Mô đun Chuẩn bị sản xuất ngành may (Phần 1) - Giáo trình CĐ Công nghệ TP.HCM

Mô đun chuẩn bị sản xuất ngành may phần 1 đóng vai trò quan trọng trong việc… 104 trang · Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex Thành phố Hồ Chí Minh · 2018.

• Tác giả: ThS Đinh Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS Ngô Văn Cố
• Trường học: Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ may
• Đề tài: Chuẩn Bị Sản Xuất Ngành May - Phần 1
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH MAY
• 1.1. Quá trình phát triển ngành may
• 1.2. Tổng quan về ngành may Việt Nam
• 1.3. Chuỗi giá trị ngành dệt may
• 1.4. Một số điểm mạnh, hạn chế, cơ hội, thách thức của ngành may
• 1.5. Sản xuất may đo và may công nghiệp
• 1.6. Mô hình công nghệ sản xuất hàng may công nghiệp
• 1.7. Câu hỏi ôn tập chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KIỂM TRA, ĐO ĐẾM NGUYÊN PHỤ LIỆU
• 2.1. Sơ đồ lưu trữ hàng sản xuất trong kho
• 2.2. Tầm quan trọng, nguyên tắc kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu
• 2.3. Tầm quan trọng của công tác kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu
• 2.4. Nguyên tắc kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu
• 2.5. Phương pháp tiến hành kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu. Kiểm tra đối với nguyên liệu
• 2.6. Kiểm tra đối với phụ liệu
• 2.7. Câu hỏi ôn tập chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU TÍNH CHẤT VÀ ĐỘ CO CƠ LÝ CỦA NGUYÊN PHỤ LIỆU
• 3.1. Nghiên cứu tính chất
• 3.2. Một số tính chất cơ bản của sợi vải thông dụng. Nghiên cứu độ co rút. Các nguyên nhân tạo độ co rút
• 3.3. Câu hỏi ôn tập chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: TÁC NGHIỆP SƠ ĐỒ CẮT
• 4.1. Định nghĩa, mục đích, nội dung của bảng kế hoạch sản xuất
• 4.2. Nội dung của bảng kế hoạch sản xuất. Tầm quan trọng, định nghĩa của tác nghiệp sơ đồ cắt
• 4.3. Phương pháp tác nghiệp sơ đồ cắt
• 4.4. Câu hỏi ôn tập chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỊNH MỨC NGUYÊN PHỤ LIỆU
• 5.1. Khái niệm định mức nguyên phụ liệu
• 5.2. Mục đích của việc tính định mức nguyên phụ liệu
• 5.3. Phân loại định mức
• 5.4. Định mức chỉ đạo
• 5.5. Định mức kỹ thuật
• 5.6. Định mức cấp phát
• 5.7. Phương pháp tính định mức nguyên phụ liệu
• 5.8. Phương pháp tính định mức nguyên liệu
• 5.9. Phương pháp tính định mức phụ liệu
• 5.10. Câu hỏi ôn tập chương 5
• 6. CHƯƠNG 6: XÂY DỰNG TÀI LIỆU KỸ THUẬT
• 6.1. Tầm quan trọng và nội dung chuẩn bị sản xuất về công nghệ
• 6.2. Tầm quan trọng về chuẩn bị sản xuất về công nghệ
• 6.3. Nội dung chuẩn bị sản xuất về công nghệ
• 6.4. Định nghĩa, mục đích của tài liệu kỹ thuật
• 6.5. Xây dựng tài liệu kỹ thuật
• 6.6. Bảng kế hoạch sản xuất. Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt
• 6.7. Bảng mô tả sản phẩm
• 6.8. Bảng thông số kích thước thành phẩm
• 6.9. Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu
• 6.10. Tiêu chuẩn cắt
• 6.11. Tiêu chuẩn giác sơ đồ
• 6.12. Bảng quy định đánh số
• 6.13. Bảng quy cách may
• 6.14. Bảng quy trình may
• 6.15. Bảng định mức nguyên phụ liệu
• 6.16. Bảng cân đối nguyên phụ liệu
• 6.17. Bảng quy cách bao gói sản phẩm. Tài liệu hướng dẫn kiểm tra mã hàng
• 6.18. Câu hỏi ôn tập chương 6
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô đun chuẩn bị sản xuất ngành may phần 1

Mô đun chuẩn bị sản xuất ngành may phần 1 đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Ngành may Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc hiểu rõ về quy trình chuẩn bị sản xuất sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1. Giới thiệu về ngành may và vai trò của mô đun

Ngành may Việt Nam đã trở thành một trong những ngành kinh tế chủ lực, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu. Mô đun này giúp sinh viên nắm vững kiến thức về quy trình sản xuất và chuẩn bị nguyên liệu.

1.2. Lịch sử phát triển ngành may tại Việt Nam

Ngành may Việt Nam có lịch sử phát triển lâu dài, từ những ngày đầu sử dụng nguyên liệu tự nhiên đến việc áp dụng công nghệ hiện đại. Sự phát triển này đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy kinh tế.

II. Những thách thức trong chuẩn bị sản xuất ngành may

Ngành may hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuẩn bị sản xuất. Các vấn đề như thiếu hụt nguyên liệu chất lượng, quy trình sản xuất chưa tối ưu và sự cạnh tranh gay gắt từ các nước khác là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguyên liệu và ảnh hưởng đến sản xuất

Việc phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu đã gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp may. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí mà còn đến thời gian sản xuất.

2.2. Cạnh tranh từ các nước khác trong khu vực

Sự cạnh tranh từ các nước như Trung Quốc, Ấn Độ đã tạo ra áp lực lớn cho ngành may Việt Nam. Doanh nghiệp cần cải thiện chất lượng và giảm giá thành để duy trì vị thế trên thị trường.

III. Phương pháp tối ưu hóa quy trình chuẩn bị sản xuất

Để nâng cao hiệu quả trong chuẩn bị sản xuất, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp tối ưu hóa quy trình. Việc sử dụng công nghệ hiện đại và cải tiến quy trình làm việc sẽ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sản xuất

Công nghệ thông tin giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý quy trình sản xuất một cách hiệu quả. Việc áp dụng phần mềm quản lý sẽ giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường tính chính xác.

3.2. Đào tạo nhân lực và nâng cao kỹ năng

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo kỹ năng cho công nhân để đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô đun chuẩn bị sản xuất

Mô đun chuẩn bị sản xuất ngành may không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các doanh nghiệp có thể áp dụng những kiến thức này để cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.1. Cải tiến quy trình sản xuất tại doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các phương pháp trong mô đun để cải tiến quy trình sản xuất, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy việc áp dụng mô đun chuẩn bị sản xuất đã giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và tương lai của ngành may Việt Nam

Ngành may Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc áp dụng mô đun chuẩn bị sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của ngành may trong bối cảnh toàn cầu hóa

Ngành may cần phải thích ứng với xu hướng toàn cầu hóa và công nghệ mới để duy trì vị thế cạnh tranh. Việc cải tiến quy trình sản xuất sẽ là yếu tố quyết định.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho ngành may

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Chuẩn bị sản xuất ngành may (Phần 1) – mã mô đun: MH 18 (Chuẩn bị sản xuất về Nguyên phụ liệu - Công nghệ) – do ThS. Đinh Thị Thu Thủy chủ biên và TS. Ngô Văn Cố hiệu đính, được biên soạn theo chương trình đào tạo ngành Công nghệ may của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Trường Cao đẳng Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh), ban hành năm 2018. Trong tiến trình đào tạo, mô đun này được bố trí giảng dạy vào học kỳ I năm thứ hai, sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung cơ bản. Về mặt tính chất, đây là môn học chuyên môn bắt buộc, tích hợp đồng thời giữa lý thuyết công nghệ và bài tập tính toán thực hành.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình hướng đến ba chuẩn đầu ra cụ thể:

• Về kiến thức: Trình bày được khái niệm, mục đích, tầm quan trọng và quy trình chuẩn bị sản xuất về nguyên phụ liệu và công nghệ; hiểu rõ cơ sở xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật, định mức tiêu hao và kỹ thuật tác nghiệp bàn cắt.
• Về kỹ năng: Tính toán được độ co rút của vải, kiểm tra và phân cấp chất lượng nguyên phụ liệu theo hệ thống tính điểm tiêu chuẩn, xây dựng bảng kế hoạch sản xuất và bảng tỷ lệ cỡ vóc, tính định mức nguyên phụ liệu và hoàn thiện bộ tài liệu kỹ thuật cho mã hàng.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện năng lực làm việc độc lập và phối hợp nhóm, phương pháp tư duy kỹ thuật chính xác, tính cẩn thận và kỷ luật trong quản lý định mức sản xuất công nghiệp.

Cấu trúc giáo trình được tổ chức thành 6 chương logic, đi từ khảo sát vĩ mô ngành dệt may đến các bước nghiệp vụ kỹ thuật tuần tự: kiểm tra tiếp nhận nguyên phụ liệu, thử nghiệm cơ lý - độ co rút, tác nghiệp sơ đồ cắt, tính toán định mức và xây dựng tài liệu kỹ thuật. Điểm đặc sắc của tài liệu là nội dung được xây dựng dựa trên sự liên kết và tham khảo số liệu thực tế tại các doanh nghiệp may mặc lớn của Việt Nam như: Công ty Cổ phần May Việt Tiến, Nhà Bè, Thắng Lợi, Bình Minh, Việt Thắng và Sài Gòn 3.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình bao gồm 6 chương chuyên đề với mạch kiến thức tịnh tiến từ tổng quan đến thực hành kỹ thuật chuyên sâu:

• Chương I: Tổng quan về ngành may: Cung cấp dữ liệu về lịch sử phát triển ngành may và các phát minh máy khâu (Tomas Seynt 1790, Bartelemi Timoner 1830, Walter Hant, Elias Hoy 1851); chuỗi giá trị dệt may 5 giai đoạn; phân tích SWOT ngành may Việt Nam; phân biệt đặc điểm sản xuất may đo và may công nghiệp; hệ thống hóa các phương thức sản xuất chủ yếu gồm CMT, OEM/FOB (cấp I, II, III), ODM, OBM; sơ đồ mô hình công nghệ sản xuất may công nghiệp.
• Chương II: Kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu: Trình bày sơ đồ lưu trữ kho; nguyên tắc kiểm tra 100% lô hàng; kỹ thuật kiểm tra số lượng, kiểm tra khổ vải, mật độ sợi; quy trình so màu bằng hộp đèn (nguồn sáng D65, TL84); phương pháp phân cấp phẩm chất vải theo hệ thống 4 điểm và 10 điểm; bảng nhận dạng 14 dạng lỗi vải cơ bản (thủng lỗ, sai kết cấu dệt, kẹt thoi co dọc, đốm dầu/màu, lỗi biên, lỗi dọc, lỗi ngang, gãy chân chim, chéo canh...); phương pháp kiểm tra chi tiết các loại phụ liệu (chỉ may, nhãn mác, thun, keo ép, nút, dây kéo, móc khóa, phụ liệu đóng gói).
• Chương III: Nghiên cứu tính chất và độ co cơ lý của nguyên phụ liệu: Phân tích đặc tính cơ lý - hóa của các loại xơ sợi tự nhiên và hóa học (Cotton, Wool, Lụa tơ tằm, Polyester, Elastane/Spandex, Polyamide, Polypropylen, Cellulose Acetate, Polyetylen, Viscose, sợi pha CM, CD, TC, CVC, TR); đặc tính các mặt hàng vải thông dụng (Chiffon, Georgette, Jersey, Kaki, Kate...); xác định tỷ lệ co rút $R(%)$ qua công thức đo đạc; phân tích các nguyên nhân co rút (môi trường, nhiệt độ ép ủi, lực căng đường may, quá trình wash theo tiêu chuẩn AATCC 135/150 và AATCC 179); phân loại các kiểu wash (Garment wash, Silicone wash, Softener wash, Enzyme wash, Bio wash) và bảng nhiệt độ sấy tối đa đối với vải cotton pha spandex.
• Chương IV: Tác nghiệp sơ đồ cắt: Định nghĩa và phân tích nội dung bảng kế hoạch sản xuất (lệnh sản xuất); nguyên lý ghép tỷ lệ cỡ vóc (tỷ lệ 1:1:1:1, 1:2:2:1, 2:3...); kỹ thuật xác định số lớp vải trải (khống chế chiều cao bàn cắt dưới 4 inch / 10 cm); hai phương pháp tác nghiệp sơ đồ cắt cơ bản: phương pháp trừ lùi (tìm ước số chung nhỏ nhất) và phương pháp tính bình quân; kỹ thuật giải quyết và triệt tiêu vải đầu khúc.
• Chương V: Định mức nguyên phụ liệu: Định nghĩa và mục đích quản lý định mức; phân loại 3 cấp độ định mức (định mức chỉ đạo, định mức kỹ thuật, định mức cấp phát với hệ số hao phí 1–3%); phương pháp tính định mức nguyên liệu theo 3 cách tiếp cận (phương pháp thống kê, phương pháp tính theo sơ đồ giác mẫu, phương pháp tính theo diện tích).
• Chương VI: Xây dựng tài liệu kỹ thuật: Quy trình chuẩn bị sản xuất về công nghệ; chuẩn hóa hệ thống 13 bảng biểu kỹ thuật bao gồm: Bảng kế hoạch sản xuất, Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt, Bảng mô tả sản phẩm, Bảng thông số kích thước thành phẩm, Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu, Tiêu chuẩn cắt, Tiêu chuẩn giác sơ đồ, Bảng quy định đánh số, Bảng quy cách may, Bảng quy trình may, Bảng định mức nguyên phụ liệu, Bảng cân đối nguyên phụ liệu, Bảng quy cách bao gói sản phẩm và Tài liệu hướng dẫn kiểm tra mã hàng.

TIẾN TRÌNH QUẢN LÝ VÀ CHUẨN BỊ SẢN XUẤT TRONG GIÁO TRÌNH:

[Tiếp nhận NPL & Kiểm tra 100%]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết vật liệu dệt may: Bản chất hóa lý của xơ sợi dệt thoi, dệt kim và cơ chế biến dạng cơ lý dưới tác động của độ ẩm, nhiệt độ ép dán và lực giặt công nghiệp.
• Nguyên lý kiểm nghiệm chất lượng: Cơ sở toán học của hệ thống 4 điểm trong đánh giá khuyết tật vải trên đơn vị diện tích chuẩn ($100\text{ m}^2$ hoặc $100\text{ yard}^2$):

$$\text{Đ}_m = \frac{T \times 100}{D \times K}$$

(Trong đó: $\text{Đ}_m$ là số điểm lỗi/$100\text{ m}^2$; $T$ là tổng số điểm lỗi ghi nhận; $D$ là chiều dài cuộn vải tính bằng mét; $K$ là khổ vải tính bằng mét).

• Nguyên lý tối ưu hóa sản xuất: Phương pháp luận cân đối bàn cắt công nghiệp nhằm đáp ứng chính xác bảng tỷ lệ cỡ vóc theo đơn hàng, triệt tiêu hao hụt nguyên liệu đầu khúc và kiểm soát tỷ lệ sai số không vượt quá 1% tổng sản lượng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác kiểm tra độ đều màu dưới hộp đèn tiêu chuẩn D65/TL84; tính toán độ co rút vải $R(%)$; tính toán điểm lỗi phân cấp vải Loại A, B, C; tính định mức nguyên phụ liệu cho từng sản phẩm và toàn bộ mã hàng.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc hiểu và phân tích bảng kế hoạch sản xuất; so sánh và lựa chọn phương án ghép cỡ vóc tối ưu giữa phương pháp trừ lùi và phương pháp tính bình quân dựa trên chiều dài bàn cắt và độ dày vải.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Lập và xử lý hoàn chỉnh các biểu mẫu nghiệp vụ xưởng may như: Biên bản kiểm tra vải, Phiếu kiểm tra xổ vải, Biên bản kiểm tra phụ liệu, Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt và hệ thống 13 bảng biểu của bộ tài liệu kỹ thuật mã hàng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm tích hợp (competency-based training), kết hợp chặt chẽ giữa giảng giải nguyên lý công nghệ và bài tập xử lý tình huống sản xuất cụ thể. Nội dung lý thuyết của từng chương đều được đối chiếu trực tiếp với các biểu mẫu và bài toán tác nghiệp thường gặp tại xí nghiệp may.

Hệ thống bài tập định lượng và bài tập tình huống thực tế được phân bổ xuyên suốt:

• Bài tập kiểm định chất lượng: Tính điểm lỗi cho cuộn vải theo đơn vị mét ($100\text{ m}^2$) và yard ($100\text{ yard}^2$) để xếp loại phẩm cấp A/B/C dựa trên số liệu chiều dài, khổ rộng và tổng điểm trừ.
• Bài tập tác nghiệp bàn cắt: Giải các bài toán ghép cỡ vóc thực tế theo kế hoạch sản xuất từ các bộ dữ liệu cụ thể như mã hàng E16477 (Công ty An Nhiên, 1.501 sản phẩm), mã hàng S480 (8.000 sản phẩm, tỷ lệ 20% S – 35% M – 45% L), mã hàng T150, SW564 (1.389 sản phẩm, 5 cỡ vóc) và lệnh sản xuất áo sơ mi mã hàng TLS508#1 (Khách hàng Việt Phát, quy mô 5.544 sản phẩm với 13 màu sắc và 5 cỡ vóc LT đến 4XLT).

Quy trình đánh giá kết quả học tập được thực hiện thông qua hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương (tổng cộng 6 bộ câu hỏi từ Chương I đến Chương VI), yêu cầu người học phải trình bày được quy trình công nghệ, so sánh các phương thức sản xuất và hoàn thiện các biểu mẫu kỹ thuật.

Hướng dẫn tự học đối với sinh viên:

• Tự giác thực hiện các bài toán lập kế hoạch cắt và phân bổ số lớp trải vải cho từng mã hàng mẫu trong sách.
• Tập vẽ và điền đầy đủ các thông số vào 13 biểu mẫu kỹ thuật được chuẩn hóa ở Chương VI.
• Tra cứu danh mục mã vải dệt tại Việt Nam và các tiêu chuẩn kiểm tra độ co (AATCC 135/150, AATCC 179) để nâng cao kỹ năng xử lý vật liệu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Phản ánh cấu trúc chuỗi giá trị dệt may thực tế: Giáo trình cập nhật số liệu thống kê của Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), phản ánh tỷ lệ phương thức may gia công CMT chiếm khoảng 85%, phương thức FOB chiếm 13% và ODM chiếm 2%; từ đó làm rõ định hướng dịch chuyển sang mô hình FOB và OBM trong chiến lược của Tập đoàn Dệt May Việt Nam.
• Tích hợp bối cảnh thương mại quốc tế: Đưa vào phân tích tác động của các hiệp định thương mại song phương và đa phương như WTO, CPTPP, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ năm 2001 đối với yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật của ngành may xuất khẩu.
• Áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế: Nội dung kiểm tra chất lượng vật liệu tích hợp các tiêu chuẩn kiểm định của Hiệp hội các nhà Hóa học và Màu Dệt Hoa Kỳ (AATCC), tiêu biểu là tiêu chuẩn kiểm tra độ co rút qua giặt AATCC 135/150 và độ vặn xoắn AATCC 179.
• Chi tiết hóa công nghệ xử lý hoàn tất: Trình bày bảng thông số nhiệt độ sấy tối đa đối với vải cotton pha spandex theo từng tỷ lệ sợi (1%–3% spandex tương ứng với nhiệt độ sấy $85^\circ\text{C}$–$75^\circ\text{C}$) và phân loại kỹ thuật các kiểu wash công nghiệp hiện đại (Garment wash, Enzyme wash, Silicone wash, Softener wash, Bio wash).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ hai theo học hệ Trung cấp và Cao đẳng ngành Công nghệ may tại các trường cao đẳng kỹ thuật và cơ sở đào tạo nghề.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức đại cương, môn học chung cơ bản và học phần vật liệu may cơ sở trước khi học mô đun này.
• Giảng viên chuyên nghiệp: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính khóa cho mô đun Chuẩn bị sản xuất về Nguyên phụ liệu - Công nghệ (MH 18), cung cấp khung bài giảng, đề bài tập thực hành và bộ đề thi đánh giá kỹ năng nghề.
• Cán bộ kỹ thuật và quản trị sản xuất: Dùng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho nhân viên quản lý đơn hàng (Merchandiser), nhân viên phòng kỹ thuật công nghệ, nhân viên kiểm định chất lượng (KCS/QC), thủ kho nguyên phụ liệu và kỹ thuật viên tác nghiệp sơ đồ cắt tại các doanh nghiệp may công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên hệ Trung cấp và Cao đẳng ngành Công nghệ may (bố trí vào học kỳ I năm thứ hai). Đồng thời, tài liệu phục vụ công tác đào tạo nội bộ và tra cứu chuyên môn cho cán bộ kỹ thuật, nhân viên theo dõi đơn hàng tại các nhà máy may.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về vật liệu may (nhận biết các loại xơ sợi, vải dệt), cấu tạo thiết bị may cơ bản và kỹ năng đọc bản vẽ/mẫu rập kỹ thuật đã được học trong năm thứ nhất.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu may đo thông thường là gì?

Tài liệu tập trung hoàn toàn vào quy trình sản xuất may công nghiệp quy mô lớn, giải quyết các bài toán kỹ thuật đặc thù như: phân cấp vải lỗi theo hệ thống 4 điểm, tính toán độ co rút $R(%)$, thuật toán ghép cỡ vóc tối ưu bàn cắt (trừ lùi và tính bình quân), định mức cấp phát (+1–3% hao phí) và xây dựng hệ thống 13 bảng biểu kỹ thuật đồng bộ cho dây chuyền sản xuất.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần nắm chắc công thức lý thuyết (công thức tính độ co, công thức tính điểm lỗi $\text{Đ}_m, \text{Đ}_y$), sau đó giải tuần tự các bài tập tình huống tác nghiệp bàn cắt cho các mã hàng có sẵn trong sách (mã S480, T150, SW564, TLS508#1) và thực hành điền các biểu mẫu kỹ thuật tương ứng.

5. Giáo trình có kèm theo tài liệu bổ trợ hoặc biểu mẫu mẫu nào không?

Giáo trình cung cấp hệ thống mẫu biên bản kiểm tra thực tế (Biên bản kiểm tra vải, Phiếu kiểm tra xổ vải, Biên bản kiểm tra phụ liệu, Bảng kế hoạch sản xuất, Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt), phụ lục danh mục các mã vải sản xuất tại Việt Nam và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 89.

---

Kết luận

Giáo trình Chuẩn bị sản xuất ngành may (Phần 1) cung cấp hệ thống kiến thức chuyên môn có tính chuẩn hóa và tính ứng dụng cao về công đoạn chuẩn bị kỹ thuật trong may công nghiệp. Tiến trình học tập được thiết lập logic từ khâu kiểm soát nguyên phụ liệu đầu vào, nghiên cứu độ co cơ lý, hoạch toán bàn cắt, tính toán định mức tiêu hao đến khâu lập bộ tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh gồm 13 bảng biểu công nghệ. Nguồn tài liệu tham khảo chuyên ngành (trang 89) cùng các biểu mẫu tác nghiệp thực tế từ các doanh nghiệp dệt may lớn (Việt Tiến, Nhà Bè, Thắng Lợi, Sài Gòn 3) tạo nền tảng tư liệu kỹ thuật phục vụ hiệu quả cho công tác đào tạo và sản xuất thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TỔNG QUAN VỀ NGÀNH MAY 7 Sản xuất dệt may có lịch sử phát triển nhƣ thế nào? Quá trình sản xuất hàng may công nghiệp có đặc điểm gì khác biệt với may đo gia đình? Trong hoàn cảnh nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhƣ hiện nay, ngành may Việt Nam có những cơ hội và thách thức gì đối với sự phát triển? Đó là những nội dung đƣợc trình bày trong chƣơng I này mà nhà sản xuất cần hiểu biết rõ để tổ chức tốt sản xuất. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN NGÀNH MAY Dệt may là một trong những hoạt động có từ xƣa nhất của con ngƣời. Thời xa xƣa, con ngƣời biết lấy da thú che thân và từ khi biết canh tác, loài ngƣời đã bắt chƣớc thiên nhiên, đan lát các thứ cỏ cây làm thành nguyên liệu. Theo các nhà khảo cổ thì sợi lanh (flax) là nguyên liệu dệt may đầu tiên của con ngƣời.

Sau đó, sợi len xuất hiện ở vùng Lƣỡng Hà (Mésopotamia) và sợi bông (cotton) ở ven sông Indus (Ấn Độ), sợi tơ tằm. cuối cùng là các loại sợi nhân tạo. Từ các loại sợi, ngƣời ta đã tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng cho ngành công nghiệp dệt may. Sản phẩm của ngành dệt may không chỉ là quần áo, vải vóc và các vật dụng quen thuộc nhƣ khăn trải bàn, khăn tắm, chăn mền, nệm, rèm, thảm, đệm ghế, ô dù, mũ nón v.

mà còn cần thiết cho hầu hết các ngành nghề và sinh hoạt: Lều, buồm, lƣới cá, cần câu, dây thừng, dây chão, các thiết bị bên trong xe hơi, xe lửa, máy bay, tàu bè (một chiếc xe hơi trung bình dùng đến 17 kg sợi vải), vòng đai cua - roa, vỏ săm lốp, ống dẫn, bao bì, mọi vật liệu dùng để đóng gói, bao bọc, để lót, để lọc, để cách nhiệt, cách âm, cách điện, cách thủy, và cả những dụng cụ y khoa nhƣ chỉ khâu, bông băng… May mặc là một phần không thể thiếu đối với đời sống của con ngƣời. Vì vậy, ngƣời ta không thể không nghĩ đến việc sáng chế ra chiếc máy để may quần áo. Ngƣời đầu tiên sáng chế ra chiếc máy khâu là ông Tomas Seynt, ngƣời Anh, năm 1790 ông Tomas đã đƣợc cấp bằng sáng chế cho chiếc máy khâu có nhiều đặc tính giống với những chiếc máy may hiện đại. Thực ra công dụng chính của chiếc máy này là để may đồ da.

Năm 1830, một ngƣời thợ may ngƣời Pháp là Bartelemi Timoner đã làm ra chiếc máy khâu hiện đại hơn chiếc máy của ông Tomas. Chiếc máy này đã đƣợc đƣa vào sử dụng ở nƣớc Pháp nhƣng rồi một số công nhân điên cuồng lo thất nghiệp đã phá tan nhà máy và đập nát những chiếc máy may. Gần nhƣ cùng thời gian này tại New York (Mỹ), ông Walter Hant đã sáng chế ra một chiếc máy khâu dùng kim cong có trôn kim ở đầu. Khi đạp máy chiếc kim sẽ xuyên qua lớp vải một sợi chỉ, sợi chỉ này móc vào sợi chỉ ở cái chao tạo thành đƣờng may mong muốn.

Tuy nhiên, ông Hant không đƣợc nhận bằng sáng chế. Ngƣời hân hạnh đƣợc nhận tấm bằng phát minh sáng chế cho chiếc máy khâu đầu tiên đƣợc đƣa vào sử dụng rộng rãi là ông Elias Hoy vào khoảng năm 1851. Ngày nay, trên thị trƣờng có hàng ngàn loại máy may khác nhau. Ngƣời ta còn sản xuất ra những chiếc máy chuyên dùng để may mũ phớt, may quần áo da, chăn 8 đệm…vv.

Từ khi loài ngƣời biết đến sợi thiên nhiên, sợi hóa học làm nguyên liệu cho ngành dệt may cho đến thành tựu phát minh ra máy may, máy chuyên dùng…thì ngành dệt may đã phát triển không ngừng. Ở Việt Nam sƣ tổ nghề may là bà Nguyễn Thị Sen, thứ phi của vua Đinh Tiên Hoàng.