Xây Dựng Mô Hình Thu Gom và Xử Lý Chất Thải Rắn Tại Xã Quảng Ngọc, Quảng Xương, Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu hus xây dựng mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã quảng ngọc quảng xương thanh hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Hồ Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi Trường
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Thu Gom Và Xử Lý Chất Thải Rắn Tại Xã Quảng Ngọc, Quảng Xương, Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về chất thải rắn
• 1.1.1. Khái niệm chất thải rắn và hoạt động quản lý chất thải rắn
• 1.2. Tổng quan về chất rác thải sinh hoạt nông thôn
• 1.3. Tổng quan về thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn nông thôn hiện nay
• 1.3.1. Tổng quan về thu gom, phân loại chất thải rắn nông thôn
• 1.3.2. Tổng quan về xử lý chất thải rắn nông thôn Việt Nam hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và khu vực nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc

Mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Với sự gia tăng dân số và phát triển kinh tế, lượng chất thải rắn phát sinh ngày càng lớn, gây áp lực lên môi trường. Việc xây dựng một mô hình hiệu quả không chỉ giúp cải thiện tình hình vệ sinh môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Mô hình này cần được thiết kế dựa trên các yếu tố như đặc điểm địa lý, kinh tế xã hội và thói quen sinh hoạt của người dân địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của chất thải rắn trong xã hội

Chất thải rắn là những vật liệu không còn giá trị sử dụng, được thải ra từ các hoạt động sản xuất, sinh hoạt. Việc quản lý chất thải rắn không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội. Theo thống kê, lượng chất thải rắn sinh hoạt tại xã Quảng Ngọc đang gia tăng, đòi hỏi các biện pháp quản lý hiệu quả.

1.2. Tình hình hiện tại về quản lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc

Hiện nay, việc quản lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc gặp nhiều khó khăn. Hệ thống thu gom chưa đồng bộ, nhiều khu vực không có bãi rác tập trung, dẫn đến tình trạng rác thải bị đổ bừa bãi. Điều này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc

Quản lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong những vấn đề chính là ý thức của người dân về việc phân loại và thu gom rác thải. Nhiều hộ gia đình vẫn chưa có thói quen phân loại rác, dẫn đến việc xử lý gặp khó khăn. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng cho việc thu gom và xử lý chất thải cũng còn hạn chế.

2.1. Ý thức cộng đồng về quản lý chất thải

Ý thức của người dân về việc quản lý chất thải rắn còn thấp. Nhiều người vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc phân loại rác thải tại nguồn. Điều này dẫn đến việc rác thải bị trộn lẫn, gây khó khăn trong quá trình xử lý.

2.2. Hạn chế về cơ sở hạ tầng và công nghệ

Cơ sở hạ tầng cho việc thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc còn thiếu thốn. Nhiều khu vực không có bãi rác hợp vệ sinh, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường. Công nghệ xử lý chất thải cũng chưa được áp dụng rộng rãi, chủ yếu vẫn là chôn lấp.

III. Phương pháp thu gom và xử lý chất thải rắn hiệu quả tại xã Quảng Ngọc

Để giải quyết vấn đề chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc, cần áp dụng các phương pháp thu gom và xử lý hiệu quả. Việc xây dựng mô hình thu gom rác thải sinh hoạt cần được thực hiện đồng bộ, từ khâu phân loại đến xử lý. Các công nghệ hiện đại như ủ phân hữu cơ, đốt rác và chôn lấp hợp vệ sinh cần được nghiên cứu và áp dụng.

3.1. Mô hình thu gom rác thải sinh hoạt

Mô hình thu gom rác thải sinh hoạt cần được thiết kế dựa trên đặc điểm của từng khu vực. Cần thành lập các tổ thu gom rác tự quản, kết hợp với việc tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng về việc phân loại rác tại nguồn.

3.2. Công nghệ xử lý chất thải rắn

Công nghệ xử lý chất thải rắn cần được cải tiến để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho môi trường. Các phương pháp như ủ phân hữu cơ và đốt rác cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế tại xã Quảng Ngọc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại xã Quảng Ngọc

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc đã mang lại nhiều lợi ích. Mô hình này không chỉ giúp cải thiện tình hình vệ sinh môi trường mà còn nâng cao nhận thức của người dân về quản lý chất thải. Các biện pháp xử lý như ủ phân hữu cơ đã được áp dụng thành công, góp phần giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Kết quả thu gom và xử lý chất thải

Sau khi áp dụng mô hình thu gom, tỷ lệ rác thải được thu gom đã tăng lên đáng kể. Người dân đã bắt đầu có thói quen phân loại rác tại nguồn, giúp cho quá trình xử lý trở nên dễ dàng hơn.

4.2. Tác động đến môi trường và sức khỏe cộng đồng

Mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn đã giúp cải thiện đáng kể tình hình vệ sinh môi trường tại xã Quảng Ngọc. Sức khỏe cộng đồng cũng được nâng cao nhờ giảm thiểu ô nhiễm từ rác thải.

V. Kết luận và hướng phát triển mô hình thu gom chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc

Mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để nâng cao hiệu quả của mô hình. Việc nâng cao ý thức cộng đồng và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công của mô hình này.

5.1. Đề xuất các giải pháp phát triển mô hình

Cần xây dựng các chương trình tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về quản lý chất thải. Đồng thời, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ xử lý chất thải để đảm bảo hiệu quả.

5.2. Tương lai của mô hình thu gom chất thải rắn

Mô hình thu gom chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc có tiềm năng phát triển lớn. Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, mô hình này sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự gia tăng nhanh chóng của chất thải rắn sinh hoạt nông thôn đang là thách thức môi trường cấp bách tại Việt Nam, nơi dân số nông thôn chiếm gần 70% tổng dân số cả nước theo số liệu thống kê năm 2010. Quá trình phát triển kinh tế theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã thúc đẩy thu nhập của người nông dân tăng 34,5% sau hai năm triển khai, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng áp lực chất thải sinh hoạt và nông nghiệp lên hệ sinh thái tự nhiên.

Tại xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa – một địa bàn thuần nông có tổng diện tích đất tự nhiên 879,54 ha với 13 thôn hành chính và quy mô dân số 8.783 người – công tác quản lý chất thải rắn còn nhiều bất cập. Phần lớn rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp bị xả thải bừa bãi ra kênh mương, bờ ruộng, làm suy thoái nguồn nước mặt sông Yên, sông Lý và gây ô nhiễm môi trường đất. Trước bối cảnh đó, đề tài tập trung đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh chất thải rắn, xác định thành phần lý hóa, dự báo tải lượng rác thải giai đoạn 2013–2030, từ đó đề xuất mô hình công nghệ thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu được thể hiện qua các chỉ số mục tiêu rõ ràng: nâng tỷ lệ thu gom rác từ 60% lên 85–90%, tận thu 70% thành phần hữu cơ để sản xuất mùn vi sinh phục vụ 597,03 ha đất canh tác nông nghiệp, giảm 60–70% thể tích rác phải chôn lấp và kiểm soát an toàn 100% lượng bao bì thuốc bảo vệ thực vật nguy hại phát sinh trên địa bàn xã.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý tổng hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM) theo thang thứ bậc ưu tiên giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và chôn lấp an toàn (3R). Khung lý thuyết này kết hợp với nguyên lý Kinh tế tuần hoàn sinh học trong nông nghiệp, coi phụ phẩm cây trồng và rác thải hữu cơ là nguồn nguyên liệu đầu vào để tái tạo dinh dưỡng cho đất.

Cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng bao gồm: Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 261:2001 về thiết kế bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh, Tiêu chuẩn xây dựng TCXDVN:2009 về quy hoạch cơ sở xử lý chất thải rắn, Quyết định số 2149/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về quản lý chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050, và Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về quản lý chất thải nguy hại. Bốn khái niệm chính được sử dụng xuyên suốt công trình gồm: định mức phát thải chất thải rắn bình quân đầu người, hệ số thu gom rác thải, quá trình ủ mùn sinh học yếm khí tùy tiện có bổ sung chế phẩm vi sinh P.MET, và cơ chế kiểm soát nước rỉ rác tuần hoàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn tích hợp giữa nguồn thứ cấp từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, UBND huyện Quảng Xương, UBND xã Quảng Ngọc với nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa và thực nghiệm cân đo.

Quy mô mẫu điều tra gồm 260 phiếu hộ gia đình (phân bố đều 20 phiếu tại mỗi thôn trên tổng số 13 thôn), 50 phiếu điều tra tại chợ Hội, phiếu khảo sát tại 5 cơ quan hành chính và trường học (UBND xã, Trường Mầm non, Trường Tiểu học, Trường THCS Quảng Ngọc, Trường PTTH Quảng Xương 2), 1 trạm y tế xã và 13 phiếu thực nghiệm tại 13 tổ thu gom thôn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm hộ có mức sống cao, trung bình, thấp cũng như các loại hình sinh kế đặc trưng.

Phương pháp phân tích dựa trên cân đo khối lượng trực tiếp, phân loại cơ học thành phần rác thải, tính toán cân bằng vật chất và mô hình hóa dự báo tải lượng rác dựa trên hàm tăng trưởng dân số (tỷ lệ tăng tự nhiên 0,65% - 0,5%/năm) kết hợp mức tăng phát thải 5%/năm. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chính xác tính chất đặc thù của rác thải nông thôn đồng bằng ven biển, đồng thời đảm bảo độ tin cậy khoa học cao trong điều kiện nguồn lực địa phương hạn chế. Toàn bộ quá trình khảo sát và thu thập dữ liệu được thực hiện tập trung trong năm 2013 với tầm nhìn dự báo đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, định mức phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bình quân tại xã Quảng Ngọc năm 2013 đạt 0,30 kg/người/ngày. Tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh trên toàn xã là 2.877 kg/ngày (tương đương khoảng 2,88 tấn/ngày). Trong đó, nguồn phát sinh từ các hộ dân cư chiếm tỷ trọng áp đảo với 2.686 kg/ngày (chiếm 93,36%), tiếp theo là trường học và cơ quan hành chính với 91,6 kg/ngày (3,18%), chất thải nông nghiệp thông thường 48 kg/ngày (1,67%), chợ Hội 35,5 kg/ngày (1,23%) và trạm y tế 16 kg/ngày (0,56%).

Thứ hai, thành phần chất thải rắn mang đặc tính giàu chất hữu cơ vượt trội, chiếm tới 70% tổng khối lượng rác thải sinh hoạt. Trong nhóm hữu cơ, chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học (thực phẩm thừa, hoa quả, xác thực vật) chiếm 61,45% và rác hữu cơ khó phân hủy đem chôn lấp chiếm 8,55%. Nhóm thành phần vô cơ và đất cát chiếm 30%, bao gồm 22% chất thải rắn vô cơ (với 2,15% đồ nhựa, 0,19% kim loại có thể tái chế, 19,66% rác vô cơ khác) và 8% đất cát, phế thải vật liệu xây dựng (trong đó gạch, đá, vữa vỡ chiếm 5,2%).

Thứ ba, công tác thu gom rác thải hiện trạng còn manh mún và tỷ lệ thất thoát cao. Hệ số thu gom trên toàn xã mới chỉ đạt 0,60 (tương đương 60%), thu gom được 1.626,92 kg/ngày trong tổng số 2.711,54 kg/ngày phát sinh tại các khu dân cư 13 thôn. Toàn xã có 13 tổ thu gom tự quản sử dụng phương tiện thô sơ như xe đẩy tay 3 bánh và xe cải tiến thùng cao, chưa có bãi tập kết hợp vệ sinh và chưa có nhà xưởng xử lý rác tập trung.

Thứ tư, kết quả dự báo giai đoạn 2013–2030 cho thấy đến năm 2020, khối lượng rác phát sinh hàng ngày của xã sẽ tăng lên 3,9 tấn/ngày (khối lượng thu gom đạt 2,7 tấn/ngày); đến năm 2030, định mức phát thải bình quân sẽ tăng lên 0,69 kg/người/ngày với tổng lượng phát sinh hơn 6,5 tấn/ngày, đặt ra yêu cầu cấp bách phải đầu tư hạ tầng xử lý đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu thành phần rác thải tại xã Quảng Ngọc phản ánh rõ nét đặc trưng sinh hoạt của vùng nông thôn Bắc Trung Bộ. Tỷ lệ rác hữu cơ cao (70%) là do tập quán sinh hoạt gắn liền với sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi hộ gia đình. Tỷ lệ rác tái chế có giá trị thương mại (nhựa 2,15%, kim loại 0,19%) thấp hơn nhiều so với khu vực đô thị do người dân đã chủ động phân loại sơ bộ tại nhà để bán phế liệu.

Dữ liệu phân luồng chất thải trong nghiên cứu được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ cơ cấu thành phần rác thải và sơ đồ dòng vật chất sau thu gom. Cụ thể, từ 100% rác thu gom đưa về trạm xử lý, hệ thống tách ra 2,34% phế liệu tái chế; 61,45% rác hữu cơ đưa vào ủ mùn (trong đó 19% bay hơi chuyển hóa khí trong quá trình ủ, 42,45% đưa vào sàng lọc để thu 20% mùn hữu cơ thành phẩm và 22,45% tạp chất phi hữu cơ tách ra đem chôn lấp); phần chôn lấp hợp vệ sinh cuối cùng chỉ chiếm khoảng 39% tổng lượng rác tiếp nhận.

So sánh với các mô hình xử lý rác nông thôn tại một số địa phương như Nhà máy xử lý CTR Hội An, đảo Cù Lao Chàm (Quảng Nam) và Lạc Tánh (Bình Thuận), phương án công nghệ ủ yếm khí tùy tiện bằng chế phẩm sinh học P.MET (liều lượng 80ml pha với 10 lít nước sạch cho 1 tấn rác) kết hợp bãi chôn lấp hợp vệ sinh quy mô xã thể hiện tính ưu việt vượt trội. So với công nghệ ủ hiếu khí truyền thống đòi hỏi thời gian 50–60 ngày và tiêu tốn năng lượng đảo trộn cơ giới, phương pháp ủ yếm khí tùy tiện rút ngắn thời gian ủ xuống còn 28–30 ngày, kiểm soát triệt để mùi hôi nhờ phủ bạt kín, tận dụng 100% nước rỉ rác bơm tuần hoàn tạo ẩm, hoàn toàn thích ứng với nền nhiệt độ trung bình 29,1°C mùa nóng và lượng mưa 1.700 mm/năm của địa bàn Quảng Xương.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, triển khai chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn trên phạm vi 100% hộ gia đình và các cơ sở công cộng thuộc 13 thôn của xã Quảng Ngọc. Thiết lập hệ thống phân chia rác thành 3 nhóm cơ bản: rác hữu cơ dễ phân hủy, rác tái chế và rác trơ/chất thải nguy hại. Mục tiêu giảm thiểu 30% lượng chất thải rắn vô cơ hỗn tạp phải đem chôn lấp ngay trong 12 tháng đầu tiên. Chủ thể thực hiện là UBND xã Quảng Ngọc phối hợp cùng Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên xã.

Thứ hai, nâng cấp mạng lưới thu gom và trang thiết bị chuyên dụng trên 13 tuyến thu gom liên thôn. Thay thế dần các phương tiện thô sơ bằng xe đẩy tay 3 bánh cải tiến có nắp đậy và xe gom thùng cao đạt chuẩn vệ sinh môi trường, duy trì tần suất thu gom 2–3 ngày/lần, nâng hệ số thu gom toàn xã từ 0,60 lên 0,85 vào năm 2020 và đạt 0,90 vào năm 2025. Giao cho Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường xã Quảng Ngọc trực tiếp quản lý và vận hành.

Thứ ba, đầu tư xây dựng Khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt tập trung quy mô cấp xã với các hạng mục hoàn chỉnh: sân tiếp nhận và phân loại rác, nhà ủ yếm khí tùy tiện sử dụng chế phẩm vi sinh P.MET, kho chứa và sàng mùn hữu cơ, ô chôn lấp rác trơ hợp vệ sinh có lót màng chống thấm theo TCXDVN 261:2001, bể gom và trạm bơm tuần hoàn nước rỉ rác, cùng kho lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại (vỏ chai, bao bì thuốc bảo vệ thực vật) theo đúng Thông tư 12/2011/TT-BTNMT. Lộ trình thi công và đưa vào vận hành thử nghiệm trong giai đoạn 2014–2016 dưới sự thẩm định kỹ thuật của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa.

Thứ tư, ban hành cơ chế chính sách tài chính môi trường bền vững và đẩy mạnh truyền thông cộng đồng. Áp dụng mức phí vệ sinh môi trường từ 10.000 đến 15.000 đồng/hộ/tháng để chi trả thù lao cho đội ngũ công nhân thu gom và bảo dưỡng trang thiết bị; định kỳ 6 tháng một lần tổ chức tập huấn kỹ thuật ủ rác hữu cơ và hướng dẫn an toàn thu gom vỏ bao bì hóa chất nông nghiệp cho người dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý môi trường tại Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận thực chứng, định mức phát thải và bộ tiêu chuẩn kỹ thuật thực tế để xây dựng quy hoạch quản lý chất thải rắn cấp huyện/xã, hỗ trợ địa phương hoàn thành Tiêu chí số 17 về Môi trường trong Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới.

Nhóm thứ hai là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Kỹ thuật Môi trường. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp điều tra xã hội học môi trường với cỡ mẫu 260 hộ, phương pháp tính toán cân bằng vật chất, công thức xác định diện tích các hạng mục nhà máy xử lý rác theo TCXDVN:2009 và mô hình dự báo chuỗi thời gian tải lượng rác thải sinh hoạt nông thôn.

Nhóm thứ ba là lãnh đạo UBND các xã thuần nông, Ban Quản lý Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Môi trường cơ sở. Công trình cung cấp bản thiết kế công nghệ ủ mùn sinh học yếm khí tùy tiện bằng chế phẩm P.MET chi tiết từ quy trình kỹ thuật, thời gian ủ 28–30 ngày, tỷ lệ phối trộn đến bảng dự toán chi phí xây lắp, giúp các địa phương có thể áp dụng trực tiếp mà không cần đầu tư nghiên cứu lại từ đầu.

Nhóm thứ tư là các doanh nghiệp công nghệ môi trường, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững. Báo cáo thành phần rác thải chi tiết với 70% hữu cơ và 2,34% phế liệu tái chế giúp các tổ chức xây dựng các dự án tài trợ phát triển kinh tế tuần hoàn, chuyển giao công nghệ phân bón hữu cơ vi sinh tại khu vực nông thôn Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao công nghệ lò đốt không được lựa chọn để xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Quảng Ngọc?

Công nghệ đốt đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu và chi phí vận hành rất cao, vượt quá khả năng chi trả của ngân sách cấp xã. Hơn nữa, rác thải sinh hoạt tại xã Quảng Ngọc có độ ẩm rất cao và chứa tới 70% chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học, trong khi các thành phần có nhiệt trị cao như giấy vụn, cành củi khô đã được người dân tận thu triệt để làm chất đốt sinh hoạt tại gia đình.

Phương pháp ủ yếm khí tùy tiện bằng chế phẩm P.MET có ưu thế gì vượt trội so với ủ hiếu khí truyền thống?

Phương pháp ủ yếm khí tùy tiện rút ngắn thời gian phân hủy xuống 28–30 ngày (so với 50–60 ngày của ủ hiếu khí), vận hành kín bằng bạt tối màu giúp ngăn chặn tối đa mùi hôi và hạn chế thất thoát đạm. Hệ thống chỉ cần liều lượng 80ml chế phẩm P.MET hòa tan với 10 lít nước cho 1 tấn rác, không tiêu tốn năng lượng cấp khí cơ học, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành.

Nước rỉ rác phát sinh trong quá trình xử lý chất thải được kiểm soát và xử lý như thế nào?

Toàn bộ nước rỉ rác từ nhà ủ và ô chôn lấp rác trơ được thu gom qua hệ thống mương rãnh dẫn về bể chứa tập trung. Vào mùa khô, nguồn nước này được bơm tuần hoàn trở lại các ô ủ để duy trì độ ẩm tối ưu cho vi sinh vật hoạt động, giúp giảm thiểu đến mức tối đa lượng nước thải xả ra môi trường và hạn chế chi phí xây dựng trạm xử lý nước rỉ rác phức tạp.

Luận văn giải quyết vấn đề chất thải nguy hại nông nghiệp như vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật như thế nào?

Luận văn đề xuất xây dựng kho lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại có mái che và nền chống thấm đặt tại khu xử lý rác tập trung của xã, tuân thủ đúng Thông tư 12/2011/TT-BTNMT. Rác thải bao bì, chai lọ hóa chất bảo vệ thực vật được các hợp tác xã nông nghiệp thu gom định kỳ tại các bể xi măng đặt ở bờ ruộng, sau đó vận chuyển về kho lưu giữ trước khi bàn giao cho đơn vị có chức năng xử lý tiêu hủy an toàn.

Ý nghĩa khoa học của chuỗi dữ liệu dự báo phát thải giai đoạn 2013–2030 đối với công tác quy hoạch địa phương là gì?

Chuỗi số liệu dự báo xác định rõ xu hướng tăng trưởng tải lượng rác từ 2,88 tấn/ngày (năm 2013) lên 3,9 tấn/ngày (năm 2020) và vượt 6,5 tấn/ngày (năm 2030). Kết quả này là căn cứ định lượng then chốt giúp chính quyền địa phương tính toán chính xác công suất thiết kế mặt bằng nhà xưởng, thể tích ô chôn lấp và dự trù quỹ đất phù hợp trong quy hoạch sử dụng đất dài hạn của huyện Quảng Xương.

Kết luận

• Luận văn đã lượng hóa toàn diện hiện trạng chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc với tổng lượng phát sinh 2.877 kg/ngày, định mức 0,30 kg/người/ngày và tỷ lệ thu gom thực tế chỉ đạt 60%.
• Xác lập đặc tính lý hóa của chất thải rắn nông thôn với 70% thành phần hữu cơ (61,45% hữu cơ dễ phân hủy) và 30% thành phần vô cơ lẫn đất cát.
• Lựa chọn giải pháp công nghệ tích hợp tối ưu: ủ yếm khí tùy tiện sử dụng chế phẩm sinh học P.MET tạo mùn vi sinh (thu hồi 20% mùn hữu cơ) kết hợp chôn lấp hợp vệ sinh phần rác trơ.
• Hoàn thiện thiết kế kỹ thuật phân luồng, tuần hoàn 100% nước rỉ rác và kho lưu giữ an toàn chất thải nguy hại nông nghiệp theo đúng Thông tư 12/2011/TT-BTNMT.
• Cung cấp mô hình dự báo tải lượng rác đến năm 2030 và bảng dự toán chi phí xây lắp - thiết bị khả thi cho quy mô ngân sách cấp xã.

Đóng góp cốt lõi của công trình là xây dựng thành công mô hình kỹ thuật - quản lý chất thải rắn khép kín, chi phí thấp, biến rác thải hữu cơ thành tài nguyên phân bón cải tạo đất phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương. Lộ trình triển khai tiếp theo gồm giai đoạn 2014–2016 hoàn thiện xây lắp hạ tầng xử lý, giai đoạn 2017–2020 nâng cao hiệu suất thu gom đạt 85–90%, và giai đoạn sau 2020 nhân rộng mô hình ra toàn địa bàn huyện Quảng Xương và các xã nông thôn Bắc Trung Bộ. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác, ứng dụng mô hình này nhằm hiện thực hóa mục tiêu môi trường nông thôn mới bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp, dịch vụ, du lịch,…góp phần nâng cao mức sống của ngƣời dân, phát triển xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng gây ra các vấn đề môi trƣờng nhƣ nƣớc thải, rác thải,…Vấn đề quản lý và xử lý rác thải là hết sức cấp bách vì nó là nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng sống, suy thoái nguồn nƣớc và là nguyên nhân gây dịch bệnh lây lan, đồng thời làm ảnh hƣởng tới nếp sống của ngƣời dân. Không có những bƣớc đi thích hợp những quyết sách đúng đắn và những giải pháp đồng bộ, khoa học để quản lý rác thải trong quy hoạch, xây dựng và quản lý các đô thị sẽ dẫn tới hậu quả làm suy giảm chất lƣợng môi trƣờng, kéo theo những mối nguy hại về sức khỏe cộng đồng, hạn chế sự phát triển của xã hội. Xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xƣơng, tỉnh Thanh Hóa là một xã thuần nông.

Rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã cần xử lý bao gồm cả rác thải phát sinh từ nông nghiệp,…Hầu hết rác thải đƣợc đổ bừa bãi, không có các biện pháp xử lý gây ô nhiễm môi trƣờng và làm mất mỹ quan, ảnh hƣởng đến sức khỏe ngƣời dân. Xuất phát từ thực tế trên để góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng do rác thải và nâng cao năng lực quản lý rác thải sinh hoạt tại địa phƣơng, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu là: “Xây dựng mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn tại xã Quảng Ngọc, Quảng Xƣơng, Thanh Hóa”. Mục tiêu nghiên cứu: - Đánh giá thực trạng rác thải, công tác quản lý và xử lý rác tại xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xƣơng, tỉnh Thanh Hóa. - Đề xuất phƣơng án thu gom và các giải pháp xử lý rác thải tại vùng nghiên cứu, đƣa ra những ƣu nhƣợc điểm của từng phƣơng án, từ đó lựa chọn phƣơng án tối tƣu nhất.

- Tính toán chi phí chi tiết cho phƣơng án lựa chọn. Nội dụng nghiên cứu: - Thu thập tài liệu, mô tả tổng quan các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, định hƣớng phát triển của xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xƣơng, tỉnh Thanh Hóa. - Phân tích thực trạng thu gom và xử lý rác thải tại xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xƣơng, tỉnh Thanh Hóa. Hồ Thị Huyền Trang – K19 Cao học KHMT 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ Khoa học – Trường Đại học Khoa học tư nhiên - Dự báo lƣợng và thành phần rác thải của xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xƣơng, tỉnh Thanh Hóa trong tƣơng lai (2015-2030).

- Đề xuất các phƣơng án thu gom và xử lý chất thải rắn thích hợp, phân tích các ƣu nhƣợc điểm của các công nghệ xử lý (chôn lấp hợp vệ sinh, ủ phân và đốt rác), từ đó lựa chọn tối ƣu nhất. - Tính toán công suất xây dựng phƣơng án thu gom và xử lý rác thải lựa chọn. - Tính toán chi phí chi tiết cho phƣơng án thu gom và xử lý rác thải lựa chọn. Hồ Thị Huyền Trang – K19 Cao học KHMT 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ Khoa học – Trường Đại học Khoa học tư nhiên CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về chất thải rắn 1. Khái niệm chất thải rắn và hoạt động quản lý chất thải rắn */ Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn, đƣợc thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thƣờng và chất thải rắn nguy hại.

*/ Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tƣ xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lƣu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trƣờng và sức khoẻ con ngƣời. Chất thải rắn phát sinh tại xã Quảng Ngọc, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa Hồ Thị Huyền Trang – K19 Cao học KHMT 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ Khoa học – Trường Đại học Khoa học tư nhiên 1.2 Tổng quan về chất rác thải sinh hoạt nông thôn Dân số Việt Nam hiện nay phần lớn vẫn tập trung ở khu vực nông thôn, chiếm gần 70% (Theo Tổng cục thống kê, 2010). Trong những năm gần đây, ở khu vực nông thôn, mặc dù tỷ lệ dân số có giảm, nhƣng vẫn ở mức cao. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động tƣơng đối chậm, tuy nhiên cơ cấu ngành sản xuất ở nông thôn đang ngày càng đa dạng và đƣợc đẩy mạnh.

Sau gần 3 năm triển khai Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành trung ƣơng Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, theo đánh giá của Chính phủ, các bộ, ngành, đời sống của ngƣời nông dân đã có nhiều chuyển biến tích cực, thu nhập của ngƣời nông dân năm 2010 tăng 34,5% so với năm 2008, tất cả các lĩnh vực sản xuất nhƣ trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, dịch vụ đều có bƣớc phát triển khá. Nông nghiệp đã chuyển mạnh sang cơ cấu sản xuất hiệu quả hơn và đạt tốc độ tăng trƣởng khá cao; an ninh lƣơng thực đƣợc bảo đảm. Cơ cấu hộ nông dân theo ngành nghề đang chuyển dịch theo hƣớng tăng dần số lƣợng và tỷ trọng nhóm các hộ tham gia sản xuất phi nông nghiệp nhƣ công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Tỷ trọng phát triển ngành nghề công nghiệp, dịch vụ tăng lên rõ rệt, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo cho nông dân.

Song song với sự chuyển biến tích cực, nông thôn Việt Nam vẫn còn bộc lộ những hạn chế, yếu kém: phát triển thiếu quy hoạch, tự phát, có khoảng 23% xã có quy hoạch nhƣng chất lƣợng quy hoạch chƣa cao. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội còn lạc hậu, vệ sinh môi trƣờng nông thôn còn nhiều vấn đề bất cập. Cả nƣớc hiện còn hơn 400 nghìn nhà ở tạm bợ. Hầu hết nhà ở yếu kém này kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trƣờng nông thôn đang ở mức báo động ở nhiều nơi.

Một trong những nguyên nhân chính của ô nhiễm môi trƣờng nông thôn là do CTR từ hoạt động nông nghiệp, chăn nuôi, sự lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón trong sản xuất nông nghiệp, CTR từ hoạt động làng nghề và rác thải từ sinh hoạt. CTR nông thôn có thể phân thành 3 dạng chính: - Chất thải rắn sinh hoạt ở nông thôn - Chất thải rắn nông nghiệp - Chất thải rắn làng nghề. Hồ Thị Huyền Trang – K19 Cao học KHMT 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ Khoa học – Trường Đại học Khoa học tư nhiên 1. Tổng quan về thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn nông thôn hiện nay 1.

Tổng quan về thu gom, phân loại chất thải rắn nông thôn 1. Phân loại và thu gom chất thải rắn sinh hoạt nông thôn Việc phân loại CTR sinh hoạt nông thôn đƣợc tiến hành ngay tại hộ gia đình đối với một số loại chất thải nhƣ giấy, các tông, kim loại (để bán), thức ăn thừa, lá cải, su hào,. Các CTR sinh hoạt khác không sử dụng đƣợc hầu hết không đƣợc phân loại mà để lẫn lộn, bao gồm cả các loại rác có khả năng phân hủy và khó phân hủy nhƣ túi nilon, thủy tinh, cành cây, lá cây, hoa quả ôi thối, xác động vật chết. Hiện nay, tỷ lệ thu gom CTR sinh hoạt tại khu vực nông thôn vào khoảng 40 - 55%.

Theo thống kê có khoảng 60% số thôn hoặc xã tổ chức thu dọn định kỳ; trên 40% thôn, xã đã hình thành các tổ thu gom rác thải tự quản. Việc thu gom rác còn rất thô sơ bằng các xe cải tiến. Nhiều xã không có quy hoạch các bãi rác tập trung, không có bãi rác công cộng, không quy định chỗ tập trung rác, không có ngƣời và phƣơng tiện chuyên chở rác. Do đó, các bãi rác tự phát đã hình thành ở rất nhiều nơi làm cho tình trạng CTR sinh hoạt nông thôn trở thành vấn đề nan giải khó quản lý.

Một số huyện, xã mặc dù đã có quy hoạch bãi rác, nhƣng vẫn chƣa có các cơ quan quản lý, biện pháp xử lý đúng kỹ thuật và ngƣời dân vẫn chƣa có ý thức đổ rác theo quy định. Phân loại và thu gom chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất nông nghiệp - Bao bì hóa chất bảo vệ thực vật, phân bón hóa học Việc thu gom, xử lý chất thải từ bao bì, chai lọ hóa chất BVTV hiện còn nhiều hạn chế. Đây là CTR thuộc danh mục CTNH cần phải thu gom, xử lý đúng quy định. Nhƣng thực tế, các loại vỏ bao bì, vỏ chai hóa chất BVTV thƣờng bị vứt bừa bãi tại ruộng, góc vƣờn, hoặc nguy hiểm hơn, có trƣờng hợp còn vứt ngay đầu nguồn nƣớc sinh hoạt.

Trong thời gian qua, công tác thu gom, lƣu giữ và xử lý các loại hóa chất, vỏ bao bì hóa chất BVTV đã đƣợc nhiều tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện nhƣ: Nghệ An, Tuyên Quang, Vĩnh Long. Việc triển khai này đã bƣớc đầu hạn chế ảnh hƣởng tác hại của hóa chất BVTV tồn lƣu trong vỏ bao bì tới sức khỏe con ngƣời và môi trƣờng xung quanh. Tuy nhiên, các biện pháp thu gom bao bì thuốc BVTV đƣợc áp dụng với quy mô nhỏ, phần lớn do hợp tác xã tự tổ chức thu Hồ Thị Huyền Trang – K19 Cao học KHMT 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ Khoa học – Trường Đại học Khoa học tư nhiên gom, chủ yếu là gom vào thùng chứa. Thùng chứa các bao bì hóa chất BVTV đƣợc sử dụng thƣờng là thùng phuy.

Nhƣng số lƣợng còn ít do giới hạn về kinh phí ít. Một số ít địa phƣơng đã xây bể xi-măng cố định. Bên cạnh đó hầu hết các địa phƣơng còn chƣa có hƣớng xử lý các bao bì hóa chất BVTV sau thu gom. - Chất thải rắn từ trồng trọt Những năm gần đây, rơm rạ không còn là chất đốt chủ yếu ở nông thôn do có các nhiên liệu khác thay thế nhƣ điện, khí gas, than.

Vì vậy, sau mùa gặt, phần lớn rơm rạ không đƣợc thu gom mà đƣợc đốt ngay tại ruộng. Phần rơm, rạ không bị đốt thì cũng xả bừa bãi trên đƣờng giao thông, đổ lấp xuống các kênh mƣơng, ao hồ xung quanh.