BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SỬA CHỮA BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG DI CHUYỂN NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin cụ thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Hệ thống di chuyển (hệ thống treo và khung vỏ xe) ôtô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe với cầu xe và lắp (treo) các bộ phận, cơ cấu của ôtô và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung vỏ xe và các bánh xe. Hệ thống di chuyển bao gồm : Cơ cấu treo, khung xe và vỏ xe.
Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống di chuyển là một công việc có tính thường xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô và đáp ứng cảm giác êm, an toàn của người lái xe và hành khách đi trên xe. Do đó công việc sửa chữa hệ thống di chuyển không chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao và sự yêu nghề của người thợ sửa chữa ôtô. Nhằm cung cấp cho học viên ngành Công nghệ ô tô học tập tại trường có kiến thức và kỹ năng nhất định về hệ thống lái trên ô tô nên chúng tôi biên soạn cuốn Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống di chuyển để trang bị cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của các bộ phận của hệ thống di chuyển. Đồng thời có đủ kỹ năng phân định để tiến hành bảo dưỡng và kiểm tra, sửa chữa các hư hỏng của các bộ phận của hệ thống di chuyển.
Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa và bộ công nghệ ô tô và các đồng nghiệp trong quá trình biên soạn giáo trình này đã có những ý kiến đóng góp rất quý báu để cuốn giáo trình này được hoàn thiện. Nam Định, ngày tháng năm Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Bùi Ngọc Luận 2.
Tống Minh Hải 3. Nguyễn Lương Huy -2- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô TRANG LỜI GIỚI THIỆU 1 BÀI 1. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG TREO PHỤ THUỘC 5 BÀI 2. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG TREO ĐỘC LẬP 28 BÀI 3.
SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG BỘ GIẢM XÓC 49 BÀI 4. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG KHUNG XE 62 BÀI 5. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG VỎ XE 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO 76 -3- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên môn đun: Sửa chữa & bảo dƣỡng hệ thống di chuyển Mã mô đun: C612021411 I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Kỹ năng giao tiếp, Vẽ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Cơ kỹ thuật; Kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực; Thực hành nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa; Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu phân phối khí, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và các bộ phận cố định, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống đánh lửa và khởi động, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ xăng dùng bộ chế hòa khí, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ diesel, Sửa chữa và bảo dưỡng trang bị điện - điện tử trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống điều hòa không khí trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền động, Sửa chữa và bảo dưỡng hộp số tự động trên ô tô.
Mô đun được bố trí ở học kỳ IV của khóa học, có thể bố trí dạy song song với các mô đun sau: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh,… - Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu mô đun : - Kiến thức + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Phát hiện và trình bày phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe - Kỹ năng -4- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô + Sử du ̣ng đúng, hơ ̣p lý các du ̣ng cu ̣ kiể m tra , bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung mô đun: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống treo phụ 1 15 5 10 thuộc Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống treo độc 2 10 3 6 1 lập 3 Sửa chữa và bảo dưỡng bộ giảm xóc 5 2 3 4 Sửa chữa và bảo dưỡng khung xe 5 2 3 5 Sửa chữa và bảo dưỡng vỏ xe 10 3 6 1 Cộng: 45 15 28 2 -5- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô BÀI 1. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG TREO PHỤ THUỘC Giới thiệu : Cơ cấu treo phụ thuộc là một bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô.
Cơ cấu treo được lắp nối giữa cầu xe và khung xe, dùng để truyền lực, nối đàn hồi, giảm các tải trọng động, dập tắt các dao động giữa cầu xe và khung xe và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung vỏ xe và các bánh xe. Cơ cấu treo phụ thuộc bao gồm các bộ phận : lò xo (nhíp), giảm chấn và các chi tiết lắp ráp. Do yêu cầu làm việc của hệ thống treo liên tục, chịu lực lớn, thẳng đứng và chịu nhiệt độ cao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị hư hỏng cần được tiến hành kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về chức năng truyền lực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo ôtô. Mục tiêu thực hiện: 1.
Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu treo. Giải thích được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu treo phụ thuộc. Trình bày đúng các hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng của cơ cấu treo phụ thuộc. Giải thích được các phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc 5.
Tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa được cơ cấu treo phụ thuộc đúng yêu cầu kỹ thuật. Nội dung chính: 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo 2. Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo phụ thuộc 3.
Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng của cơ cấu treo phụ thuộc. Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc 5. Tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc. -6- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA BÀI: 1.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các hệ thống treo trên ô tô 1. Nhiệm vụ của hệ thống treo Hệ thống treo trên ô tô liên kết thân xe với các bánh xe, thực hiện một số chức năng sau: - Trong lúc xe chạy, hệ thống treo cùng với các lốp xe sẽ tiếp nhận và dập tắt các dao động, rung động và chấn động do mặt đường không bằng phẳng, để bảo vệ hành khách và hàng hoá, làm cho xe chạy ổn định hơn. - Truyền lực dẫn động của ô tô và lực phanh do ma sát giữa lốp xe và mặt đường tạo ra đến khung xe và thân xe. - Đỡ thân xe trên các cầu xe và duy trì mối quan hệ hình học giữa thân xe và bánh xe trong mọi điều kiện chuyển động của ô tô.
Yêu cầu của hệ thống treo. - Đảm bảo cho ô tô có tính năng êm dịu tốt trong mọi điều kiện đường xá. - Dập tắt nhanh các va đập của thùng xe và vỏ xe, tránh mệt mỏi cho người ngồi trên xe. Đảm bảo động học đúng của các bánh xe dẫn hướng khi chúng dao động trong mặt phẳng đứng.
- Giảm độ nghiêng của xe khi quay vòng, - Đảm bảo cho ô tô chạy với tốc độ giới hạn trên các đường xấu mà không có va đập của mặt đường lên các ụ đỡ. Phân loại hệ thống treo. Theo bộ phận đàn hồi, chia ra: + Loại bằng kim loại, gồm có nhíp lá, lò xo, thanh xoắn. + Loại khí, gồm loại bọc bằng cao su – sợi, loại bọc bằng màng, loại ống.
+ Loại thuỷ lực. + Loại cao su, gồm loại chịu nén và loại chịu xoắn. -7- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô Theo sơ đồ bộ phận dẫn hướng, chia ra: + Loại phụ thuộc với cầu liền, gồm có loại riêng và loại thăng bằng. -8- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bộ môn Công nghệ Ô tô + Loại độc lập với cầu cắt, gồm có loại dịch chuyển bánh xe trong mặt phẳng dọc,loại dịch chuyển bánh xe trong mặt phẳng ngang, loại nến với bánh xe dịch chuyển trong mặt phẳng đứng.
Theo phương pháp dập tắt chấn động, chia ra: + Loại giảm chấn thuỷ lực, gồm loại tác dụng một chiều và loại tác dụng hai chiều. + Loại ma sát cơ, gồm ma sát trong bộ phận đàn hồi và trong bộ phận dẫn hướng.