Luận văn thạc sĩ ứng dụng mô hình cmaq để tính toán mức độ lan truyền các chất ô nhiễm không khí xuyên biên giới đến miền bắc việt nam

Luận văn thạc sĩ toán học nghiên cứu ứng dụng mô hình cmaq để tính toán mức độ lan truyền các chất ô nhiễm không khí xuyên biên giới đến, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Lê Văn Quy
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Hồng Sơn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình CMAQ Để Tính Toán Mức Độ Lan Truyền Các Chất Ô Nhiễm Không Khí Xuyên Biên Giới Đến Miền Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội miền Bắc Việt Nam
• 1.2. Vị trí địa lý, địa hình
• 1.3. Hiện trạng chất lượng không khí từ các kết quả quan trắc tại các trạm quốc gia
• 1.4. Tổng quan các nghiên cứu mô hình hóa lan truyền ô nhiễm xuyên biên giới ở trong mƣớc và nƣớc ngoài
• 1.4.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.4.2. Các nghiên cứu ở trong nước
• 1.5. Tổng quan về mô hình chất lƣợng không khí CMAQ
• 1.5.1. Các phương trình cơ bản của mô hình
• 1.5.2. Các mô đun khoa học
• 1.5.3. Các bộ xử lý đầu vào
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tƣợng và nội dung nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập xử lý số liệu
• 2.2.2. Phương pháp mô hình toán
• 2.2.3. Phương pháp kế thừa
• 2.2.4. Phương pháp GIS
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Miền lƣới tính
• 3.2. Số liệu đầu vào
• 3.3. Kiểm định mô hình
• 3.4. Mô hình hóa quá trình lan truyền ô nhiễm không khí xuyên biên giới
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình CMAQ và ô nhiễm không khí miền Bắc VN

Mô hình CMAQ (Community Multiscale Air Quality) là một công cụ mạnh mẽ trong việc tính toán và dự đoán chất lượng không khí. Mô hình này được phát triển để mô phỏng sự lan truyền và biến đổi của các chất ô nhiễm không khí trong môi trường. Tại miền Bắc Việt Nam, ô nhiễm không khí đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Việc áp dụng mô hình CMAQ giúp các nhà nghiên cứu đánh giá chính xác hơn về mức độ ô nhiễm và nguồn gốc của nó.

1.1. Mô hình CMAQ và nguyên lý hoạt động

Mô hình CMAQ sử dụng các phương trình hóa học và vật lý để mô phỏng sự tương tác giữa các chất ô nhiễm trong không khí. Mô hình này có khả năng xử lý dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cả dữ liệu quan trắc và dữ liệu phát thải. Điều này giúp tạo ra các dự báo chính xác về chất lượng không khí trong khu vực.

1.2. Tình hình ô nhiễm không khí tại miền Bắc Việt Nam

Miền Bắc Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đặc biệt là trong các thành phố lớn như Hà Nội. Các chất ô nhiễm chính bao gồm SO2, NOx và bụi mịn PM2.5. Nguồn gốc của ô nhiễm không khí chủ yếu đến từ hoạt động giao thông, công nghiệp và nông nghiệp.

II. Vấn đề ô nhiễm không khí xuyên biên giới tại miền Bắc VN

Ô nhiễm không khí không chỉ là vấn đề nội địa mà còn là vấn đề xuyên biên giới. Các nghiên cứu cho thấy, một phần lớn ô nhiễm không khí tại miền Bắc Việt Nam có nguồn gốc từ các quốc gia láng giềng, đặc biệt là Trung Quốc. Việc hiểu rõ về vấn đề này là rất quan trọng để có các biện pháp ứng phó hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân ô nhiễm không khí xuyên biên giới

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khoảng 50% lượng SO2 lắng đọng tại miền Bắc Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc. Các hoạt động công nghiệp và phát thải khí từ các nhà máy ở Trung Quốc đã góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí tại khu vực này.

2.2. Tác động của ô nhiễm không khí xuyên biên giới

Ô nhiễm không khí xuyên biên giới không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng không khí mà còn gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho người dân. Các bệnh về hô hấp, tim mạch và các vấn đề sức khỏe khác đang gia tăng do ô nhiễm không khí.

III. Phương pháp sử dụng mô hình CMAQ trong tính toán ô nhiễm

Việc áp dụng mô hình CMAQ trong tính toán ô nhiễm không khí tại miền Bắc Việt Nam đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Mô hình này cho phép phân tích chi tiết về sự lan truyền và biến đổi của các chất ô nhiễm trong không khí.

3.1. Quy trình mô hình hóa ô nhiễm không khí

Quy trình mô hình hóa bao gồm việc thu thập dữ liệu đầu vào, xử lý dữ liệu và chạy mô hình để dự đoán nồng độ ô nhiễm không khí. Các dữ liệu đầu vào bao gồm thông tin về khí tượng, phát thải và các yếu tố địa lý.

3.2. Kiểm định và đánh giá mô hình CMAQ

Để đảm bảo độ chính xác của mô hình, cần thực hiện các bước kiểm định và đánh giá. Việc so sánh kết quả mô hình với dữ liệu quan trắc thực tế giúp xác định độ tin cậy của mô hình trong việc dự đoán ô nhiễm không khí.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của mô hình CMAQ

Kết quả từ mô hình CMAQ đã cung cấp những thông tin quý giá về tình hình ô nhiễm không khí tại miền Bắc Việt Nam. Những dữ liệu này không chỉ giúp các nhà nghiên cứu mà còn hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc đưa ra các chính sách quản lý ô nhiễm không khí.

4.1. Phân tích kết quả mô hình CMAQ

Kết quả mô hình cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm như SO2, NOx và PM2.5 có xu hướng gia tăng trong các tháng mùa đông. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí trong thời gian này.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả từ mô hình CMAQ đã được sử dụng để xây dựng các kịch bản quản lý ô nhiễm không khí, từ đó giúp các cơ quan chức năng có những quyết định đúng đắn trong việc cải thiện chất lượng không khí.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là một thách thức lớn đối với miền Bắc Việt Nam. Việc áp dụng mô hình CMAQ đã giúp nâng cao nhận thức về tình hình ô nhiễm và đưa ra các giải pháp hiệu quả. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến mô hình để đáp ứng tốt hơn với các yêu cầu thực tiễn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu ô nhiễm không khí

Nghiên cứu ô nhiễm không khí không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình ô nhiễm mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường hiệu quả.

5.2. Hướng đi tương lai cho mô hình CMAQ

Trong tương lai, việc cải tiến mô hình CMAQ để tích hợp thêm các yếu tố khí hậu và xã hội sẽ giúp nâng cao độ chính xác trong dự đoán ô nhiễm không khí, từ đó có những biện pháp ứng phó kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm không khí xuyên biên giới là một trong những thách thức môi trường toàn cầu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế xã hội. Miền Bắc Việt Nam, với vị trí địa lý tiếp giáp Trung Quốc và các quốc gia Đông Nam Á, đang chịu tác động rõ rệt từ các nguồn ô nhiễm không khí phát sinh trong và ngoài nước. Theo số liệu quan trắc từ năm 2004 đến 2008, nồng độ SO2, NO2 và bụi tại các đô thị lớn như Hà Nội và Hải Phòng luôn cao hơn các địa phương khác trong vùng, phản ánh mức độ ô nhiễm không khí đáng báo động. Đặc biệt, các hiện tượng mưa axit và ô nhiễm bụi mịn PM2,5 có xu hướng gia tăng trong mùa đông, khi gió mùa đông bắc thổi từ Trung Quốc sang.

Mục tiêu nghiên cứu là ứng dụng mô hình chất lượng không khí đa quy mô CMAQ để mô phỏng và tính toán mức độ lan truyền các chất ô nhiễm không khí xuyên biên giới đến miền Bắc Việt Nam, từ đó đánh giá ảnh hưởng của các nguồn phát thải từ các quốc gia lân cận. Nghiên cứu tập trung vào phân tích dữ liệu phát thải, khí tượng và quan trắc môi trường trong năm 2010, đồng thời so sánh kết quả mô hình với số liệu thực tế để kiểm định độ chính xác.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ khu vực miền Bắc Việt Nam với độ phân giải không gian 10 km, tập trung vào các chất ô nhiễm chính như SO2, NO2, CO và bụi PM10, PM2,5. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách kiểm soát ô nhiễm không khí, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản lý ô nhiễm xuyên biên giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết và mô hình chính:

1. Mô hình lan truyền - hóa học CMAQ (Community Multi-scale Air Quality): Đây là mô hình đa quy mô được phát triển bởi NOAA và EPA Hoa Kỳ, có khả năng mô phỏng các quá trình vận chuyển, biến đổi hóa học và lắng đọng của các chất ô nhiễm trong khí quyển. CMAQ sử dụng các phương trình liên tục và khuếch tán khí quyển để mô phỏng sự biến đổi nồng độ chất ô nhiễm theo thời gian và không gian, đồng thời tích hợp các mô đun hóa học, quang phân, đối lưu, khuếch tán và lắng đọng.

2. Lý thuyết vận chuyển ô nhiễm xuyên biên giới: Dựa trên nguyên lý vận chuyển khí quyển và các quá trình hóa học phức tạp, lý thuyết này giải thích sự di chuyển và biến đổi của các chất ô nhiễm từ nguồn phát thải đến các khu vực tiếp nhận, bao gồm các yếu tố khí tượng như gió mùa, nhiệt độ, độ ẩm và bức xạ mặt trời.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm:

• Phát thải ô nhiễm: Các nguồn phát sinh khí và hạt bụi từ hoạt động công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và sinh hoạt.
• Lan truyền ô nhiễm xuyên biên giới: Quá trình vận chuyển các chất ô nhiễm qua các khu vực địa lý khác nhau, vượt qua ranh giới quốc gia.
• Lắng đọng khô và ướt: Quá trình các chất ô nhiễm bị loại bỏ khỏi khí quyển thông qua tiếp xúc với bề mặt đất hoặc mưa.
• Quang phân: Phản ứng hóa học do ánh sáng mặt trời kích hoạt, ảnh hưởng đến sự hình thành và phân hủy các chất ô nhiễm như O3.
• Mô hình hóa khí tượng: Sử dụng dữ liệu khí tượng đầu vào từ các mô hình như MM5 và WRF để mô phỏng điều kiện thời tiết ảnh hưởng đến vận chuyển ô nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu phát thải từ Trung tâm Nghiên cứu Biến đổi Toàn cầu (FRCGC) và Cục Khoa học Kỹ thuật Biển - Địa cầu Nhật Bản.
• Dữ liệu khí tượng từ Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Hoa Kỳ (NCAR).
• Số liệu quan trắc môi trường tự động tại các trạm trong miền Bắc Việt Nam.
• Ảnh viễn thám và dữ liệu vệ tinh từ các nguồn quốc tế.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình CMAQ phiên bản mới nhất, kết hợp với các bộ xử lý đầu vào như MCIP (xử lý khí tượng), ECIP (xử lý phát thải), ICON và BCON (điều kiện ban đầu và biên). Mô hình được chạy với lưới tính có độ phân giải 10 km, thời gian mô phỏng tập trung vào năm 2010 với các tháng đại diện cho mùa đông và mùa hè để đánh giá sự biến thiên theo mùa.

Cỡ mẫu dữ liệu quan trắc được lựa chọn từ các trạm chính tại Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long và Vinh, với số liệu thu thập liên tục trong giai đoạn 2004-2008 để kiểm định mô hình. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các khu vực đô thị và vùng ven, nhằm phản ánh đa dạng điều kiện phát thải và khí tượng.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, xử lý và chuẩn bị đầu vào, chạy mô hình, phân tích kết quả và so sánh với số liệu thực tế, cuối cùng là tổng hợp báo cáo và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm không khí tại miền Bắc Việt Nam
   Nồng độ SO2 tại Hà Nội trong giai đoạn 2004-2008 dao động từ 0,1 đến 0,3 mg/m³, cao hơn đáng kể so với các địa phương khác như Hải Phòng và Hạ Long. Nồng độ NO2 cũng có xu hướng tương tự, với mức cao nhất vào năm 2006 đạt khoảng 0,04 mg/m³. Nồng độ bụi PM10 và PM2,5 tại Hà Nội vượt ngưỡng cho phép của tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế, đặc biệt trong mùa đông khi gió mùa đông bắc thổi mạnh.

2. Ảnh hưởng của ô nhiễm xuyên biên giới
   Kết quả mô phỏng cho thấy trên 50% lượng SO2 lắng đọng tại miền Bắc Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc, tương đương với mức đóng góp ô nhiễm xuyên biên giới rất lớn. Đối với NOx, tỷ lệ đóng góp từ các quốc gia lân cận dao động từ 10-30%, tùy theo mùa và điều kiện khí tượng. Mô hình cũng xác định được các đợt ô nhiễm cao tại các tỉnh biên giới như Lạng Sơn và Lào Cai có liên quan mật thiết đến nguồn phát thải từ phía Trung Quốc.

3. Biến thiên theo mùa và không gian
   Mô hình CMAQ mô phỏng chính xác sự biến đổi nồng độ các chất ô nhiễm theo mùa, với mức độ ô nhiễm cao nhất vào mùa đông và thấp hơn vào mùa hè. Phân bố không gian cho thấy các khu vực đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng có mức ô nhiễm cao nhất, trong khi các vùng núi và đồng bằng có mức thấp hơn nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ lan truyền ô nhiễm.

4. Kiểm định mô hình với số liệu thực tế
   So sánh kết quả mô hình với số liệu quan trắc tại trạm Nguyễn Văn Cừ, Hà Nội cho thấy hệ số tương quan khoảng 0,6 đối với SO2 và NO2, thể hiện độ chính xác tương đối tốt của mô hình trong việc dự báo nồng độ ô nhiễm. Sai số chủ yếu do hạn chế trong dữ liệu phát thải và biến động khí tượng không được mô hình hóa đầy đủ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của mức độ ô nhiễm cao tại miền Bắc Việt Nam là sự kết hợp giữa phát thải nội địa từ giao thông, công nghiệp và sinh hoạt với nguồn ô nhiễm xuyên biên giới từ Trung Quốc và các quốc gia lân cận. Điều kiện khí tượng đặc trưng của vùng, như gió mùa đông bắc và nhiệt độ thấp vào mùa đông, làm tăng khả năng tích tụ và lắng đọng các chất ô nhiễm.

So với các nghiên cứu quốc tế tại Bắc Mỹ và Châu Âu, mức độ đóng góp ô nhiễm xuyên biên giới tại miền Bắc Việt Nam tương đương hoặc cao hơn, phản ánh sự phát triển kinh tế nhanh chóng và mức độ phát thải lớn từ các quốc gia láng giềng. Kết quả mô hình cũng phù hợp với các nghiên cứu tại Châu Á như Nhật Bản và Bangladesh, nơi ô nhiễm xuyên biên giới đóng vai trò quan trọng trong chất lượng không khí địa phương.

Việc mô hình hóa bằng CMAQ cung cấp công cụ hiệu quả để đánh giá và dự báo ô nhiễm không khí, hỗ trợ các nhà quản lý trong việc xây dựng chính sách kiểm soát phát thải và hợp tác quốc tế. Dữ liệu mô hình có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố nồng độ theo không gian và thời gian, bảng so sánh đóng góp nguồn phát thải, giúp minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm xuyên biên giới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong kiểm soát ô nhiễm không khí
   Khuyến nghị các cơ quan chức năng thúc đẩy hợp tác với Trung Quốc và các quốc gia láng giềng để chia sẻ dữ liệu phát thải, phối hợp giám sát và xây dựng các biện pháp giảm phát thải xuyên biên giới. Mục tiêu giảm ít nhất 20% lượng SO2 và NOx phát thải trong vòng 5 năm tới.

2. Phát triển mạng lưới quan trắc và nâng cao chất lượng dữ liệu
   Đầu tư nâng cấp hệ thống trạm quan trắc tự động tại các tỉnh miền Bắc, đặc biệt khu vực biên giới, nhằm thu thập dữ liệu chính xác và kịp thời phục vụ mô hình hóa và dự báo. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do Sở Tài nguyên Môi trường và Viện Khoa học Môi trường chủ trì.

3. Ứng dụng rộng rãi mô hình CMAQ trong quản lý môi trường
   Khuyến khích các đơn vị nghiên cứu và quản lý môi trường sử dụng mô hình CMAQ để dự báo chất lượng không khí, đánh giá tác động của các chính sách kiểm soát ô nhiễm và xây dựng kế hoạch ứng phó. Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ kỹ thuật trong 2 năm tới.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển các chương trình giảm thiểu ô nhiễm
   Tổ chức các chiến dịch truyền thông về tác hại của ô nhiễm không khí và vai trò của cộng đồng trong việc giảm phát thải, như hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, tăng cường sử dụng năng lượng sạch. Thực hiện liên tục, phối hợp với các tổ chức xã hội và trường học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý môi trường và hoạch định chính sách
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và công cụ mô hình để xây dựng các chính sách kiểm soát ô nhiễm không khí hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh ô nhiễm xuyên biên giới.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia môi trường
   Tài liệu chi tiết về ứng dụng mô hình CMAQ và phân tích dữ liệu khí tượng, phát thải giúp nâng cao hiểu biết và phát triển các nghiên cứu tiếp theo về ô nhiễm không khí.

3. Cơ quan quan trắc và giám sát môi trường
   Hướng dẫn kỹ thuật trong việc thu thập, xử lý số liệu và kiểm định mô hình, hỗ trợ nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả giám sát.

4. Các tổ chức quốc tế và đối tác hợp tác phát triển
   Thông tin về mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm xuyên biên giới và nhu cầu hợp tác quốc tế trong quản lý môi trường, làm cơ sở cho các dự án hỗ trợ kỹ thuật và tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình CMAQ có ưu điểm gì so với các mô hình khác?
   CMAQ là mô hình đa quy mô, tích hợp các quá trình hóa học, vật lý và khí tượng phức tạp, cho phép mô phỏng chính xác sự biến đổi nồng độ ô nhiễm theo thời gian và không gian với độ phân giải cao. Ví dụ, mô hình đã được ứng dụng thành công tại Bắc Mỹ, Châu Âu và Châu Á.

2. Ô nhiễm không khí xuyên biên giới ảnh hưởng như thế nào đến miền Bắc Việt Nam?
   Nghiên cứu cho thấy trên 50% lượng SO2 và một phần lớn NOx tại miền Bắc có nguồn gốc từ Trung Quốc, làm tăng nguy cơ mưa axit và ô nhiễm bụi mịn, ảnh hưởng đến sức khỏe và môi trường.

3. Dữ liệu phát thải được thu thập như thế nào trong nghiên cứu?
   Dữ liệu phát thải được thu thập từ các trung tâm nghiên cứu quốc tế và địa phương, kết hợp với số liệu quan trắc tự động và ảnh vệ tinh, đảm bảo tính đầy đủ và chính xác cho mô hình hóa.

4. Làm thế nào để kiểm định độ chính xác của mô hình CMAQ?
   Kiểm định được thực hiện bằng cách so sánh kết quả mô hình với số liệu quan trắc thực tế tại các trạm đo, sử dụng các chỉ số thống kê như hệ số tương quan và sai số trung bình.

5. Các giải pháp đề xuất có thể thực hiện trong thời gian bao lâu?
   Các giải pháp như nâng cấp mạng lưới quan trắc và hợp tác quốc tế có thể thực hiện trong vòng 3-5 năm, trong khi nâng cao nhận thức cộng đồng là quá trình liên tục và lâu dài.

Kết luận

• Ứng dụng mô hình CMAQ đã giúp mô phỏng chính xác quá trình lan truyền ô nhiễm không khí xuyên biên giới đến miền Bắc Việt Nam.
• Mức độ ô nhiễm SO2, NO2 và bụi PM tại các đô thị lớn vượt ngưỡng cho phép, với đóng góp lớn từ nguồn phát thải bên ngoài lãnh thổ.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách kiểm soát ô nhiễm và hợp tác quốc tế.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm giảm thiểu ô nhiễm, nâng cao chất lượng dữ liệu và nhận thức cộng đồng.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mạng lưới quan trắc, đào tạo chuyên môn và thúc đẩy hợp tác đa phương trong khu vực.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ bầu không khí sạch cho miền Bắc Việt Nam và các thế hệ tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1. Tổng quan về các nghiên cứu Chƣơng 2. Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Kết qủa nghiên cứu và thảo luận Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội miền Bắc Việt Nam 1.1 Vị trí địa lý, địa hình Bắc Bộ (Miền Bắc) nằm ở vùng cực Bắc lãnh thổ Việt Nam, phía Bắc giáp Trung Quốc, phía Tây giáp Lào và phía Đông giáp biển Đông. Đƣợc bắt đầu từ vĩ độ 19053’ Bắc đến 23023’ Bắc với chiều dài là 1.650 km, chiều ngang Đông - Tây là 500 km, rộng nhất so với Trung Bộ và Nam Bộ. Bản đồ hành chính Miền Bắc Địa hình Bắc Bộ đa dạng và phức tạp. Bao gồm đồi núi, đồng bằng, bờ biển và thềm lục địa.

Có lịch sử phát triển địa hình và địa chất lâu dài, phong hóa mạnh mẽ. Có bề mặt thấp dần, xuôi theo hƣớng Tây Bắc - Đông Nam, đƣợc thể hiện thông qua hƣớng chảy của các dòng sông lớn. Khu vực đồng bằng rộng lớn nằm ở lƣu vực sông Hồng, có diện tích 14,8 ngàn km2 và bằng 4,5% diện tích cả nƣớc. Đồng bằng dạng hình tam giác, đỉnh là Thành phố Việt Trì và cạnh đáy là đƣờng bờ biển phía đông.

Đây là đồng bằng châu thổ lớn thứ hai Việt Nam (sau Đồng bằng sông Cửu Long diện tích 15.000 km2) do sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp. Phần lớn bề mặt đồng bằng có địa hình khá bằng phẳng, có độ cao từ 0,4 - 12m so với mực nƣớc biển. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Địa hình các tỉnh Miền Bắc Liền kề với đồng bằng sông Hồng về phía tây và tây bắc là khu vực Trung du và miền núi có diện tích khoảng 102,9 ngàn km2 và bằng 30,7% diện tích cả nƣớc.

Địa hình ở đây bao gồm các dãy núi cao và rất hiểm trở, kéo dài từ biên giới phía Bắc (nơi tiếp giáp với Trung Quốc) tới phía tây tỉnh Thanh Hoá. Trong khu vực này từ lâu đã xuất hiện nhiều đồng cỏ, nhƣng thƣờng không lớn và chủ yếu nằm dải dác trên các cao nguyên ở độ cao 600 – 700m. Về phía khu vực đông bắc phần lớn là núi thấp và đồi nằm ven bờ biển Đông, đƣợc bao bọc bởi các đảo và quần đảo lớn nhỏ. Ở Vịnh Bắc Bộ tập trung quần thể bao gồm gần 3.000 hòn đảo nằm trong các khu vực biển Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, Cát Hải, Cát Bà, Bạch Long Vĩ.

Và nhiều bờ biển đẹp nhƣ bờ biển Trà Cổ, Bãi Cháy, Tuần Châu và Vân Đồn thuộc tỉnh Quảng Ninh; Cát Bà, Đồ Sơn thuộc thành phố Hải Phòng; Đồng Châu thuộc tỉnh Thái Bình; Hải Thịnh, Quất Lâm thuộc tỉnh Nam Định.2 Khí hậu Bắc Bộ quanh năm có nhiệt độ tƣơng đối cao và ẩm, nền khí hậu chịu ảnh hƣởng từ lục địa Trung Hoa chuyển qua và mang tính chất khí hậu lục địa. Trong 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khi một phần khu vực duyên hải lại chịu ảnh hƣởng tính chất khí hậu cận nhiệt đới ấm và gió mùa ẩm từ đất liền. Toàn vùng có khí hậu cận nhiệt đới ẩm quanh năm với 4 mùa rõ rệt xuân, hạ, thu, đông. Đồng thời hàng năm chịu ảnh hƣởng của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Đông Nam.

Nhiệt độ trung bình năm tăng dần từ phía Bắc xuống phía Nam và có khí hậu giao hoà, là đặc trƣng của khu vực đồng bằng Bắc Bộ và ven biển. Thời tiết mùa hè từ tháng 5 đến tháng 9 nóng ẩm và mƣa cho tới khi gió mùa nổi lên. Mùa Đông từ tháng 10 tới tháng 4 trời lạnh, khô, có mƣa phùn. Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 250C, lƣợng mƣa trung bình từ 1.

Vào mùa Đông nhiệt độ xuống thấp nhất trong các tháng mƣời hai và tháng giêng. Thời gian này ở khu vực miền núi phía bắc (nhƣ Sa Pa, Tam Đảo, Hoàng Liên Sơn) có lúc nhiệt độ còn lúc xuống dƣới 00C, xuất hiện băng giá và có thể có tuyết rơi. Khí hậu vùng Bắc Bộ cũng thƣờng phải hứng chịu nhiều tác động xấu của thời tiết, trung bình hàng năm có từ 6 đến 10 cơn bão và áp thấp nhiệt đới gây ra lũ lụt, đe doạ trực tiếp đến cuộc sống và ngành nông nghiệp của toàn địa phƣơng trong vùng.3 Dân cư Tính đến thời điểm 0 giờ ngày 01/04/2009 dân số Việt Nam là 85. Khu vực đồng bằng sông Hồng là nơi tập trung dân cƣ đông nhất, có tới 19.944 ngƣời (khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung 18.485, đồng bằng sông Cửu Long 17.

Khu vực đồng bằng Sông Hồng có mật độ dân cƣ dày đặc nhất (khoảng 1225 ngƣời/km2). Dân số khu vực thành thị chiếm 29,2% dân số toàn Bắc Bộ và có tốc độ gia tăng ở mức cao, bình quân có thêm 3,4%/năm (tỷ lệ tăng dân số ở khu vực nông thôn chỉ là 0,4%/năm). Trong khi đó, ở khu vực Trung du miền núi với diện tích rộng lớn, tài nguyên thiên nhiên phong phú lại thiếu nguồn nhân lực khai thác và có mật độ dân số thấp hơn rất nhiều so với khu vực đồng bằng (khu vực Tây bắc có mật độ dân 69 ngƣời/km2). 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tại khu vực đông dân nhƣ đồng bằng Sông Hồng và các khu vực thuộc vùng kinh tế trọng điểm đều có mật độ dân số rất cao.

Tuy tạo đƣợc những mặt tác động tích cực, là nguồn nhân lực dồi dào để phát triển kinh tế, là thị trƣờng tiêu thụ rộng lớn, là thế mạnh để thu hút nguồn đầu tƣ từ nƣớc ngoài. Nhƣng mặt khác đã gây ra những tác động tiêu cực không nhỏ. Khi dân số đông mà kinh tế chậm phát triển thì sẽ hạn chế trong việc giải quyết công ăn việc làm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần đến mỗi ngƣời dân lao động. Đồng thời các nhu cầu phúc lợi xã hội cũng bị hạn hẹp theo.

Ngoài ra, ở những nơi tập trung đông dân cƣ sinh sống dễ dẫn đến tình trạng môi trƣờng bị gia tăng tác động, gây ô nhiễm, dịch bệnh, suy giảm các nguồn tài nguyên thiên nhiên khu vực. Công tác phân bổ dân cƣ không đồng đều do cả khách quan lẫn chủ quan gây nên sự không hợp lý trong việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, sử dụng lao động, gia tăng chênh lệch kinh tế - xã hội đối với các khu vực trong vùng, làm suy giảm hiêụ quả trong quá trình xây dựng và phát triển chung của toàn xã hội. Ba thành phố lớn nhất là Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định. Thành phố Hà Nội đã hơn 1000 năm tuổi, Nam Đinh hơn 750 năm và Hải Phòng hơn 100 năm.4 Kinh tế Hiện tại cũng nhƣ tƣơng lai khu vực đồng bằng sông Hồng luôn đóng vai trò quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội chung ở Việt Nam.

Là nơi có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên rất thuận lợi. Tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng, dân cƣ đông đúc, mặt bằng dân trí cao. Sự tập trung dân cƣ có mật độ cao liên quan đến nhu cầu và môi trƣờng lao động, tính cộng đồng và truyền thống văn hoá dân tộc. Một nơi có truyền thống lâu đời về thâm canh lúa nƣớc, có những trung tâm công nghiệp và hệ thống đô thị phát triển.

là điều kiện rất thuận lợi cho công cuộc phát triển các ngành nghề lao động sản xuất từ phổ thông đến hiện đại, mang đến sự thuận lợi cho công cuộc định cƣ lâu dài của con ngƣời. Là vựa lúa lớn thứ hai của Việt Nam (sau Đồng bằng sông Cửu Long) có đƣợc đất đai màu mỡ do phù sa của sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp. Số đất đai để phát triển nông nghiệp trên 70 vạn ha, chiếm 56% tổng diện tích tự nhiên 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] toàn vùng. Ngoài lúa nƣớc, các địa phƣơng nông nghiệp ở đồng bằng sông Hồng đều chú trọng phát triển loại cây ƣa lạnh có hiệu quả kinh tế cao nhƣ ngô, khoai tây, su hào, cải bắp, cà chua, những loại cây này đa phần đƣợc trồng hoa xen canh giữa các mùa vụ.

Bắc Bộ là vùng có đƣờng bờ biển dài, có cửa ngõ lớn và quan trọng thông thƣơng với các khu vực lân cận và thế giới qua cảng biển Hải Phòng (thuộc thành phố Hải Phòng). Tài nguyên thiên nhiên gồm có các mỏ đá (ở Hải Phòng, Hà Nam, Ninh Bình), sét cao lanh ở Hải Dƣơng, than nâu ở Hƣng Yên và mỏ khí đốt ở Tiền Hải đã đƣợc tiến hành khai thác từ nhiều năm nay. Đặc biệt, trong lòng đồng bằng sông Hồng đang tồn tại hàng chục vỉa than lớn nhỏ có tổng trữ lƣợng vào khoảng 210 tỷ tấn (theo dự đoán qua số liệu khảo sát vào những năm 70 của thế kỷ trƣớc). Trải rộng trên diện tích 3500km2, trải dài từ Hà Nội đến Thái Bình rồi ra đến bờ biển Đông.

Các vỉa than này có chiều dày từ 2 đến 3m, có nơi tới 20m. Là những vỉa than có độ ổn định địa chất và chất lƣợng rất tốt. Tuy nhiên, đồng bằng sông Hồng vẫn là một khu vực thiếu nguyên liệu phục vụ cho các ngành công nghiệp đang phát triển và luôn phải nhập từ các vùng khác. Một số lƣợng không nhỏ tài nguyên đang bị suy thoái do khai thác quá mức.

Do nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới và gió mùa nên nền kinh tế vùng nói chung cũng phải chịu ảnh hƣởng từ các rủi ro do thiên tai gây nên 1.5 Hiện trạng chất lượng không khí từ các kết quả quan trắc tại các trạm quốc gia Song song với quá trình phát triển kinh tế, Bắc Bộ cũng đang phải chịu những ảnh hƣởng tiêu cực từ các vấn đề ô nhiễm môi trƣờng nói chung và ô nhiễm không khí nói riêng. Trong đó, các nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng không khá đa dạng, tác động trực tiếp và gián tiếp tới các hoạt động phát triển kinh tế xã hội và đời sống hàng ngày của ngƣời dân. Các nguồn chính gây ô nhiễm môi trƣờng không khí gồm: Giao thông vận tải; sản xuất công nghiệp; xây dựng và dân sinh; nông nghiệp và làng nghề. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.