Chương 1: Một số vấn đề lý luận về mối quan hệ giữa CQCSĐT và VKSND trong khởi tố, điều tra các vụ án vi phạm quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ. Chương 2: Quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành và thực tiễn mối quan hệ giữa CQCSĐT và VKSND trong việc khởi tố, điều tra vụ án vi phạm các quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Chương 3: Yêu cầu và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả mối quan hệ giữa CQCSĐT và VKSND trong khởi tố, điều tra các vụ vi phạm các quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA VÀ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƢƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1.
Khái niệm mối quan hệ giữa CQCSĐT và VKSND trong khởi tố, điều tra các vụ án vi phạm quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ. Theo “Từ điển tiếng Việt” của Viện Ngôn ngữ học - Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2002 do tác giả Hoàng Phê chủ biên thì: “Quan hệ là sự gắn liền về mặt nào đó giữa hai hay nhiều sự vật khác nhau, khiến sự vật này có biến đổi, thì có thể tác động đến sự vật kia” [6]. Theo “Từ điển bách khoa toàn thƣ Việt Nam” trên trang website http://www.vn thì: Quan hệ là phạm trù triết học nói lên sự phụ thuộc lẫn nhau của các yếu tố trong một hệ thống nhất định, một trong những hình thức của sự thống nhất của các đối tƣợng, các thuộc tính của chúng. Quan hệ mang tính chất khách quan và phổ biến.
Phạm trù quan hệ liên hệ chặt chẽ với khái niệm quy luật, thể hiện mối liên hệ bản chất của các sự vật, quy luật phát sinh và phát triển của chúng thông qua quan hệ của chúng với các sự vật khác. Khi vạch ra mối quan hệ giữa hai hoặc nhiều đối tƣợng, nhận thức khoa học dựa vào đặc tính khách quan của các đối tƣợng đó và vào thông số khách quan của đặc tính từng đối tƣợng. Nghiên cứu và phân loại những 11 vấn đề quan hệ là đối tƣợng của logic quan hệ - một bộ phận của logic hình thức hiện đại [48]. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo Từ điển tiếng Việt năm 2006, NXB Đà Nẵng thì “mối quan hệ nghĩa là sự gắn liền chặt chẽ, có tác động qua lại lẫn nhau về mặt nào đó giữa hai hay nhiều sự vật với nhau ” [13].
Từ đó có thể hiểu mối quan hệ giữa hai hay nhiều sự vật, hiện tƣợng thể hiện ở sự tác động lẫn nhau, ảnh hƣởng lẫn nhau trong sự tồn tại và phát triển. Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến đã khẳng định rằng các sự vật hiện tƣợng tồn tại trong thế giới khách quan không thể tồn tại độc lập mà luôn là một thể thống nhất, có sự tác động qua lại lẫn nhau. Vì vậy, không thể hiểu đƣợc bất kỳ sự vật, hiện tƣợng nếu không đặt chúng trong mối quan hệ chặt chẽ với các sự vật hiện tƣợng khác. Nói cách khác, các sự vật, hiện tƣợng trong thế giới khách quan đều có mối quan hệ với nhau.
Mối quan hệ này phản ảnh tính toàn diện và tính phát triển, quan hệ qua lại tác động qua lại lẫn nhau phản ảnh sự vận động và phát triển liên tục trong không gian và thời gian. Xuất phát từ nguyên lý trên, trong cách thức tổ chức bộ máy nhà nƣớc, để đảm bảo sự vận hành và hoạt động có hiệu quả của toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nƣớc thì mỗi cơ quan tuy đƣợc quy định chức năng, nhiệm vụ riêng song không thể không có mối quan hệ với các cơ quan khác trong quá trình hoạt động. Do đó, theo quy định của BLTTHS hoạt động TTHS là một quá trình nhiều giai đoạn kế tiếp nhau nhƣ: khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Mỗi giai đoạn đều gắn liền với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan tiến hành tố tụng nhất định.
Và trong từng giai đoạn, mối quan hệ giữa các cơ quan có đặc điểm, cách thức biểu hiện khác nhau. CQĐT (bao hàm CQCSĐT) và VKS (bao hàm VKSND) theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự là các cơ quan tiến hành tố tụng, có trách nhiệm thay mặt Nhà nƣớc chứng minh tội phạm và ngƣời phạm tội khi phát hiện có tội phạm xảy ra trong thực tế đời sống xã hội. CQĐT là một chủ thể của TTHS có thẩm quyền nhân dân Nhà nƣớc 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com (Công quyền) thực hiện hoạt động bảo vệ pháp luật bằng việc tham gia vào quá trình điều tra vụ án hình sự để xác định sự thật khách quan của vụ án và vấn đề trách nhiệm hình sự của ngƣời phạm tội, đồng thời có các quyền hạn và nghĩa vụ nhất định do luật TTHS quy định căn cứ vào giai đoạn khởi tố điều tra tƣơng ứng với hoạt động của mình khi giải quyết vụ án hình sự nhằm góp phần làm cho hoạt động của hệ thống tƣ pháp hình sự đạt hiệu quả cao [6, tr. Cũng nhƣ CQĐT, VKS là một chủ thể của TTHS có thẩm quyền nhân danh Nhà nƣớc (Công quyền) thực hiện hoạt động bảo vệ pháp luật bằng việc tham gia vào quá trình điều tra – truy tố để xác định sự thật khách quan của vụ án và vấn đề trách nhiệm hình sự của ngƣời phạm tội, đồng thời có các quyền hạn và nghĩa vụ nhất định do luật TTHS quy định căn cứ vào giai đoạn điều tra – truy tố tƣơng ứng với hoạt động của mình khi giải quyết vụ án hình sự nhằm góp phần làm cho hoạt động của hệ thống tƣ pháp hình sự đạt hiệu quả cao trong công cuộc đấu tranh chống tội phạm [6, tr.
Quá trình chứng minh giải quyết vụ án hình sự là một quá trình tố tụng bao gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau từ khởi tố - điều tra đến truy tố, xét xử và thi hành án. Mỗi giai đoạn tố tụng là các bƣớc giải quyết tƣơng ứng và gắn liền với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn nhất định của mỗi cơ quan tiến hành tố tụng hình sự. CQĐT và VKS mặc dù là hai cơ quan độc lập trong phạm vi chức năng và nhiệm vụ của mình. Nhƣng với yêu cầu đặt ra là một mặt phải cƣơng quyết xử lý nghiêm minh tội phạm và ngƣời phạm tội, một mặt là phải đảm bảo tính khách quan, toàn diện và đúng pháp luật trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng thì trong quá trình khởi tố - điều tra các vụ án hình sự đã làm phát sinh mối quan hệ tố tụng hình sự giữa CQĐT và VKS.
Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn tố tụng hình sự đầu tiên của quá trình TTHS, có nhiệm vụ xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc không khởi tố vụ án hình sự nhằm làm cơ sở 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho các hoạt động tố tụng tiếp theo của quá trình giải quyết vụ án [7, tr. Trong khi đó, điều tra vụ án hình sự là giai đoạn tố tụng hình sự thứ hai của quá trình TTHS, trong đó CQĐT và các cơ quan khác đƣợc giao một số hoạt động điều tra đƣợc sử dụng các biện pháp do luật TTHS quy định để thu thập chứng cứ chứng minh tội phạm, ngƣời phạm tội và những vấn đề khác có liên quan đến vụ án làm cơ sở cho việc xét xử của Tòa án [7, tr. Trong cả hai giai đoạn tố tụng, đều có sự tham gia của CQĐT và VKS, trong đó CQĐT có nhiệm vụ tiến hành các hoạt động điều tra còn VKS thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động điều tra để đạt đƣợc mục đích chung của TTHS là phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan ngƣời vô tội. Vì vậy, pháp luật tố tụng hình sự quy định cả hai cơ quan phải có mối quan hệ chặt chẽ trong quá trình giải quyết vụ án.
Mối quan hệ giữa CQĐT và VKS vừa thể hiện mối quan hệ biện chứng, vừa thể hiện những nét riêng biệt của TTHS, đó là mối quan hệ đa dạng, phong phú thể hiện ở tất cả các hành vi tố tụng của những ngƣời tiến hành tố tụng của hai cơ quan trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nói riêng. Tính riêng biệt của mối quan hệ này đƣợc thể hiện ở hai mặt của một vấn đề, đó là quan hệ phối hợp và quan hệ chế ƣớc. Hai mặt này vừa đan xen với nhau, bổ sung cho nhau nhƣng lại không loại trừ, hạn chế lẫn nhau và cùng có chung một mục đích là giải quyết đúng đắn, chính xác, đúng pháp luật. Quan hệ phối hợp giữa CQĐT và VKS chính là quan hệ giữa các chủ thể tiến hành tố tụng khi tham gia vào mối quan hệ cùng hoạt động trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình theo qui định của pháp luật để hỗ trợ nhau trong giải quyết một công việc cụ thể trong quá trình khởi tố, điều tra vụ án.
Đó chính là sự liên kết giữa hai cơ quan tiến hành tố tụng khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình nhằm mục đích phát hiện, khởi tố, điều tra và xử lý tội phạm theo đúng quy định của pháp luật. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Quan hệ chế ƣớc CQĐT và VKS trong quá trình điều tra các vụ án hình sự đƣợc hiểu là sự hạn chế lẫn nhau giữa các chủ thể tiến hành tố tụng trong những điều kiện nhất định qui định bởi pháp luật nhằm đảm bảo tính khách quan, chính xác trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, đảm bảo tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tránh oan sai, bỏ lọt tội phạm, ngƣời phạm tội. Quá trình giải quyết vụ án hình sự nói chung và giải quyết vụ án về trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ nói riêng, đã làm nảy sinh các mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, mối quan hệ trong nội bộ các cơ quan tiến hành tố tụng; mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với những ngƣời tham gia tố tụng và các cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ tham gia vào việc giải quyết vụ án hình sự.