Khóa luận: Nghiên cứu hoạt động Marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam

Phân tích thực trạng hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam. Đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả và thu hút bạn đọc.

• Tác giả: Trần Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: Th. Nguyễn Hữu Nghĩa
• Trường học: Đại học Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Thư viện - Thông tin
• Đề tài: Nghiên cứu Hoạt động Marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• LỜI NÓI ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
• Cấu trúc của khóa luận
• 1. Chương 1: THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM VỚI HOẠT ĐỘNG MARKETING THÔNG TIN THƯ VIỆN
• 1.1. Khái quát về Thư viện Quốc gia Việt Nam
• 1.1.1. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển
• 1.1.2. Chức năng nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức
• 1.2. Marketing trong hoạt động thư viện thông tin
• 1.2.1. Một số khái niệm liên quan đến marketing
• 1.2.2. Bản chất của marketing trong hoạt động thư viện - thông tin
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MARKETING TẠI THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM
• 2.1. Mục tiêu hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam
• 2.1.1. Đối tượng người dùng tin và thỏa mãn nhu cầu thông tin của NDT
• 2.1.2. Quảng bá hình ảnh thư viện và thu hút người dùng tin
• 2.2. Nội dung phương pháp marketing hỗn hợp
• 2.2.1. Sản phẩm và dịch vụ
• 2.2.2. Hoạt động quảng bá
• 2.3. Các nhân tố tác động đến hoạt động marketing
• 2.3.1. Con người
• 2.3.2. Quy trình
• 2.3.3. Yếu tố về vật chất
• 2.4. Nhận xét thực trạng hoạt động marketing
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MARKETING TẠI THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM
• 3.1. Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động marketing
• 3.1.1. Tiến hành khảo sát nhu cầu tin và đào tạo người dùng tin
• 3.1.2. Nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ
• 3.1.3. Giá sản phẩm và các dịch vụ của thư viện
• 3.1.4. Đa dạng và hoàn thiện các phương thức phân phối
• 3.1.5. Xúc tiến hoạt động quảng bá
• 3.1.6. Nâng cao năng lực marketing cho cán bộ thư viện
• 3.1.7. Cải tiến quy trình phục vụ NDT
• 3.1.8. Nâng cao chất lượng các yếu tố về vật chất
• 3.2. Thành lập bộ phận phụ trách hoạt động marketing
• 3.3. Đầu tư ngân sách cho hoạt động marketing
• 3.4. Lập kế hoạch chiến lược marketing
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Marketing Thư viện Quốc gia VN Tầm quan trọng Tổng quan

Trong bối cảnh xã hội thông tin, vai trò của thư viện không còn là độc quyền. Thư viện Quốc gia Việt Nam (TVQGVN) đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ nhiều nguồn thông tin khác. Do đó, hoạt động tiếp thị thư viện không chỉ là một lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết để khẳng định vị thế và thu hút công chúng. Marketing giúp TVQGVN, với tư cách là một marketing điểm đến văn hóa, kết nối hiệu quả hơn với độc giả, hiểu rõ nhu cầu của họ và cung cấp các dịch vụ phù hợp. Đây là quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh một thư viện năng động, hiện đại, không chỉ là nơi lưu trữ tri thức mà còn là không gian văn hóa sống động. Chiến lược marketing thư viện bài bản giúp tối ưu hóa nguồn lực, tăng cường sự hiện diện và chứng minh giá trị của thư viện đối với sự phát triển xã hội, đặc biệt là trong việc thúc đẩy văn hóa đọc. Việc ứng dụng marketing, đặc biệt là marketing phi lợi nhuận, là cầu nối giữa sứ mệnh bảo tồn di sản thư tịch dân tộc và nhu cầu thông tin đa dạng của người dùng tin trong kỷ nguyên số. Nghiên cứu của Trần Thị Thùy Linh (2014) đã chỉ ra rằng, marketing là nhiệm vụ then chốt để khai thác tối ưu nguồn lực thông tin, thu hút nguồn lực bên ngoài và xây dựng “thương hiệu” vững chắc cho tổ chức.

1.1. Bản chất của marketing trong hoạt động thông tin thư viện

Bản chất của marketing trong hoạt động thông tin – thư viện là một quá trình quản lý nhằm xác định, dự đoán và đáp ứng nhu cầu của người dùng tin một cách hiệu quả và có lợi. Khác với marketing thương mại, mục tiêu chính không phải là lợi nhuận tài chính mà là tối đa hóa mức độ hài lòng của độc giả và giá trị xã hội. Hoạt động này xoay quanh việc nghiên cứu thị trường (người dùng tin), phát triển các sản phẩm, dịch vụ thông tin thư viện phù hợp, định giá hợp lý, phân phối thuận tiện và tiến hành các hoạt động truyền thông thư viện hiệu quả. Nó giúp thư viện chuyển từ mô hình hoạt động bị động, chờ độc giả đến, sang chủ động tiếp cận, thu hút và giữ chân họ. Quá trình này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về nhu cầu, mong muốn và hành vi của các nhóm đối tượng khác nhau để cung cấp những giá trị vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh.

1.2. Vai trò của việc xây dựng thương hiệu thư viện quốc gia

Việc xây dựng thương hiệu thư viện là nền tảng để tăng cường nhận diện thương hiệu và tạo dựng uy tín trong cộng đồng. Một thương hiệu mạnh giúp TVQGVN không chỉ được nhận biết là kho tàng tri thức quốc gia mà còn là một không gian văn hóa cởi mở, sáng tạo và thân thiện. Thương hiệu mạnh mẽ tạo ra sự tin tưởng, lòng trung thành từ phía bạn đọc và thu hút sự quan tâm của các đối tác, nhà tài trợ. Đây là tài sản vô hình quý giá, giúp thư viện khẳng định vai trò trung tâm trong ngành thông tin - thư viện Việt Nam và hội nhập quốc tế. Theo quyết định số 2638/QĐ-BVHTTDL, một trong những nhiệm vụ của TVQGVN là “thu thập, giữ gìn di sản thư tịch của dân tộc”, và việc xây dựng thương hiệu chính là phương tiện hiệu quả để truyền tải sứ mệnh cao cả này đến với công chúng rộng rãi.

II. Phân tích thách thức marketing của Thư viện Quốc gia VN

Hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, dù đã có những nỗ lực nhất định, vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các hoạt động còn mang tính tự phát, thiếu một chiến lược tổng thể và một bộ phận chuyên trách. Theo nghiên cứu thực trạng (Trần Thị Thùy Linh, 2014), một trong những vấn đề lớn nhất là sự chênh lệch trong cơ cấu bạn đọc. Sinh viên chiếm tỷ lệ áp đảo (57,6% năm 2013), trong khi nhóm cán bộ nghiên cứu, chuyên gia lại chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển bạn đọc ở các phân khúc chất lượng cao chưa được khai thác hiệu quả. Hơn nữa, nhiều sản phẩm và dịch vụ có giá trị cao như các bộ sưu tập số hóa, thư mục chuyên đề lại có tỷ lệ sử dụng rất thấp. Ví dụ, chỉ 22% người dùng tin thường xuyên sử dụng bộ sưu tập số hóa Luận án Tiến sĩ, và có tới 88% không sử dụng Thư mục quốc gia tháng. Thực trạng này phản ánh một khoảng trống lớn trong hoạt động quảng bá thư viện và truyền thông về giá trị của các nguồn tài nguyên, dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư.

2.1. Vấn đề thu hút độc giả trẻ và các nhóm đối tượng mới

Việc thu hút độc giả trẻ và các nhóm người dùng mới là một bài toán khó. Mặc dù sinh viên là nhóm đông đảo, nhưng việc giữ chân họ sau khi tốt nghiệp và biến họ thành độc giả trung thành lại là một thử thách. Thế hệ trẻ ngày nay quen thuộc với các nền tảng số và đòi hỏi trải nghiệm nhanh chóng, tiện lợi. Mô hình phục vụ truyền thống của thư viện có thể chưa đủ hấp dẫn. Bên cạnh đó, các nhóm đối tượng như doanh nhân, chuyên gia, người làm sáng tạo... có nhu cầu thông tin chuyên sâu nhưng lại chưa xem TVQGVN là điểm đến ưu tiên. Nguyên nhân có thể đến từ việc thiếu các sản phẩm, dịch vụ được “may đo” riêng và các kênh truyền thông thư viện chưa tiếp cận hiệu quả đến những nhóm này. Việc thiếu các chương trình marketing mục tiêu khiến thư viện bỏ lỡ nhiều cơ hội mở rộng tệp người dùng.

2.2. Hiệu quả chưa cao của các sản phẩm và dịch vụ thông tin

Dữ liệu khảo sát cho thấy một nghịch lý: trong khi TVQGVN sở hữu nhiều sản phẩm marketing dịch vụ thông tin giá trị, mức độ sử dụng thực tế lại không tương xứng. Bảng 5 và Bảng 6 trong nghiên cứu của Trần Thị Thùy Linh (2014) chỉ rõ, các sản phẩm như bộ sưu tập số hóa vi phim, vi phích (84% không sử dụng) hay sách Hán Nôm (78.5% không sử dụng) gần như chưa tiếp cận được đại bộ phận người dùng. Ngay cả dịch vụ được xem là hiện đại như “Hỏi đáp trực tuyến” cũng có tới 83% người dùng không sử dụng. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở việc thiếu sản phẩm, mà ở khâu quảng bá và hướng dẫn sử dụng. Người dùng có thể không biết đến sự tồn tại, không hiểu giá trị, hoặc không biết cách khai thác các nguồn tài nguyên này. Đây là thất bại của hoạt động xúc tiến và phân phối trong marketing hỗn hợp.

III. Phương pháp Digital Marketing cho Thư viện Quốc gia hiệu quả

Để vượt qua các thách thức, việc triển khai một chiến lược digital marketing cho thư viện là giải pháp tối ưu. Điều này không chỉ giúp TVQGVN tiếp cận đối tượng mục tiêu một cách chính xác mà còn nâng cao trải nghiệm người dùng và đo lường hiệu quả rõ ràng. Chiến lược này cần tập trung vào việc tối ưu hóa website, xây dựng sự hiện diện mạnh mẽ trên mạng xã hội, và triển khai các chiến dịch email marketing để giữ kết nối với bạn đọc. Website của TVQGVN cần được cải thiện về giao diện, tốc độ tải và khả năng tương thích trên di động, đồng thời tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) để người dùng dễ dàng tìm thấy các tài nguyên quan trọng như OPAC, CSDL, hay các bộ sưu tập của thư viện số. Việc quảng bá các sự kiện, giới thiệu sách mới, hay chia sẻ các bài viết chuyên đề qua các kênh kỹ thuật số sẽ giúp tăng cường nhận diện thương hiệu và thu hút lưu lượng truy cập, từ đó thúc đẩy cả lượt sử dụng trực tuyến và trực tiếp tại thư viện. Đây là bước đi quan trọng để hiện đại hóa mô hình quản lý thư viện và truyền thông.

3.1. Tối ưu hóa nền tảng thư viện số và số hóa tài liệu

Nền tảng thư viện số là tài sản cốt lõi trong kỷ nguyên số. TVQGVN cần tiếp tục đẩy mạnh dự án số hóa tài liệu, đặc biệt là các bộ sưu tập quý hiếm như sách Đông Dương, Hán Nôm, và các luận án tiến sĩ. Tuy nhiên, việc số hóa chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là phải xây dựng một giao diện truy cập thân thiện, dễ tìm kiếm và có các tính năng hỗ trợ nghiên cứu. Cần áp dụng các chuẩn siêu dữ liệu quốc tế để tăng khả năng liên kết và chia sẻ tài nguyên. Đồng thời, cần có chiến dịch truyền thông riêng cho từng bộ sưu tập số hóa, giải thích rõ giá trị và hướng dẫn cách khai thác, nhắm đến các đối tượng cụ thể như nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành. Việc này giúp biến các tài sản số từ dạng “tiềm năng” thành nguồn lực được khai thác hiệu quả.

3.2. Xây dựng chiến lược nội dung và truyền thông đa kênh

Một chiến lược marketing thư viện hiệu quả phải dựa trên nội dung hấp dẫn. TVQGVN có thể tạo ra các chuỗi nội dung đa dạng: video giới thiệu sách, podcast phỏng vấn tác giả, infographic về lịch sử một tài liệu quý, hay các bài viết blog hướng dẫn kỹ năng nghiên cứu. Nội dung này cần được phân phối trên nhiều kênh như Facebook, YouTube, Zalo, và Email Newsletter. Mỗi kênh cần có cách tiếp cận riêng để phù hợp với hành vi người dùng. Ví dụ, Facebook có thể dùng để quảng bá sự kiện và tương tác với cộng đồng, trong khi Email Newsletter phù hợp để gửi thông tin chuyên sâu cho các nhà nghiên cứu đã đăng ký. Chiến lược này giúp truyền thông thư viện trở nên sống động, gần gũi và tiếp cận được nhiều nhóm đối tượng hơn, đặc biệt là giới trẻ.

IV. Bí quyết xây dựng thương hiệu trải nghiệm tại Thư viện Quốc gia

Bên cạnh các nỗ lực kỹ thuật số, việc xây dựng thương hiệu thư viện gắn liền với trải nghiệm thực tế của bạn đọc là yếu tố sống còn. Thương hiệu National Library of Vietnam không chỉ là một cái tên, mà phải là cam kết về chất lượng dịch vụ, không gian tri thức và sự kết nối cộng đồng. Để làm được điều này, TVQGVN cần tập trung vào việc cải thiện toàn diện các điểm chạm của người dùng, từ lúc họ tìm kiếm thông tin trên mạng, đăng ký thẻ, cho đến khi sử dụng các dịch vụ tại thư viện. Không gian vật lý cần được nâng cấp để trở thành một mô hình thư viện công cộng hiện đại, không chỉ có phòng đọc yên tĩnh mà còn có khu vực làm việc nhóm, không gian tổ chức sự kiện, và quán cà phê sách. Cải tiến quy trình phục vụ, thái độ nhân viên và chất lượng cơ sở vật chất là những yếu tố trực tiếp tạo nên một trải nghiệm tích cực, giúp giữ chân bạn đọc và khuyến khích họ quay trở lại. Đây chính là cách biến thư viện thành một “ngôi nhà thứ ba” hấp dẫn.

4.1. Nâng cao chất lượng dịch vụ thư viện hiện đại

Chất lượng dịch vụ thư viện hiện đại là thước đo sự hài lòng của bạn đọc. TVQGVN cần rà soát và cải tiến các quy trình, đặc biệt là giảm thời gian chờ đợi tài liệu ở kho đóng. Theo khảo sát, thái độ phục vụ của cán bộ được đánh giá khá tốt, nhưng vẫn cần các chương trình đào tạo liên tục về kỹ năng giao tiếp và hỗ trợ khách hàng. Ngoài ra, cần phát triển thêm các dịch vụ giá trị gia tăng như tư vấn nghiên cứu chuyên sâu, hỗ trợ trích dẫn, hay các lớp học kỹ năng thông tin. Việc chủ động khảo sát nhu cầu của người dùng tin và đào tạo họ cách sử dụng hiệu quả các nguồn lực của thư viện, như đề xuất trong nghiên cứu của Trần Thị Thùy Linh, là một giải pháp thiết thực để nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng sự gắn kết.

4.2. Tổ chức sự kiện và hoạt động cộng đồng để quảng bá

Các sự kiện là công cụ mạnh mẽ để quảng bá thư viện và thu hút công chúng. TVQGVN nên thường xuyên tổ chức các buổi tọa đàm với tác giả, hội thảo chuyên đề, triển lãm sách, ngày hội đọc sách, và các cuộc thi sáng tạo. Những hoạt động này không chỉ làm phong phú đời sống văn hóa mà còn giúp đưa hình ảnh thư viện đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là những người chưa từng đến thư viện. Hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức văn hóa khác để đồng tổ chức sự kiện sẽ giúp mở rộng phạm vi ảnh hưởng và tiếp cận các nhóm đối tượng mới. Mỗi sự kiện thành công là một chiến dịch marketing điểm đến văn hóa hiệu quả, tạo ra những câu chuyện tích cực và được lan tỏa tự nhiên trên các phương tiện truyền thông.

V. Lộ trình tương lai cho chiến lược Marketing Thư viện Quốc gia

Để hoạt động marketing đi vào chiều sâu và bền vững, Thư viện Quốc gia Việt Nam cần xây dựng một lộ trình chiến lược rõ ràng. Tương lai của marketing thư viện không thể dựa vào các hoạt động đơn lẻ, mà phải là một hệ thống được quản lý chuyên nghiệp. Bước đi quan trọng đầu tiên, như đề xuất trong khóa luận của Trần Thị Thùy Linh (2014), là thành lập một bộ phận chuyên trách về marketing. Phòng marketing này sẽ chịu trách nhiệm nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch, triển khai và đo lường hiệu quả của tất cả các hoạt động truyền thông và quảng bá. Việc có một đội ngũ chuyên trách sẽ đảm bảo tính nhất quán trong thông điệp thương hiệu và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban. Bên cạnh đó, thư viện cần xây dựng một kế hoạch chiến lược marketing thư viện dài hạn (3-5 năm) với các mục tiêu, chỉ số đo lường (KPIs) và ngân sách cụ thể. Kế hoạch này phải được xây dựng dựa trên dữ liệu phân tích về người dùng và xu hướng phát triển của ngành thông tin - thư viện.

5.1. Thành lập bộ phận Marketing chuyên trách và đào tạo nhân sự

Việc thành lập một phòng marketing chuyên trách là yêu cầu cấp thiết. Bộ phận này không chỉ thực hiện các công việc quảng bá mà còn đóng vai trò là cầu nối giữa thư viện và người dùng, liên tục thu thập phản hồi để cải tiến sản phẩm, dịch vụ. Nhân sự cho phòng này cần có chuyên môn về cả marketing hiện đại và lĩnh vực thư viện. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực marketing cho đội ngũ cán bộ thư viện ở tất cả các bộ phận. Khi mỗi nhân viên hiểu được vai trò của mình trong việc tạo ra trải nghiệm tốt cho bạn đọc, họ sẽ trở thành một “đại sứ thương hiệu” cho TVQGVN. Sự chuyên nghiệp hóa trong công tác nhân sự là nền tảng cho mọi thành công trong tương lai.

5.2. Xây dựng kế hoạch và ngân sách marketing dài hạn

Một chiến lược không thể thành công nếu không có nguồn lực đảm bảo. TVQGVN cần vận động để có một ngân sách riêng và ổn định dành cho hoạt động marketing. Ngân sách này cần được phân bổ hợp lý cho các hạng mục như: nghiên cứu người dùng, phát triển nội dung số, quảng cáo trên các nền tảng trực tuyến, và tổ chức sự kiện. Việc lập kế hoạch ngân sách dài hạn cho phép triển khai các chiến dịch quy mô và bền bỉ, thay vì chỉ thực hiện các hoạt động nhỏ lẻ, thời vụ. Minh bạch trong việc sử dụng ngân sách và báo cáo hiệu quả dựa trên các số liệu cụ thể (lượt truy cập website, số thẻ mới, tỷ lệ tham gia sự kiện) sẽ giúp chứng minh giá trị của đầu tư vào marketing, từ đó tạo cơ sở để tiếp tục nhận được sự ủng hộ từ các cấp quản lý.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam" do sinh viên Trần Thị Thùy Linh thực hiện năm 2014 dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Hữu Nghĩa tại Khoa Thư viện – Thông tin, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Đề tài được triển khai trong bối cảnh xã hội thông tin phát triển, nơi cơ quan thông tin – thư viện không còn giữ vị thế độc quyền trong việc lưu trữ và phổ biến tri thức. Các đơn vị thông tin – thư viện phải đối mặt với áp lực cạnh tranh trực tiếp nhằm thu hút và giữ chân người dùng tin (NDT). Nếu không thu hút được bạn đọc đến khai thác nguồn tài nguyên, cơ quan thư viện sẽ đánh mất lý do tồn tại.

Tại Việt Nam, hoạt động marketing trong ngành thư viện đã được đặt ra từ những năm 90 của thế kỷ XX, khởi đầu bằng hội thảo khoa học "Marketing trong hoạt động Thư viện – Thông tin" do Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia tổ chức vào tháng 8 năm 1995. Tuy nhiên, trên thực tế, công tác marketing tại nhiều thư viện trong nước vẫn mang tính chất nhỏ lẻ, tự phát, thiếu chiến lược bài bản và chưa được đánh giá đúng mức. Thư viện Quốc gia Việt Nam (TVQGVN) giữ vai trò thư viện trung tâm đầu ngành của cả nước, có nhiệm vụ thu thập, bảo tồn và phổ biến di sản thư tịch dân tộc, đồng thời phục vụ đa dạng các đối tượng độc giả. Việc nghiên cứu ứng dụng marketing tại đơn vị này là yêu cầu thực tiễn cấp bách nhằm tối ưu hóa việc đáp ứng nhu cầu tin và xây dựng thương hiệu cho thư viện.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là tìm hiểu hoạt động marketing thông tin – thư viện tại TVQGVN. Để đạt được mục tiêu này, tác giả xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý thuyết liên quan đến marketing và marketing trong hoạt động thư viện.
2. Nghiên cứu thực trạng hoạt động marketing thư viện tại Thư viện Quốc gia Việt Nam.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian tập trung tại trụ sở Thư viện Quốc gia Việt Nam (số 31 Tràng Thi, Hà Nội); phạm vi thời gian khảo sát dữ liệu thực tế được xác định từ năm 2010 đến đầu năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên việc tiếp cận các quan điểm marketing kinh điển và marketing chuyên ngành thông tin – thư viện:

• Định nghĩa marketing của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA), quan điểm của Peter Drucker, Gupta (2007) và khái niệm marketing cho tổ chức phi lợi nhuận của Philip Kotler.
• Khái niệm marketing thông tin – thư viện theo Từ điển giải thích thuật ngữ thư viện học ALA và Từ điển thuật ngữ xuất bản, in, phát hành sách, thư viện, bản quyền. Tác giả làm rõ các khái niệm cốt lõi: nhu cầu tin (nhu cầu nhận thức bậc cao), người dùng tin, sản phẩm thông tin – thư viện (với công thức: Giá cả = Giá của vật mang tin + Giá trị của thông tin; sản phẩm vẫn tồn tại sau khi trao đổi), dịch vụ thông tin – thư viện, quá trình trao đổi (thương mại và phi thương mại) và cấu trúc thị trường thông tin (gồm 4 yếu tố: người dùng tin, cán bộ thư viện, hệ thống sản phẩm/dịch vụ, phương thức trao đổi).
• Bản chất của marketing trong thư viện công cộng được xác định không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận thương mại, mà là tìm hiểu, phát hiện và đáp ứng tối đa nhu cầu tin của bạn đọc, tăng vòng quay tài liệu và nâng cao vị thế của cơ quan thư viện.
• Khung mô hình áp dụng bao gồm mô hình marketing hỗn hợp (Marketing Mix) với 4P truyền thống (Sản phẩm, Giá cả, Phân phối, Xúc tiến quảng bá) kết hợp các nhân tố mở rộng đối với ngành dịch vụ (Con người, Quy trình, Môi trường vật chất) và Ma trận Ansoff về phương thức thâm nhập, phát triển thị trường.

Cơ sở văn bản pháp lý được tác giả viện dẫn để xác định chức năng, quyền hạn của đơn vị nghiên cứu gồm có:

• Quyết định số 2638/QĐ-BVHTTDL ngày 11/6/2008 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của TVQGVN.
• Pháp lệnh Thư viện ngày 28/12/2000 (đặc biệt là Điều 5, Điều 13 và Điều 14).

Tác giả kết hợp bốn phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

1. Phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, xử lý số liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết hoạt động hàng năm của TVQGVN giai đoạn 2010–2013 và các ấn phẩm chuyên môn.
2. Điều tra bằng bảng hỏi: Khảo sát thực địa đối với người dùng tin tại TVQGVN; phát ra 216 phiếu điều tra, thu về 200 phiếu hợp lệ làm căn cứ phân tích định lượng.
3. Phỏng vấn: Phỏng vấn sâu cán bộ phụ trách chuyên môn và bạn đọc trực tiếp tại các phòng đọc để làm rõ các đánh giá định tính.
4. Quan sát: Ghi nhận trực tiếp quy trình phục vụ, thao tác tìm kiếm tài liệu của bạn đọc, tình trạng cơ sở vật chất và hoạt động tại các phòng đọc kho mở, kho đóng, phòng Đa phương tiện và phòng đọc dành cho Nhà nghiên cứu – Doanh nhân.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Thư viện Quốc gia Việt Nam với hoạt động marketing thông tin thư viện

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức của TVQGVN và lý luận về marketing thông tin – thư viện.

Về lịch sử, TVQGVN được thành lập ngày 29/11/1917, tiền thân là Thư viện Đông Dương theo Nghị định của Toàn quyền Pháp Albert Sarraut, đặt trụ sở tại số 31 Tràng Thi, Hà Nội. Đơn vị đã trải qua các tên gọi: Thư viện Trung ương Đông Dương, Thư viện Pierre Pasquier (1935), Quốc gia Thư viện (1945 sau Cách mạng Tháng Tám, do ông Ngô Đình Nhu làm Giám đốc), Thư viện Trung ương Hà Nội (tiếp quản Thủ đô năm 1954), và chính thức mang tên Thư viện Quốc gia theo quyết định của Bộ Văn hóa ngày 21/11/1958. Năm 2000, thư viện gia nhập các tổ chức quốc tế: IFLA, CDNL, CDNL-AO, CONSAL; ngày 05/12/2012 chính thức trở thành thành viên Thư viện số Thế giới (WDL) do UNESCO hỗ trợ.

Về cơ cấu và nhân lực, TVQGVN hoạt động dưới sự lãnh đạo của Ban Giám đốc và 13 phòng ban chuyên môn (Lưu chiểu; Bổ sung và trao đổi quốc tế; Phân loại – biên mục; Tin học; Bảo quản; Đọc sách; Đọc báo – tạp chí; Báo – tạp chí; Thông tin – tư liệu; Hành chính – tổ chức; Quan hệ quốc tế; Tạp chí Thư viện; Bảo vệ). Tổng số nhân sự gồm 176 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó có 22 thạc sĩ, 121 cử nhân và 32 trình độ khác.

Về lý luận, chương này phân tích bản chất phi thương mại của marketing thư viện. Mục tiêu của thư viện là "bán cái thị trường cần chứ không phải bán cái mình có", lấy người dùng tin làm trung tâm để thiết kế các chính sách sản phẩm, dịch vụ và phương thức quảng bá phù hợp.

Chương 2: Thực trạng hoạt động marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam

Chương 2 chiếm dung lượng lớn nhất của khóa luận, phản ánh toàn diện thực trạng công tác marketing tại TVQGVN thông qua dữ liệu thống kê quản lý và kết quả khảo sát 200 bạn đọc.

Thống kê số lượng thẻ cấp hàng năm cho thấy lượng bạn đọc duy trì ở mức cao: năm 2010 cấp 17.246 thẻ; năm 2011 cấp 14.610 thẻ; năm 2012 cấp 16.251 thẻ; năm 2013 cấp 16.537 thẻ.

Tiêu chí phân loại bạn đọc (Năm 2013)	Phân nhóm cụ thể	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Theo đối tượng chính	Sinh viên	9.523	57,60%
	Cán bộ	7.014	42,40%
Theo trình độ học vấn	Giáo sư	31	0,18%
	Tiến sĩ	224	1,35%
	Thạc sĩ	1.896	11,50%
	Cử nhân	4.679	28,27%
	Cao đẳng	19	0,11%
	Trung cấp	62	0,37%
	Phổ thông	103	0,62%
	Sinh viên đại học	9.523	57,60%
Theo nghề nghiệp	Sinh viên	9.523	57,60%
	Cán bộ sản xuất, kinh doanh	2.136	13,00%
	Cán bộ giảng dạy	1.574	9,43%
	Cán bộ hành chính, sự nghiệp	1.458	8,82%
	Cán bộ nghiên cứu	516	3,12%
	Cán bộ LLVTND và CAND	219	1,32%
	Cán bộ quản lý	19	0,11%
	Nghề nghiệp khác	1.092	6,60%

Dựa trên dữ liệu, tác giả phân chia bạn đọc thành 3 nhóm:

• Nhóm 1 (Cán bộ lãnh đạo, quản lý): Số lượng ít (0,11%), nhu cầu thông tin mang tính tổng hợp, chắt lọc cao (bản tin chuyên đề, tổng luận).
• Nhóm 2 (Cán bộ nghiên cứu, giảng dạy, hành chính, sản xuất, lực lượng vũ trang): Nhu cầu thông tin chuyên sâu, tài liệu quý hiếm (luận án, sách Đông Dương, sách Hán Nôm).
• Nhóm 3 (Sinh viên đại học, cao đẳng): Chiếm tỷ lệ áp đảo (57,6%), nhu cầu thông tin rộng, đa ngành phục vụ học tập.

Về mức độ đáp ứng thông tin chung: 51% người dùng tin cho rằng thư viện đáp ứng được từ 50% đến 70% nhu cầu; 33% đánh giá đáp ứng trên 70%; và 16% đánh giá đáp ứng dưới 50%.

Thực trạng Marketing Mix (4P và các nhân tố mở rộng):

• Sản phẩm (Product): TVQGVN sở hữu nguồn tài liệu số hóa toàn văn tổng cộng 33.309 đầu mục, gồm: Luận án tiến sĩ (21.000 đầu mục), Sách Đông Dương (1.955 đầu mục), Sách tiếng Anh viết về Việt Nam (338 tên/92.995 trang), Vi phim, vi phích (126 tên/8.596 trang), Băng, đĩa CD/DVD (3.000 đầu mục). Cơ sở dữ liệu mua và tài trợ gồm ProQuest, Keesings, Wilson, EBM, Springer Images, IG Publishing... Tạp chí Thư viện Việt Nam xuất bản định kỳ 6 số/năm (năm 2013 in 5.040 bản, tăng 12% so với 2012). Biên soạn các tài liệu nghiệp vụ: DDC 14 nâng cao (2010), bảo quản phục chế (2011), tài liệu Dự án Bill & Melinda Gates (2012), ấn bản DDC 23 tiếng Việt (2013).
• Thực trạng sử dụng sản phẩm và dịch vụ qua khảo sát (N=200):

Nhóm sản phẩm / dịch vụ	Tên sản phẩm / dịch vụ cụ thể	Thường xuyên (%)	Thỉnh thoảng (%)	Không sử dụng (%)
Sản phẩm truyền thống & nghiệp vụ	Mục lục phiếu	7,5%	16,0%	76,5%
	Thư mục chuyên đề	8,5%	18,0%	73,5%
	Thư mục quốc gia tháng	1,0%	11,0%	88,0%
	Thư mục quốc gia năm	1,5%	6,0%	92,5%
	Thư mục địa chí	6,0%	18,0%	76,0%
	Tạp chí Thư viện Việt Nam	11,0%	26,0%	63,0%
	Tài liệu nghiệp vụ TT-TV	2,5%	9,5%	88,0%
Sản phẩm số hóa & CSDL	CSDL trực tuyến (ProQuest, Wilson...)	17,0%	37,0%	46,0%
	Bộ sưu tập số Luận án tiến sĩ	22,0%	34,0%	44,0%
	Bộ sưu tập số Sách Đông Dương	10,5%	21,5%	68,0%
	Bộ sưu tập số Sách Hán Nôm	10,0%	11,5%	78,5%
	Bộ sưu tập số Vi phim, vi phích	6,0%	10,0%	84,0%
	Bộ sưu tập số Sách tiếng Anh về VN	9,5%	17,0%	73,5%
	Băng đĩa CD-ROM, DVD	5,5%	24,5%	70,0%
Dịch vụ thư viện	Đọc tại chỗ	81,0%	19,0%	0,0%
	Tra cứu mục lục trực tuyến OPAC	27,0%	42,0%	31,0%
	Dịch vụ đa phương tiện	24,0%	45,0%	31,0%
	Cung cấp thông tin theo yêu cầu	9,0%	41,0%	50,0%
	Sao chụp tài liệu, in ấn sao lưu	6,0%	24,0%	70,0%
	Số hóa tài liệu theo yêu cầu	0,0%	6,0%	94,0%

• Giá cả (Price): Bạn đọc đánh giá tương đối hài lòng với mức thu phí làm thẻ truyền thống, tuy nhiên các dịch vụ có thu phí gia tăng (phòng đa phương tiện, photocopy, số hóa) vẫn gặp rào cản về khả năng sẵn sàng chi trả của sinh viên.
• Phân phối (Place): Tổ chức phục vụ qua hai hình thức: kho mở (Khoa học Tự nhiên & Ứng dụng, Khoa học Xã hội – Nhân văn, Đa ngôn ngữ, Báo – Tạp chí mới) giúp bạn đọc tiếp cận trực tiếp theo khung DDC; kho đóng (Phòng đọc theo yêu cầu, Báo – Tạp chí cũ) yêu cầu tra OPAC và viết phiếu yêu cầu, thời gian chờ tài liệu trung bình là 15 phút. Phòng đọc Nhà nghiên cứu – Doanh nhân (tầng 3) phục vụ đối tượng thẻ vàng. Kênh phân phối trực tuyến qua website http://nlv.vn, http://dlib.vn.
• Xúc tiến quảng bá (Promotion): Thực hiện qua trưng bày triển lãm nhân các ngày lễ kỷ niệm, Hội báo Xuân, giao lưu tác giả – tác phẩm và hoạt động hợp tác quốc tế.
• Con người, Quy trình và Môi trường vật chất: Khảo sát ghi nhận đánh giá về thái độ phục vụ của cán bộ, kỹ năng tra cứu còn hạn chế của bạn đọc (khiến nhu cầu tham gia lớp hướng dẫn sử dụng thư viện tăng cao), chất lượng máy tính tại phòng đa phương tiện (>40 máy tính) và không gian môi trường phòng đọc.

Tác giả chỉ ra hạn chế lớn nhất: TVQGVN chưa có phòng ban hoặc bộ phận chuyên trách về marketing; các hoạt động quảng bá còn tản mạn, thiếu kế hoạch chiến lược; tỷ lệ bạn đọc không biết và không sử dụng nhiều bộ sưu tập số hóa quý hiếm ở mức rất cao (từ 68% đến 84%).

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MARKETING TẠI THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm tháo gỡ các bất cập đã chỉ ra trong Chương 2:

• Thành lập bộ phận chuyên trách marketing: Đề xuất Sơ đồ cơ cấu tổ chức Phòng Marketing Thư viện – Thông tin trực thuộc Ban Giám đốc TVQGVN để quản lý thống nhất các hoạt động nghiên cứu thị trường, quảng bá, phát triển sản phẩm và quan hệ công chúng.
• Xây dựng kế hoạch chiến lược và đầu tư ngân sách: Phân bổ nguồn kinh phí hàng năm cố định cho hoạt động marketing; xây dựng kế hoạch marketing ngắn hạn và dài hạn gắn liền với mục tiêu tăng trưởng 20–30% chỉ tiêu hoạt động của thư viện.
• Hoàn thiện chính sách Sản phẩm và Dịch vụ: Ứng dụng Ma trận Ansoff để xác định chiến lược thâm nhập thị trường (khai thác sâu nguồn tài nguyên hiện có cho nhóm bạn đọc sinh viên và cán bộ) và chiến lược phát triển sản phẩm mới (số hóa sâu, xây dựng các gói thông tin chuyên đề có giá trị gia tăng cao cho doanh nhân, nhà nghiên cứu).
• Điều chỉnh chính sách Giá: Xây dựng biểu phí linh hoạt, phân tầng mức phí dịch vụ theo nhóm đối tượng người dùng tin (ưu đãi cho sinh viên, thu phí hợp lý đối với các dịch vụ gia tăng như dịch thuật, số hóa, biên soạn thư mục theo yêu cầu cho doanh nghiệp).
• Đa dạng hóa phương thức phân phối: Ứng dụng mô hình chiến lược phân phối kết hợp (phân phối trực tiếp tại các phòng đọc và phân phối điện tử qua cổng thông tin thư viện điện tử, thư viện số).
• Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, quảng bá: Khai thác công nghệ thông tin, trang tin điện tử và mạng xã hội để quảng bá các bộ sưu tập số; tổ chức định kỳ các sự kiện giới thiệu sách, hội nghị bạn đọc.
• Khảo sát nhu cầu và đào tạo người dùng tin: Định kỳ khảo sát nhu cầu thông tin; tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng tra cứu mục lục OPAC và kỹ năng khai thác cơ sở dữ liệu số cho bạn đọc mới.
• Nâng cao năng lực cán bộ và cải tiến quy trình, vật chất: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn về kỹ năng marketing, quan hệ công chúng và văn hóa ứng xử cho cán bộ phục vụ; tối ưu hóa quy trình luân chuyển tài liệu tại kho đóng để rút ngắn thời gian chờ dưới 15 phút; nâng cấp hệ thống máy tính và đường truyền Internet tại phòng đa phương tiện.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa bức tranh thực tế về công tác phục vụ và ứng dụng marketing tại thư viện trung tâm của Việt Nam thông qua số liệu điều tra cụ thể:

Nhóm kết quả nghiên cứu	Dữ kiện / Số liệu trích xuất từ văn bản
Quy mô bạn đọc và nhân sự	- Thẻ cấp năm 2013: 16.537 thẻ (Sinh viên: 57,6%, Cán bộ: 42,4%). - Cơ cấu nhân sự: 176 cán bộ (22 thạc sĩ, 121 cử nhân, 32 trình độ khác), 13 phòng ban.
Tài nguyên số hóa	- 33.309 đầu mục số hóa toàn văn (21.000 Luận án tiến sĩ, 1.955 Sách Đông Dương, 338 tên Sách tiếng Anh về VN, 126 tên Vi phim vi phích, 3.000 đĩa CD/DVD).
Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin	- 51% bạn đọc đánh giá đáp ứng 50–70% nhu cầu tin. - 33% bạn đọc đánh giá đáp ứng trên 70%. - 16% bạn đọc đánh giá đáp ứng dưới 50%.
Tỷ lệ sử dụng sản phẩm/dịch vụ cốt lõi	- Đọc tại chỗ: 81% thường xuyên, 0% không sử dụng. - Luận án tiến sĩ số hóa: 56% có sử dụng (22% thường xuyên, 34% thỉnh thoảng). - Sản phẩm có tỷ lệ không sử dụng cao: Thư mục quốc gia năm (92,5%), Thư mục quốc gia tháng (88%), Vi phim vi phích (84%), Sách Hán Nôm (78,5%), Mục lục phiếu (76,5%). - Dịch vụ số hóa theo yêu cầu: 94% không sử dụng.

Về mặt đóng góp, tác giả đã:

• Hệ thống hóa khung lý thuyết marketing dịch vụ áp dụng đặc thù cho mô hình thư viện công cộng phi lợi nhuận tại Việt Nam.
• Cung cấp tập dữ liệu thực nghiệm chi tiết về hành vi, cơ cấu nghề nghiệp và mức độ quan tâm của bạn đọc đối với từng nhóm sản phẩm, dịch vụ tại TVQGVN.
• Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng: mô hình tổ chức Phòng Marketing chuyên trách, chiến lược phân phối đa kênh và việc áp dụng Ma trận Ansoff vào phát triển danh mục sản phẩm thông tin – thư viện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số giới hạn dựa trên phạm vi và điều kiện thực hiện được văn bản phản ánh:

• Về mẫu khảo sát: Dung lượng mẫu điều tra bằng bảng hỏi dừng lại ở 200 phiếu hợp lệ thu trực tiếp tại địa điểm số 31 Tràng Thi; chưa tiến hành khảo sát diện rộng đối với nhóm người dùng tin trực tuyến truy cập qua mạng Internet trên phạm vi cả nước.
• Về thời gian và đối tượng: Dữ liệu khảo sát phản ánh thực trạng giai đoạn 2010–2014; chưa đánh giá sâu tác động của các nền tảng mạng xã hội và truyền thông số thế hệ mới đối với hoạt động tiếp thị thư viện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng hành vi người dùng tin số đối với các cơ sở dữ liệu trực tuyến; nghiên cứu ứng dụng truyền thông xã hội (Web 2.0) trong marketing thư viện; đánh giá tác động sau khi thành lập bộ phận marketing chuyên trách tại các thư viện công cộng quy mô lớn.

Giá trị tham khảo

Công trình là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên ngành Thông tin – Thư viện, Quản lý văn hóa: Tham khảo phương pháp thiết kế phiếu khảo sát đánh giá mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ thư viện và kỹ thuật xử lý dữ liệu điều tra bạn đọc.
• Cán bộ quản lý thư viện và trung tâm thông tin: Tham khảo các đề xuất về cơ cấu tổ chức phòng Marketing thư viện, quy trình phân nhóm người dùng tin theo mục đích sử dụng và các giải pháp cải thiện quy trình phục vụ tại kho mở, kho đóng.
• Nghiên cứu sinh, học viên làm đề tài tương tự: Khai thác hệ thống bảng số liệu thống kê chi tiết về bộ sưu tập số hóa toàn văn và cơ cấu độc giả thực tế tại Thư viện Quốc gia Việt Nam năm 2012–2013.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu trình độ học vấn của bạn đọc tại Thư viện Quốc gia Việt Nam năm 2013 có đặc điểm gì nổi bật?
Theo thống kê 16.537 hồ sơ đăng ký thẻ bạn đọc năm 2013, nhóm sinh viên đại học chiếm tỷ lệ đa số tuyệt đối với 57,60% (9.523 người). Nhóm có trình độ cử nhân chiếm 28,27% (4.679 người). Nhóm có trình độ trên đại học chiếm 13,03% (gồm 1.896 Thạc sĩ chiếm 11,50%; 224 Tiến sĩ chiếm 1,35%; và 31 Giáo sư chiếm 0,18%). Các trình độ còn lại (cao đẳng, trung cấp, phổ thông) chiếm tỷ lệ rất nhỏ, dưới 1%.

2. Nguồn tài liệu số hóa toàn văn của Thư viện Quốc gia Việt Nam được thống kê trong khóa luận gồm những gì?
Tổng số tài liệu số hóa toàn văn được tổng hợp tại Bảng 4 là 33.309 đầu mục, bao gồm: 21.000 Luận án tiến sĩ, 1.955 Sách Đông Dương, 338 tên Sách tiếng Anh viết về Việt Nam (tương đương 92.995 trang), 126 tên Vi phim, vi phích (tương đương 8.596 trang) và 3.000 Băng, đĩa CD, DVD.

3. Những sản phẩm và dịch vụ nào có tỷ lệ bạn đọc "không sử dụng" cao nhất theo kết quả khảo sát?
Kết quả điều tra 200 người dùng tin cho thấy tỷ lệ không sử dụng cao nhất ở nhóm sản phẩm là: Thư mục quốc gia năm (92,5%), Thư mục quốc gia tháng (88%), Tài liệu nghiệp vụ thông tin – thư viện (88%), Vi phim vi phích số hóa (84%), Sách Hán Nôm số hóa (78,5%), Mục lục phiếu (76,5%) và Thư mục địa chí (76%). Ở nhóm dịch vụ, dịch vụ số hóa tài liệu theo yêu cầu có tỷ lệ không sử dụng lên tới 94%.

4. Dịch vụ nào tại Thư viện Quốc gia Việt Nam được bạn đọc sử dụng thường xuyên nhất?
Dịch vụ đọc tài liệu tại chỗ là dịch vụ được sử dụng phổ biến nhất, với 81% bạn đọc cho biết sử dụng thường xuyên, 19% thỉnh thoảng sử dụng và 0% không sử dụng.

5. Giải pháp tổ chức quan trọng nhất được tác giả đề xuất để nâng cao hiệu quả marketing tại đơn vị là gì?
Tác giả đề xuất thành lập một bộ phận chuyên trách là Phòng Marketing Thư viện – Thông tin trực thuộc Ban Giám đốc TVQGVN (thể hiện qua Sơ đồ 4 trong khóa luận), thay vì để hoạt động marketing diễn ra tản mạn hoặc kiêm nhiệm tại các phòng ban nghiệp vụ như trước đây.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Thùy Linh đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác marketing tại Thư viện Quốc gia Việt Nam giai đoạn 2010–2014 trên cơ sở kết hợp lý luận marketing phi lợi nhuận với số liệu khảo sát thực chứng. Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý giữa kho tài nguyên số hóa quy mô lớn với tỷ lệ người dùng tin tiếp cận còn hạn chế, xuất phát từ việc thiếu vắng chiến lược marketing bài bản và bộ phận chuyên trách. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc thành lập Phòng Marketing, hoàn thiện marketing hỗn hợp và phân tầng phục vụ theo nhóm bạn đọc, mang lại giá trị thực tiễn rõ nét cho công tác quản lý và phát triển sự nghiệp thông tin – thư viện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM VỚI HOẠT ĐỘNG MARKETING THÔNG TIN THƯ VIỆN 1. Khái quát về Thư viện Quốc gia Việt Nam 1. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển Thư viện Quốc gia Việt Nam (TVQGVN) được thành lập ngày 29/11/1917, tiền thân là Thư viện Đông Dương được thành lập theo Nghị định ngày 29/11/1917 của A.Sarraut – Toàn quyền Pháp ở Đông Dương. Trụ sở đặt tại số 31 Tràng Thi, Hà Nội.

Những ngày đầu tiên, Thư viện có tên gọi là Thư viện Trung ương Đông Dương hay còn gọi là Thư viện Trung ương trực thuộc Nha Lưu trữ hay Thư viện Đông Dương. Đến năm 1935, theo nghị định ngày 28 tháng 2 năm 1935 Thư viện được đổi tên thành Thư viện Pierre Pasquier (tên một người Pháp có nhiều đóng góp cho thư viện). Năm 1945 Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hoà bổ nhiệm ông Ngô Đình Nhu làm Giám đốc Quốc gia Thư viện. Sau Cách mạng tháng Tám, theo nghị định ngày 20 tháng 10 năm 1945 Thư viện được đổi tên thành Quốc gia Thư viện.

Sau đó Nha Lưu trữ công văn và Thư viện toàn quốc được sát nhập vào Nha Giám đốc Đại học vụ và được đổi tên thành Sở Lưu trữ công văn và Thư viện toàn quốc. Năm 1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh lưu chiểu văn hoá phẩm Việt Nam. Sắc lệnh qui định các nhà xuất bản, nhà in phải nộp lưu chiểu cho Quốc gia Thư viện. Ngày 10 tháng 10 năm 1954, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tiếp quản Hà Nội, đồng thời tiếp quản Tổng Thư viện.

Trên văn bản thư viện mang tên Thư viện Trung ương Hà Nội. Qua nhiều năm phát triển và đổi tên, ngày 21 tháng 11 năm 1958, thư viện được chính thức mang tên Thư viện Quốc gia theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa. 14 Năm 2000, Thư viện được gia nhập IFLA (International Federation of Library Association and Institutions - Hiệp hội thư viện quốc tế), CDNL (Conference of Directors of National Libraries - Hội nghị Giám đốc các Thư viện Quốc gia), CDNL-AO (Its Regional Section For Asia and Oceania - Hội nghị Giám đốc các TVQG khu vực châu Á, châu Đại Dương), gia nhập CONSAL (Congress Southeast Asian Librarians - Đại hội cán bộ thư viện các quốc gia Đông Nam Á), mở ra mối quan hệ chuyên môn với cộng đồng thư viện thế giới. Từ năm 2012, Thư viện Quốc gia tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin vào hoạt động của Thư viện, được Nhà nước và Bộ Văn hóa, Thể thao - Du lịch đầu tư triển khai dự án "Tăng cường năng lực Thư viện số và bảo quản số tại Thư viện Quốc gia Việt Nam"; Triển khai giai đoạn chuẩn bị Dự án nâng cấp, cải tạo Thư viện Quốc gia theo hướng "Truyền thống - Hiện đại - Thư viện số"; Tiếp tục ký kết văn bản thỏa thuận giữa Thư viện Quốc gia Việt Nam và Quỹ Châu Á, giai đoạn 5 (2012-2015); Trọng tâm hoạt động của TVQGVN năm 2012 nhằm hướng tới Lễ kỷ niệm 95 năm Thư viện Quốc gia Việt Nam xây dựng và Phát triển, đón nhận Huân chương Độc lập Hạng Nhất (29/11/2012).

Ngày 5/12/2012, TVQGVN chính thức là thành viên Thư viện số Thế giới (WDL) do UNESCO sáng lập và hỗ trợ.