Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành cơ khí động lực và công nghệ ô tô đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế và kỹ thuật công nghiệp. Trong chương trình đào tạo đại học chuyên ngành Cơ khí Động lực và Công nghệ Ô tô, học phần Động cơ đốt trong—đặc biệt là động cơ diesel 4 kỳ—là khối kiến thức cơ sở chuyên ngành bắt buộc. Bên cạnh việc trang bị lý thuyết trên giảng đường, việc tiếp cận máy móc thực tế và rèn luyện kỹ năng thực hành đóng vai trò quyết định đến năng lực kỹ thuật của sinh viên.

Tuy nhiên, tại thời điểm nghiên cứu (năm 2006), điều kiện trang thiết bị thực hành tại Xưởng sửa chữa Bộ môn Công nghệ Ô tô thuộc Khoa Cơ khí - Công nghệ, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM còn nhiều thiếu thốn, chưa có đủ mô hình thực tập hoàn chỉnh để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của các khóa đào tạo. Trước thực trạng đó, đề tài "Thiết lập mô hình thực tập động cơ Diesel 04 kỳ" được triển khai nhằm phục hồi, hoàn thiện và chuyển đổi một động cơ đã qua sử dụng thành mô hình học cụ trực quan, phục vụ công tác giảng dạy.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đồ án được xác định gồm 3 nội dung:

  1. Nghiên cứu cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các hệ thống chính trên động cơ diesel 4 kỳ SsangYong - Mercedes OM-661.
  2. Tháo rã toàn bộ, tiến hành đo đạc, kiểm tra các thông số kỹ thuật, đánh giá mức độ hao mòn và sửa chữa, phục hồi các chi tiết theo tiêu chuẩn kỹ thuật.
  3. Thiết kế, tính toán và chế tạo khung giá đỡ chịu lực, bổ sung các cụm hệ thống còn thiếu (hệ thống khởi động, hệ thống làm mát, bình nhiên liệu...) để thiết lập mô hình thực tập hoàn chỉnh đưa vào hệ thống học cụ của bộ môn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Động cơ diesel 4 kỳ, 4 xylanh thẳng hàng mã hiệu OM-661 (do Mercedes-Benz chuyển giao công nghệ cho hãng SsangYong sản xuất, trang bị trên các dòng xe ô tô như Mekong Musso, Libero).
  • Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện tại hệ thống xưởng thực hành của Khoa Cơ khí - Công nghệ, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM (gồm Xưởng sửa chữa Bộ môn Công nghệ Ô tô, Xưởng gia công Cơ khí và Xưởng lắp ráp sửa chữa máy Nông nghiệp thuộc Trung tâm Năng lượng).
  • Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm diễn ra từ ngày 27/03/2006 đến ngày 30/05/2006 (nghiệm thu và bảo vệ tháng 07/2006).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và nguyên lý vận hành

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết nhiệt động lực học của động cơ đốt trong và nguyên lý hoạt động của chu trình công tác 4 kỳ (kỳ nạp, kỳ nén, kỳ nổ/sinh công, kỳ thải) trên động cơ diesel:

  • Nguyên lý hình thành khí hỗn hợp và tự cháy: Không giống động cơ xăng hòa trộn hỗn hợp ngoài xylanh và đánh lửa cưỡng bức bằng bugi, động cơ diesel nén không khí sạch đạt áp suất cao ($30 - 35\text{ kG/cm}^2$) và nhiệt độ cao ($500 - 600^\circ\text{C}$), sau đó nhiên liệu diesel được phun tơi sương dưới áp suất cao để tự bốc cháy. Động cơ diesel có hiệu suất thực lớn hơn 1,5 lần động cơ xăng và suất tiêu hao nhiên liệu thấp hơn.
  • Cơ cấu phân phối khí treo OHC: Trục cam đặt trên đỉnh nắp máy (culasse), dẫn động bằng xích từ trục khuỷu, tác động trực tiếp lên xupap thông qua con đội thủy lực. Hệ thống con đội thủy lực sử dụng áp lực dầu bôi trơn để tự động bù khe hở nhiệt, giúp động cơ vận hành êm và không đòi hỏi căn chỉnh khe hở xupap thủ công bằng đòn bẩy hay đũa đẩy.
  • Hệ thống nhiên liệu diesel phân đoạn (bơm PE): Sử dụng cụm bơm cao áp Bosch PES4M55C320RS167 kiểu piston - xylanh riêng rẽ cho từng nhánh, tạo áp suất $400 - 500\text{ kG/cm}^2$, kết hợp vòi phun kín loại có chốt bắt ren vào buồng đốt phụ (buồng cháy xoáy lốc/gián tiếp) với áp suất phun mở kim đạt $117 - 127\text{ kG/cm}^2$.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Thu thập, tra cứu sổ tay thông số kỹ thuật của hãng Mercedes-Benz/SsangYong và các tài liệu chuyên ngành về dung sai lắp ghép, khe hở giới hạn của chi tiết động cơ đốt trong.
  • Phương pháp thực nghiệm kỹ thuật và đo kiểm cơ khí:
    • Tháo rã có kiểm soát bằng dụng cụ cơ khí chuyên dụng (cờ lê lực, cờ lê lục giác chìm, mỏ lết, búa cao su mềm).
    • Vệ sinh, tẩy rửa muội than và dầu mỡ bằng dung môi diesel, kết hợp khí nén áp suất cao ($4\text{ kG/cm}^2$).
    • Đo đạc dung sai hình học và độ hao mòn bằng các thiết bị đo chính xác: panme đo ngoài, panme đo trong, đồng hồ so, dưỡng đo (calíp nút), căn lá, thước đo độ sâu, thước thẳng, bàn rà phẳng.
    • Đo kiểm áp suất thủy lực của bơm cao áp và vòi phun bằng thiết bị măcximet (dụng cụ thử vòi phun KII-1609A, Bacharach 65-03D); kiểm tra độ kín két nước và xupap bằng khí nén ($0,5 - 1\text{ atm}$).
  • Phương pháp thiết kế và gia công kết cấu cơ khí: Tính toán sức bền vật liệu, lựa chọn thép kết cấu định hình (thép chữ U, thép góc V5), triển khai bản vẽ kỹ thuật và trực tiếp gia công (cắt, khoan, mài, hàn điện) khung giá đỡ động cơ.

Trang thiết bị phục vụ nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập trực tiếp từ quá trình đo đạc thực nghiệm trên động cơ SsangYong OM-661 tại xưởng. Thiết bị phục vụ bao gồm máy hàn điện, máy cắt kim loại, máy khoan bàn, máy mài, máy nén khí, bộ gá kiểm tra xupap chữ V và các bộ dụng cụ đo lường tiêu chuẩn.

Thiết kế và triển khai mô hình kỹ thuật

Tính toán và thiết kế kết cấu khung đỡ

Khung gá động cơ được thiết kế dựa trên trọng lượng khối máy (khoảng 150 kg khi tháo bớt phụ tải, tổng thể 176 kg), kích thước bao và các vị trí gá đặt bulông có sẵn trên thân máy và vỏ bánh đà:

  • Khung đáy: Kết cấu hình chữ nhật kích thước $70 \times 100\text{ cm}$ làm bằng thép kết cấu chữ U, đảm bảo trọng tâm thấp và chống lật khi động cơ vận hành.
  • Thanh ngang chịu lực: Dùng 2 thanh thép góc V5, chiều dài $L = 70\text{ cm}$, hàn liên kết cố định ngang qua khung đáy.
  • Hệ thống cột chống nâng động cơ:
    • Gồm 04 cột bằng thép góc V5.
    • Cặp cột đỡ thân máy phía trước có chiều cao $L_1 = L_2 = 35\text{ cm}$. Nhằm khắc phục khó khăn khi xác định chính xác khoảng cách ngang thực tế trên thân máy, tác giả thiết kế một trong hai cột đỡ có khả năng dịch chuyển di động trên thanh chịu lực và cố định vị trí bằng bulông đường kính $d = 10\text{ mm}$.
    • Cặp cột đỡ vỏ bánh đà phía sau có chiều cao $L_3 = L_4 = 15\text{ cm}$, hàn cố định vào thanh chịu lực.
    • Độ cao đáy các-te (carte) sau khi gá lên khung cách mặt sàn xưởng 20 cm, tạo khoảng không gian tiêu chuẩn để thao tác xả dầu nhờn, bảo dưỡng đáy máy và luân chuyển quạt gió.
  • Bản mã và thanh gia cố: Sử dụng các bản mã thép bắt bulông $d = 10\text{ mm}$ liên kết giữa cột chống với các lỗ ren trên thân động cơ; bổ sung các thanh giằng thép hàn chéo giữa cột chống và đáy khung để triệt tiêu rung động và lực xoắn sinh ra khi khởi động.
  • Giá đỡ két nước: Được hàn tích hợp trực tiếp vào phần đầu khung đáy, đồng trục với vị trí quạt làm mát của động cơ.

Quy trình công nghệ chế tạo, phục hồi và lắp ráp

Quy trình triển khai thực hiện theo các giai đoạn tuần tự:

  1. Chế tạo khung máy: Cắt phôi thép U và V5 theo kích thước thiết kế, lấy dấu, khoan lỗ gá bulông, định vị và hàn các thanh chịu lực, cột chống, thanh giằng. Sau khi hàn hoàn thiện, làm sạch xỉ hàn bằng giấy nhám và sơn phủ hai lớp chống rỉ, tăng tính thẩm mỹ.
  2. Khắc phục các cụm chi tiết thiếu hụt:
    • Xử lý két nước làm mát: Tẩy rửa cáu cặn bên trong bằng dung dịch hóa chất ($\text{NaOH } 10% + \text{dầu hỏa } 2%$), hàn thiếc phục hồi các điểm rò rỉ, thử kín bằng áp lực khí nén ($0,5 - 1\text{ atm}$) ngâm trong bể nước, sau đó lắp cố định lên khung đỡ bằng bulông.
    • Bổ sung hệ thống cấp nhiên liệu: Chế tạo thùng chứa dầu phụ, bổ sung bình lọc sơ, thay ruột lọc tinh giấy mới, lắp đặt hệ thống ống dẫn nhiên liệu cao áp và thấp áp.
    • Bổ sung cụm máy khởi động (củ đề) và đấu nối hệ thống dây điện điều khiển đánh lửa/sấy nóng bugi.
  3. Tháo rã, kiểm tra và lắp ráp hoàn chỉnh động cơ:
    • Tháo rời các hệ thống: hệ thống nhiên liệu, nắp quy-lát, cơ cấu xupap, trục cam, cụm piston - thanh truyền - trục khuỷu.
    • Kiểm tra, đo đạc dung sai, rà kín xupap vào bệ đỡ bằng bột mài, thay thế các đệm kim loại làm kín.
    • Lắp ráp lại động cơ theo đúng thứ tự siết lực bulông nắp máy, cân chỉnh dấu xẻ trên đầu trục cam và dấu đánh lửa trên bơm cao áp, siết chặt các đường ống nhiên liệu, bổ sung 7 lít dầu bôi trơn và 9 lít nước làm mát.
    • Sử dụng đòn bẩy và dây đai định vị gá lắp động cơ an toàn lên khung thép, cố định các bu lông chân máy và căn chỉnh độ đồng tâm.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1 & 2: Mở đầu, Mục đích đề tài và Cơ sở lý thuyết chung

Trình bày tổng quan về vai trò của động cơ diesel trong ngành giao thông vận tải và cơ giới hóa nông lâm nghiệp. Nêu rõ tính cấp thiết của việc xây dựng thiết bị dạy học trực quan tại Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM. Cung cấp cơ sở lý thuyết về chu trình làm việc 4 kỳ của động cơ diesel, so sánh đặc tính công suất giữa động cơ xăng và động cơ diesel, phân loại buồng đốt (buồng đốt thống nhất và buồng đốt ngăn cách/buồng phụ).

Phần 3: Đặc tính kỹ thuật của động cơ SsangYong OM-661 và các hệ thống chính

Trình bày cấu tạo chi tiết của động cơ OM-661:

  • Cơ cấu phân phối khí: Trục cam trên đỉnh culasse tựa trên 5 gối đỡ, truyền động xích từ trục cơ, sử dụng con đội thủy lực tác động trực tiếp vào đuôi xupap.
  • Hệ thống nhiên liệu: Bơm cao áp Bosch PES4M55C320RS167 kiểu piston - xylanh riêng rẽ, bơm tiếp vận loại piston, lọc tinh bằng giấy, vòi phun có chốt (áp suất phun $117 - 127\text{ kG/cm}^2$), buồng đốt phụ gián tiếp có bugi xông sấy máy.
  • Tổng hợp các hư hỏng thường gặp: Hiện tượng nứt vênh nắp quy-lát do ứng suất nhiệt; mòn rỗ tán xupap và bệ đỡ; mòn vấu cam và cổ trục cam; mòn cặp piston - xylanh bơm cao áp; cào xước kim phun; đóng cặn két nước; mòn tăng khe hở ăn khớp bánh răng bơm dầu bôi trơn.

Phần 4: Phương pháp, Phương tiện và Quy trình thực hiện đề tài

Xác định địa điểm, thời gian nghiên cứu và danh mục máy móc gia công tại 3 xưởng cơ khí. Đưa ra quy trình công nghệ 4 bước thực hiện đề tài: thiết kế chế tạo khung đỡ, vệ sinh tẩy rửa động cơ, tháo rã từng cụm chi tiết (rã máy), đo đạc kiểm tra dung sai hình học và bổ sung các bộ phận còn thiếu.

Phần 5: Thực hiện đề tài - Kết quả kiểm tra, chế tạo và khảo nghiệm

Trình bày chi tiết quá trình tính toán, lập bản vẽ và chế tạo khung giá đỡ chịu lực bằng thép chữ U và thép V5. Mô tả các bước tháo rã hệ thống nhiên liệu, hệ thống phân phối khí, cụm biên - tay quay xylanh số 4. Báo cáo kết quả đo đạc kiểm tra:

  • Nắp culasse: Kiểm tra độ phẳng bằng thước thẳng và căn lá, độ vênh nằm trong giới hạn cho phép ($0,05 - 0,1\text{ mm}$).
  • Xupap: Kiểm tra độ mòn thân xupap nạp ($\le 0,25\text{ mm}$) và xupap xả ($\le 0,3\text{ mm}$); tiến hành rà kín mặt côn xupap với bệ đỡ.
  • Trục cam: Kiểm tra độ cong trục ($< 0,05\text{ mm}$) và độ mòn các vấu cam, cổ trục.
  • Bơm cao áp và vòi phun: Kiểm tra độ kín khít, áp suất phun vòi phun đạt tiêu chuẩn, tia dầu phun tơi sương đều.
  • Hoàn tất lắp ráp và tiến hành khảo nghiệm nổ máy: động cơ khởi động êm, không bị rung lắc nguy hiểm trên khung đỡ mới chế tạo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả kỹ thuật cụ thể

Đề tài đã hoàn thành việc phục hồi toàn diện tình trạng kỹ thuật của động cơ diesel SsangYong - Mercedes OM-661 và chế tạo thành công hệ thống khung gá đỡ. Các thông số kỹ thuật thực tế được kiểm chứng và ghi nhận:

Hạng mục / Thông số kỹ thuật Giá trị / Đặc tính kỹ thuật Tình trạng kiểm tra & Kết quả xử lý
Kiểu động cơ SsangYong - Mercedes OM-661 Diesel 4 kỳ, buồng đốt phụ, có bugi xông máy
Số lượng & Bố trí xylanh 04 xylanh thẳng đứng một hàng dọc Thứ tự nổ: 1 - 3 - 4 - 2
Đường kính $\times$ Hành trình $89\text{ mm} \times 92,4\text{ mm}$ Dung tích làm việc: $2299\text{ cc}$
Tỷ số nén 22/1 Áp suất nén buồng đốt: $30 - 35\text{ kG/cm}^2$
Công suất & Mô-men xoắn $58\text{ kW}$ tại $4000\text{ v/p}$ / $175\text{ Nm}$ Vận hành ổn định, không phát sinh gõ lạ
Trọng lượng động cơ $176\text{ kg}$ (khối gá lắp ~ $150\text{ kg}$) Gá đặt an toàn trên khung đáy thép chữ U
Khung đỡ kỹ thuật Thép U đáy $70 \times 100\text{ cm}$; 4 cột V5 $L_{1,2} = 35\text{ cm}$ (1 cột trượt), $L_{3,4} = 15\text{ cm}$
Khoảng sáng đáy carte $20\text{ cm}$ Thuận lợi xả dầu bôi trơn và bảo dưỡng
Cơ cấu phân phối khí OHC, 5 gối đỡ trục cam Dùng con đội thủy lực tự bù khe hở nhiệt
Độ vênh nắp culasse Giới hạn: $0,05 - 0,1\text{ mm}$ Đạt tiêu chuẩn, không cần phay mài phẳng
Độ mòn thân xupap Nạp $\le 0,25\text{ mm}$, Xả $\le 0,3\text{ mm}$ Đạt tiêu chuẩn, đã rà kín mặt côn với bệ
Độ cong trục cam Tiêu chuẩn $< 0,05\text{ mm}$ Đạt yêu cầu kỹ thuật
Bơm cao áp Bosch PES4M55C320RS167 Áp suất phân nhánh $400 - 500\text{ kG/cm}^2$
Vòi phun nhiên liệu Vòi phun kín có chốt, bắt ren Áp suất mở kim phun: $117 - 127\text{ kG/cm}^2$
Hệ thống làm mát Nước tuần hoàn cưỡng bức, quạt gió Dung tích 9 lít, van nhiệt mở ở $85^\circ\text{C}$
Hệ thống bôi trơn Bơm bánh răng, lọc toàn phần/từng phần Thể tích dầu nhớt nạp: $6,5 - 8,0\text{ lít}$

Đóng góp thực tiễn của đề tài

  • Chuyển giao học cụ hoàn chỉnh: Đã chế tạo và bàn giao 01 mô hình thực tập động cơ diesel 4 kỳ OM-661 hoạt động hoàn chỉnh, có khả năng nổ máy độc lập, phục vụ trực tiếp cho các bài thực hành tháo lắp, cân chỉnh bơm cao áp và chẩn đoán kỹ thuật của sinh viên Khoa Cơ khí - Công nghệ.
  • Tài liệu hóa quy trình công nghệ: Hệ thống hóa toàn bộ các bước tháo rã, phương pháp kiểm tra dung sai hình học chi tiết máy, phương pháp rà xupap, tiêu chuẩn phục hồi bơm cao áp Bosch và phương án thiết kế khung gá động cơ bằng thép định hình.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Thời gian thực hiện đề tài tương đối ngắn (khoảng 2 tháng từ cuối tháng 3 đến cuối tháng 5/2006).
    • Động cơ đầu vào ban đầu đã qua sử dụng lâu năm, bị thiếu hụt nhiều cụm chi tiết quan trọng (máy khởi động, két nước, quạt gió, bình nhiên liệu, lọc sơ...) và rỉ sét nặng, đòi hỏi nhiều thời gian phục hồi cơ khí.
    • Quá trình khảo nghiệm động cơ chủ yếu dừng lại ở mức độ kiểm tra nổ máy không tải, đánh giá độ ổn định tĩnh và độ rung động trên khung đỡ; chưa thực hiện đo kiểm công suất phát và suất tiêu hao nhiên liệu trên băng thử tải chuyên dụng (dynamometer).
  • Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp:
    • Thiết kế và lắp đặt thêm bảng táp-lô hiển thị đầy đủ các đồng hồ đo kỹ thuật (đồng hồ đo vòng tua máy, áp suất dầu bôi trơn, nhiệt độ nước làm mát, đèn báo sấy, đèn báo nạp ắc-quy).
    • Nghiên cứu tích hợp các cảm biến và giắc chẩn đoán tín hiệu điện động cơ để sinh viên thực tập đo kiểm xung điện.
    • Đưa mô hình lên băng thử công suất để xây dựng các đường đặc tính ngoài (đặc tính tốc độ, đặc tính tải) phục vụ các bài thí nghiệm chuyên sâu môn Động cơ đốt trong.

Giá trị tham khảo

Tài liệu đồ án là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Sinh viên chuyên ngành Công nghệ Ô tô, Cơ khí Động lực, Cơ khí Nông Lâm: Tham khảo phương pháp tháo lắp đúng quy trình kỹ thuật, các bước đo đạc dung sai (nắp máy, trục cam, xupap, piston, xéc-măng) và cách sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng.
  • Sinh viên làm đồ án tốt nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu về chế tạo mô hình học cụ: Tham khảo phương pháp tính toán kích thước, chọn thép U, thép V5 và giải pháp cột đỡ di động bằng bulông để gia công khung gá động cơ.
  • Cán bộ quản lý xưởng và giảng viên thực hành: Sử dụng tài liệu làm hướng dẫn kỹ thuật vận hành, bảo dưỡng định kỳ và giảng dạy trực quan trên động cơ diesel OM-661.

Câu hỏi thường gặp

1. Động cơ diesel được sử dụng trong đề tài là loại nào và có các thông số kỹ thuật cơ bản ra sao?
Đề tài sử dụng động cơ diesel 4 kỳ mã hiệu OM-661 do Mercedes-Benz thiết kế, lắp trên các dòng xe SsangYong/Mekong. Động cơ gồm 4 xylanh thẳng hàng, thứ tự nổ 1 - 3 - 4 - 2; đường kính xylanh 89 mm, hành trình piston 92,4 mm; dung tích công tác 2299 cc; tỷ số nén 22/1; công suất cực đại 58 kW tại 4000 vòng/phút; mô-men xoắn cực đại 175 Nm; trọng lượng máy 176 kg.

2. Điểm đặc biệt trong kết cấu cơ cấu phân phối khí của động cơ OM-661 là gì?
Cơ cấu phân phối khí của động cơ OM-661 sử dụng trục cam đặt trên đỉnh culasse (OHC) với 5 gối đỡ, dẫn động bằng xích từ trục khuỷu. Động cơ không sử dụng đòn bẩy, đũa đẩy hay vít chỉnh khe hở nhiệt truyền thống mà sử dụng con đội thủy lực hình trụ tròn. Con đội thủy lực dùng chính áp lực dầu bôi trơn để tự động bù khe hở nhiệt, tác động trực tiếp vuông góc lên đuôi xupap treo.

3. Khung đỡ động cơ được thiết kế với kích thước và vật liệu như thế nào để đảm bảo tính an toàn và tiện lợi khi thao tác?
Khung đáy có kích thước $70 \times 100\text{ cm}$ làm bằng thép chữ U. Hai thanh ngang chịu lực làm bằng thép góc V5 dài 70 cm. Động cơ được nâng đỡ bởi 4 cột chống bằng thép V5: 2 cột trước đỡ thân máy cao 35 cm (trong đó 1 cột có thể trượt di động và cố định bằng bulông $d = 10\text{ mm}$ để dễ căn chỉnh), 2 cột sau đỡ vỏ bánh đà cao 15 cm. Đáy carte cách mặt đất 20 cm, tạo khoảng trống thao tác xả nhớt và bảo dưỡng.

4. Bơm cao áp và vòi phun trên động cơ OM-661 có đặc tính kỹ thuật gì?
Động cơ sử dụng bơm cao áp Bosch PES4M55C320RS167 dạng cụm piston - xylanh phân nhánh riêng biệt, truyền động xích chung với trục cam, tạo áp suất trên các nhánh bơm đạt $400 - 500\text{ kG/cm}^2$. Bơm tiếp vận loại piston gắn trên thân bơm cao áp. Vòi phun là loại vòi phun kín có chốt bắt ren trực tiếp vào buồng đốt phụ trên nắp culasse, áp suất mở phun đạt $117 - 127\text{ kG/cm}^2$.

5. Tác giả đã kiểm tra và xử lý nắp culasse cùng cụm xupap bằng các phương pháp và tiêu chuẩn kỹ thuật nào?
Nắp culasse được kiểm tra độ nứt bằng mắt và dầu hỏa; kiểm tra độ phẳng bằng thước thẳng và căn lá (độ vênh thực tế đạt tiêu chuẩn cho phép từ $0,05 - 0,1\text{ mm}$). Xupap được kiểm tra độ mòn thân bằng panme đo ngoài (tiêu chuẩn cho phép mòn $\le 0,25\text{ mm}$ ở xupap nạp và $\le 0,3\text{ mm}$ ở xupap xả), kiểm tra độ tụt sâu bằng thước đo sâu ($1 - 2\text{ mm}$). Sau đó, xupap và bệ đỡ được rà kín khít theo từng cặp bằng bột mài mịn và kiểm tra độ kín bằng khí nén áp suất $0,5 - 0,7\text{ kG/cm}^2$.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết lập mô hình thực tập động cơ Diesel 04 kỳ" đã giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt trang thiết bị thực hành tại Bộ môn Công nghệ Ô tô, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM thông qua việc phục hồi toàn diện một động cơ SsangYong - Mercedes OM-661 đã qua sử dụng. Nhóm tác giả đã hoàn thành khối lượng lớn công việc chuyên môn từ tháo rã, tẩy rửa, đo đạc dung sai hình học, rà kín xupap, cân chỉnh bơm cao áp đến tính toán, gia công khung thép chịu lực chữ U và V5 có cột đỡ di động linh hoạt. Kết quả khảo nghiệm thực tế cho thấy động cơ vận hành ổn định, êm ái trên khung gá mới, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của một mô hình học cụ trực quan phục vụ công tác giảng dạy và rèn luyện tay nghề cho sinh viên cơ khí động lực.