Hợp tác quốc tế điều tra vụ MH17 của Malaysia tại Đông Ukraine

MH17: Điều tra quốc tế vụ bắn rơi máy bay Malaysia. Cập nhật thông tin mới nhất về quá trình điều tra, kết luận và những diễn biến liên quan đến thảm kịch MH17.

• Tác giả: Lê Thanh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Minh Oanh
• Trường học: Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Hợp tác quốc tế trong cuộc điều tra vụ máy bay MH17 của Malaysia bị bắn rơi vào ngày 17/07/2014 tại Đông Ukraine
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu của đề tài
• 3. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.1. Cách tiếp cận
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 4.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 4.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 5. Cấu trúc đề tài
• 1. CHƯƠNG I: TÓM LƯỢC THẢM KỊCH CHUYẾN BAY MH17 CỦA HÃNG HÀNG KHÔNG MALAYSIA
• 1.1. Bối cảnh vụ máy bay của MH17 bị bắn hạ
• 1.2. Cấu tạo chiếc máy bay mang số hiệu MH17
• 1.3. Diễn biến vụ thảm kịch chuyến bay MH17
• 2. CHƯƠNG 2: HỢP TÁC QUỐC TẾ ĐIỀU TRA VỤ MÁY BAY MH17 CỦA HÃNG HÀNG KHÔNG MALAYSIA
• 2.1. Thảm hoạ MH17
• 2.2. Quá trình hợp tác điều tra thảm kịch MH17 của các quốc gia
• 2.3. Các tổ chức, lực lượng tham gia điều tra MH17
• 3. CHƯƠNG 3: VỤ MÁY BAY MH17 BỊ BẮN RƠI ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ VÀ QUAN HỆ QUỐC TẾ
• 3.1. Ảnh hưởng của thảm kịch MH17 đến hàng không quốc tế
• 3.2. Nguy cơ dẫn đến chiến tranh lạnh sau thảm kịch MH17
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. MH17 Tổng quan thảm kịch và điều tra quốc tế 2014

Vụ bắn rơi MH17, chuyến bay mang số hiệu MH17 của Malaysia Airlines, ngày 17 tháng 7 năm 2014, là một thảm kịch hàng không gây chấn động thế giới. Chiếc máy bay Boeing 777-200, khởi hành từ Amsterdam đến Kuala Lumpur, đã bị bắn hạ khi bay qua không phận miền Đông Ukraine, gần Donetsk, khu vực đang diễn ra giao tranh giữa quân đội chính phủ và lực lượng ly khai. Tất cả 298 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng. Thảm kịch này không chỉ là mất mát to lớn về nhân mạng mà còn gây ra những hệ lụy chính trị sâu sắc, ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế, đặc biệt là giữa Nga và phương Tây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi về an ninh hàng không, trách nhiệm của các quốc gia trong việc đảm bảo an toàn cho các chuyến bay dân sự, và hiệu quả của hợp tác quốc tế trong việc điều tra các vụ án phức tạp liên quan đến nhiều quốc gia. Ngay sau khi xảy ra vụ việc, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã tham gia vào quá trình điều tra, tìm kiếm sự thật và truy cứu trách nhiệm. Theo tài liệu, có 80 trẻ em trên chuyến bay, 15 nhân viên và khoảng 100 người là các chuyên gia, nhà nghiên cứu y tế và nổi bật trong số đó có giáo sư Joep Lange - nhà nghiên cứu AIDS hàng đầu và nhiều những hành khách khác đến từ các quốc gia khác nhau, trong đó có Việt Nam. Các mối quan hệ quốc tế đều xuất phát từ lợi ích về các mặt chính trị, xã hội, văn hóa giữa các quốc gia, thế nhưng chung quy lại thì đó chẳng phải là làm việc với con người để hướng tới mục đích vẫn là cho con người chăng? Chẳng phải các quốc gia nên nỗ lực hơn nữa trong công tác hợp tác quốc tế để làm rõ chân tướng thảm kịch bí ẩn đó chăng?

1.1. Hoàn cảnh chính trị phức tạp tại Ukraine Tiền đề thảm kịch

Bối cảnh chính trị bất ổn tại Ukraine đóng vai trò quan trọng trong thảm kịch MH17. Sau cuộc cách mạng Maidan năm 2014, tình hình chính trị và an ninh tại quốc gia này trở nên vô cùng phức tạp. Xung đột giữa chính phủ Ukraine và lực lượng ly khai ở miền Đông, với sự hậu thuẫn của Nga, đã tạo ra một môi trường nguy hiểm. Các bên tham chiến sử dụng vũ khí hạng nặng, bao gồm cả tên lửa phòng không, trong khu vực. Theo tài liệu gốc, Ukraine từng là một nước cộng hòa Cossack nổi lên và thịnh vượng trong thế kỷ XVII và XVIII, nhưng lãnh thổ của nó cuối cùng đã bị chia cắt giữa Ba Lan và Đế quốc Nga, và cuối cùng được sáp nhập hoàn toàn vào Liên bang Xô viết vào năm 1922. Năm 1991 Liên Xô sụp đổ, Chiến tranh lạnh đã kết thúc và các nước cộng hoà khác được độc lập trong đó Ukraine mới giành được độc lập khỏi Liên Xô. Sự bất ổn này làm tăng nguy cơ cho các chuyến bay dân sự, đặc biệt là những chuyến bay bay qua khu vực chiến sự. Thực tế, trước khi MH17 bị bắn hạ, một số máy bay quân sự của Ukraine cũng đã bị bắn rơi trong khu vực này.

1.2. Diễn biến chuyến bay MH17 định mệnh Từ Amsterdam đến Donetsk

Chuyến bay MH17 cất cánh từ sân bay Schiphol, Amsterdam, vào lúc 10:31 giờ địa phương, ngày 17 tháng 7 năm 2014, dự kiến hạ cánh tại Kuala Lumpur. Trên máy bay có 283 hành khách, phần lớn là công dân Hà Lan, cùng 15 thành viên phi hành đoàn. Máy bay đã đi vào không phận của Ukraine, thực hiện chặng đường bay ngắn nhất qua Đông Âu trước khi bay tới Trung Á và qua Vịnh Bengal và Thái Lan trước khi đến điểm đến cuối cùng, Kuala Lumpur ở Malaysia. Theo Dutch Safety Board, cơ quan phụ trách cuộc điều tra, nguyên nhân của vụ tai nạn là do buồng lái và thân trước bị "một số lượng lớn các vật thể năng lượng cao va phải". Khoảng 3 tiếng sau, khi bay qua khu vực Donetsk, máy bay bất ngờ biến mất khỏi radar. Mảnh vỡ của máy bay được tìm thấy rải rác trên một khu vực rộng lớn gần làng Hrabove, Ukraine.

II. Điều tra MH17 Hợp tác quốc tế tìm kiếm sự thật vụ bắn rơi

Ngay sau thảm kịch, một cuộc điều tra quốc tế đã được tiến hành, với sự tham gia của nhiều quốc gia, bao gồm Hà Lan, Malaysia, Úc, Ukraine, và Bỉ. Ủy ban Điều tra An toàn Hà Lan (DSB) được giao nhiệm vụ dẫn đầu cuộc điều tra kỹ thuật về nguyên nhân vụ tai nạn. Đồng thời, một nhóm điều tra hỗn hợp (JIT) bao gồm các công tố viên từ các quốc gia liên quan đã tiến hành điều tra hình sự để xác định những người chịu trách nhiệm. Theo tài liệu cung cấp, EU ban bố những lệnh trừng phạt mới nhằm vào Nga vào cấm vận vũ khí và tài chính đối với Nga nhằm gây sức ép cho Nga về vấn đề MH17 và một chỉ huy phe ly khai tại Ukraine thừa nhận là đã có tên lửa Buk của Nga nhưng sau đó bác bỏ. Quá trình điều tra gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh bất ổn tại khu vực xảy ra tai nạn, cũng như sự phức tạp trong việc thu thập bằng chứng và thẩm vấn nhân chứng. Tuy nhiên, các nhà điều tra đã nỗ lực thu thập mảnh vỡ máy bay, phân tích dữ liệu hộp đen, và tiến hành các cuộc phỏng vấn để tái tạo lại diễn biến vụ việc.

2.1. Vai trò của Ủy ban Điều tra An toàn Hà Lan DSB trong vụ MH17

Ủy ban Điều tra An toàn Hà Lan (DSB) đóng vai trò trung tâm trong việc điều tra kỹ thuật vụ MH17. DSB đã tiến hành phân tích chi tiết mảnh vỡ máy bay, dữ liệu hộp đen, và các bằng chứng khác để xác định nguyên nhân vụ tai nạn. Báo cáo cuối cùng của DSB kết luận rằng MH17 đã bị bắn hạ bởi một tên lửa đất đối không Buk, được phóng từ khu vực do lực lượng ly khai kiểm soát. Theo ủy ban an toàn Hà Lan cho biết, cơ quan phụ trách cuộc điều tra, nguyên nhân của vụ tai nạn là do buồng lái và thân trước bị "một số lượng lớn các vật thể năng lượng cao va phải".

2.2. Nhóm điều tra hỗn hợp JIT Nỗ lực truy tìm thủ phạm vụ MH17

Nhóm điều tra hỗn hợp (JIT) chịu trách nhiệm điều tra hình sự vụ MH17, với mục tiêu xác định những người chịu trách nhiệm cho thảm kịch này. JIT bao gồm các công tố viên và cảnh sát từ Hà Lan, Malaysia, Úc, Ukraine, và Bỉ. JIT đã thu thập bằng chứng, thẩm vấn nhân chứng, và phân tích dữ liệu để xây dựng hồ sơ vụ án. Kết quả điều tra của JIT đã chỉ ra rằng tên lửa Buk được sử dụng để bắn hạ MH17 thuộc về một đơn vị quân đội của Nga. JIT cũng xác định danh tính một số nghi phạm liên quan đến vụ việc, và đã đưa ra cáo trạng đối với những người này.

2.3. Vai trò của INTERPOL Nhận diện nạn nhân và hỗ trợ điều tra MH17

INTERPOL đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện các nạn nhân của vụ MH17. Các chuyên gia pháp y của INTERPOL đã đến hiện trường để thu thập các mẫu DNA và hỗ trợ quá trình nhận dạng. Bên cạnh đó INTERPOL còn có vai trò hỗ trợ các quốc gia điều tra vụ MH17, Nhóm Điều tra Pháp y Quốc gia Hà Lan (LTFO) do Peter vanVliet dẫn đầu cuối cùng đã tiếp cận được địa điểm máy bay như một phần của thỏa thuận mà Malaysia đã đàm phán thành công. Theo tài liệu, một trong số đó là lãnh đạo IRT, 4 quan chức INTERPOL, một chuyên gia pháp y Brazil và chủ tịch hiện tại của Nhóm chỉ đạo INTERPOL DVI và các đại diện từ Europol và Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP) sau đó sẽ thông báo cho gia đình nạn nhân và đưa thi hài về nước

III. Trách nhiệm MH17 Ai phải chịu trách nhiệm vụ bắn rơi

Vấn đề trách nhiệm trong vụ bắn rơi MH17 là một chủ đề gây tranh cãi và phức tạp. Các kết quả điều tra của DSB và JIT đã chỉ ra rằng tên lửa Buk được sử dụng để bắn hạ MH17 thuộc về một đơn vị quân đội của Nga, và được phóng từ khu vực do lực lượng ly khai kiểm soát. Tuy nhiên, Nga phủ nhận mọi liên quan đến vụ việc, và đưa ra các giả thuyết khác nhau về nguyên nhân vụ tai nạn. Nga cho rằng chiếc máy bay đã bị bắn hạ bởi một máy bay chiến đấu của Ukraine, hoặc do một tên lửa được phóng từ khu vực do quân đội Ukraine kiểm soát. Vụ việc làm ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế, các cuộc đàm phán bị trì hoãn. Chính vì thế, Úc và Hà Lan muốn Nga chịu trách nhiệm pháp lý về bồi thường cho gia đình nạn nhân và đề nghị Nga tham gia các cuộc đàm phán để đi đến tiếng nói chung

3.1. Bằng chứng liên quan đến Nga Tên lửa Buk và Lữ đoàn 53

Một trong những bằng chứng quan trọng nhất liên quan đến Nga là việc xác định tên lửa Buk được sử dụng để bắn hạ MH17 thuộc về Lữ đoàn tên lửa phòng không số 53 của quân đội Nga, đóng quân tại thành phố Kursk. Các nhà điều tra đã sử dụng hình ảnh, video, và các dữ liệu khác để theo dõi hành trình của tên lửa này từ Nga đến khu vực Donetsk, và sau đó trở lại Nga sau khi MH17 bị bắn hạ. Theo các chuyên gia của Bellingcat đã cáo buộc Lữ đoàn tên lửa phòng không số 53 của Nga là thủ phạm gây ra thảm hoạ MH17 và còn cung cấp thêm những nghi phạm liên quan đến vụ việc trên.

3.2. Phản hồi của Putin Sự phủ nhận và các giả thuyết thay thế

Putin, Tổng thống Nga, đã liên tục phủ nhận mọi liên quan của Nga đến vụ bắn rơi MH17. Ông cho rằng cuộc điều tra nên được điều tra một cách kỹ lưỡng và không nên chính trị hoá. Nga đã đưa ra nhiều giả thuyết thay thế về nguyên nhân vụ tai nạn, bao gồm việc đổ lỗi cho Ukraine. Tuy nhiên, những giả thuyết này đã bị các nhà điều tra quốc tế bác bỏ, do thiếu bằng chứng xác thực.

3.3. Phiên tòa xét xử vắng mặt MH17 Tiến trình và các bị cáo

Một phiên tòa xét xử vắng mặt các nghi phạm liên quan đến vụ MH17 đã được mở tại Hà Lan vào tháng 3 năm 2020. Bốn bị cáo, bao gồm ba công dân Nga và một công dân Ukraine, bị cáo buộc tội giết người hàng loạt. Dù phiên toà diễn ra suôn sẻ, nhưng Nga và Ukraine lại không đồng ý dẫn độ các nghi phạm trên. Tại Hà Lan đã mở phiên toà xét xử vắng mặt MH17 với 4 bị can: 3 bị can người Nga và 1 bị can Ukraine. 4 nghi phạm: người Nga Igor Girkin, Sergey Dubinskiy và Pulatov; Leonid Kharchenko người Ukraine. Theo Euronews ghi nhận.

IV. Hậu quả MH17 Ảnh hưởng đến hàng không và quan hệ quốc tế

Thảm kịch MH17 đã gây ra những hậu quả sâu sắc đối với ngành hàng không và quan hệ quốc tế. Vụ việc đã làm dấy lên lo ngại về an ninh hàng không, đặc biệt là các chuyến bay bay qua khu vực chiến sự. Nhiều hãng hàng không đã thay đổi lộ trình bay để tránh không phận Ukraine. Bên cạnh đó, quan hệ giữa Nga và phương Tây trở nên căng thẳng hơn sau vụ việc. Các lệnh trừng phạt kinh tế đã được áp đặt lên Nga, và niềm tin giữa các quốc gia suy giảm. Theo tài liệu cung cấp, Hãng Malaysia Airlines sau đó đã thông báo bỏ số hiệu MH17 để tưởng nhớ những nạn nhân xấu số và đã quyết định đổi số hiệu mang tên MH19.

4.1. An ninh hàng không Thay đổi lộ trình và cảnh báo nguy cơ

Sau vụ MH17, các tổ chức hàng không quốc tế đã tăng cường cảnh báo về nguy cơ bay qua khu vực chiến sự. Các hãng hàng không được khuyến cáo phải đánh giá kỹ lưỡng rủi ro và thay đổi lộ trình bay nếu cần thiết. Một số quốc gia đã ban hành lệnh cấm bay đối với không phận của Ukraine. Đầu năm 2022, một số hãng hàng không đang thay đổi lịch trình để hạn chế đi vào không phận Ukraine trong bối cảnh tình hình căng thẳng của Nga và Ukraine ở biên giới có những diễn biến phức tạp nhằm tránh đi vào vết xe đổ của MH17 gần 8 năm trước

4.2. Quan hệ Nga Phương Tây Căng thẳng và lệnh trừng phạt

Vụ MH17 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng giữa Nga và phương Tây, vốn đã leo thang sau cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014. Các quốc gia phương Tây cáo buộc Nga chịu trách nhiệm cho vụ bắn rơi MH17, và đã áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế lên Nga. Nga bác bỏ các cáo buộc và cho rằng các biện pháp trừng phạt là không công bằng. Phương Tây đã để lại cho Ukraine một vùng đất hoang tàn về kinh tế và một quốc gia thất bại vì cái giá phải trả là làm suy yếu nền tảng của khối đối thủ lỏng lẻo bao gồm Liên minh Á-Âu, BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải

4.3. Bồi thường MH17 Nỗ lực đòi lại công bằng cho gia đình nạn nhân

Gia đình các nạn nhân của vụ MH17 đã nỗ lực tìm kiếm công lý và đòi bồi thường thiệt hại. Các vụ kiện đã được đệ trình lên các tòa án quốc tế, nhằm buộc những người chịu trách nhiệm phải trả giá cho hành động của họ. Chính phủ các quốc gia liên quan cũng đã hỗ trợ gia đình nạn nhân trong quá trình này. Úc và Hà Lan muốn Nga chịu trách nhiệm pháp lý về bồi thường cho gia đình nạn nhân và đề nghị Nga tham gia các cuộc đàm phán để đi đến tiếng nói chung

V. Tương lai MH17 Tìm kiếm công lý và bài học kinh nghiệm

Vụ MH17 vẫn còn là một vết sẹo trong lịch sử hàng không và quan hệ quốc tế. Dù đã nhiều năm trôi qua, công lý vẫn chưa được thực thi hoàn toàn. Tuy nhiên, những nỗ lực tìm kiếm sự thật và truy cứu trách nhiệm vẫn tiếp tục. Vụ MH17 cũng là một bài học kinh nghiệm đắt giá về an ninh hàng không, trách nhiệm của các quốc gia, và tầm quan trọng của hợp tác quốc tế. Theo tài liệu, Nga có thiện chí sẽ hợp tác cung cấp thông tin MH17, nhưng đã bị phớt lờ.

5.1. Thiếu sự hợp tác Nga Trở ngại cho công lý trong vụ MH17

Sự thiếu hợp tác từ phía Nga đã gây ra nhiều trở ngại cho quá trình điều tra và truy cứu trách nhiệm trong vụ MH17. Việc Nga từ chối cung cấp thông tin, phủ nhận các bằng chứng, và đưa ra các giả thuyết thay thế đã làm phức tạp thêm vụ việc. Điều này cho thấy tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vụ án phức tạp liên quan đến nhiều quốc gia.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ MH17 Nâng cao an ninh hàng không

Vụ MH17 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao an ninh hàng không, đặc biệt là các chuyến bay bay qua khu vực chiến sự. Các tổ chức hàng không quốc tế cần tăng cường giám sát và cảnh báo nguy cơ, đồng thời các hãng hàng không cần có quy trình đánh giá rủi ro và thay đổi lộ trình bay hiệu quả. Bên cạnh đó, các quốc gia cần có trách nhiệm hơn trong việc đảm bảo an toàn cho các chuyến bay dân sự, và không sử dụng vũ khí hạng nặng trong khu vực có thể gây nguy hiểm cho máy bay. MH17 là một bài học kinh nghiệm rất lớn cho việc đảm bảo an toàn bay sau khi MH17 đã bị bắn rơi

VI. MH17 Ảnh hưởng tới hàng không và quan hệ quốc tế hiện nay

Thảm kịch MH17 không chỉ là một sự kiện đau thương trong quá khứ mà còn tiếp tục ảnh hưởng đến ngành hàng không và quan hệ quốc tế hiện nay. Sự kiện này đã thúc đẩy các quốc gia và tổ chức quốc tế xem xét lại các quy trình an ninh hàng không, đặc biệt là trong bối cảnh các cuộc xung đột vũ trang đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới. Đồng thời, vụ MH17 cũng là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc duy trì một môi trường quốc tế hòa bình và ổn định, nơi mà các chuyến bay dân sự có thể diễn ra một cách an toàn và không bị đe dọa. Theo tài liệu gốc, Chính vì lẽ đó mà đầu năm 2022, một số hãng hàng không đang thay đổi lịch trình để hạn chế đi vào không phận Ukraine trong bối cảnh tình hình căng thẳng của Nga và Ukraine ở biên giới có những diễn biến phức tạp nhằm tránh đi vào vết xe đổ của MH17 gần 8 năm trước

6.1. An ninh hàng không Thay đổi lộ trình và cảnh báo nguy cơ

Sau vụ MH17, các tổ chức hàng không quốc tế đã tăng cường cảnh báo về nguy cơ bay qua khu vực chiến sự. Các hãng hàng không được khuyến cáo phải đánh giá kỹ lưỡng rủi ro và thay đổi lộ trình bay nếu cần thiết. Một số quốc gia đã ban hành lệnh cấm bay đối với không phận của Ukraine.

6.2. Quan hệ Nga Phương Tây Căng thẳng và lệnh trừng phạt

Vụ MH17 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng giữa Nga và phương Tây, vốn đã leo thang sau cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014. Các quốc gia phương Tây cáo buộc Nga chịu trách nhiệm cho vụ bắn rơi MH17, và đã áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế lên Nga. Nga bác bỏ các cáo buộc và cho rằng các biện pháp trừng phạt là không công bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Cách mạng Cam bắt đầu từ năm 2004 ở Ukraine và phong trào Maidan năm 2013 đã ngày càng khiến Ukraine đi vào tình trạng mất ổn định về chính trị, khủng hoảng về kinh tế và là con cờ địa chính trị giữa phương Tây với Nga. 2014 xung đột giữa phiến quân ly khai-Ukraine-Nga bùng nổ. Có thể kết luận nguyên nhân chủ quan dẫn đến vụ tai nạn trên. Một là chính phủ Ukraine chưa cho đóng không phận toàn bộ ở khu vực chiến sự, vẫn cho phép bay trên 32.

Tuy nhiên vẫn nguy hiểm nếu bay qua vùng giao tranh dẫu rằng bay trên độ cao nào đi nữa. Ngoài ra là hãng hàng không chưa có đường đi tránh né vùng nguy hiểm đó. Hai là chưa có sự linh hoạt khi đổi đường bay mà phải quay lại vị trí đừng bay ban đầu nên mới xảy ra sự cố đáng tiếc như thế. Vụ tai nạn MH17 xảy ra này là một bước ngoặc để các quốc gia có nạn nhân thiệt mạng tiến hành điều tra, xác minh những nạn nhân có mặt trên chuyến bay để nhận dạng, đưa họ về hồi hương và tìm ra được sự thật về chiếc máy bay đó chiếc máy bay MH17 bị bắn rơi.

MH17 The story of the shooting down of the Malaysian airliner. Artemia Press Ltd, p. 3 13 CHƯƠNG 2: HỢP TÁC QUỐC TẾ ĐIỀU TRA VỤ MÁY BAY MH17 CỦA HÃNG HÀNG KHÔNG MALAYSIA 2. Thảm hoạ MH17 Một ngày sau vụ nổ ở Hrabove, người phát ngôn của OSCE, Michael Bociurkiw, đã mô tả cảnh tượng ngày định mệnh: “Những quan sát đầu tiên của chúng tôi là cảnh tượng khủng khiếp của những thi thể (một số vẫn còn bị trói trên ghế), đồ dùng cá nhân và một nhóm phiến quân hoang mang, những người trả lời đầu tiên mặc đồng phục và các nhà báo nước ngoài.

Không có dấu hiệu của an ninh ngoại vi. Ngoài phần đuôi thẳng đứng, phần Aft [phần đuôi sau của máy bay] của thân máy bay là một trong những mảnh vỡ lớn nhất, còn nguyên vẹn "10. Theo Ủy ban An toàn Hà Lan, cơ quan phụ trách cuộc điều tra, nguyên nhân của vụ tai nạn là do buồng lái và thân trước bị "một số lượng lớn các vật thể năng lượng cao va phải".11 Tai nạn xảy ra quá nghiệt ngã, các bên đều buộc tội lẫn nhau, có những giả thiết cho rằng chiếc máy bay bị bắn hạ bởi các phiến quân thân Nga kiểm soát khu vực miền đông Ukraine, nơi các mảnh vỡ của máy bay vẫn nằm rải rác trên các cánh đồng lúa mì gần thị trấn Torez. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng vụ tai nạn có thể là lỗi của sự leo thang trong các cuộc chiến chống lại phe nổi dậy do chính phủ ở Kiev thúc đẩy; Các nhà lãnh đạo phiến quân nói rằng họ không có khả năng bắn hạ máy bay.

Tuy nhiên đây là điều suy đoán mà thôi. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cũng như Ngoại trưởng John Kerry trong các cuộc phỏng vấn cho rằng chiếc máy bay chở khách có khả năng đã bị hạ bởi một tên lửa đất đối không SA-11. Bộ Ngoại giao Mỹ đã công bố việc Nga đã chuyển một lượng đáng kể vũ khí hạng nặng vào miền đông Ukraine trong bối cảnh xung đột tại Đông Ukraine, bao gồm một đoàn xe lên tới “150 phương tiện, bao gồm xe tăng, thiết giáp chở quân, pháo binh và nhiều bệ phóng tên lửa”. Các quan chức Ukraine và các trang tin tức đã công bố những hình ảnh và đoạn phim được cho là cho thấy sự hiện diện của ít nhất một chiếc Buk SA-11 tại một thị trấn gần nơi máy bay rơi.

John Kerry nói rằng "khá rõ ràng rằng đây là một hệ thống được Nga chuyển giao từ tay quân ly khai". Các quan chức Mỹ cho biết rằng cũng có bằng chứng cho thấy phiến quân đã cố gắng chuyển hệ thống tên lửa trở lại Nga sau vụ tai nạn MH17. Các cơ quan an ninh Ukraine đã tiết lộ một số đoạn băng ghi âm được cho là cuộc trò chuyện giữa các phiến quân thân Nga sau vụ tấn công. Washington Post đã không thể xác minh tính xác thực của những đoạn ghi âm này một cách độc lập, nhưng bản ghi nhớ của Bộ Ngoại giao Mỹ coi chúng là xác thực.

MH17 The story of the shooting down of the Malaysian airliner. Artemia Press Ltd, p. MH17 The story of the shooting down of the Malaysian airliner. Artemia Press Ltd, p.

2 14 Trong một cuộc giao tranh, được cho là giữa thủ lĩnh phe nổi dậy hàng đầu Igor Bezler và một người đàn ông được cho là quan chức tình báo Nga, Bezler thẳng thừng nói rằng phe ly khai đã bắn rơi máy bay. Một đoạn ghi âm khác, được cho là cuộc trò chuyện giữa hai sĩ quan nổi dậy với nội dung vào chi tiết về hoàn cảnh của vụ tấn công. Một trong những phiến quân bày tỏ sự chắc chắn rằng chiếc máy bay vừa bị bắn hạ bởi một trung đoàn phiến quân "Cossacks" là "100% là máy bay dân sự" thông qua việc phát hiện ra giấy thông hành của một sinh viên đại học người Indonesia và có 12 công dân Indonesia trên chiếc máy bay xấu số MH17. Trong đoạn ghi âm thứ ba, khi chiếc máy bay bị bắn rơi thuộc về Malaysia Airlines, Nikolai Kozitsyn, một chỉ huy của Cossack, phiến quân bày tỏ khá bất ngờ về vụ việc này Một số tay súng phiến quân báo cáo đã bắn rơi một máy bay ở vùng Donetsk hôm thứ Năm, trước khi bị cáo buộc xóa các bài đăng khi có vẻ như máy bay này là máy bay phản lực dân sự chở gần 300 người.

Trên một trang mạng xã hội của Nga, Igor Strelkov, quyền Bộ trưởng Quốc phòng của Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng, đã thông báo về việc “một chiếc An-26 bị bắn rơi gần Torez”. Tài khoản Twitter chính thức của Cộng hòa Nhân dân Donetsk trước đó đã thông báo thu giữ hệ thống tên lửa đất đối không Buk từ một trung đoàn Ukraine. Dòng tweet đó đã bị xóa sau vụ MH17 gặp nạn12. Phe ly khai đã bắn rơi khoảng chục máy bay Ukraine trong những tháng gần đây.

Hình ảnh vệ tinh được cho là cho thấy một đám khói có thể là dấu vết của tên lửa được phóng vào MH17. Sự phủ nhận của phiến quân trong việc ban đầu cản trở quyền tiếp cận đầy đủ vào địa điểm cũng như cách xử lý tồi tệ đối với hiện trường vụ tai nạn và thi thể các nạn nhân dường như củng cố những nghi ngờ rằng phe ly khai đã ngụy tạo bằng chứng. Trong báo cáo đầu tiên của hội đồng tai nạn Hà Lan vào tháng 9 năm 2014 cho thấy rằng nguyên nhân là các mảnh thép đã bắn phá buồng lái. Các phi công, bị các mảnh vỡ đâm xuyên qua, chết ngay lập tức.

Hầu hết các hành khách thiệt mạng do bị đè nén đột ngột gây ra bởi các mảnh vỡ đâm vào thân máy bay và khiến máy bay nổ tung. Phân tích kết luận rằng các mảnh vỡ đến từ một đầu đạn phát nổ khoảng 15 mét phía trước buồng lái và ngay bên trái (mạn trái) và phía trên máy bay.13 Báo cáo cuối cùng ngày 13/10/2015 của JIT cho biết phần trước của máy bay đã bị phá hủy bởi một tên lửa, khiến hai phi công và một tiếp viên thiệt mạng ngay lập tức, đồng thời khiến phần còn lại của máy bay bị vỡ nát. Các mảnh vỡ hình cánh cung trong các mảnh vỡ và vết sơn đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mô hình chính xác của đầu đạn liên quan. 12 The Washington Post.

The evidence that may prove pro-Russian separatists shot down MH17. Truy cập 03/12/2021 từ: https://www.com/news/worldviews/wp/2014/07/20/the-evidence-that-may-prove- pro-russian-separatists-shot-down-mh17/ 13 J. MH17 The story of the shooting down of the Malaysian airliner. Artemia Press Ltd, p.

4 15 “Thiệt hại quan sát được trên đống đổ nát không phù hợp với thiệt hại do đầu đạn của tên lửa đất đối không đang sử dụng trong khu vực về mức độ thiệt hại, loại thiệt hại và loại mảnh vỡ gây ra. Do đó, thiệt hại vật thể năng lượng cao trên mảnh vỡ của chuyến bay MH17 không phải do tên lửa đất đối không gây ra”. Báo cáo kết luận MH17 bị bắn hạ bởi một tên lửa đất đối không Buk, phát nổ cách buồng lái chưa đầy một mét. Báo cáo đặt tên tên lửa được sử dụng là đầu đạn 9N314M được mang trên tên lửa loạt 9M38 và được phóng bởi hệ thống tên lửa đất đối không Buk.

“Trong số các đầu đạn được điều tra, chỉ có 9N314M chứa các mảnh vỡ hình cánh cung độc đáo được tìm thấy trong đống đổ nát. Thiệt hại quan sát được trên đống đổ nát về số lượng thiệt hại, loại thiệt hại, ranh giới và góc tác động của thiệt hại, số lượng và mật độ của các đòn đánh, kích thước của vết đâm và các mảnh vỡ quả cầu được tìm thấy trong đống đổ nát, phù hợp với thiệt hại do đầu đạn 9N314M được sử dụng trong tên lửa đất đối không 9M38 và 9M38M1 BUK”14 2. Quá trình điều tra thảm kịch MH17 của các quốc gia Ngay sau khi máy bay MH17 bị rơi vài giờ, giữa trưa ngày 18/07/2014, 181 thi thể đã được xác định, theo các nhân viên cấp cứu tại hiện trường vụ tai nạn ngổn ngang. Về phía Ukraine, Bộ Ngoại giao Ukraine Andriy Sybiga cho bi ết rằng 181 thi thể đã được tìm thấy và các thi thể sẽ được đưa đến Kharkiv, để nhận dạng các thông tin hành khách.

Ukraine đã kêu gọi mở một cuộc điều tra quốc tế để xác định ai đã tấn công máy bay và các quốc gia đã đề nghị được mong giúp đỡ Ukraine trong cuộc điều tra này15. Ngày 19/07/2014, phía Malaysia cử đội điều tra gồm 131 nhân viên từ các cơ quan chính phủ khác nhau tham gia vào cuộc điều tra này đã đến Kiev, trong cùng ngày, 2 máy bay C-130 Hercules tới khu vực Donetsk ở miền đông Ukraine nhằm giúp điều tra thảm kịch rơi máy bay Boeing 777 do Lực lượng Vũ trang Malaysia (MAF) phụ trách16. Các chuyên gia từ Anh sẽ đến Kiev hôm nay để hỗ trợ một cuộc điều tra do Ukraine đứng đầu về việc chuyến bay MH17 của Malaysia Airlines bị hạ. Thủ tướng Anh David Cameron trước đó khẳng định những người chịu trách nhiệm hạ máy bay phải được "đưa ra giải trình" trong bối cảnh căng thẳng với Moscow ngày càng sâu sắc.

14 Dutch Safety Board. Crash of Malaysia Airlines flight MH17 15 The Hindu. Official: 181 bodies found at MH17 crash site. Truy cập 06/12/2021 từ: https://www.com/news/international/world//article60340403.ece 16 Báo Tiền Phong.

Malaysia cử đội điều tra đặc biệt máy bay rơi tới Kiev. Truy cập 07/12/2021 từ: https://tienphong.vn/malaysia-cu-doi-dieu-tra-dac-biet-may-bay-roi-toi-kiev-post706849.tpo 16 Ông Cameron mô tả thảm họa là một "sự cố hoàn toàn kinh hoàng, gây sốc, khủng khiếp" đến mức "không thể chịu đựng được".