ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ------------------&-------------------- NGOÂ THÒ THANH HAØ LÍ LEÕ TRONG LAÄP LUAÄN CUÛA VAÊN BAÛN QUAÛNG CAÙO (TREÂN CÖÙ LIEÄU BAÙO CHÍ TIEÁNG VIEÄT HIEÄN NAY) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ: 5.27 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN: GS. NGUYEÃN ÑÖÙC DAÂN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH - 2006 Lôøi Tri AÂn Khoaù hoïc Ngoân ngöõ hoïc so saùnh naêm 2003 – 2006 ñaõ keát thuùc. Maëc duø keát quaû ñaït ñöôïc coøn khieâm toán so vôùi beå kieán thöùc meânh moâng nhöng chuùng toâi vaãn maïnh daïn coâng boá luaän vaên naøy. Trong thôøi gian hoïc taäp vaø thöïc hieän luaän vaên, chuùng toâi ñaõ nhaän ñöôïc nhieàu lôøi ñoäng vieân khuyeán khích cuûa baïn beø, cha meï, ñoàng nghieäp vaø caùc thaày coâ trong tröôøng ÑH KHXH & NV Tp.
Söï quan taâm aáy ñaõ trôû thaønh ñoäng löïc quyù giaù treân con ñöôøng hoïc vaán theânh thang cuûa chuùng toâi. Ñaëc bieät chuùng toâi thaønh kính tri aân GS. TS Nguyeãn Ñöùc Daân - ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc - vaø caùc thaày coâ trong Hoäi ñoàng baûo veä luaän vaên ñaõ taän tình daønh nhieàu thôøi gian vaø coâng söùc ñeå ñoïc vaø goùp yù cho toâi chænh söûa luaän vaên naøy, Nguyeän chuùc moïi ngöôøi an laønh, gia quyeán bình yeân vaø haïnh phuùc. Hoà Chí Minh, ngaøy 15 thaùng 08 naêm 2006 Taùc giaû Ngoâ Thò Thanh Haø NHÖÕNG CHÖÕ VIEÁT TAÉT TRONG LUAÄN VAÊN TT : Baùo Tuoåi Treû TT-15/06/05 : Baùo Tuoåi Treû ngaøy 15/06/2005 TN : Baùo Thanh Nieân SGTT : Baùo Saøi Goøn Tieáp Thò TT & GÑ : Baùo Tieáp Thò & Gia Ñình HTV : Ñaøi truyeàn hình thaønh phoá Hoà Chí Minh VTV : Ñaøi truyeàn hình Vieät Nam NV : Ngöôøi vieát MUÏC LUÏC DAÃN LUAÄN 1.
Lí do choïn ñeà taøi. Lòch söû nghieân cöùu. Ñoái töôïng, phaïm vi nghieân cöùu. Phöông phaùp nghieân cöùu.
YÙ nghóa vaø ñoùng goùp cuûa ñeà taøi. Boá cuïc cuûa luaän vaên .9 NOÄI DUNG CHÖÔNG 1 CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT 1. Khaùi quaùt veà quaûng caùo 1. Caùc thaønh toá quaûng caùo.
Ngoân ngöõ quaûng caùo vaø vaên baûn quaûng caùo 1. Ngoân ngöõ quaûng caùo .Vaên baûn quaûng caùo. Lyù thuyeát laäp luaän 1. Nhöõng phöông dieän khaùc nhau cuûa laäp luaän.
Nhöõng thaønh toá loâgích cuûa moät laäp luaän. Phaân loaïi laäp luaän trong vaên baûn quaûng caùo. Quan heä giöõa laäp luaän vaø lí leõ.34 CHÖÔNG 2 LÍ LEÕ TRONG LAÄP LUAÄN CUÛA VAÊN BAÛN QUAÛNG CAÙO TREÂN BAÙO CHÍ TIEÁNG VIEÄT HIEÄN NAY 2. Phaân loaïi lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo treân baùo chí tieáng Vieät hieän nay.
Caùc hình thöùc taïo neân lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo treân baùo chí tieáng Vieät hieän nay 2. Hình thöùc ngoân ngöõ trong laäp luaän töï nhieân theo quan heä nhaân – quaû. Hình thöùc ngoân ngöõ trong laäp luaän töï nhieân theo quan heä “ñieàu kieän – keát quaû”. Lí leõ trong laäp luaän theo quan heä nghòch nhaân quaû.
Phöông thöùc söû duïng taùc töû, keát töû ñònh höôùng/ñaûo höôùng laäp luaän. Phöông thöùc gaây hieäu quaû c a lí leõ trong laäp luaän. Lí leõ trong lập luận của văn bản quaûng caùo theo caùc nhoùm saûn phaåm treân baùo chí tieáng Vieät hieän nay. Lí leõ trong nhoùm saûn phaåm söõa – röôïu – bia - nöôùc giaûi khaùt.
Lí leõ trong nhoùm saûn phaåm hoaù - myõ phaåm. Lí leõ trong nhoùm saûn phaåm haøng gia duïng. Lí leõ trong nhoùm saûn phaåm noâng saûn, thuyû saûn, thöïc phaåm. Lí leõ trong nhoùm nhoùm döôïc phaåm.
Lí leõ trong nhoùm oâtoâ – xe maùy, cô khí. Lí leõ trong nhoùm ñieän – ñieän töû, vieãn thoâng – tin hoïc. Lí leõ trong nhoùm ngaân haøng – taøi chính – baûo hieåm. Lí leõ trong laäp luaän cuûa khaåu hieäu quaûng caùo (slogan) .84 CHÖÔNG 3 SO SAÙNH LÍ LEÕ TRONG LAÄP LUAÄN CUÛA VAÊN BAÛN QUAÛNG CAÙO TIEÁNG VIEÄT QUA CAÙC GIAI ÑOAÏN VAØ SO VÔÙI CAÙC LOAÏI VAÊN BAÛN KHAÙC 3.
So saùnh lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo tieáng Vieät giai ñoaïn 2002-2005 vôùi caùc giai ñoaïn tröôùc. So saùnh lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo tieáng Vieät treân baùo vieát vôùi baùo hình. So saùnh lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo tieáng Vieät vôùi lí leõ trong caùc vaên baûn khaùc 3. So saùnh vôùi lí leõ trong truyeän nguï ngoân Vieät Nam.
So saùnh lí leõ trong vaên baûn phaùp lí .119 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO DAÃN LUAÄN 1. Lí do choïn ñeà taøi 1. Haøng ngaøy, treân con ñöôøng baïn hay ñi qua, nhöõng nôi baïn thöôøng ñeán, treân nhöõng taïp chí, boä phim baïn öa thích ñaâu ñaâu cuõng hieän dieän quaûng caùo. Quaûng caùo böôùc vaøo cuoäc ñôøi baïn, chia seû cuoäc soáng cuøng baïn vôùi “aên boùng ñaù, nguû boùng ñaù, uoáng Coca Cola” vaø trôû thaønh “moät phaàn taát yeáu cuûa cuoäc soáng”.
Nhieàu thoâng ñieäp quaûng caùo ñaõ trôû thaønh kim chæ nam cho giôùi treû ngaøy nay. Khoâng coøn laø chuyeän “höõu xaï töï nhieân höông”, cuõng nhö khoâng coù chuyeän chaát löôïng môùi laø quan troïng, maø hoaït ñoäng quaûng caùo ñang trôû thaønh vuõ khí haøng ñaàu trong noã löïc caïnh tranh giaønh thò phaàn cuûa caùc doanh nghieäp. Moät quaûng caùo hay vaø saùng taïo luoân laø yeáu toá quan troïng cuûa chieán löôïc tieáp thò thaønh coâng. Tuy vaäy, neáu khoâng caån thaän quaûng caùo seõ laø con dao hai löôõi, coù theå ñöa moät thöông hieäu leân ñænh cao cuõng nhö ñaët daáu chaám heát ñoái vôùi moät saûn phaåm.
Vì theá moät soá ngöôøi ví ngöôøi tieâu duøng laø con moài, ngöôøi laøm quaûng caùo laø thôï saên, maãu quaûng caùo laø muõi teân baén ñi. Ñeå muõi teân baén ñi truùng ñích, ngöôøi laøm quaûng caùo phaûi xaây döïng nhöõng maãu quaûng caùo mang tính thuyeát phuïc, ñaëc saéc. Laø moät ngöôøi hoaït ñoäng trong lónh vöïc quaûng caùo, thöôøng xuyeân tieáp xuùc baùo chí vaø caùc vaên baûn quaûng caùo, ngöôøi vieát ñaõ töøng traên trôû laøm sao taïo ra ñöôïc nhöõng maåu quaûng caùo môùi laï nhöng hôïp lyù, phuø hôïp vôùi truyeàn thoáng cuûa ngöôøi Vieät Nam vaø ñaëc bieät vaãn giaøu söùc thuyeát phuïc khaùch haøng. Söï thaêng baèng giöõa nhöõng yeáu toá naøy luoân laø thaùch thöùc cho boä phaän saùng taïo cuûa caùc coâng ty quaûng caùo.
Trong khi baùo chí vaø dö luaän ñaët ra caùc vaán ñeà veà ngoân ngöõ quaûng caùo vaø tình hình quaûng caùo hieän nay thì laïi chöa coù moät coâng trình naøo thaät söï quan taâm ñeán giaûi phaùp tìm ra caùch xaây döïng nhöõng maãu quaûng caùo mang tính thuyeát phuïc phuïc vuï cho chieán löôïc kinh doanh cuûa caùc doanh nghieäp. Quaûng caùo treân baùo laø ngheä thuaät söû duïng ngoân töø nhaèm thu huùt söï chuù yù, haáp daãn vaø taùc ñoäng ñeán haønh vi mua haøng cuûa ngöôøi ñoïc. Moät trong nhöõng phöông tieän chuû yeáu ñeå quaûng caùo ñaït ñöôïc hieäu quaû cao nhaát chính laø laäp luaän. Tìm hieåu laäp luaän trong vaên baûn quaûng caùo laø moät ñeà taøi khoâng môùi nhöng ñi saâu hôn veà caùc yeáu toá taïo neân laäp luaän mang yù nghóa thöïc tieãn giuùp cho ngaønh quaûng caùo coù ñöôïc söï ñònh höôùng ñuùng hôn trong quaù trình tìm toøi, löïa choïn ngoân töø phuø hôïp vaø giuùp tieáng Vieät phong phuù hôn trong neàn kinh teá thò tröôøng.
Vôùi thuaän lôïi laø ñöôïc hoïc taäp vaø nghieân cöùu veà ngoân ngöõ hoïc, laïi hoaït ñoäng trong ngaønh quaûng caùo, chuùng toâi quyeát ñònh choïn ñeà taøi “Lí leõ trong laäp luaän cuûa vaên baûn quaûng caùo (treân cöù lieäu baùo chí tieáng Vieät hieän nay)” laøm ñoái töôïng nghieân cöùu. Lòch söû nghieân cöùu 2. Nhöõng nghieân cöùu veà ngoân ngöõ quaûng caùo Ban ñaàu, nghieân cöùu veà ngoân ngöõ quaûng caùo chæ coù moät soá baøi vieát rieâng leû ñaêng treân moät soá taïp chí chuyeân ngaønh. Naêm 1993, Traàn Ñình Vónh – Nguyeãn Ñöùc Toàn coù moät baøi vieát “Veà ngoân ngöõ trong quaûng caùo” ñaêng treân taïp chí Ngoân ngöõ soá 1.
Baøi vieát naøy böôùc ñaàu phaân loaïi vaø ñònh nghóa ngoân ngöõ quaûng caùo, aùp duïng lyù thuyeát hoaït ñoäng lôøi noùi vaøo tìm hieåu cô sôû xaõ hoäi – taâm lyù cuûa toå chöùc ngoân ngöõ trong vaên baûn quaûng caùo treân baùo chí, ñaøi phaùt thanh vaø voâ tuyeán truyeàn hình. Baøi vieát ñi ñaàu trong vieäc nghieân cöùu ngoân ngöõ quaûng caùo trong giai ñoaïn môû cöûa. Naêm 1994, moät loaït baøi vieát nhö: Quaûng caùo vaø ngoân ngöõ quaûng caùo (Nguyeãn Duõng, Taïp chí Nghieân cöùu Ñoâng Nam AÙ), Ngoân ngöõ quaûng caùo: phöông phaùp sao phoûng (Nguyeãn Ñöùc Daân, Kieán thöùc ngaøy nay)… Sau ñoù coù caùc baøi nghieân cöùu veà moät soá phöông dieän cuûa quaûng caùo nhö: Vaøi neùt veà teân goïi baûng hieäu ôû Tp. Cuõng trong naêm 1999, Hoäi ngoân ngöõ hoïc Tp.
HCM ñaõ toå chöùc hoäi thaûo “Tieáng Vieät treân caùc phöông tieän truyeàn thoâng ñaïi chuùng”. Moät soá nhaø nghieân cöùu tieáng Vieät ñaõ tham gia ñoùng goùp moät soá baøi vieát nhö: Tieáng Vieät trong quaûng caùo treân tivi: bao giôø môùi coù ngoân ngöõ treân quaûng caùo (Nguyeãn Thò Ñöùc Haïnh), Quaûng caùo vaø caùc ñaëc ñieåm ngoân ngöõ vaø taâm lyù – xaõ hoäi trong quaûng caùo (Mai Xuaân Huy), Tieáng Vieät treân baùo trong boái caûnh cuûa neàn kinh teá thò tröôøng (Nguyeãn Vaên Khang), Caàn quan taâm ñeán tính vaên hoaù trong ngoân ngöõ thoâng tin quaûng caùo (Tröông Vaên Sinh)… Nhìn chung caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc ñeàu quan taâm ñeán vaán ñeà giöõ gìn söï trong saùng cuûa tieáng Vieät trong boái caûnh cuûa neàn kinh teá thò tröôøng. Phaàn lôùn caùc baøi vieát giai ñoaïn naøy theå hieän tính chaát, ñaëc ñieåm chung cuûa ngoân ngöõ quaûng caùo maø chöa khai thaùc ñöôïc nhöõng ñaëc ñieåm chuyeân bieät cuûa ngoân ngöõ quaûng caùo. Ñeán naêm 2000, nhöõng coâng trình mang tính chaát quy moâ hôn ñi saâu vaøo nghieân cöùu quaûng caùo döôùi goùc ñoä ngoân ngöõ: Quaûng caùo vaø ngoân ngöõ quaûng caùo treân baùo chí tieáng Vieät hieän nay (Mai Thò Minh Thaûo, khoaù luaän toát nghieäp cöû nhaân baùo chí, Ñaïi hoïc KHXH & NV Tp.
Naêm 2001, tröôùc tình hình caáp thieát caàn coù moät caùi nhìn nghieâm tuùc, chuyeân saâu veà ngoân ngöõ quaûng caùo, Trung taâm Nghieân cöùu ngoân ngöõ hoïc thuoäc Vieän khoa hoïc xaõ hoäi taïi Tp. HCM ñaõ cho ra ñôøi moät ñeà taøi caáp vieän: “Ngoân ngöõ treân baûng hieäu vaø treân quaûng caùo ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh” (naêm 2004, coâng trình naøy ñaõ ñöôïc in thaønh saùch “Quaûng caùo vaø ngoân ngöõ quaûng caùo” – Nxb KHXH). Coâng trình naøy ñaõ phaùc thaûo moät böùc tranh toång quan veà cô sôû lí luaän cuûa quaûng caùo, moät soá vaán ñeà thuoäc phöông phaùp nghieân cöùu ngoân ngöõ treân quaûng caùo. Beân caïnh ñoù, coâng trình coøn baøn veà thöïc traïng hoaït ñoäng quaûng caùo vaø söû duïng ngoân ngöõ treân bieån hieäu vaø quaûng caùo ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh.