Chương I đã nêu những vấn đề lý luận về Hợp đồng quyền chọn và thị trường giao dịch các hợp đồng quyền chọn này. Đưa ra những kiến thức cơ bản nhất, giúp người đọc bước đầu có khái niệm về hợp đồng quyền chọn, cách thức tổ chức và quản lý cũng như cấu trúc của một thị trường giao dịch quyền chọn tập trung, so sánh các vấn đề cơ bản giữa một thị trường giao dịch quyền chọn tập trung và phi tập trung. Trên cơ sở này, có cái nhìn khái quát về vấn đề mà đề tài đang nghiên cứu, giúp người đọc tiếp cận các chương sau dễ dàng hơn. 123doc 18 CHƯƠNG 2 MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀN QUỐC (KRX) VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM.
Trên thế giới có nhiều mô hình TTCK phái sinh phái triển, Việt nam hiện có nhiều lợi thế của một nước đi sau để nghiên cứu học hỏi và áp dụng những thành quả mà mô hình các nước đạt được. Tuy nhiên, việc chọn một mô hình nào đó phải phù hợp với thực tiễn TTCK Việt nam hiện tại và điều kiện kinh tế, xã hội và chính trị Việt nam. Trong quá trình nghiên cứu mô hình các nước, kết hợp với tình hình thực tế TTCK Việt nam, tôi chọn mô hình tổ chức và quản lý chứng khoán phái sinh Hàn Quốc để tham khảo đề suất cho mô hình giao dịch quyền chọn cổ phiếu tại SGDCK Tp.HCM do: ¾ Việt nam là nước đang phát triển và thị trường chứng khoán chưa thực sự phát triển, Việt nam không thể đưa một mô hình với những thông số và phương thức, công cụ và cách thức giao dịch tiên tiến hiện đại vào áp dụng vì: - Kiến thức nhà đầu tư còn yếu, chưa thể thích nghi với những phương thức giao dịch mới, tiên tiến. - Khả năng đầu tư vào một mô hình phát triển còn hạn chế về chi phí, nhân lực.
- Thực trạng TTCK hiện tại khó có thể hấp thụ mô hình tiên tiến hiện đại. Do vậy, việc ứng dụng mô hình tiên tiến hiện đại là không mang tính khả thi, Việt nam phải từng bước phát triển thị trường phù hợp với khả năng thị trường. ¾ Ở Châu Á, hầu hết các thị trường chứng khoán đã có thị trường chứng khoán phái sinh. Tuy nhiên, chỉ có rất ít các thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản và Hồng Kông đã có sản phẩm Quyền chọn cổ phiếu.
¾ Quá trình chuẩn bị cho TTCK Việt nam ra đời vào năm 2000 được tư vấn và xây dựng bởi SGDCK Hàn Quốc. Do đó, hiện nay TTCK Việt nam mang nhiều nét tương đồng với TTCK Hàn Quốc về mô hình thị trường, cách thức quản lý… Với những lý do trên, tôi chọn mô hình thị trường chứng khoán phái sinh Hàn Quốc làm mô hình tham khảo.1 Mô hình Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX).1 Sơ lược về Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX). KRX là SGDCK duy nhất của Hàn Quốc, được thành lập vào ngày 27/01/2005 trên cơ sở hợp nhất của SGDCK Hàn Quốc (KSE), Sở giao dịch chứng khoán KOSDAQ và Sở giao dịch tương lai Hàn Quốc (KOFEX) với nền tảng là Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KSE) được thành lập từ năm 1956. KRX là Sở giao dịch chứng khoán hiện lớn thứ tư ở châu Á, trong đó thị trường trái phiếu tập trung lớn thứ 2 châu Á.
Tính về số lượng hợp đồng chứng khoán phái sinh, KRX xếp thứ nhất trên thế giới, chiếm 20,9% toàn cầu (năm 2006), đứng thứ 2 là CME Group chiếm 18,6%, thứ 3 là Eurex chiếm 12,9%, thứ 4 là Euronext chiếm 6,2% và CBOE chiếm 5,7%. Hiện có 1896 cổ phiếu niêm yết trên KRX với tổng mức vốn hóa thị trường khoảng 950 tỉ USD.1 Cơ cấu tổ chức của KRX Đại hội đồng cổ đông Ban Tổng giám đốc Các Ban chuyên vụ Ban Giám sát thị trường Ban kế toán tài chính Các giám đốc điều hành Ban thị trường chứng khoán Ban thị trường KOSDAQ Ban thị trường tương lai Ban thị tổ chức tiền lương Bộ phận Quản Sàn giao dịch Sàn giao dịch Sàn giao dịch Bộ phận Giám trị chiến lược chứng khoán KOSDAQ tương lai sát thị trường 123doc 20 2.2 Tổng quan Sàn giao dịch chứng khoán phái sinh Hàn quốc Về mặt thị trường, KRX gồm 4 thị trường tương đương 4 Sàn giao dịch là: Sàn giao dịch chứng khoán chính (Stock Market Division), Sàn giao dịch chứng khoán KOSDAQ (KOSDAQ Market Division), Sàn giao dịch tương lai (Futures Market Division) và Sàn giao dịch trái phiếu (Bond Market). KRX thiết lập Sàn giao dịch tương lai song song với các Sàn giao dịch khác và trực tiếp có Ban chuyên vụ quản lý giao dịch các sản phẩm phái sinh. Sàn giao dịch tương lai có nguồn gốc từ Sở giao dịch hợp đồng tương lai Hàn quốc (KOFEX), KOFEX được thành lập năm 1999 trên cơ sở 2 bộ phận Sàn giao dịch hợp đồng tương lai và Sàn giao dịch quyền chọn được thành lập lần lượt vào các năm 1996 và 1997.
Sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số KOSPI 200 được giới thiệu lần đầu vào năm 1996 và Sản phẩm hợp đồng quyền chọn chỉ số KOSPI 200 là sản phẩm hợp đồng quyền chọn đầu tiên trên sàn giao dịch sản phẩm phái sinh của Hàn Quốc được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1997 và hiện nay là sản phẩm có khối lượng giao dịch cao nhất trên thế giới. Sản phẩm hợp đồng quyền chọn cổ phiếu được niêm yết đầu tiên vào ngày 28/01/2002 với tài sản cơ sở là 7 cổ phiếu. Cho đến 26/09/2005 số lượng tài sản cơ sở được tăng lên 30 cổ phiếu. Tất cả các cổ phiếu này đều được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán chính.
Tính đến năm 2007, khối lượng giao dịch sản phẩm hợp đồng tương lai KOSPI 200 và hợp đồng quyền chọn KOSPI 200 đã tăng lên lần lượt gấp 53 lần và 351 lần so với năm 1996 và năm 1997, và Sàn giao dịch sản phẩm phái sinh chứng khoán của Hàn Quốc đã đứng đầu thế giới về khối lượng giao dịch.3 Mô hình tổ chức và quản lý giao dịch KRX thống nhất tổ chức và quản lý các sản phẩm phái sinh và tổ chức giao dịch các sản phẩm này tại KRX bằng việc thiết lập một Sàn giao dịch tương lai. Hệ thống các quyền chọn niêm yết trên Sàn này gồm: 2.1 Quyền chọn cổ phiếu Bao gồm 30 cổ phiếu là tài sản cơ sở đang được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán chính (Stock Market Division): 123doc 21 Samsung Electronics, Posco, SK Telecom, Kepco, KB, KT, Hyundai Motors, LG Electronics, SK Energy, Shinhan Financial Group, Samsung SDI, KT&G, Hana Financial Group, Mobis, Kia Motors, LG, Samsung Fire & marine Insurance, Kangwon Land, LG Chem, Hyundai Heavy Industries, Kogas, Samsung Corporation, Samsung Electro- Mechanics, GS Holdings, CJ, Hankook Tire, Samsung Securities, KAL, INI Steel, Hanjin Shipping.2 Quyền chọn chỉ số Bao gồm một số chỉ số chính sau: - KOSPI: chỉ số tổng hợp, bao gồm tất cả cổ phiếu niêm yết - KOSPI 200: chỉ số tiêu biểu cho 200 cổ phiếu niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán chính thức - KOSPI 100: chỉ số tiêu biểu cho 100 cổ phiếu niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán chính thức Ngoài ra còn một số chỉ số của các nghành Công nghệ thông tin, nghành sản xuất, nghành văn hóa… và một số chỉ số phân theo nhóm có vốn lớn, trung bình và nhỏ, phân theo mức độ các cổ phiếu có độ rủi ro cao hay thấp. Các giao dịch hợp đồng quyền chọn trên KRX được thông qua hệ thống các Công ty chứng khoán là Thành viên giao dịch của KRX. KRX có toàn bộ 56 Thành viên giao dịch, trong đó 44 Thành viên tham gia giao dịch tất cả 4 Sàn của KRX và 12 Thành viên chỉ tham gia giao dịch chứng khoán phái sinh trên Sàn giao dịch tương lai KRX.4 Mô hình thanh toán bù trừ KRX thành lập một công ty con làm Trung tâm thanh toán bù trừ (KSD).
KRX có hệ thống các Công ty Thành viên thanh toán cung cấp dịch vụ thanh toán bù trừ cho khách hàng, muốn trở thành Thành viên thanh toán phải được sự chấp thuận của KRX và được KRX cấp giấy phép hoạt động thanh toán bù trừ. KRX sử dụng hệ thống tính toán số dư ký quỹ COMS (Composite Optimized Margin Systems) để tính toán số dư ký quỹ vào cuối mỗi ngày của tất cả các vị thế mở của các hợp đồng sản phẩm phái sinh chứng khoán. Việc tính toán này nhằm xác định sự thay đổi giá cả và không cho phép có một khoản lỗ lũy kế nào cho đến khi hợp đồng đáo 123doc 22 hạn. Nếu số dư trong tài khoản của nhà đầu tư thấp hơn so với mức ký quỹ bắt buộc, KRX sẽ yêu cầu các Thành viên thanh toán thông báo nhà đầu tư thực hiện ký quỹ mới có thể tiếp tục giao dịch.1 Thành viên giao dịch và Thành viên thanh toán: Một công ty có thể vừa là Thành viên giao dịch và vừa là Thành viên thanh toán của KRX.
Thành viên giao dịch nếu không đồng thời là Thành viên thanh toán thì phải ký hợp đồng thanh toán với ít nhất một Thành viên thanh toán để sử dụng dịch vụ thanh toán. Các Thành viên này có quyền và trách nhiệm cơ bản sau: Phân loại Thành viên thanh toán Thàng viên giao dịch Mua bán các sản phẩm trên Sàn giao dịch tương lai Quyền Thanh toán bù trừ sau mua bán Không được thanh toán bù trừ Nộp phí đăng ký Thành viên Nộp phí đăng ký Thành viên Đóng Quỹ bồi thường theo quy Không phải đóng Quỹ bồi định. Trả phí giao dịch Trách nhiệm Ký quỹ giao dịch Tuân theo Luật chứng khoán và quy chế thành viên của KRX Báo cáo tình trạng tài chính của công ty thông qua tỉ lệ vốn đầu tư thuần và báo cáo kinh doanh. Đệ trình các báo cáo và dữ liệu cho Sàn giao dịch.
Tỷ lệ vốn đầu tư thuần phải Tỷ lệ vốn đầu tư thuấn phải cao Điều kiện cao hơn 150% hơn 180% Vốn đầu tư từ 10 tỷ won trở lên.2 Các quy định của KRX để đảm bảo khả năng thanh toán: Theo Luật giao dịch tương lai Hàn Quốc, để bảo vệ nhà đầu tư trong trường hợp Thành viên mất khả năng thanh toán, tài chính của Thành viên không ổn định hay các trường hợp khẩn cấp xẩy ra trên thị trường tương lai KRX, có các quy định sau: Đối với Thành viên của KRX: - Khi nhà đầu tư thực hiện ký quỹ, Thành viên phải tách bạch giữa tài sản của nhà đầu tư và tài sản Thành viên. 123doc 23 - Thành viên phải tái ký quỹ tiền của nhà đầu tư tại Cơ quan tài chính chứng khoán Hàn quốc (KSFC) và chứng khoán của nhà đầu tư tại KSD.