Xây dựng mô hình truyền thông về biến đổi khí hậu trong trường trung học cơ sở tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mô hình truyền thông về biến đổi khí hậu tại các trường trung học cơ sở ở Hà Nội, nâng cao nhận thức cộng đồng.

• Tác giả: Trần Bích Vân
• Người hướng dẫn: GS.TSKH Nguyễn Đức Ngữ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Mô Hình Truyền Thông Về Biến Đổi Khí Hậu Cho Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu ở trong nƣớc
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tác động của BĐKH đến tính dễ bị tổn thƣơng của trẻ em
• 2.2. Sự cần thiết phải truyền thông về BĐKH cho học sinh các trƣờng THCS
• 2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu
• 2.3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.1. Cơ sở thực tiễn
• 3.2. Thực trạng vấn đề truyền thông về biến đổi khí hậu trong các trƣờng THCS
• 3.3. Hoạt động ngoài giờ lên lớp trong các trƣờng THCS hiện nay
• 3.4. Xây dựng mô hình truyền thông BĐKH trong trƣờng THCS
• 3.5. Các nguyên tắc chỉ đạo về việc xây dựng mô hình truyền thông BĐKH trong trƣờng THCS
• 3.6. Những kiến thức về biến đổi khí hậu cần truyền thông trong các trƣờng THCS
• 3.7. Phƣơng thức truyền thông về BĐKH dựa trên các hoạt động ngoài giờ lên lớp trong các trƣờng THCS
• 3.8. Xây dựng mô hình truyền thông về BĐKH trong các trƣờng THCS
• 3.9. Kiểm nghiệm mô hình
• 3.9.1. Nội dung kiểm nghiệm
• 3.9.2. Kết quả kiểm nghiệm mô hình
• 3.9.3. So sánh nhận thức của học sinh trƣờng THCS Mỗ Lao và học sinh trƣờng THCS Trung Hòa trƣớc và sau kiểm nghiệm mô hình
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình truyền thông biến đổi khí hậu cho học sinh

Mô hình truyền thông về biến đổi khí hậu (BĐKH) cho học sinh là một công cụ quan trọng nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của thế hệ trẻ về các vấn đề môi trường. Việc giáo dục về BĐKH không chỉ giúp học sinh nhận thức được tác động của nó mà còn khuyến khích hành động tích cực để ứng phó với những thách thức này. Mô hình này cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc giáo dục hiện đại, phù hợp với tâm lý và nhu cầu của học sinh.

1.1. Tại sao cần truyền thông về biến đổi khí hậu cho học sinh

Truyền thông về BĐKH cho học sinh là cần thiết vì trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước những tác động của BĐKH. Việc nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguyên nhân và hậu quả của hiện tượng này, từ đó hình thành những hành vi bảo vệ môi trường ngay từ khi còn nhỏ.

1.2. Các hình thức truyền thông hiệu quả cho học sinh

Các hình thức truyền thông như hội thảo, hoạt động ngoại khóa, và các chương trình giáo dục trực tuyến có thể được áp dụng để truyền tải thông tin về BĐKH. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức mà còn tạo cơ hội cho các em thực hành và trải nghiệm thực tế.

II. Vấn đề và thách thức trong truyền thông về biến đổi khí hậu

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc truyền thông về BĐKH, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin chính xác và kịp thời về BĐKH. Ngoài ra, sự khác biệt trong nhận thức và thái độ của học sinh cũng là một rào cản lớn trong việc triển khai các chương trình truyền thông hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt thông tin và tài liệu giáo dục

Nhiều trường học vẫn chưa có đủ tài liệu và nguồn lực để triển khai các chương trình giáo dục về BĐKH. Điều này dẫn đến việc học sinh không được tiếp cận với thông tin đầy đủ và chính xác về vấn đề này.

2.2. Sự khác biệt trong nhận thức của học sinh

Nhận thức về BĐKH giữa các học sinh có thể khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, môi trường sống và nền tảng giáo dục. Việc này đòi hỏi các chương trình truyền thông phải được điều chỉnh để phù hợp với từng nhóm đối tượng.

III. Phương pháp xây dựng mô hình truyền thông hiệu quả

Để xây dựng một mô hình truyền thông hiệu quả về BĐKH cho học sinh, cần áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực và sáng tạo. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

3.1. Sử dụng công nghệ trong truyền thông

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các nền tảng học tập trực tuyến, nơi học sinh có thể tìm hiểu về BĐKH thông qua các video, bài viết và trò chơi tương tác. Điều này không chỉ giúp học sinh tiếp cận thông tin một cách dễ dàng mà còn tạo sự hứng thú trong việc học.

3.2. Tích hợp giáo dục môi trường vào chương trình học

Việc tích hợp giáo dục về BĐKH vào các môn học khác nhau sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa BĐKH và các vấn đề xã hội, kinh tế. Điều này cũng giúp nâng cao tính liên kết trong việc học tập của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình truyền thông

Mô hình truyền thông về BĐKH đã được áp dụng tại một số trường trung học cơ sở tại Hà Nội và đã đạt được những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

4.1. Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy, sau khi tham gia các chương trình truyền thông, tỷ lệ học sinh hiểu biết về BĐKH đã tăng lên đáng kể. Điều này chứng tỏ rằng các hoạt động truyền thông đã phát huy hiệu quả trong việc nâng cao nhận thức.

4.2. Hành động của học sinh sau khi được truyền thông

Nhiều học sinh đã chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như dọn dẹp khu vực xung quanh trường, tham gia các câu lạc bộ môi trường. Điều này cho thấy sự thay đổi tích cực trong hành vi của học sinh sau khi được giáo dục về BĐKH.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Mô hình truyền thông về BĐKH cho học sinh không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn khuyến khích hành động tích cực từ phía các em. Để mô hình này phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông

Cần xây dựng các chương trình truyền thông đa dạng và phong phú, phù hợp với từng đối tượng học sinh. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc giáo dục về BĐKH.

5.2. Tương lai của mô hình truyền thông về BĐKH

Mô hình truyền thông về BĐKH có thể được mở rộng ra nhiều trường học khác trên toàn quốc. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về BĐKH mà còn góp phần vào việc xây dựng một thế hệ trẻ có trách nhiệm với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển bền vững toàn cầu, với những tác động sâu rộng đến môi trường, kinh tế - xã hội và đời sống con người. Tại Việt Nam, đặc biệt là thành phố Hà Nội, tốc độ đô thị hóa nhanh và sự gia tăng dân số đã làm gia tăng áp lực lên môi trường, khiến BĐKH trở thành vấn đề cấp bách cần được ứng phó hiệu quả. Theo ước tính, khoảng 24% dân số Việt Nam là học sinh, trong đó học sinh trung học cơ sở (THCS) chiếm tỷ lệ lớn, là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trước các tác động của BĐKH do hạn chế về nhận thức và khả năng ứng phó.

Luận văn tập trung xây dựng mô hình truyền thông về BĐKH trong các trường THCS tại Hà Nội, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó cho học sinh, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 3/2013 đến tháng 3/2014, khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên và học sinh tại ba trường THCS tiêu biểu của Hà Nội. Mục tiêu cụ thể là xây dựng mô hình truyền thông hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đồng thời triển khai thí điểm và đánh giá mô hình tại trường THCS Mỗ Lao.

Việc truyền thông BĐKH trong trường học không chỉ giúp học sinh hiểu rõ nguyên nhân, hậu quả và giải pháp ứng phó mà còn góp phần hình thành hành vi thân thiện với môi trường, tạo nền tảng cho thế hệ trẻ trở thành công dân toàn cầu có trách nhiệm. Đây là một bước đi chiến lược nhằm tăng cường hiệu quả ứng phó với BĐKH tại Hà Nội và có thể nhân rộng ra các địa phương khác trong cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết truyền thông và lý thuyết biến đổi khí hậu.

1. Lý thuyết truyền thông: Truyền thông được định nghĩa là quá trình trao đổi thông tin, tư tưởng và kinh nghiệm nhằm thay đổi nhận thức và hành vi của đối tượng. Quá trình này bao gồm các yếu tố như người gửi, thông điệp, phương tiện truyền thông, người nhận, mã hóa, giải mã, phản hồi và nhiễu thông tin. Ba phương thức truyền thông được áp dụng gồm truyền thông một chiều, hai chiều và nhiều chiều, trong đó truyền thông nhiều chiều được ưu tiên để đảm bảo hiệu quả tương tác và điều chỉnh thông điệp phù hợp với đối tượng học sinh THCS.

2. Lý thuyết biến đổi khí hậu: BĐKH được hiểu là sự biến đổi trạng thái khí hậu kéo dài hàng thập kỷ hoặc lâu hơn, do các tác động tự nhiên hoặc nhân tạo, chủ yếu là do tăng nồng độ khí nhà kính như CO2, CH4, N2O. Các tác động của BĐKH bao gồm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, nước biển dâng, thay đổi lượng mưa và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, hạn hán. Trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất do ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, giáo dục, an ninh lương thực và môi trường sống.

Các khái niệm chuyên ngành như "hiệu ứng nhà kính", "ứng phó với biến đổi khí hậu", "truyền thông môi trường", "hoạt động ngoài giờ lên lớp" được làm rõ và áp dụng trong xây dựng mô hình truyền thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận tích hợp từ trên xuống và từ dưới lên, kết hợp phân tích tài liệu thứ cấp và khảo sát thực địa.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm các văn bản pháp luật, nghị quyết, quyết định của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về BĐKH và truyền thông; tài liệu lý luận về truyền thông và BĐKH; dữ liệu khảo sát thực trạng nhận thức của 150 giáo viên và 450 học sinh tại ba trường THCS ở Hà Nội; kết quả trắc nghiệm nhận thức trước và sau khi triển khai mô hình tại trường THCS Mỗ Lao.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích định tính tổng hợp tài liệu và phân tích định lượng số liệu khảo sát bằng phần mềm Excel 2010. Các biểu đồ minh họa mức độ nhận thức, nguồn thông tin và hiệu quả mô hình được xây dựng để hỗ trợ thảo luận.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ba trường THCS đại diện cho các quận trung tâm và ngoại thành Hà Nội nhằm phản ánh đa dạng đặc điểm kinh tế - xã hội và mức độ tiếp cận thông tin của học sinh và giáo viên.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong 12 tháng (03/2013 - 03/2014), gồm các giai đoạn khảo sát thực trạng, xây dựng mô hình, triển khai thí điểm, đánh giá và hoàn thiện mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ nhận thức về BĐKH của giáo viên và học sinh: Khoảng 80% giáo viên thường xuyên nghe nói về BĐKH, trong khi chỉ có 37,1% học sinh trả lời tương tự, 20,7% học sinh chưa từng nghe về BĐKH. Điều này cho thấy khoảng cách nhận thức đáng kể giữa giáo viên và học sinh.

2. Nguồn thông tin về BĐKH: Giáo viên chủ yếu tiếp nhận thông tin qua báo mạng (95,3%), truyền hình (31,3%) và báo giấy (22,7%). Học sinh nhận thông tin chủ yếu qua sách giáo khoa và bài giảng (43,8%), báo mạng (29,1%) và truyền hình (16%). Hoạt động ngoài giờ lên lớp và các hoạt động truyền thông môi trường gần như không được sử dụng làm kênh truyền thông cho học sinh.

3. Nhận thức về nguyên nhân và biểu hiện của BĐKH: 72,7% giáo viên và 58,2% học sinh nhận biết tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu là nguyên nhân chính; 86,7% giáo viên và 70% học sinh nhận thức đúng về các hiện tượng thời tiết cực đoan là biểu hiện của BĐKH. Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ không nhỏ chưa hiểu đúng hoặc nhầm lẫn các khái niệm liên quan.

4. Hiệu quả mô hình truyền thông thí điểm: Sau khi triển khai mô hình truyền thông tích hợp trong hoạt động ngoài giờ lên lớp tại trường THCS Mỗ Lao, tỷ lệ học sinh có nhận thức đúng về BĐKH tăng từ khoảng 40% lên trên 75%, vượt trội so với nhóm đối chứng tại trường THCS Trung Hòa. Mô hình đã giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguyên nhân, hậu quả và các hành động ứng phó với BĐKH.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy sự thiếu đồng đều trong nhận thức về BĐKH giữa giáo viên và học sinh, phần lớn học sinh chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin qua các kênh truyền thông chính thức trong trường học. Việc truyền thông chủ yếu qua sách giáo khoa và bài giảng chưa đủ để tạo ra sự thay đổi nhận thức và hành vi cần thiết.

Mô hình truyền thông được xây dựng dựa trên nguyên tắc tích hợp nội dung BĐKH vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp, tận dụng các hình thức sinh hoạt văn nghệ, câu lạc bộ, hoạt động thể thao và lao động công ích để truyền tải thông điệp một cách sinh động, phù hợp với tâm lý và sở thích của học sinh THCS. Kết quả kiểm nghiệm mô hình cho thấy phương pháp truyền thông nhiều chiều, có sự tương tác và phản hồi từ học sinh, giúp nâng cao hiệu quả nhận thức và khuyến khích hành vi ứng phó tích cực.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình này phù hợp với xu hướng truyền thông BĐKH dành cho học sinh tại các quốc gia phát triển, đồng thời khắc phục được hạn chế của các hình thức truyền thông một chiều, mang tính hàn lâm và thiếu sinh động. Việc áp dụng mô hình tại Hà Nội có thể làm gương cho các địa phương khác trong cả nước, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu chiến lược quốc gia về ứng phó với BĐKH.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện mức độ nhận thức trước và sau khi triển khai mô hình, tỷ lệ tiếp nhận thông tin qua các kênh truyền thông, cũng như bảng so sánh kết quả trắc nghiệm giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tích hợp nội dung BĐKH vào hoạt động ngoài giờ lên lớp: Các trường THCS cần xây dựng kế hoạch cụ thể để lồng ghép giáo dục BĐKH vào các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ môi trường, sinh hoạt văn nghệ, thể thao và lao động công ích nhằm tăng cường sự hấp dẫn và hiệu quả truyền thông. Thời gian thực hiện: ngay trong năm học tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm và tổ chuyên môn.

2. Đào tạo nâng cao năng lực giáo viên về truyền thông BĐKH: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu cho giáo viên về kiến thức BĐKH và kỹ năng truyền thông đa phương tiện, giúp họ trở thành những tuyên truyền viên hiệu quả trong trường học. Thời gian: trong vòng 6 tháng. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các tổ chức chuyên môn.

3. Phát triển tài liệu và phương tiện truyền thông phù hợp: Biên soạn tài liệu truyền thông BĐKH dành riêng cho học sinh THCS với ngôn ngữ dễ hiểu, hình ảnh sinh động, kết hợp các video, trò chơi tương tác để tăng tính hấp dẫn. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các tổ chức phi chính phủ.

4. Mở rộng mô hình truyền thông ra các địa phương khác: Dựa trên kết quả thí điểm tại Hà Nội, xây dựng kế hoạch nhân rộng mô hình truyền thông BĐKH trong các trường THCS trên toàn quốc, đặc biệt tại các vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐKH. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng các chính sách giáo dục và truyền thông về BĐKH trong trường học, giúp nâng cao hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu ở cấp địa phương và quốc gia.

2. Giáo viên và cán bộ quản lý trường THCS: Tài liệu hướng dẫn chi tiết về mô hình truyền thông tích hợp, giúp giáo viên phát triển các hoạt động ngoại khóa có nội dung BĐKH phù hợp với học sinh, nâng cao năng lực truyền thông và giáo dục môi trường.

3. Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia môi trường: Cung cấp phương pháp và mô hình truyền thông hiệu quả để phối hợp với nhà trường triển khai các chương trình giáo dục BĐKH, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành biến đổi khí hậu, giáo dục môi trường: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, xây dựng và kiểm nghiệm mô hình truyền thông trong lĩnh vực giáo dục và biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần truyền thông về biến đổi khí hậu trong trường THCS?
   Truyền thông giúp học sinh hiểu rõ nguyên nhân, hậu quả và cách ứng phó với BĐKH, từ đó hình thành nhận thức và hành vi bảo vệ môi trường, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực của BĐKH trong tương lai.

2. Mô hình truyền thông được xây dựng dựa trên những nguyên tắc nào?
   Mô hình dựa trên nguyên tắc tích hợp nội dung BĐKH vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp, sử dụng phương thức truyền thông nhiều chiều để tăng cường tương tác và phản hồi, phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức của học sinh THCS.

3. Hiệu quả của mô hình truyền thông được đánh giá như thế nào?
   Qua trắc nghiệm nhận thức trước và sau khi triển khai mô hình tại trường THCS Mỗ Lao, tỷ lệ học sinh hiểu đúng về BĐKH tăng từ khoảng 40% lên trên 75%, cho thấy mô hình có tác động tích cực rõ rệt.

4. Các kênh truyền thông nào hiệu quả nhất để tiếp cận học sinh THCS?
   Ngoài sách giáo khoa và bài giảng, hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, sinh hoạt văn nghệ và các phương tiện truyền thông đa phương tiện như video, trò chơi tương tác được đánh giá là kênh hiệu quả để truyền tải thông tin về BĐKH.

5. Làm thế nào để nhân rộng mô hình truyền thông này ra các địa phương khác?
   Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương, tổ chức đào tạo giáo viên, phát triển tài liệu phù hợp và xây dựng kế hoạch triển khai bài bản dựa trên kinh nghiệm từ mô hình thí điểm tại Hà Nội.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công mô hình truyền thông về biến đổi khí hậu tích hợp trong hoạt động ngoài giờ lên lớp tại các trường THCS, phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức của học sinh.
• Mô hình giúp nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của học sinh về BĐKH, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Kết quả kiểm nghiệm tại trường THCS Mỗ Lao cho thấy sự cải thiện rõ rệt về nhận thức của học sinh so với nhóm đối chứng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể để triển khai và nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn quốc, đồng thời nâng cao năng lực giáo viên và phát triển tài liệu truyền thông phù hợp.
• Khuyến nghị các nhà quản lý giáo dục, giáo viên, tổ chức phi chính phủ và chuyên gia môi trường tham khảo và áp dụng mô hình nhằm tăng cường công tác truyền thông BĐKH trong trường học.

Các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường cần phối hợp triển khai đào tạo, phát triển tài liệu và áp dụng mô hình truyền thông trong năm học tới để nâng cao hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu cho thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận - kiến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu; - Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu; - Chƣơng 3: Xây dựng mô hình truyền thông về BĐKH cho các trƣờng THCS tại Hà Nội 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Truyền thông về BĐKH trên thế giới hiện nay đƣợc thực hiện bởi nhiều tổ chức khác nhau và cũng có nhiều giải pháp đƣợc áp dụng để thực hiện, tuy nhiên truyền thông về BĐKH đang đƣợc thực hiện chủ yếu theo hình thức cổ động và gộp chung cho mọi đối tƣợng mà chƣa đƣợc phân tầng, phân khúc để thực hiện truyền thông với các nội dung và hình thức phù hợp[1]. Trên thực tế, với mỗi tầng lớp trong xã hội, cần xây dựng các nội dung và nhóm phƣơng pháp riêng để truyền thông về BĐKH. Trên thế giới hiện nay mới chủ yếu đƣa giáo dục về BĐKH vào nhà trƣờng, còn truyền thông BĐKH cho đối tƣợng học sinh chƣa đƣợc chú ý. Ở Việt Nam việc đƣa giáo dục về BĐKH vào nhà trƣờng cũng mới đƣợc chú ý và đang trong quá trình thử nghiệm, chƣa có hoạt động truyền thông cũng nhƣ nghiên cứu về truyền thông BĐKH dành riêng cho học sinh THCS.

Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài * Tại Canada: Chính phủ Canada đƣa các thông tin, chƣơng trình, báo cáo quốc gia và các sáng kiến về BĐKH lên trang thông tin của chính phủ và các phƣơng tiện thông tin đại chúng bao gồm cả: Twitter, Facebook và Flickr [16]. * Tại Hoa Kỳ: Có dự án truyền thông về BĐKH của Đại học Yale, tại trang web http://environment.edu/climate-communication/ các nhận thức về BĐKH của cộng đồng ngƣời Mỹ đƣợc khảo sát, sau đó thông qua trang web này, các thông tin về BĐKH và chính sách giảm nhẹ BĐKH đƣợc chuyển tải đến cộng đồng. Tuy nhiên các thông tin khảo sát và các nội dung truyền thông về BĐKH ở trang web này còn mạng nặng tính khoa học hàn lâm về BĐKH và không có các thông tin dành cho học sinh THCS [17]. * Tại Thụy Điển: Truyền thông về BĐKH tại Thụy Điển đƣợc thực hiện bởi các cơ quan chức năng, các tổ chức phi chính phủ và các hiệp hội nghiên cứu, thông qua các bản tin về BĐKH và giải pháp ứng phó.

Từ năm 2005, truyền thông BĐKH đƣợc mở rộng trên mạng Internet. Một chiến dịch truyền 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thông đã đƣợc thực hiện từ 2006 đến 2008 với mục đích nâng cao kiến thức cho cộng đồng về nguyên nhân và hậu quả của BĐKH [20]. * Tại Phần Lan: Truyền thông về biến đổi khí hậu đƣợc thực hiện bởi các bộ khác nhau. Kể từ năm 2008 các nhà báo đã đƣợc đào tạo về truyền thông BĐKH; Chƣơng trình Truyền thông biến đổi khí hậu (2002-2007) là một phần quan trọng của chiến lƣợc khí hậu quốc gia của Phần Lan.

Chƣơng trình đƣợc thực hiện nhằm mục đích nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu, tác động của nó và các giải pháp giảm nhẹ. Hàng năm vào tháng 10 có sự kiện “Tuần lễ Nhận thức về năng lƣợng” Một nửa số học sinh ở độ tuổi 8-9 tham gia “Tuần lễ” này bằng cách nghiên cứu năng lƣợng từ sản xuất và tiêu thụ tiết kiệm, sau đó thực hành hành động tiết kiệm năng lƣợng ở nhà và ở trƣờng [18]. * Tại New Zealand: Chính phủ New Zealand đẩy mạnh truyền thông về BĐKH thông qua các chiến dịch nhằm cung cấp cho công chúng thông tin để giúp họ đƣa ra quyết định giảm phát thải khí nhà kính và khuyến khích thay đổi hành vi lâu dài. Cụ thể nhƣ: Chiến dịch tiết kiệm năng lƣợng; Chứng nhận quản lí cacbon và giảm cacbon; Chƣơng trình chứng nhận môi trƣờng; giải thƣởng “Green Ribbon”.

Trang web truyền thông về BĐKH của Chính phủ đƣợc thành lập năm 2003 để cung cấp thông tin về nguyên nhân, các bằng chứng của BĐKH đồng thời công bố những chính sách của Chính phủ về giảm lƣợng khí thải và những thông tin giúp mọi ngƣời chuẩn bị, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trang web này cũng hoạt động nhƣ một cổng thông tin liên kết với một số tổ chức chính phủ và phi chính phủ khác có các hoạt động liên quan đến biến đổi khí hậu [19]. * Tại Châu Phi: Có ba nƣớc áp dụng công nghệ thông tin trong truyền thông BĐKH đó là Uganda, Senegan và Malawi. Tại các quốc gia này, đối tƣợng chính hƣớng tới của truyền thông BĐKH là nông dân và các thông tin về thời tiết và khí hậu đƣợc truyền tải trực tiếp đến ngƣời dân qua các tin nhắn đến điện thoại di động [14].

* Tại Malaysia: Áp dụng công nghệ thông tin để truyền thông về 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BĐKH qua blog và Facebook. Ngoài ra, các tổ chức thực hiện truyền thông còn phối hợp với các nghệ sĩ, họa sĩ để sử dụng nghệ thuật biểu diễn, nghệ thuật hội họa nhằm truyền tải các thông tin về BĐKH hƣớng tới thay đổi nhận thức cộng đồng [15]. * Tại Nhật Bản: Đƣợc nhận định là thành công nhất trong truyền thông về BĐKH. Chiến dịch nâng cao nhận thức công chúng bao gồm các biện pháp liên ngành trong đó chính phủ hợp tác với các tổ chức phi chính phủ, các khu vực kinh tế, học viện… để phổ biến thông tin và nâng cao giáo dục môi trƣờng nhằm khuyến khích mọi công dân giảm phát thải khí nhà kính trong sinh hoạt hàng ngày của họ và tham gia vào các hoạt động ứng phó với sự nóng lên toàn cầu điển hình nhƣ: Chiến dịch "Cool Biz"; "Warm Biz"; "Uchi-Eco"; Phong trào "Tác giả tuyên bố giảm 1 kg CO2 /1 ngƣời/1 ngày".

Sự thành công của "Cool Biz" tại Nhật Bản đƣợc Trung Quốc, Hàn Quốc, Anh, Ý và Liên Hợp Quốc áp dụng để giảm tiêu thụ năng lƣợng và lƣợng khí thải carbon [21]. Nhƣ vậy có thể thấy vấn đề truyền thông BĐKH đang đƣợc các nƣớc trên thế giới quan tâm và sử dụng nhiều phƣơng tiện truyền thông công cộng (truyền thông gián tiếp) để thực hiện các tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về BĐKH. Tuy nhiên, các nội dung truyền thông lựa chọn chủ yếu là nguyên nhân, hậu quả và giải pháp về BĐKH một cách chung chung và đối tƣợng đƣợc truyền thông chƣa đƣợc phân khúc. Có thể nhìn thấy một khoảng trống lớn là truyền thông trong trƣờng học nói chung và các trƣờng THCS nói riêng chƣa đƣợc quan tâm thực hiện.

Đây là cơ sở cho việc lựa chọn đề tài luận văn của học viên. Đồng thời cũng là một khó khăn, thách thức không nhỏ đối với học viên khi nghiên cứu xây dựng mô hình truyền thông cho các trƣờng THCS. Các nghiên cứu ở trong nƣớc Truyền thông về BĐKH ở Việt Nam đƣợc thực hiện dƣới nhiều hình thức nhƣ: Phát thanh, truyền hình, báo mạng, báo giấy, các trang web của các Bộ, đó là: Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, Bộ Công thƣơng; Bộ Thông tin và 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Truyền thông; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Khoa học và Công nghệ. Bên cạnh đó còn có sự tham gia của T.Ƣ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (cấp hơn 5.000 cuốn cẩm nang, 50.000 tờ rơi và 23 bộ cam kết "Bảo vệ môi trƣờng và dòng sông quê hƣơng" cho Đoàn thanh niên 23 tỉnh, thành phố thuộc lƣu vực sông Cầu, sông Nhuệ, Đồng Nai và các tỉnh Bắc Trung Bộ, đã vận động ngƣời dân ký cam kết BVMT, bảo vệ dòng sông quê hƣơng.

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức tập huấn cho cán bộ chủ chốt của cơ quan T.Ƣ Hội và các tỉnh, thành hội, các đơn vị trực thuộc về các kỹ năng và phƣơng pháp truyền thông, vận động trong công tác ứng phó với BĐKH, BVMT. Tính đến nay, đã có hơn 9.000 tuyên truyền viên đƣợc đào tạo, có khả năng thuyết trình, thuyết phục, vận động có hiệu quả trong lĩnh vực này. Các tuyên truyền viên tổ chức hàng chục nghìn cuộc họp nhóm, lồng ghép sinh hoạt hội viên, sinh hoạt câu lạc bộ phụ nữ thực hiện vệ sinh môi trƣờng. Đồng thời, triển khai tại các địa phƣơng nhiều mô hình nhƣ: "Tổ phụ nữ tự quản thu gom rác có hiệu quả"; mô hình "Hùn vốn trả góp mua bình lọc nƣớc" tại các tỉnh nhƣ Trà Vinh, Tiền Giang, Vĩnh Long, An Giang.

Mô hình "Hầm bi-ô-ga" ở các tỉnh Bắc Ninh, Hải Dƣơng, Đồng Tháp. Cấp ủy Đảng, chính quyền các địa phƣơng thƣờng xuyên tổ chức nhiều lớp tập huấn, phổ biến các chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc trong công tác BVMT, ứng phó với BĐKH cho các cán bộ, giáo viên, học sinh trên địa bàn. Ngoài ra, cũng có các trang web của các tổ chức của Liên Hợp Quốc và tổ chức phi Chính phủ đang hoạt động tại Việt Nam nhƣ: UNDP, PLAN, USAID, WWF, GIZ, CARE, MCD, Live & Learn… Hàng năm các cơ quan của Chính phủ kết hợp với các tổ chức phi Chính phủ thực hiện nhiều chƣơng trình, chiến dịch truyền thông lớn về môi trƣờng và BĐKH, cụ thể nhƣ: Chiến dịch 350, Giờ Trái đất, ngày Nƣớc Thế giới, ngày Khí tƣợng Thế giới, ngày Quốc tế Đa dạng sinh học, ngày Môi trƣờng Thế giới, ngày Đại dƣơng Thế giới, ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán, ngày Quốc tế Bảo vệ Tầng ô-zôn. Về hình thức, các chƣơng trình, chiến dịch lớn vẫn mang nặng tính cổ động, hô hào, chƣa đi vào thực tế đời sống, chƣa nâng cao đƣợc nhận thức cũng nhƣ chƣa thể thay đổi 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đƣợc hành vi của cộng đồng trong hành động giảm phát thải khí nhà kính.

Sau khi kết thúc chƣơng trình, chiến dịch, các hoạt động cũng dừng lại. Về nội dung, mặc dù đã có sự phân khúc đối tƣợng nhƣ: Nhóm các nhà hoạch định chính sách, nhóm cộng đồng (dân cƣ), nhóm đối tƣợng thanh niên, thiếu nhi…Tuy nhiên truyền thông về BĐKH tại Việt Nam hiện nay vẫn đang tập trung vào các nội dung hàn lâm nhƣ: Định nghĩa BĐKH, Khí nhà kính, hiện tƣợng khí nhà kính, nguyên nhân nóng lên toàn cầu và các giải pháp ứng phó. Các biểu hiện của BĐKH chƣa đƣợc chỉ ra một cách rõ ràng nên ngƣời đọc, ngƣời nghe dễ bị nhầm lẫn giữa biểu hiện, nguyên nhân, tác động và hậu quả của các tác động do BĐKH gây ra. Chính vì vậy mà ngƣời dân còn lúng túng, thờ ơ với các hành động giảm phát thải khí nhà kính ngay trong đời sống hàng ngày của họ.