Chương 1: Cơ sở khoa học về mở rộng hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng mở rộng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng TMCP Á Châu - Chi nhánh Thái Nguyên Chương 3: Giải pháp mở rộng hoạt động kinh doanh ngoại tệ đối với Ngân hàng TMCP Á Châu - Chi nhánh Thái Nguyên. 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGOẠI TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thƣơng mại “Kinh doanh ngoại tệ là việc mua, bán các loại ngoại tệ khác nhau nhằm đảm bảo cân đối các nhu cầu về ngoại tệ ngân hàng và tìm cách thu lợi nhuận trực tiếp thông qua chênh lệch về tỷ giá và lãi suất giữa các đồng tiền khác nhau.
Vai trò của kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thƣơng mại 1. Đối với ngân hàng a. Góp phần tích cực vào việc đa dạng hoá loại hình nghiệp vụ Hoạt động kinh doanh ngoại tệ góp phần tích cực vào việc đa dạng hoá loại hình nghiệp vụ của ngân hàng thông qua phát triển các nghiệp vụ kinh doanh khác như tín dụng, ảo lãnh, thanh toán quốc tế. Chẳng hạn khi khách hàng vay ngoại tệ, đến hạn trả nợ vay khách hàng không có ngoại tệ để trả nợ thì có thể mua nguồn ngoại tệ này từ ngân hàng thương mại.
Đảm bảo chắc chắn việc thực hiện thanh toán Hoạt động kinh doanh ngoại tệ đảm bảo chắc chắn việc thực hiện thanh toán cho các khách hàng của ngân hàng giữa các nước thực hiện trôi chảy, thoả mãn tối đa các nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, tăng quy mô của ngân hàng thông qua việc thúc đẩy mạnh hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu, thu hút thêm được nhiều hơn khách hàng đến với ngân hàng. 1 Phùng Thị Lan Hương (2012), Phát triển kinh doanh ngoại tệ trên thị trường quốc tế của các ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án tiến sĩ kinh tế, trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Gia tăng thu nhập Hoạt động kinh doanh ngoại tệ gia tăng thu nhập cho ngân hàng: Thông qua các nghiệp vụ mua bán trên thị trường hối đoái, NHTM có thể tiến hành kinh doanh thu lợi nhuận cho chính mình qua chênh lệch giá mua vào và bán ra hoặc thu phí thông qua cung cấp các công cụ bảo hiểm rủi ro tỷ giá như hoán đổi, quyền chọn. Từ đó, NHTM tăng cường sức mạnh, khả năng phòng chống rủi ro, củng cố uy tín, thương hiệu và khả năng cạnh tranh của mình.
Đối với khách hàng a. Đáp ứng nhu cầu về ngoại tệ Hoạt động kinh doanh ngoại tệ đã giúp đáp ứng nhu cầu về ngoại tệ của các doanh nghiệp và cá nhân để phục vụ các mục đích kinh doanh và đời sống sinh hoạt được thông suốt. Thông qua vai trò trung gian mua bán các loại ngoại tệ trên thị trường trong và ngoài nước, NHTM đã cung ứng lượng ngoại tệ cần thiết cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh để họ thực hiện nhu cầu thanh toán chi trả cho phía nước ngoài, đáp ứng cho các cá nhân trong nền kinh tế lượng ngoại tệ mà họ dùng để thanh toán, đi lại hoặc phục vụ cho những mục đích nhất định. Phòng ngừa và phân tán rủi ro Hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các NHTM đã góp phần trong việc phòng ngừa và phân tán rủi ro cho các doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp.
Thật vậy, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu ngày càng nhiều do đó họ luôn cần ngoại tệ để thanh toán khi nhập khẩu hàng hóa đồng thời họ cũng là một chủ thể cung cấp nguồn ngoại tệ cho các NHTM. Tuy nhiên trong quá trình sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp khó có thể tính toán chính xác được loại ngoại tệ và số lượng ngoại tệ nhất định cần thiết phục vụ cho thanh toán chi trả trong tương lai, hơn nữa họ cũng không thể lường trước được diễn biến về tỷ giá, như vậy họ rất dễ gặp phải rủi ro tỷ giá phát sinh trong suốt chu kì sản xuất kinh doanh. Để giúp các doanh nghiệp khắc phục được các vấn đề này, NHTM như là trung gian tài chính sử dụng các nghiệp vụ của mình như Swap, Forward, Option … một mặt để phòng tránh các loại rủi ro cho các 5 doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh, mặt khác cũng nhằm thu thêm lợi nhuận cho chính bản thân ngân hàng. Đối với nền kinh tế a.
Thúc đẩy sự phát triển của thị trường ngoại hối Hoạt động kinh doanh ngoại tệ thúc đẩy sự phát triển của thị trường ngoại hối, góp phần đắc lực vào việc thực thi chính sách tiền tệ của NHTW bởi vì chính nhờ các nghiệp vụ mua bán ngoại tệ của NHTM mà NHTW có thể thực hiện được việc cân đối ngoại tệ cho nền kinh tế, điều tiết dự trữ ngoại tệ quốc gia và do đó góp phần bình ổn tỷ giá, lãi suất và giá cả trong toàn bộ nền kinh tế. Giúp nền kinh tế hội nhập hiệu quả Hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các NHTM thông qua cung cấp ngoại tệ cho hoạt động thanh toán quốc tế của các doanh nghiệp tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế phát triển. Đặc biệt đối với một nước đang trên đường hội nhập quốc tế như Việt Nam, hoạt động kinh doanh ngoại tệ góp phần thúc đẩy, mở rộng mối quan hệ kinh tế nội địa với kinh tế thế giới bên ngoài, dần khẳng định và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Các hình thức kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thƣơng mại Các hoạt động của NHTM luôn hướng tới mục tiêu lợi nhuận và hạn chế các rủi ro có thể xảy ra.
Do đó đối với hoạt động kinh doanh ngoại tệ cũng như vậy, ngân hàng luôn tìm cách thu được các khoản lợi nhuận, nếu thu được lợi nhuận mà không cần bỏ vốn thì càng tốt. Trên cơ sở phân tích và nghiên cứu hoạt động của thị trường ngoại tệ Việt Nam và thị trường hoạt động kinh doanh ngoại tệ trên thế giới có mối quan hệ mật thiết với nhau và có từ đó các NHTM có thể tiến hành các hoạt động kinh doanh ngoại tệ của mình nhằm thu lợi. Có hai hình thức kinh doanh ngoại tệ mà hiện nay các NHTM đang áp dụng là kinh doanh chênh lệch tỷ giá (Arbitrage) và hoạt động đầu cơ (Speculation). Kinh doanh chênh lệch tỷ giá Kinh doanh chênh lệch giá là việc NHTM tiến hành các hoạt động mua, bán kiếm lời dựa vào sự yết giá không thống nhất giữa các thị trường mà không phải bỏ 6 vốn và cũng không bị rủi ro hối đoái.
Điều đó có nghĩa là NHTM sẽ tìm hiểu các thông tin liên quan đến việc yết giá bao gồm: Tỷ giá, lãi suất giữa các thị trường khác nhau từ đó tìm kiếm cơ hội giao dịch mua bán để hưởng khoản tiền thu được từ chênh lệch này. Các NHTM khi muốn thực hiện nghiệp vụ Arbitrage thì cần có số vốn lớn và có quan hệ đại ký rộng khắp với nhiều thị trường. Việc thu thập và xử lý thông tin phải được thực hiện nhanh chóng, chính xác. Các NHTM có thể lựa chọn kinh doanh Arbitrage theo một trong ba loại hình sau: a.
Kinh doanh chênh lệch trên cùng địa phương Là nghiệp vụ kinh doanh tiền tệ dựa trên sự khác biệt về tỷ giá giữa hai đồng tiền ở hai chủ thể mua bán khác nhau. Các NHTM bằng cách cùng lúc mua ở nơi bán giá thấp và bán ở nơi mua với giá cao giúp các NHTM thu được lợi nhuận từ sự chênh lệch về tỷ giá. Chẳng hạn có thông số về tỷ giá USD/VND trên thị trường 1: 21.100, thị trường 2: 21. Với các thông tin như trên, với tư cách của một nhà kinh doanh thì NHTM sẽ thực hiện các bước sau đây để kiếm lời: Bước 1: Mua USD tại thị trường 1 với tỷ giá 1 USD= 21.100 VND Bước 2: Bán USD tại thị trường 2 với tỷ giá 1 USD = 21.110 VND Vậy chúng ta thấy rằng với hoạt động kinh doanh như trên thì NHTM sẽ không phải bỏ vốn và cũng không chịu rủi ro, mà vẫn thu được tiền lãi, cụ thể số tiền lãi mà ngân hàng thu được trong trường hợp này là 10 VND.
Kinh doanh chênh lệch 3 bên Là nghiệp vụ kinh doanh tiền tệ dựa trên sự chênh lệch tỷ giá liên quan đến 3 loại tiền tệ ở 3 thị trường khác nhau. Để tìm ra cơ hội kinh doanh thì phải tính tỷ giá chéo. Các NHTM tiến hành chuyển đổi bắt đầu từ một đồng tiền, qua các đồng tiền khác nhau trên các thị trường và cuối cùng quay trở về đồng tiền đầu tiên. Chẳng hạn có các thông số về tỷ giá cặp đồng tiền GBP/USD, EUR/USD, EUR/GBP trên các thi trường London, Frankfurt, NHTM tại Tokyo lần lượt là 1,6770 – 1,6780; 1,1210- 1,1230; 0,6680- 0,6690.
Với các thông tin như trên, các 7 NHTM với tư cách là một nhà kinh doanh sẽ tiến hành các bước như sau đây để tạo thu nhập: Bước 1: Xác định tỷ giá EUR/GBP tại các thị trường London/Frankfurt thông qua phương pháp tính tỷ giá chéo. Và: EUR/GBP = 0,6681 – 0,6696. Bước 2: Mua vào 1 EUR tại NHTM Tokyo với tỷ giá: 1 EUR= 0,6680 GBP Bước 3: Bán 1 EUR tại thị trường London/Frankfurt với tỷ giá: 1 EUR = 0,6681GBP Cũng giống như arbitrage cùng địa phương, với nghiệp vụ này NHTM cũng không phải bỏ vốn và không chịu rủi ro. Số tiền lãi mà ngân hàng thương mại nhận được là 0,0001 GBP.
Kinh doanh bù đắp lãi suất Là nghiệp vụ kinh doanh tiền tệ mà các NHTM tận dụng sự không nhất quán trong việc yết lãi suất để kiếm lãi. Và với nghiệp vụ này thì NHTM cũng không phải bỏ vốn và chịu rủi ro. Thông thường để kiếm lời với nghiệp vụ này thì NHTM sử dụng công thức quy đổi lãi suất sang lãi suất tương đương với trường hợp lựa chọn đồng tiền đầu tư và lựa chọn đồng tiền đi vay. Nếu NHTM đứng trên phương diện của một nhà đầu tư thì đồng tiền để NHTM lựa chọn để đầu tư là đồng tiền có mức lãi suất kỳ vọng cao nhất.
Muốn vậy, NHTM sẽ phải lấy lãi suất của một đơn vị tiền tệ làm chuẩn và qui đổi lãi suất của đơn vị tiền tệ khác theo lãi suất tương đương của đồng tiền này. Trường hợp 1: Lấy lãi suất của đồng tiền định giá làm lãi suất chuẩn.