Xây Dựng Mô Hình Trồng Thử Nghiệm Cây Trôm Sterculia Foetida Trên Vùng Khô Hạn Đăk Lăk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mô hình trồng thử nghiệm cây trôm sterculia foetida tại vùng khô hạn tỉnh Đắk Lắk, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Thuận
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Xuân Trường
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Nông nghiệp
• Đề tài: Mô Hình Trồng Thử Nghiệm Cây Trôm Sterculia Foetida Tại Đăk Lăk
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Lâm Đồng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu về phân loại, hình thái, phân bố và sinh thái của cây Trôm
• 1.2.1. Nghiên cứu về phân loại và hình thái Trôm
• 1.2.2. Nghiên cứu về phân bố và sinh thái Trôm
• 1.3. Nghiên cứu về các công dụng của Trôm
• 1.3.1. Công dụng của mủ Trôm
• 1.3.2. Công dụng hạt
• 1.3.3. Công dụng của vỏ và lá
• 1.4. Nghiên cứu về nhân giống gây trồng Trôm
• 1.4.1. Nhân giống
• 1.4.2. Gây trồng
• 1.5. Phân loại, phân bố, sinh thái và vật hậu
• 1.5.1. Nghiên cứu về phân loại và hình thái
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Huyện Ea Soup, tỉnh Đăk Lăk
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Thổ nhưỡng
• 3.1.3. Thủy văn, sông suối
• 3.1.4. Tài nguyên thiên nhiên
• 3.2. Huyện Buôn Đôn, tỉnh Đăk Lăk
• 3.2.1. Vị trí địa lý
• 3.2.2. Thổ nhưỡng
• 3.2.3. Thủy văn, sông suối
• 3.2.4. Tài nguyên thiên nhiên
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá sinh trưởng của cây Trôm ở các mô hình trồng thử nghiệm
• 4.1.1. Kết quả sinh trưởng của các mô hình trồng năm 2015
• 4.1.2. Kết quả sinh trưởng của các mô hình trồng năm 2016
• 4.1.3. Tăng trưởng bình quân chiều cao, đường kính gốc và đường kính tán của các mô hình theo các địa điểm
• 4.1.4. Hàm mô phỏng sinh trưởng cây Trôm trong các mô hình
• 4.1.5. Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đến sinh trưởng cây Trôm trong mô hình
• 4.1.5.1. Kết quả phân tích đất
• 4.1.5.2. Ảnh hưởng một số nhân tố sinh thái đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây Trôm
• 4.1.5.3. Ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái đến tăng trưởng bình quân chiều cao và đường kính gốc cây Trôm
• 4.1.5.4. Ảnh hưởng tổng hợp của các nhân tố sinh thái với tăng trưởng của cây Trôm tại các địa điểm xây dựng mô hình
• 4.1.6. Đề xuất hướng nhân rộng mô hình trồng cây Trôm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình trồng thử nghiệm cây Trôm Sterculia Foetida

Cây Trôm (Sterculia foetida) là một loài cây có giá trị kinh tế cao, đặc biệt trong việc cải tạo môi trường và cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp. Mô hình trồng thử nghiệm cây Trôm tại Đăk Lăk đang được nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của loài cây này trong điều kiện khí hậu khô hạn. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp nâng cao năng suất cây trồng mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

1.1. Đặc điểm sinh thái của cây Trôm Sterculia Foetida

Cây Trôm có khả năng thích ứng với nhiều loại đất và điều kiện khí hậu khác nhau. Loài cây này phát triển tốt ở những nơi có lượng mưa từ 900 đến 1800 mm mỗi năm và có thể chịu được nhiệt độ từ 18 đến 36 độ C.

1.2. Lợi ích kinh tế từ cây Trôm

Cây Trôm không chỉ cung cấp mủ có giá trị mà còn có thể cải tạo đất, giúp tăng độ phì nhiêu cho vùng đất khô hạn. Mủ Trôm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm.

II. Thách thức trong việc trồng cây Trôm tại Đăk Lăk

Khu vực Đăk Lăk có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, với mùa khô kéo dài và lượng mưa không đồng đều. Những thách thức này ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây Trôm. Việc lựa chọn giống cây phù hợp và áp dụng kỹ thuật trồng đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo thành công của mô hình trồng.

2.1. Khó khăn trong việc chọn giống cây Trôm

Việc lựa chọn giống cây Trôm phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai tại Đăk Lăk là một thách thức lớn. Cần có nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định giống cây có khả năng sinh trưởng tốt nhất.

2.2. Ảnh hưởng của điều kiện khí hậu đến sinh trưởng

Điều kiện khí hậu khô hạn và mùa mưa ngập úng có thể gây khó khăn cho sự phát triển của cây Trôm. Cần có các biện pháp quản lý nước và dinh dưỡng hợp lý để cây phát triển tốt.

III. Phương pháp trồng cây Trôm hiệu quả tại Đăk Lăk

Để đảm bảo mô hình trồng cây Trôm thành công, cần áp dụng các phương pháp trồng cây khoa học. Việc sử dụng giống cây chất lượng, kỹ thuật trồng đúng cách và chăm sóc hợp lý sẽ giúp cây phát triển tốt hơn trong điều kiện khắc nghiệt.

3.1. Kỹ thuật nhân giống cây Trôm

Cây Trôm có thể được nhân giống bằng nhiều phương pháp như gieo hạt, giâm hom hoặc nuôi cấy mô. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, cần lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế.

3.2. Kỹ thuật chăm sóc cây Trôm

Chăm sóc cây Trôm bao gồm việc tưới nước, bón phân và phòng trừ sâu bệnh. Cần theo dõi thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

IV. Kết quả nghiên cứu mô hình trồng cây Trôm tại Đăk Lăk

Kết quả từ các mô hình trồng thử nghiệm cho thấy cây Trôm có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu khô hạn của Đăk Lăk. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao, đường kính gốc và tỷ lệ sống đều đạt yêu cầu, cho thấy tiềm năng phát triển của loài cây này.

4.1. Đánh giá sinh trưởng của cây Trôm

Các mô hình trồng thử nghiệm cho thấy cây Trôm có khả năng sinh trưởng nhanh, với chiều cao và đường kính gốc tăng đáng kể sau mỗi năm trồng.

4.2. Tỷ lệ sống và phát triển của cây Trôm

Tỷ lệ sống của cây Trôm trong các mô hình trồng đạt trên 80%, cho thấy khả năng thích ứng tốt với điều kiện khắc nghiệt tại Đăk Lăk.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình trồng cây Trôm

Mô hình trồng thử nghiệm cây Trôm tại Đăk Lăk đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả. Với những lợi ích kinh tế và môi trường mà cây Trôm mang lại, việc mở rộng mô hình này trong tương lai là rất cần thiết.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình trồng cây Trôm

Việc phát triển mô hình trồng cây Trôm không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái tại Đăk Lăk.

5.2. Đề xuất nghiên cứu và phát triển thêm

Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Trôm, đồng thời mở rộng quy mô trồng để nâng cao hiệu quả kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực biên giới phía Tây Bắc tỉnh Đắk Lắk thuộc hai huyện Buôn Đôn và Ea Súp là vùng đất có điều kiện tự nhiên vô cùng khắc nghiệt, với hơn 60% diện tích tự nhiên thuộc nhóm đất xám bạc màu nghèo dinh dưỡng. Chế độ mưa ẩm tại đây phân hóa sâu sắc khi mùa mưa tập trung tới 93,5% tổng lượng mưa cả năm (đạt mức trung bình 1.824 mm), trong khi mùa khô kéo dài từ 5 đến 6 tháng với lượng bốc hơi bề mặt xấp xỉ 1.400 mm gây khô hạn nghiêm trọng. Thực tế canh tác lâm nghiệp những năm qua cho thấy nhiều loài cây trồng truyền thống như Keo lai, Bạch đàn hay cây Cao su đều sinh trưởng kém, thậm chí chết hàng loạt do không chịu được tình trạng ngập úng mùa mưa và khô kiệt mùa nắng.

Trước thực trạng đó, nghiên cứu này được triển khai nhằm đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng của cây Trôm (Sterculia foetida L.) tại các mô hình trồng thử nghiệm, qua đó xác định điều kiện lập địa tối ưu để phát triển loài cây này thành cây lâm nghiệp chủ lực. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện thực địa trên tổng diện tích 134.000 m² tại 68 ô thí nghiệm thuộc địa bàn huyện Buôn Đôn và huyện Ea Súp trong khoảng thời gian từ tháng 7 năm 2018 đến tháng 12 năm 2018, kế thừa chuỗi số liệu theo dõi sinh trưởng liên tục từ các năm 2015 và 2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phủ xanh đất trống đồi trọc và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân biên giới nhờ nguồn thu từ mủ Trôm với giá trị thị trường dao động quanh mức 100.000 đồng/kg.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của thuyết sinh thái lâm nghiệp và lý thuyết lập địa lâm nghiệp hiện đại. Khung phân tích tập trung vào mối quan hệ tương tác hai chiều giữa đặc tính sinh vật học của loài cây gỗ hạn sinh với các yếu tố môi trường đất, khí hậu và địa hình. Mô hình toán học mô phỏng tăng trưởng cá thể dạng hàm phi tuyến được áp dụng để lượng hóa tốc độ tăng trưởng của cây theo thời gian.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt đề tài bao gồm:

1. Thích ứng sinh thái học: Khả năng duy trì sự sống và sinh trưởng của thực vật trước các giới hạn sinh thái cực đoan như hạn hán kéo dài và ngập úng tạm thời.
2. Điều kiện lập địa: Tập hợp tổng hòa các nhân tố vật lý, hóa học của đất (độ sâu tầng đất, tỷ lệ sét, tỷ lệ kết von đá ong, đá nổi) và yếu tố thủy văn ảnh hưởng trực tiếp đến thảm thực vật.
3. Sinh trưởng lâm phần: Sự biến đổi về kích thước của cây cá thể theo thời gian, đo lường thông qua chiều cao vút ngọn, đường kính gốc và đường kính tán lá.
4. Năng lực gôm hóa: Cơ chế tiết mủ tự nhiên của lớp vỏ thân cây gỗ nhằm thích ứng với các tổn thương cơ học và điều kiện khô hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu ngoại nghiệp được thu thập từ hệ thống 68 ô thí nghiệm có diện tích 2.000 m²/ô, tương ứng tổng diện tích thực nghiệm 13,4 ha (gồm 31 ô tại huyện Buôn Đôn với diện tích 60.000 m² và 37 ô tại huyện Ea Súp với diện tích 74.000 m²). Đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có hệ thống. Tại mỗi ô thí nghiệm 2.000 m², tác giả thiết lập 5 ô tiêu chuẩn kích thước 10m x 10m tại 4 góc và vị trí trung tâm, tiến hành đo đếm định kỳ 6 cây/ô tiêu chuẩn, tạo nên cỡ mẫu đồng nhất gồm 30 cây đại diện/ô thí nghiệm và tổng số hơn 2.040 cá thể cây được theo dõi liên tục ở các mốc thời gian 4 tháng, 12 tháng, 24 tháng, 36 tháng và 42 tháng tuổi.

Về phương pháp phân tích, nghiên cứu sử dụng phân tích phương sai một nhân tố One-Way ANOVA và kiểm định Kruskal-Wallis trên phần mềm chuyên dụng Statgraphics Centurion XV. Lý do lựa chọn hai phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng độc lập cũng như tương tác của từng nhân tố sinh thái lên sinh trưởng của cây trong điều kiện dữ liệu có thể không tuân theo phân phối chuẩn hoàn hảo. Đồng thời, mô hình hồi quy đa biến dạng tuyến tính được xây dựng để dự báo tăng trưởng đường kính gốc và chiều cao theo các biến môi trường thực tế. Các chỉ tiêu thổ nhưỡng được phân tích tại Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt theo tiêu chuẩn TCVN 6642-2000 (độ mùn hữu cơ) và TCVN 5979:1995 (độ pH) trên mẫu đất lấy ở hai tầng sâu 0-30 cm và 30-60 cm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khả năng sống sót của cây Trôm chịu tác động mang tính quyết định bởi yếu tố ngập nước mùa mưa. Kết quả đánh giá giai đoạn 4 tháng sau khi trồng cho thấy ở những lập địa thoát nước tốt, tỷ lệ sống của cây Trôm đạt trung bình từ 85,6% đến 92,3%, trong khi tại các khu vực trũng thấp bị ngập úng cục bộ, tỷ lệ sống sụt giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn 41,2% đến 47,8%, tương đương mức giảm hơn 45%.

Thứ hai, độ sâu tầng đất và thành phần cơ giới là nhân tố chi phối mạnh mẽ nhất đến tốc độ sinh trưởng đường kính và chiều cao. Tại các ô có tầng đất dày trên 60 cm, tăng trưởng đường kính gốc bình quân đạt 2,21 cm/năm và tăng trưởng chiều cao đạt 1,15 m/năm. Ngược lại, tại những nơi có tầng đất mỏng dưới 30 cm, hai chỉ số này chỉ đạt lần lượt 1,32 cm/năm và 0,68 m/năm, cho thấy mức tăng trưởng ở đất tầng dày cao hơn từ 40% đến 69% so với đất tầng mỏng.

Thứ ba, sự hiện diện của kết von đá ong và đá nổi làm giảm đáng kể phẩm chất cây. Tỷ lệ cây đạt phẩm chất loại A (cây sinh trưởng khỏe mạnh, không sâu bệnh, thân thẳng) đạt trên 75% ở các khu vực có tỷ lệ kết von dưới 10%. Khi tỷ lệ kết von vượt quá 30%, tỷ lệ cây loại A giảm xuống dưới 35%, đồng thời tỷ lệ cây loại C (cụt ngọn, cong queo, sâu bệnh) tăng lên mức 28,5%.

Thảo luận kết quả

Khả năng thích ứng vượt trội của cây Trôm so với các loài cây lâm nghiệp khác tại vùng khô hạn biên giới bắt nguồn từ đặc tính rụng lá sinh lý trong mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4) nhằm triệt tiêu sự thoát hơi nước, kết hợp với hệ rễ cọc đâm sâu giúp hút nước từ các tầng đất ngầm. Tuy nhiên, khi đất bị úng ngập vào mùa mưa, lượng oxy hòa tan trong đất giảm mạnh làm rễ cọc bị thối nhũn, dẫn đến hiện tượng chết úng hàng loạt.

Trên các biểu đồ phân tán hồi quy và đồ thị biến động phần dư thu được từ mô hình 5 nhân tố sinh thái, mối quan hệ tương quan giữa tăng trưởng đường kính gốc thực tế và giá trị lý thuyết thể hiện hệ số xác định cao với giá trị sai số dư phân bố ngẫu nhiên quanh trục chuẩn. Bảng tổng hợp kiểm định phương sai ANOVA cho thấy sự khác biệt về sinh trưởng giữa các cấp độ sâu tầng đất và tỷ lệ sét đều đạt mức ý nghĩa thống kê cao với P-Value nhỏ hơn 0,01. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố thực nghiệm tại vùng cát khô hạn ven biển tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, khẳng định cây Trôm hoàn toàn có thể phát triển thành rừng gỗ lớn và rừng lấy mủ thâm canh nếu được bố trí trên đất thoát nước tốt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch phân vùng trồng rừng thích hợp: Ủy ban nhân dân hai huyện Ea Súp và Buôn Đôn cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk cần tiến hành rà soát quy hoạch đất lâm nghiệp, tuyệt đối không bố trí trồng Trôm tại các vùng trũng thấp ven suối dễ ngập úng. Mục tiêu đến năm 2025 xác định và chuyển đổi khoảng 1.000 ha đến 1.500 ha đất nương rẫy thoái hóa, đất rừng khộp nghèo kiệt có tầng đất dày trên 40 cm sang trồng thâm canh cây Trôm.

2. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật làm đất và bón lót: Các hộ nông dân và ban quản lý rừng cần áp dụng phương pháp cày ải đất hai lần bằng cày chảo sâu 30 cm trước mùa mưa để cải thiện độ xốp, đồng thời tiến hành đào hố kích thước 40x40x40 cm. Thực hiện bón lót từ 3 kg đến 5 kg phân chuồng hoai mục kết hợp 300g phân vi sinh và 500g than sinh học cho mỗi hố trồng, duy trì mật độ canh tác tối ưu 833 cây/ha (khoảng cách hàng 4m, khoảng cách cây 3m).

3. Ứng dụng mô hình nông lâm kết hợp ngắn ngày: Trung tâm Khuyến nông tỉnh cần phối hợp với các hợp tác xã triển khai mô hình trồng xen cây họ đậu, dứa hoặc cỏ chăn nuôi giữa các băng Trôm trong giai đoạn 1 đến 2 năm đầu. Giải pháp này giúp tăng độ che phủ đất, hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng và tạo thêm nguồn thu nhập ngắn hạn từ 15 đến 20 triệu đồng/ha/năm cho người dân.

4. Xây dựng quy chuẩn khai thác mủ bền vững: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk cần ban hành cẩm nang hướng dẫn khai thác mủ Trôm đúng kỹ thuật từ năm thứ 4 trở đi. Áp dụng phương pháp đục lỗ tròn đường kính 2x2 cm hoặc cắt ngọn cành bọc màng nilon với chu kỳ thu hoạch từ 10 đến 15 lần/năm vào mùa khô, nghiêm cấm việc đục khoét vỏ quá sâu làm suy kiệt sức sống và giảm tuổi thọ của cây.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và lâm nghiệp: Sử dụng hệ thống bản đồ phân vùng lập địa và các tiêu chí sinh thái để xây dựng quy hoạch phát triển rừng sản xuất, triển khai hiệu quả các chính sách giao đất giao rừng tại các huyện vùng biên giới.

2. Kỹ sư lâm sinh và cán bộ khuyến nông cơ sở: Vận dụng trọn bộ quy trình kỹ thuật về tiêu chuẩn cây con xuất vườn (chiều cao trên 35 cm, đường kính cổ rễ trên 3 mm), mật độ trồng 833 cây/ha và kỹ thuật xử lý đất bằng than sinh học để tập huấn trực tiếp cho đồng bào dân tộc thiểu số.

3. Chủ trang trại, hợp tác xã và hộ gia đình tại vùng khô hạn: Tiếp cận luận cứ khoa học để chuyển đổi diện tích cây cao su, cây điều hoặc hoa màu kém năng suất sang trồng cây Trôm nhằm tạo chuỗi giá trị mủ Trôm thương phẩm ổn định.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Kế thừa chuỗi số liệu thực địa tại 68 ô tiêu chuẩn và phương pháp mô hình hóa sinh trưởng toán học bằng ANOVA để tiếp tục phát triển các hướng nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ sinh học và chế biến lâm sản ngoài gỗ.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Trôm có khả năng sinh trưởng tốt trên nền đất xám bạc màu nghèo dinh dưỡng tại Đắk Lắk không? Cây Trôm sinh trưởng rất tốt trên đất xám bạc màu nếu tầng đất dày trên 40 cm và thoát nước tốt. Nhờ hệ rễ cọc ăn sâu và cơ chế rụng lá tránh hạn, cây vẫn đạt mức tăng trưởng đường kính trên 2,0 cm/năm trong mùa khô kéo dài 6 tháng.

2. Mật độ trồng cây Trôm nào mang lại hiệu quả sinh trưởng và năng suất cao nhất? Mật độ trồng tối ưu là 833 cây/ha với cự ly hàng cách hàng 4m và cây cách cây 3m. Khoảng cách này đảm bảo tán cây phát triển cân đối với đường kính tán đạt trên 2,5m sau 3 năm, đồng thời thuận tiện cho việc trồng xen canh và đi lại thu hoạch mủ.

3. Yếu tố lập địa nào gây nguy hại lớn nhất đối với rừng trồng cây Trôm? Hiện tượng úng nước cục bộ trong mùa mưa là yếu tố nguy hại nhất. Tại các khu vực bị đọng nước quá 1 tuần, rễ cây Trôm nhanh chóng bị thối nhũn khiến tỷ lệ sống giảm xuống dưới 45%, thấp hơn một nửa so với đất đồi cao thoát nước.

4. Sau bao nhiêu năm trồng thì cây Trôm bắt đầu cho thu hoạch mủ thương phẩm? Nếu áp dụng đúng quy trình bón lót than sinh học và phân vi sinh, rừng Trôm có thể bắt đầu cho khai thác mủ từ năm thứ 3 đến thứ 4 sau khi trồng. Năng suất mủ tăng dần theo tuổi cây và đem lại doanh thu ổn định trong nhiều thập kỷ.

5. Vì sao nên phối hợp bón than sinh học cùng phân chuồng khi trồng cây Trôm trên đất cát khô hạn? Than sinh học đóng vai trò như chất giữ ẩm và giữ lại dinh dưỡng hữu cơ, khắc phục triệt để tình trạng rửa trôi dinh dưỡng trong mùa mưa và giữ ẩm liên tục cho tầng đất rễ trong suốt 6 tháng mùa khô khắc nghiệt.

Kết luận

• Đề tài đã chứng minh cây Trôm (Sterculia foetida L.) là loài cây gỗ đa tác dụng có khả năng thích ứng sinh thái vượt trội trên vùng đất khô hạn biên giới Buôn Đôn và Ea Súp.
• Tỷ lệ sống của cây đạt trên 85% và mức tăng trưởng đường kính gốc bình quân đạt 2,21 cm/năm tại các lập địa đất xám có tầng dày trên 60 cm và thoát nước tốt.
• Hai nhân tố sinh thái giới hạn nghiêm ngặt nhất đối với sinh trưởng cây Trôm được xác định là ngập úng mùa mưa và tỷ lệ kết von đá ong vượt quá 30%.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng tin cậy từ 68 ô thí nghiệm với 2.040 cá thể cây được theo dõi liên tục qua 42 tháng, hỗ trợ đắc lực cho công tác quy hoạch lâm nghiệp địa phương.
• Đề xuất đồng bộ các giải pháp kỹ thuật lâm sinh từ mật độ 833 cây/ha, phân bón lót hữu cơ vi sinh đến quy trình khai thác mủ bền vững.

Trong giai đoạn 1 đến 2 năm tới, các cơ quan ban ngành cần nhanh chóng nhân rộng mô hình thâm canh cây Trôm quy mô 200 ha đến 300 ha tại Đắk Lắk. Hãy chủ động ứng dụng ngay các kết quả nghiên cứu khoa học của luận văn vào thực tiễn sản xuất để kiến tạo giải pháp phục hồi rừng bền vững và nâng cao thu nhập kinh tế cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới 1. Nghiên cứu về phân loại, hình thái, phân bố và sinh thái của cây Trôm 1. Nghiên cứu về phân loại và hình thái Trôm có tên khoa học là Sterculia foetida L, thuộc chi Trôm (Sterculia) của họ Trôm (Sterculiacea) (Niran V.

Trôm còn có một số tên gọi khác: Java Olive, Wild almond, Bottle tree hoặc Bastard poom tree (tiếng Anh), Sam-rong (tiếng Thái), Janglibadam (tiếng Hindi, Bengali). Trôm là cây gỗ lớn, chiều cao đến 40 m và chu vi ở độ cao ngang ngực lớn nhất có thể đến 3 mét. Trôm có thân thẳng, cây rụng lá theo mùa. Vỏ thân cây mịn, màu xám.

Lá tập trung đầu cành, lá kép chân vịt với 7 - 9 lá chét. Hoa mọc từ nách lá, có nhiều bông, dài 10 - 15 cm, khá lớn, màu xanh lá cây hoặc màu tím, hoa mọc đơn tính, với các hoa đực và hoa cái riêng biệt, thùy hoa có kích thước từ 1 -1,3 cm (Niran V. Cây ra hoa từ tháng 3 đến tháng 4, ngay sau đó xuất hiện quả. Quả chín vào tháng 2 năm sau gần 11 tháng sau khi ra hoa.

Nghiên cứu về phân bố và sinh thái Trôm được tìm thấy ở vùng nhiệt đới châu Phi và châu Á như Ấn Độ, Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka, Myanmar, Kenya, Malaysia, Thái Lan, Philippines, Somalia, Tanzania và một phần bán tự trị Zanzibar của Uganda, Yemen, Cộng hòa Djibouti, Eritrea, Ethiopia châu Phi và Ghana, Puerto Rico Trung Mỹ (Prakash Y. Vùng phân bố của Trôm tương đối rộng, Trôm phát triển tốt nhất ở những nơi có tổng giờ nắng cao, ít giá lạnh, nhiệt độ dao động từ 18 - 32°C, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tối thấp khoảng 16°C và tối cao 36°C. Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 1.800 mm, nhưng cũng có thể chịu được nơi có lượng mưa từ 900 - 2. Trôm cũng phát triển ở những khu vực có hoặc không có mùa khô rõ ràng.

Trôm thường mọc tập trung ở độ cao dưới 1.500 m so với mặt nước biển. Là loài cây ưa thích tầng đất sâu, màu mỡ, ẩm nhưng thoát nước tốt, pH trong khoảng 6 - 7,5 nhưng vẫn sống được trên các loại đất có pH từ 5 – 8. Nghiên cứu về các công dụng của Trôm 1. Công dụng của mủ Trôm Theo Niran V., 2009 [17], Trôm thuộc nhóm loài cho lâm sản ngoài gỗ.

Khi bị tác động, vỏ Trôm tiết ra một chất mủ (gôm) có màu vàng hơi xanh, trắng đục hay trắng trong tùy vào địa điểm trồng và kỹ thuật tác động. Mủ Trôm dễ hòa tan. Khi đưa ra ngoài ánh sáng, mủ Trôm có màu nâu. Mủ Trôm được dùng làm đồ uống giải khát, giải độc và chống táo bón.

Do có thành phần chất xơ cao và có khả năng trương nở gấp 8 đến 10 lần trong nước và kết dính cặn bã độc hại trong ruột già, nên mủ Trôm có khả năng làm tăng lượng phân và nhu động ruột. Ngoài ra, mủ Trôm còn góp phần cải thiện, làm giảm hàm lượng mỡ trong máu, tăng cảm giác no và điều tiết lượng đường trong máu ở người thừa cân, béo phì hoặc đái tháo đường.2 Công dụng hạt Trong hạt Trôm, axit palmitic chiếm tỷ lệ lên đến 52% hạt, còn axit sterculic khoảng 10%. Kết quả nghiên cứu của Niran V. cho thấy axit sterculic trong dầu Trôm chiếm từ 45-72%, khác với một số nghiên cứu trước đây.

Theo Sabria Aued-Pimentel và cs (2004), dầu chiết xuất từ Trôm có thể dùng để ăn, nhưng cũng thường dùng để thắp sáng. Bột của hạt ăn được và dùng chế biến các loại bánh. Trong dầu Trôm có rất nhiều axit béo và các chất khác. Trong 100 gram dầu Trôm có C16:0 15 gram; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 C16:10,13 gram; C16:2 7,7 gram; C16:3 0,2 gram; Malvalic acid 5,4 gram; Sterculic acid 54 gram; C16:0 0,15 gram.

Đây là những chất có lợi cho sức khỏe. Hạt Trôm ăn được khi rang hoặc chiên. Hạt cũng được ăn để tẩy giun sán. Dầu từ hạt thường được sử dụng trong ẩm thực địa phương hay trong y học để điều trị các bệnh ngoài da và bệnh thấp khớp hoặc để đốt giống như nến.

Hạt cũng được sử dụng trong ngành công nghiệp xà phòng và sơn. Hạt có hương vị rất giống cacao nên nhiều nơi thường lấy hạt Trôm để làm giả hạt cacao (Niran V., 2011) [20] cho rằng ellelopathic có trong hạt Trôm có thể chống cỏ dại trong nông nghiệp. Chất này có thể chống được 4 loại cỏ dại: Calotropis gigantea (R.) và Tridax procumbens (L. Thành phần herbicidal có trong hạt Trôm giống như là một axit béo cyclopropene có nguồn gốc hợp chất tinh khiết đóng vai trò như một loại thuốc diệt cỏ tiếp xúc, gây hoại tử, phần gân lá biến thành màu vàng sau đó lá rụng.

Tiềm năng herbicidal có trong hạt Trôm đã được tác giả kiểm chứng đối với hạt nảy mầm, chồi và chiều dài gốc của loại cỏ dại. Công dụng của vỏ và lá Khi tách chiết lá Trôm bằng ethanol, người ta thu được hợp chất có tính kháng khuẩn, kháng nấm, antiprotozoal và gây độc tế bào. Các chất này gây ức chế sự phát triển của một số loại nấm như Staphylococcus aureus và Escherichia coli. Do đó, dịch chiết xuất bằng ethanol có trong lá Trôm có thể được sử dụng để sản xuất thay thế kháng sinh (Pierangeli G.

Ở Java và Philippines, nhiều bộ phận của Trôm được dùng làm thuốc. Thân, vỏ và lá non được dùng chữa thấp khớp, thùy thũng. Nước sắc lá để chữa vết thương đã mưng mủ (dẫn theo Võ Văn Chi, 1997) [3]. Lá Trôm chứa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 2,66% là canxi, một lượng lớn protein, photpho…được sử dụng để làm thức ăn cho gia súc (Prakash Y.

Nghiên cứu về nhân giống gây trồng Trôm 1. Nhân giống Tại Tây Ban Nha, Luan Henrique Barbosa de ARAÚJO và cs (2015) đã xác định ảnh hưởng của che sáng đến sinh trưởng của Trôm trong giai đoạn vườn ươm. Mục đích của thử nghiệm này là đánh giá sự cần thiết phải che sáng trong sản xuất cây giống. Thí nghiệm được thực hiện với 4 nghiệm thức che sáng (0%, 50%, 70% và 92%); mỗi nghiệm thức 35 cây, 3 lần lặp.

Kết quả thí nghiêm được phân tích so sánh thông qua 4 chỉ tiêu: chiều cao cây, đường kính cổ rễ, số lá và tỷ lệ sinh khối khô so với chiều cao và đường kính cổ rễ. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức che sáng 50% đảm bảo cho Trôm sinh trưởng tốt về đường kính cổ rễ (5,31 mm), chiều cao (27,37 cm), số lá và sinh khối lá. Trôm sinh trưởng rất kém ở mức che sáng 92%; trong đó đường kính cổ rễ là 4,65mm, chiều cao là 17,30cm, chất lượng cây con không đảm bảo., 2002 [14], Trôm có thể được nhân giống bằng hình thức giâm hom. Sử dụng các loại chất kích thích sinh trưởng ra rễ như IBA và NAA (0,1-2mg/L), IAA (2 mg/L).

Hom từ các chồi búp (đầu cành) cho tỷ lệ ra rễ khoảng 40%., 2001 [13] đã nhân giống Trôm bằng phương pháp nuôi cấy mô. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng chồi đỉnh và trụ dưới lá mầm phát sinh tốt (3 - 5 chồi) trong môi trường MS có bổ sung BAP 2mg/l; ra rễ tốt trong môi trường 1/2MS có bổ sung IAA 2 mg/l. Những cây phát sinh mô rễ được cấy vào bầu ở vườn ươm và sau đó trồng thành rừng với tỷ lệ sống chỉ còn 40%. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Gây trồng Yashwant Rai (2014)trong một thí nghiệm về gieo ươm hạt Trôm trongcác chậu xi măng với thành phần 3 đất : 1 phân chuồng. Kết quả cho thấy sau 7 ngày Trôm bắt đầu nảy mầm và sau 21 ngày thì tỉ lệ này mầm đạt 70%. Sau 6 tháng, chiều cao cây con đạt 99,96 cm. Nếu sử dụng những cây con này để trồng phân tán, thì sau 6 tháng đem trồng cây sinh trưởng tốt với Hvn trung bình 145,44cm và D1.

Phân loại, phân bố, sinh thái và vật hậu 1. Nghiên cứu về phân loại và hình thái Theo Trần Hợp (2002) [6]; Đỗ Huy Bích và cộng sự (2003) [1]; Võ Văn Chi (1997) [3] và một số tác giả khác thì Trôm (Sterculia foetida L.) thuộc họ Trôm (Sterculiaceae). Tên khác: Trôm quạt, Trôm hôi, Trôm thối, Quả mõ, Chim chim rừng, Mạy trôm (Tày). Ở Việt Nam chi này có 25 loài, gồm nhiều loài cây gỗ lớn hay nhỏ, mọc phổ biến trong rừng tự nhiên như cây Sảng (Sterculia lanceolata) hoặc cây Bo (Sterculia pexa),.

Nhiều cây trong chi này thường mang cùng tên là Trôm hoặc Bo (Phạm Hoàng Hộ, 2000 [5]; Trần Hợp, 2002 [6]). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Hình 1. Cây Trôm hơn 20 tuổi được trồng tại Tuy Phong, Bình Thuận(Phạm Trọng Nhân và cs, 2018[12]) Trôm là cây gỗ lớn, cao 25 - 30m, đường kính tới trên 2,0 m, thân hình trụ, thẳng, cành có những sẹo lá hình tim, vỏ màu nâu đậm, phân cành cao, mập, gãy khúc, tán rộng, dày. Lá kép chân vịt có 5 - 9 lá chét, lá chét 10-11 hình mác, mặt trên nhạt mặt dưới màu lục xám, lá kèm dễ rụng, cuống ngắn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 dày 1 cm.

Lá dài 30 cm, có nơi rụng vào mùa khô, gân bên xếp song song nổi rõ cả 2 mặt. Cuống chung dài 10 – 20 cm, mảnh. Cụm hoa dạng chùy, xuất hiện cùng với lá non, cụm hoa mọc ở ngọn gồm những chùm hẹp, nhẵn, dài 15-20 cm. Hoa tạp tính, có mùi rất hôi, lá đài màu đỏ mặt trong, có ít lông mép.

Nhị đực và bầu trên 1 cột, mang 1 - 15 bao phấn. Hoa nở tháng 2 - 3, quả chín tháng 10-12. Quả gồm 5 đâì chòi ra, gồm 1-5 ngăn, hình trứng, dài đến 10cm, đầu hơi nhọn. Vách quả dày, cứng hoá gỗ, màu đỏ sau chuyển qua đỏ đến đen.

Hạt nhiều, 10 - 15 hạt/ quả, thuôn dài 1,8-2cm, màu đen bóng (Phạm Hoàng Hộ, 2000 [5], Trần Hợp, 2002 [6], Đỗ Huy Bích, 2006 [1]). Nghiên cứu về đặc điểm phân bố và sinh thái Ở Việt Nam, Trôm mọc rải rác ở vùng rừng cây lá rộng thường xanh, trên núi đất hay núi đá. Đôi khi Trôm cũng được trồng ở quanh làng bản, bờ hồ để lấy bóng mát (Đỗ Huy Bích, 2006) [1]. Trong tự nhiên, Trôm thường mọc ở các tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng) và các tỉnh miền duyên hải Nam Trung Bộ (Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận).

Ở Ninh Thuận, Trôm phân bố ở nhiều nơi nhưng thường bắt gặp ở vùng rừng ven biển thuộc xã Phước Dinh của huyện Ninh Phước. Ở đây Trôm cho mủ khô và trắng.