BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** LỜI NÓI ĐẦU Đối với nước Việt Nam hiện nay, mô tô và xe gắn máy đã trở thành một trong những nhu cầu hàng ngày. Mô tô và xe gắn máy là phương tiện giao thông cá nhân và vận chuyển nhỏ rất thuận lợi. Những hiểu biết về mô tô và xe gắn máy, việc sử dụng, bảo dưỡng và sửa chữa mô tô và xe gắn máy là nhu cầu thực tế vì vậy bảo hành và sửa chữa mô tô - xe gắn máy đã trở thành một loại dịch vụ của xã hội, một nghề sinh sống. Giáo trình kĩ thuật sửa chữa mô tô và xe gắn máy được biên soạn theo đề cương của bộ giáo dục & đào tạo.
Nội dung được biên soạn theo tinh thần ngắn gọn dễ hiểu. Các kíến thức trong toàn bộ giáo trình có mối quan hệ logic, chặt chẽ. Tuy vậy giáo trình cũng chỉ là một phần trong nội dung của chuyên ngành đào tạo cho nên người dạy, người học cần tham khảo thêm các giáo trình có liên quan đối với ngành học để việc sử dụng giáo trình có hiệu quả hơn. Khi biên soạn giáo trình tác giả đã cố gắng cập nhập những kiến thức mới có liên quan đến môn học và phù hợp với đối tượng sử dụng cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong đời sống để giáo trình có tính thực tiễn.
Giáo trình được biên soạn cho đối tượng là HỌC SINH – SINH VIÊN hệ cao đẳng và trung cấp và nó là tài liệu tham khảo. Giáo trình “BD & SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY” được chỉnh sửa trên cơ sở căn cứ chương trình đào tạo đã được chỉnh sửa, các thiết bị mới hiện đại, các giáo trình giảng dạy của các giảng viên ở các trường cao đẳng và đại học kỹ thuật ở Việt Nam. Giáo trình tập trung vào các nội dung cơ bản sau: 1 Bài 1: Cấu tạo xe gắn máy 2 Bài 2: Bảo dưỡng xe gắn máy 3 Bài 3: Hệ thống truyền động 4 Bài 4: Hệ thống chiếu sáng 5 Bài 5: Hệ thống đánh lửa *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -1 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** 6 Bài 6: Hệ thống khởi động 7 Bài 7: Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 8 Bài 7: Cơ cấu phân phối khí 9 Bài 9: Hệ thống nhiên liệu Mặc dù đã cố gắng nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết. Hi vọng nhận được sự góp ý của đồng nghiệp và bạn đọc để giáo trình này được biên soạn tiếp hoặc tái bản lần sau có chất lượng tốt hơn.
Xin chân thành cảm ơn ! Bình Định, ngày 28 tháng 7 năm 2021. Chủ biên Nguyễn Tiến Sỹ *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -2 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** MỤC LỤC Trang 1. Lời giới thiệu 1 2. Đề cương mô đun 4 4.
Bài 1 - Cấu tạo xe gắn máy 6 5. Bài 2 - Bảo dưỡng xe gắn máy 21 6. Bài 3 - Hệ thống truyền động 36 7. Bài 4 - Hệ thống chiếu sáng 67 8.
Bài 5 - Hệ thống đánh lửa 77 9. Bài 6 - Hệ thống khởi động 106 10. Bài 7 - Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 115 11. Bài 8 - Cơ cấu phân phối khí 130 12.
Bài 9 - Hệ thống nhiên liệu 145 13. HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN MÔ ĐUN 162 *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -3 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA MÔ TÔ - XE GẮN MÁY Mã mô đun: MĐ 29 Thời gian mô đun: 75 giờ( Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành: 57 giờ, kiểm tra 3 giờ ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MĐ13, MĐ 14, MĐ 15, MĐ16, MĐ17, MĐ18, MĐ19. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề tự chọn.
Mục tiêu mô đun: + Kiến thức: + Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu , phân loại của các bộ trên mô tô - xe máy + Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: mô tô - xe máy + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng thường gặp của xe mô tô - xe máy: + Trình bày đúng phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa những sai hỏng của các bộ phận: - Kỹ năng: +Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết trên mô tô - xe máy đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn. -Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên, độc lập trong công việc. Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -4 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Bài 1: Cấu tạo xe gắn máy 11 7 4 2 Bài 2: Bảo dưỡng xe gắn máy 6 6 3 Bài 3: Hệ thống truyền động 10 2 7 1 4 Bài 4: Hệ thống chiếu sáng 8 1 7 5 Bài 5: Hệ thống đánh lửa 8 1 7 6 Bài 6: Hệ thống khởi động 8 1 7 7 Bài 7: Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 8 1 6 1 8 Bài 8: Cơ cấu phân phối khí 8 1 7 9 Bài 9: Hệ thống nhiên liệu 8 1 6 1 Cộng 75 15 57 3 *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -5 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** Bài 1: CẤU TẠO XE GẮN MÁY Mã bài: 29 – 1 I.
Khái niệm về xe gắn máy I. Động cơ Động cơ là bộ máy gồm nhiều chi tiết và hệ thống lắp ghép liên hệ mật thiết với nhau, là nơi đốt cháy nhiên liệu tỏa nhiệt biến thành cơ năng rồi sinh ra động lực truyền sang hệ thống truyền chuyển động làm cho xe di chuyển. Muốn vậy trong động cơ phải có các chi tiết và hệ thống sau: Các chi tiết cố định và di động. Các chi tiết của hệ thống phân phối khí.
Hệ thống làm trơn, làm mát. Hệ thống nhiên liệu. Hệ thống đánh lửa. Hệ thống truyền chuyển động Có nhiệm vụ truyền chuyển động từ động cơ đến bánh xe phát động, thay đổi tốc độ, moment của bánh xe phát động tùy theo tải trọng và đường sá.
Hệ thống này gồm: Bộ ly hợp, hộp số, bánh răng kéo xích( nhông trước ); đĩa xích( nhông sau ), xích tải. Ở một vài loại môtô không dùng xích mà hệ thống láp chuyền và cacđăng. Trên xe gắn máy động cơ và hệ thống truyền chuyển động được ráp chung thành một khối ta thường gọi là động cơ. Hệ thống chuyển động( hệ thống di chuyển ) Có tác dụng biến chuyển động quay của hệ thống truyền chuyển động thành chuyển động tịnh tiến của chiếc xe.
Mặt khác nó còn có tác dụng bảo đảm cho xe di chuyển êm dịu trên những đoạn đường không bằng phẳng. Hệ thống này gồm: Bánh xe trước, bánh xe sau, hệ thống nhún và khung xe. *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -6 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** HÌNH.1 CẤU TẠO TỔNG QUÁT XE 1. Công tắc máy đồng thời khoá cổ, chìa khoá yên; 2.
Cụm công tắc cốt, pha, công tắc còi, công tắc đèn báo rẽ; 3. Cụm công tắc đèn chính, nút đề; 5. Tay phanh trước; 7. Bàn đạp thắng sau; 9.
Công tắc đèn sto; 11. Khung giữ khi dựng hay đẩy xe; 15. Baga trước; 16. Chỗ đựng đồ nghề, 17.
Khung gắn gác chân; 19. Chân chống nghiêng; 20.Chân chống đứng; 21. Gương chiếu hậu; 26. Cao su giảm chấn yên xe; 28.
Hệ thống điều khiển Có nhiệm vụ thay đổi hướng chuyển động của chiếc xe. Cho xe chạy chậm lại hay dừng hẳn để đảm bảo an toàn khi giao thông. Hệ thống này gồm tay lái, các cần điều khiển và hệ thống phanh. Hệ thống điện đèn còi Có tác dụng tạo tín hiệu hoặc chiếu sáng khi xe dừng, quay vòng, đi trong đêm tối hoặc chỗ đông người để bảo đảm an toàn giao thông.
Hệ thống này gồm các đèn chiếu gần, chiếu xa, đèn stop, đèn soi sáng công tơ mét, còi, đèn báo rẽ, các loại đèn tín hiệu… *************************************************************************************************** Ks:Nguyễn Tiến Sỹ -7 - BD - SC MÔ TÔ – XE GẮN MÁY KHOA CKĐL *************************************************************************************************** II. Phân loại xe gắn máy: Xe gắn máy là gọi chung cho tất cả các xe 2 bánh có gắn động cơ. Thực ra danh từ xe gắn máy( xe máy ) để chỉ cho các xe hai bánh có gắn động cơ, khi cần thiết có thể đạp như xe đạp mà không dùng đến máy như Vélo Solex, Mobylette, Peugeot, PC, số còn lại gọi là Scooter hay môtô. Nếu cỡ bánh xe nhỏ như Vespa, Làmbertta gọi là Scooter, Cỡ bánh lớn gọi là môtô.
Ngày nay xe gắn máy phân loại chủ yếu dựa vào động cơ. Theo tính năng ta có hai loại chính là động cơ 4 thì và động cơ 2 thì. – Loại 4 thì dùng cho xe có lòng xilanh từ 50 ÷ 1300 cm3. – Loại 2 thì dùng cho xe có lòng xilanh từ 50 ÷ 250 cm3.
Tối đa là 350 cm3 vì loại này tiêu hao nhiên liệu nhiều. Dựa vào thiết kế động cơ thì ta có: – Động cơ máy đứng( Honda CB 350 ) – Động cơ máy nằm( Honda C50 ) – Động cơ máy hình chữ V( Harley Davidson ) – Động cơ máy nằm ngang( B.W ) Dựa vào dung tích xilanh ta có: – Động cơ loại 49cc( Honda C.