎝ 1 − mpc ⎠ k > 1. Như vậy khuynh hướng chi tiêu biên càng lớn thì số nhân chi tiêu càng lớn. Nếu mpc = 0, điều này có nghĩa là không có chi tiêu ứng dụ, trong trường hợp này số nhân sẽ bằng 1.

Một sự thay đổi trong chi tiêu tự định sẽ làm thay đổi trong GDP thực và nếu không có sự thay đổi trong chi tiêu ứng dụng thì quá trình này sẽ chấm dứt. Sự gia tăng hay giảm bớt luồng thu nhập của nền kinh tế chính là sự thay đổi trong chi tiêu tự định, chủ yếu là do sự thay đổi trong đầu tư và xuất khẩu. Sự gia tăng hay giảm bớt này gây ra sự dao động lớn trong GDP thực do tác động của số nhân. Tuy nhiên những dao động lớn này trong GDP thực không phải chỉ do sự thay đổi được khuyếch đại lên từ đầu tư và xuất khẩu mà còn từ số mua hàng hóa và dịch vụ của chính phủ.

Chính vì điều này chính phủ đã lợi dụng số nhân để giảm bớt sự dao động của tổng chi tiêu, ổn định hóa nền kinh tế. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2Chính sách tài khóa và tổng cầu xã hội Để hiểu chính sách tài khóa tác động đến sự thay đổi tổng cầu, chúng ta có thể phân tích tổng cầu thành các thành tố : ⎛ ΔC(+ ) ⎞ ⎜ ⎟ 1 ⎜ ΔI(+) ⎟ ΔΥ = ΔΑD 0 = x⎜ 1 − mpc ΔG (+) ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ Δ(X − M )(+) ⎟ ⎝ ⎠ Từ phương trình trên ta thấy, bất kỳ chính sách nào tác động đến bốn nhân tố cấu thành chi tiêu AD0 đều có thể đạt được kết quả như chính sách tài khóa. Riêng đối với chính sách tài khóa, (i) Chính phủ có thể làm thay đổi tổng cầu theo chính sách thắt chặt hay mở rộng. Một sự mở rộng tài khóa làm gia tăng tổng cầu thông qua một trong hai kênh.

Thứ nhất, nếu như Chính phủ gia tăng mua hàng hóa nhưng vẫn không thay đổi chính sách thuế sẽ làm gia tăng tổng cầu trực tiếp. Thứ hai, nếu Chính phủ cắt giảm thuế hoặc gia tăng các khoản chuyển giao ( trợ cấp) sẽ làm gia tăng thu nhập khả dụng của công chúng, kéo theo họ sẽ chi tiêu nhiều hơn. Đến lượt, điều này làm gia tăng tổng cầu, tạo điểm cân bằng mới tương ứng với mức sản lượng đầu ra gia tăng. (ii) Chính sách tài khóa cũng làm thay đổi thành phần của tổng cầu.

Xét trường hợp Chính phủ chấp nhận bội chi ngân sách và phát hành trái phiếu để bù đắp bội chi. Trong trường hợp này Chính phủ cạnh tranh với khu vực tư trong vay vốn, kéo theo làm gia tăng lãi suất thị trường và gây ra hiện tượng chèn lấn đầu tư tư nhân. Chính sách tài khóa mở rộng làm giảm một phần sản lượng do khu vực tư tạo ra. Vì thế, thách thức đặt ra với chính sách tài khóa mở rộng là chính phủ phải thiết lập chính sách đầu tư hiệu quả để thu hút trở lại của khu vực đầu tư tư nhân.

(iii) Trong nền kinh tế mở, chính sách tài khóa cũng tác động đến tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Trong trường hợp chính sách tài khóa mở rộng sự vay vốn của chính phủ sẽ làm gia tăng lãi suất trên thị trường trong nước. Khi đó, các nhà đầu tư trên thị trường quốc tế sẽ gia tăng chuyển vốn ngoại tệ vào đầu tư trong nước nhằm thu lợi lớn từ cơ hội lãi suất tăng cao. Điều này dẫn đến ngoại tệ trở nên 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giảm giá so với đồng nội tệ; hậu quả là hàng hóa nhập khẩu trở nên rẻ hơn và hàng hóa xuất khẩu trở nên cao hơn ở nước ngoài, làm gia tăng thâm hụt cán cân thương mại.

Thông qua sự phân tích trên có thể tóm tắt tác động của chính sách tài khóa đến các yếu tố của cầu như sau: Bảng 1.1: Tóm tắt chính sách quản lý Cầu của Chính phủ Chính sách tài khóa mở rộng Thay đổi các yếu tố của cầu - Chính sách tiêu dùng C↑ - Chính sách đầu tư I↑ - Chính sách tài khóa G↑; T↓ hoặc bội chi ↑ - Chính sách ngoại thương X↑; M↓ hoặc bội chi ↓ Chính sách tài khóa thắt chặt Thay đổi các yếu tố của cầu - Chính sách tiêu dùng C↓ - Chính sách đầu tư I↓ - Chính sách tài khóa T↑;G↓ hoặc bội chi ↓ - Chính sách ngoại thương M↑; X↓ hoặc bội chi ↑ 1. Chính sách tài khóa – công cụ quản lý vĩ mô Với sự tác động đến tổng cầu và các thành phần của nó, chính sách tài khóa trở thành công cụ quản lý kinh tế vĩ mô. Sự ảnh hưởng trước hết của chính sách tài khóa mở rộng là làm gia tăng nhu cầu hàng hóa và dịch vụ.