ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA -------------------- TRẦN THỊ HỒNG NHUNG SỬ DỤNG MẠNG XÃ HỘI TRONG CHIA SẺ TRI THỨC: TÍCH HỢP TIẾP CẬN VỐN XÃ HỘI VÀ NHẬN DẠNG XÃ HỘI Chuyên ngành: HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ Mã số: 60.48 LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 6 năm 2014 CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA –ĐHQG – HCM Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Mạnh Tuân Cán bộ chấm nhận xét 1: TS. Phạm Quốc Trung Cán bộ chấm nhận xét 2: TS.
Nguyễn Thanh Hiên Luận văn thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp. HCM ngày 18 tháng 7 năm 2014 Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1. Phạm Quốc Trung 3. Nguyễn Thanh Hiên 4.
Võ Thị Ngọc Châu 5. Nguyễn Mạnh Tuân Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV và Trƣởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã đƣợc sửa chữa (nếu có). CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƢỞNG KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Tp. HCM, ngày 20 tháng 06 năm 2014 NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: TRẦN THỊ HỒNG NHUNG MSHV: 12321070 Ngày, tháng, năm sinh: 02/06/1986 Nơi sinh: Kiên giang Chuyên ngành: Hệ thống thông tin quản lý Mã số: 60.
TÊN ĐỀ TÀI: Sử dụng mạng xã hội trong chia sẻ tri thức : Tích hợp tiếp cận vốn xã hội và nhận dạng xã hội II. NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG Đo lƣờng tác động của việc sử dụng mạng xã hội lên các thành phần của vốn xã hội và nhận dạng xã hội. Đo lƣờng tác động của các thành phần của vốn xã hội và nhận dạng xã hội lên chất lƣợng tri thức chia sẻ. Nghiên cứu sự khác biệt của chất lƣợng tri thức chia sẻ theo các yếu tố nhân khẩu của ngƣời dùng.
NGÀY GIAO NHIỆM VỤ : 20/01/2014 IV. NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 20/06/2014 V. CÁN BỘ HƢỚNG DẪN : TS. NGUYỄN MẠNH TUÂN Tp.
Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 7 năm 2014 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN TRƢỞNG KHOA LỜI CẢM ƠN Trong thời gian làm luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ rất nhiều từ các thầy, cô, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Tôi xin đƣợc bày tỏ sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc đối với sự giúp đỡ này. Trƣớc tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Mạnh Tuân, giảng viên khoa Quản Lý Công Nghiệp, trƣờng ĐH Bách Khoa TP.
HCM, ĐHQG-HCM luôn tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn này. Xin chân thành cảm ơn quý Thầy cô của Trƣờng Đại học Bách Khoa Tp. Hồ Chí Minh mà đặc biệt là các Thầy, Cô trong khoa Khoa học và Kỹ thuật máy tính trƣờng Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh đã cung cấp kiến thức và hƣớng dẫn tôi trong suốt các năm học Cao học.
Tôi muốn gởi lời cảm ơn đến các Anh/Chị đã hỗ trợ tôi những thông tin hữu ích về mạng xã hội Facebook. Tôi cũng chân thành cảm ơn các cá nhân đã tham gia trả lời phiếu khảo sát, sự hỗ trợ từ mọi ngƣời là cơ sở để tôi thực hiện đề tài này. Cuối cùng, tôi gửi lời biết ơn sâu sắc đến Gia đình, nguồn động viên rất lớn cho tôi trong suốt quá trình học tập. Một lần nữa, tôi chân thành gửi lời tri ân đến TS.
Nguyễn Mạnh Tuân cùng toàn thể Thầy Cô, Gia đình và bạn bè. Ngƣời thực hiện luận văn Trần Thị Hồng Nhung TÓM TẮT Trong những năm gần đây, mạng xã hội Facebook đã trở thành một trong những kênh giao tiếp trực tuyến của mọi ngƣời. Họ không chỉ sử dụng mạng xã hội để tƣơng tác với bạn bè mà còn chia sẻ các thông tin, tri thức với ngƣời khác để hỗ trợ nhau giải quyết các vấn đề. Mặc dù vậy, các nghiên cứu về tác động của việc sử dụng mạng xã hội đến chia sẻ tri thức vẫn còn giới hạn.
Nghiên cứu này tích hợp hai yếu tố vốn xã hội và nhận dạng xã hội là biến trung gian vào mô hình nghiên cứu giải thích cho sự ảnh hƣởng của sử dụng mạng xã hội đối với chia sẻ tri thức trong bối cảnh mạng xã hội Facebook. Nghiên cứu đƣợc tiến hành thông qua hai bƣớc là nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức. Nghiên cứu sơ bộ nhằm điều chỉnh và bổ sung các biến đã đƣợc thực hiện trƣớc đó cho phù hợp với môi trƣờng mạng xã hội Facebook ở Việt Nam. Nghiên cứu chính thức đƣợc thực hiện thông qua bảng câu hỏi, dữ liệu đƣợc thu thập từ 184 cá nhân là thành viên của các cộng đồng trên Facebook.
Phân tích độ tin cậy Cronbach‟s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tƣơng quan, phân tích hồi quy đƣợc sử dụng trong nghiên cứu này. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định yếu tố sử dụng mạng xã hội có tác động đến các thành phần của vốn xã hội và nhận dạng xã hội. Tuy nhiên, chỉ có nhận dạng xã hội và hai thành phần của vốn xã hội là tin cẩn xã hội và thiện nguyện có tác động đến chất lƣợng chia sẻ tri thức của các thành viên mạng xã hội Facebook. Đồng thời, nghiên cứu cũng cho thấy so với 2 yếu tố thiện nguyện và nhận dạng xã hội thì tin cẩn xã hội có tƣơng quan mạnh nhất với chất lƣợng tri thức chia sẻ.
ABSTRACT In recent years, Facebook has become one of the most platform for online users to communicate with others. They are not only interacting with their friends, but also sharing information and knowledge with others to assist them in dealing with challenges. In spite of theoretical and emprical research investigating the impact of social network use on knowledge sharing is limited. This research integates two mediating variable: social capital and social identity to construct a model for measure the impact of social network use on knowledge sharing.
The research was conducted through two step. They are preliminary and formal research. Preliminary studies which were used to adjust and add the variables have been made in previous studies to suit the enviroment of Facebook in Viet Nam. The research is done formally through questionaires, data were collected from 184 members of communities in Facebook.
Cronbach‟s Alpha reliability analysis, exploratory factor analysis, correlation analysis, regression analysis were used in this study. The result have confirmed the factor social network use affecting on social capital and social identity. However, only social identity and two components of social capital (social trust, voluntarism) have an affect on quality of knowledge on Facebook members. Besides, the study also showed that, compare with voluntarism and social identity, social trust to be strongly correlated with quality of knowledge.
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: (i) Luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của tôi, (ii) Số liệu trong luận văn đƣợc điều tra trung thực, (iii) Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Ngƣời thực hiện luận văn Trần Thị Hồng Nhung MỤC LỤC NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ. ii LỜI CẢM ƠN. vi DANH MỤC HÌNH.
xi DANH MỤC BẢNG. xii CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 Lý do hình thành đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .5 Bố cục luận văn. 4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan về mạng xã hội .1 Khái niệm mạng xã hội .2 Mạng xã hội Facebook .3 Tình hình phát triển của mạng xã hội Facebook .4 Ƣu điểm của việc sử dụng mạng xã hội Facebook .2 Nhận dạng xã hội (social identity) .3 Chia sẻ tri thức (Knowledge sharing) .3 Các nghiên cứu trƣớc đây .4 Thiết lập mô hình nghiên cứu .5 Phát biểu các giả thuyết nghiên cứu .1 Mối liên hệ giữa sử dụng mạng xã hội và vốn xã hội .2 Mối liên hệ giữa sử dụng mạng xã hội và nhận dạng xã hội .3 Mối liên hệ giữa vốn xã hội và chất lƣợng tri thức chia sẻ.4 Mối liên hệ giữa nhận dạng xã hội và chất lƣợng tri thức chia sẻ. 25 Chƣơng 3 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu .2 Xây dựng thang đo sơ bộ .3 Nghiên cứu sơ bộ .1 Thực hiện nghiên cứu sơ bộ - nghiên cứu định tính .2 Hiệu chỉnh thang đo trong nghiên cứu định tính .1 Thang đo sử dụng mạng xã hội .2 Thang đo hỗ tƣơng .3 Thang đo tin cẩn xã hội .4 Thang đo thiện nguyện .5 Thang đo nhận dạng xã hội .6 Thang đo chất lƣợng tri thức chia sẻ .4 Nghiên cứu chính thức.1 Thiết kế bảng câu hỏi chính thức .2 Thiết kế mẫu.3 Thu thập dữ liệu .4 Phân tích dữ liệu .1 Đánh giá độ tin cậy Cronbach‟s Alpha .2 Đánh giá độ giá trị bằng phân tích nhân tố khám phá EFA .3 Phân tích tƣơng quan, phân tích hồi qui .4 Phân tích phƣơng sai một yếu tố (One-way Anova).
48 CHƢƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả thông tin mẫu .1 Thông tin tham gia các cộng đồng trên mạng xã hội Facebook .2 Thông tin thuộc tính đối tƣợng nghiên cứu .2 Thông tin các biến quan sát đo lƣờng khái niệm.3 Đánh giá sơ bộ thang đo .1 Kiểm định Cronbach‟s Alpha .2 Phân tích nhân tố khám phá EFA .3 Kiểm định Cronbach‟s Alpha sau khi phân tích EFA .4 Mô hình nghiên cứu sau khi đánh giá thang đo.5 Kiểm định mô hình nghiên cứu và các giả thuyết .1 Phân tích tƣơng quan .2 Phân tích hồi qui .1 Phƣơng trình hồi qui thứ nhất.2 Phƣơng trình hồi qui thứ hai.3 Phƣơng trình hồi qui thứ ba .4 Phƣơng trình hồi qui thứ tƣ .5 Phƣơng trình hồi qui thứ năm.3 Các mô hình biến thể có liên quan .1 Mô hình nghiên cứu gốc .2 Mô hình biến thể 1.3 Mô hình biến thể 2.4 Mô hình biến thể 3.6 Bình luận kết quả phân tích hồi qui .7 Phân tích phƣơng sai một yếu tố (One-way ANOVA) .8 So sánh kết quả nghiên cứu. 91 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Tóm tắt nội dung nghiên cứu .2 Tóm tắt kết quả nghiên cứu .3 Đóng góp của nghiên cứu .4 Kiến nghị từ nghiên cứu .5 Hạn chế và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 103 TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục 1: Dàn bài nghiên cứu định tính Phụ lục 2: Bảng câu hỏi khảo sát định lƣợng Phụ lục 3: Kết quả phân tích dữ liệu DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu của Chiu et al.2 Mô hình nghiên cứu của Hsu et al.3 Mô hình nghiên cứu của Mathwick (2008) .4 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1: Quy trình nghiên cứu .1 Lĩnh vực tham gia của cộng đồng X trên mạng xã hội Facebook .2 Thời gian tham gia cộng đồng X trên mạng xã hội Facebook .3 Số bạn trong cộng đồng X trên mạng xã hội Facebook .
