LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, cùng với xu hướng hội nhập kinh tế thế giới, thương mại quốc tế ngày càng có điều kiện phát triển trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia về số lượng, chất lượng và cách thức thực hiện. Trong nền kinh tế mỗi nước, hoạt động kinh tế đối ngoại giữ vai trò cực kì quan trọng.Đây chính là cầu nối của từng quốc gia với các nước khác trên thế giới. Là một nước đang phát triển, Việt Nam đang xích lại gần thế giới thông qua chiếc cầu nối thương mại quốc tế.
Phát triển hoạt động kinh tế đối ngoại giúp cho Việt Nam sử dụng có hiệu quả hơn nguồn nhân lực, tài nguyên, nguồn vốn trong nước và tạo được vị trí thích hợp trong dây chuyền hợp tác và phân công lao động quốc tế. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên khả năng tài chính và nghiệp vụ kinh doanh còn hạn chế. Do đó, nhu cầu được cung cấp vốn, các sản phẩm, dịch vụ tiện ích của các ngân hàng thương mại đối với các doanh nghiệp này ngày càng tăng.Hoạt động của Ngân hàng hiện nay không chỉ có các nghiệp vụ truyền thống là huy động vốn và cho vay mà đã có chủ trương mở rộng và phát triển thêm lĩnh vực dịch vụ ngân hàng trong đó có hoạt động ngân hàng quốc tế.Cụ thể là: kinh doanh ngoại tệ và hoạt động Ngân hàng quốc tế (“NHQT”). Hoạt động NHQT tại Ngân hàng ngày nay đóng một vai trò quan trọng trong mục đích nhằm làm tăng thu nhập cho ngân hàng và mở rộng phạm vi hoạt động, không chỉ bó hẹp trong phạm vi quốc gia.
VKhách hàng tham gia trên phương diện Hoạt động NHQT thì sẽ được đảm bảo về quyền lợi và giá trị trên hợp đồng của các bên tham gia giao dịch xuất nhập khẩu. Khi quan hệ quốc tế ngày càng được mở rộng thì hoạt động NHQT của Việt Nam phải được hoàn thiện và phát triển để đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng đa dạng và mở rộng trên phạm vi quốc tế, đặc biệt là hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu. Cùng với xu hướng chung đó, Ngân 1 hàng Ngoại thương Việt Nam cũng đã từng bước có sự đổi mới và mở rộng trong hoạt động ngân hàng quốc tế. Hiện nay, tại mỗi Ngân hàng đều có những hoạt động NHQT tương tự nhau nhưng việc thực hiện có thể rất khác nhau.
Do vậy, với mục đích tìm hiểu về hoạt động NHQT tại Ngân hàng hiện đã được thực hiện như thế nào, kết quả hoạt động qua các năm ra sao, đạt được và chưa đạt được những gì để đưa ra các biện pháp khắc phục cũng như phòng ngừa những rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động thanh toán. Chính vì thế, đề tài “Mở rộng hoạt động ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam giai đoạn 2010- 2020” nhằm tổng hợp, nghiên cứu và đưa ra giải pháp về hoạt động NHQT tại các ngân hàng nói chung và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam nói riêng. Tình hình nghiên cứu “Hoạt động Ngân hàng quốc tế của Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau.Có thể kể đến một số đề tài như: “Hoàn thiện hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sở giao dịch ngân hàng ngoại thương Việt Nam”;“Phân tích hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tế và giải pháp mở rộng hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Tỉnh Sóc Trăng”… Tuy nhiên, các đề tài này chủ yếu nghiên cứu về “Đặc thù nghiệp vụ cụ thể của hoạt động NHQT” tại một số ngân hàng TMCP Việt Nam dưới góc độ, khía cạnh nhất định hay trong các thời kỳ, giai đoạn trước đây mà ít đề cập đến những loại hình nghiệp vụ ngày càng đa dạng và phổ biến của hoạt động NHQT cũng như biện pháp khả thi nhằm nâng cao quản trị hoạt động NHQT.Nâng cao quản trị hoạt động cụ thể hơn là nâng cao chất lượng và mở rộng phạm vi hoạt động không chỉ ở phạm vi quốc gia mà phải phát triển ra 2 quốc tế,nhất là trong giai đoạn rào cản thương mại bị phá vỡ và thị trường tài chính ngày càng tự do. Đã có nhiều bài viết, đề tài, luận văn nghiên cứu nâng cao hiệu quả hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tế của các NHTM tại Việt Nam.
Có thể kể ra đây một đề tài:“Giải pháp phát triển hoạt đông Hoạt động thanh toánquốc tế của Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam” của Th.s Nguyễn Ngọc Lê Ca, năm 2011, trường Đại học Ngoại thương. Kết quả nghiên cứu: Tác giả đã khái quát về hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tếtại ngân hàng thương mại. Đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp phát triển hoạt động Hoạt động Ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam như là: phát triển kênh phân phối, phát triển sản phẩm tín dụng đa dạng, cải tiến quy trình, chính sách tín dụng. Tuy nhiên, luận văn đề cập đến việc nghiên cứu đến một nghiệp vụ cụ thể trong hoạt động NHQT tại thời điểm 4 năm trước.
Vì vậy, có thể khẳng định đây là đề tài nghiên cứu một cách có hệ thống và tương đối đầy đủ về thực trạng, xu hướng và giải pháp nhằm thực hiện thành công và hiệu quả việc nâng cao chất lượng củahoạt động NHQT đối với Vietcombank nói riêng và hệ thống ngân hàng Việt Nam nói chung trong bối cảnh hiện nay. Mụcđích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích Mục đích của luận văn là nghiên cứu và luận giải để làm rõ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của ngân hàng, đồng thời đưa ra một số giải phápđể mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. Để đạt được mục tiêu đó, luận văn 3 có nhiệm vụ : - Làm rõ nội dung của mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế và việc mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế là đòi hỏi tất yếu để tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại.
- Đánh giá đúng mực thực trạng mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trong thời gian qua. Những kết quả đạt được cũng như những hạn chế và nguyên nhân - Trên cơ sở đó, đề ra những giải pháp thiết thực nhằm đẩy mạnh việc mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trong những năm tới. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hoạt động NHQT của NHTM. Đưa ra cơ sở lý luận chung về năng lực cạnh tranh và cơ sở lý luận chung về mở rộng hoạt động NHTM.
Đồng thời, đưa ra các tiêu chí đánh giá và các chuẩn mực quốc tế đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM trong hoạt động NHQT. Thực trạng hoạt động NHTQ của NHTM Việt Nam nói chung và ngân hàng Vietombank nói riêng, năng lực cạnh tranh của hệ thống sản phẩm và dịch vụ của ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện nay và xu hướng phát triển trong thời gian tới. Đánh giá năng lực theo cách đánh giá thực trạng nêu trên nhằm đánh giá một cách toàn diện và hệ thống năng lực cạnh tranh của các NHTM tại Việt Nam hiện nay. Đồng thời, phân tích năng lực cạnh tranh trong hoạt động NHQT trên thế giới nhằm rút ra bài học cho hoạt động tại các NHTM ở Việt Nam.
- Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm mở rộng hoạt động NHQT của các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay một cách có hiệu quả và bền vững 4 + Từ đó, đưa ra các giải pháp đồng bộ, có lộ trình thực hiện một cách hiệu quả và bền vững nhằm nâng cao hiệu quả đối với hoạt động NHQT của Vietcombank. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề về nghiệp vụ ngân hàng quốc tế của Vietcombank bao gồm thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại hối, tín dụng ngân hàng quốc tế, tài trợ ngoại thương và về hội nhập kinh tế quốc tế. Trong mối quan hệ này, đối tượng nghiên cứu chính và trọng tâm là nghiệp vụ ngân hàng quốc tế, còn hội nhập KTQT là xu thế khách quan với những yêu cầu có tác động nhất định đến việc phát triển nghiệp vụ ngân hàng quốc tế.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của luận văn là nghiệp vụ ngân hàng quốc tế tại Vietcombank trọng tâm vào 3 mảng chính của NHQT: Thanh toán quốc tế, tín dụng quốc tế và kinh doanh ngoại tệ. Ngoài ra những nội dung khác của hoạt động ngân hàng quốc tế sẽ được trình bày ngắn gọn hơn. Nội dung chính sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng hoạt động giai đoạn 2010- 2015 và đưa ra dự báo, giải pháp cho giai đoạn 2015-2020. Dự kiến những đóng góp của luận văn Việc nghiên cứu hoạt động NHQT đối với Vietcombank là cơ sở để đưa ra các giải pháp thực tế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động và kết quả kinh doanh của ngân hàng trong giai đoạn hiện nay và định hướng đến năm 2020.Các giải pháp hữu ích của luận văn nhằm tăng trưởng hoạt động NHQT là cơ sở đề xuất áp dụng vào các ngân hàng có mô hình hoạt động tương tự Vietcombank cùng nghiên cứu chuyên sâu với đặc thù từng ngân hàng 5 TMCP.
Bố cục luận văn Tên đề tài: “Mở rộng hoạt động ngân hàng quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam” Nội dung chính của luận văn bao gồm 04 chương: Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG QUỐC TẾ Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chƣơng 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2010 - 2015 Chƣơng 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2015 - 2020 6 CHƢƠNG1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG QUỐC TẾ 1. Tổng quan về hoạt động ngân hàng quốc tế 1.