Quyền công tố trong điều tra án cố ý gây thương tích - Luận văn thạc sĩ luật học tại Tuyên Quang

Phân tích sâu về quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án cố ý gây thương tích tại Tuyên Quang. Bài viết đưa ra góc nhìn thực tiễn và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Văn A
• Trường học: Đại học Tuyên Quang
• Chuyên ngành: Pháp luật
• Đề tài: Nghiên cứu thực tiễn về quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Tuyên Quang

Tóm tắt

I. Tính Phức tạp của Tội Phám Cố Ý Gây Thương Tích và Yêu Cầu Phòng Ngừa Đấu Trận

Tội cố ý gây thương tích là một trong những loại tội phạm thường gặp và có xu hướng gia tăng ở tỉnh Tuyên Quang. Để bảo vệ an ninh trật tự xã hội, cần có những biện pháp phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả với tội phạm này.

1.1. Đặc điểm của Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Tội cố ý gây thương tích mang tính bạo lực, xâm phạm trực tiếp đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân, gây hậu quả nghiêm trọng.

1.2. Nguyên nhân gây Khó Khăn trong Việc Điều Tra Tài liệu Chứng Vứu

Do đặc điểm của tội phạm này, việc thu thập tài liệu, chứng cứ gặp nhiều khó khăn, nhất là khi đối tượng có mối quan hệ quen biết với nạn nhân và nhân chứng.

1.3. Nhiệm vụ của Cơ Quan Tư Pháp trong Đấu Trận Phòng Ngừa Đấu Trận Tội Phám Cố Ý Gây Thương Tích

Các cơ quan tư pháp, đặc biệt là VKSND, phải thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong việc đấu tranh phòng ngừa tội phạm cố ý gây thương tích.

II. Hoạt Động THQCT của VKSND trong Giai Đoạn Điều Tra Tội Cố Ý Gây Thương Tích

VKSND đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình trong giai đoạn điều tra các vụ án về tội cố ý gây thương tích. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện.

2.1. Tích Cực của Hoạt Động THQCT của VKSND

Các quyết định gia hạn điều tra và tạm giam đã được ban hành để đảm bảo việc điều tra được hoàn thành đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

2.2. Hạn chế và Vướng Mắc trong Hoạt Động THQCT của VKSND

Một số vụ án bị trả hồ sơ để điều tra bổ sung chứng cứ, chưa kiểm soát được tình hình tội phạm ngày tăng, và còn có những vi phạm pháp luật.

2.3. Kiến Nghị và Giải Pháp Quan Trọng để Nâng Cao Chất Lượng Hoạt Động THQCT

Nên nghiên cứu và đề xuất những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác THQCT đối với loại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn phát triển kinh tế xã hội và đô thị hóa nhanh chóng, tình hình an ninh trật tự tại các tỉnh miền núi phía Bắc đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Tại tỉnh Tuyên Quang, các vụ việc xâm phạm tính mạng, sức khỏe công dân, đặc biệt là tội cố ý gây thương tích, có chiều hướng gia tăng cả về số lượng lẫn tính chất nguy hiểm. Theo số liệu thống kê tư pháp, trong giai đoạn 5 năm từ năm 2017 đến năm 2021, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh đã thụ lý và giải quyết 185 vụ án cố ý gây thương tích với hơn 320 bị can liên quan. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân hai cấp.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá khách quan toàn diện thực tiễn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích tại địa bàn tỉnh Tuyên Quang từ năm 2017 đến năm 2021. Trên cơ sở đó, luận văn chỉ ra những hạn chế điển hình như tỷ lệ trả hồ sơ để điều tra bổ sung chiếm khoảng 6,5%, các vướng mắc trong định tội danh và công tác giám định y pháp. Đề tài xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm giảm tỷ lệ sai sót nghiệp vụ xuống dưới 3%, nâng cao tỷ lệ truy tố đúng thời hạn đạt trên 98%, bảo đảm không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội theo tinh thần cải cách tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các học thuyết pháp lý hiện đại về quyền công tố, kiểm sát tư pháp và tư tưởng cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị. Hệ thống lý luận cốt lõi dựa trên quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Khung lý thuyết của luận văn vận dụng 4 khái niệm then chốt:

1. Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra: Hoạt động sử dụng quyền năng pháp lý để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước từ khi thụ lý nguồn tin tội phạm đến khi kết thúc điều tra theo Điều 153 và Điều 179 Bộ luật Tố tụng hình sự.
2. Kiểm sát điều tra vụ án hình sự: Hoạt động giám sát việc tuân theo pháp luật của Cơ quan điều tra nhằm bảo đảm tính khách quan, toàn diện và đúng trình tự thủ tục tố tụng.
3. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác: Cấu thành tội phạm được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự với dấu hiệu đặc thù về tỷ lệ tổn thương cơ thể và hung khí nguy hiểm.
4. Biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt: Quy chế áp dụng các biện pháp trinh sát kỹ thuật ghi âm, ghi hình bí mật theo Điều 232 Bộ luật Tố tụng hình sự đối với các vụ án có tổ chức nghiêm trọng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn quán triệt phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát toàn bộ cỡ mẫu gồm 185 hồ sơ vụ án cố ý gây thương tích và 42 báo cáo tổng kết năm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang cùng 7 Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện trong chuỗi thời gian 5 năm (2017 - 2021).

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo tiêu chí vụ án đã có kết luận điều tra hoặc quyết định truy tố nhằm đảm bảo tính bao quát, không bỏ sót sai số thực tiễn. Các phương pháp phân tích cụ thể gồm: phương pháp phân tích tài liệu pháp lý, phương pháp thống kê xã hội học tư pháp và phương pháp so sánh luật học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác các chỉ số biến thiên về tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung, xác định mối tương quan giữa năng lực Kiểm sát viên với chất lượng ban hành yêu cầu điều tra, từ đó mang lại giá trị khoa học thực chứng cao cho đề tài. Toàn bộ quy trình xử lý dữ liệu và tổng thuật hồ sơ được hoàn thành trong vòng 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn thực hành quyền công tố tại tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2017 - 2021 mang lại 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, tính chất tội phạm cố ý gây thương tích mang đặc trưng băng nhóm có xu hướng gia tăng rõ rệt. Khoảng 42% tổng số vụ án (78 trên tổng số 185 vụ) có tính chất đồng phạm phức tạp với sự tham gia của từ 3 đến 20 đối tượng, sử dụng hung khí tự chế nguy hiểm và diễn ra tại các khu vực công cộng vào ban đêm, gây áp lực lớn lên công tác xác định vai trò từng bị can.

Thứ hai, tỷ lệ án bị trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng ở mức 6,5% (12 vụ án). Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chưa thu thập đầy đủ vật chứng ban đầu, kết quả giám định thương tích lần đầu có mâu thuẫn hoặc thiếu chứng cứ cá thể hóa hành vi phạm tội của các đối tượng tham gia.

Thứ ba, tỷ lệ đình chỉ điều tra vụ án do người bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự chiếm 18,4% (34 vụ án thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự). Nhiều trường hợp hai bên đương sự tự thỏa thuận bồi thường dân sự hoặc do bị hại e ngại bị trả thù, đòi hỏi Kiểm sát viên phải kiểm tra tính tự nguyện nghiêm ngặt.

Thứ tư, sai lệch và chuyển hóa tội danh ban đầu chiếm khoảng 4,3% (8 vụ án). Sự nhầm lẫn phổ biến nhất diễn ra giữa tội Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người và tội Giết người chưa đạt, hoặc giữa hành vi vi phạm hành chính với tội phạm hình sự khi tỷ lệ thương tật dưới 11% có sử dụng hung khí nguy hiểm.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh trung thực những khó khăn nội tại của cơ quan tư pháp địa phương miền núi. Nguyên nhân chủ yếu của các tồn tại bắt nguồn từ trình độ chuyên môn của một bộ phận Kiểm sát viên chưa đồng đều, đặc biệt là sự thiếu hụt kiến thức y khoa giải phẫu để đánh giá cơ chế hình thành dấu vết tổn hại sức khỏe. Cơ sở vật chất kỹ thuật còn thiếu thốn, toàn tỉnh trong giai đoạn 2017 - 2021 chưa có phòng hỏi cung ghi âm ghi hình chuyên dụng đạt chuẩn tại tất cả 7 đơn vị cấp huyện.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Quảng Ninh, tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tuyên Quang ở mức 6,5% là mức trung bình của khu vực trung du miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, sự phức tạp của địa hình và phong tục tập quán đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa Kiểm sát viên và Điều tra viên ngay từ giờ đầu khám nghiệm hiện trường.

Dữ liệu thực trạng của luận văn có thể được trình bày một cách trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện biến thiên số lượng vụ án cố ý gây thương tích qua từng năm (từ 32 vụ năm 2017 lên 45 vụ năm 2021) và bảng tổng hợp 2 chiều phân loại chi tiết 4 nhóm nguyên nhân dẫn đến việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố:

1. Đổi mới quy trình kiểm sát việc tiếp nhận, thụ lý nguồn tin tội phạm và phê chuẩn tố tụng: Viện kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Tuyên Quang chủ động phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều tra tiến hành phân loại chính xác 100% tin báo về tội phạm cố ý gây thương tích ngay từ 24 giờ đầu tiên, phấn đấu giảm tỷ lệ trả hồ sơ để điều tra bổ sung xuống dưới 3% trong giai đoạn 2022 - 2025.
2. Tăng cường đào tạo chuyên sâu và bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ thực chứng cho Kiểm sát viên: Ban Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang định kỳ tổ chức 2 khóa tập huấn nghiệp vụ mỗi năm về giám định y pháp, kỹ năng hỏi cung có ghi âm ghi hình và tổ chức cuộc thi viết Cáo trạng thực hành luận tội cho 100% cán bộ nghiệp vụ hình sự từ năm 2022.
3. Hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành tư pháp và y tế địa phương: Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang chủ trì ký kết quy chế phối hợp 4 bên gồm Công an tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh, Sở Y tế và các Bệnh viện đa khoa tuyến huyện trong việc hỗ trợ trưng cầu giám định thương tật khẩn cấp trong thời hạn 48 giờ, triển khai đồng bộ từ quý 1 năm 2023.
4. Đầu tư hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và trang thiết bị hỗ trợ tư pháp: Đề nghị Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Ủy ban nhân dân tỉnh cấp nguồn kinh phí hoàn thiện 100% phòng hỏi cung tích hợp thiết bị ghi âm ghi hình có âm thanh tại 7 Viện kiểm sát cấp huyện, đồng thời số hóa 80% hồ sơ vụ án hình sự trọng điểm trong giai đoạn 2023 - 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Kiểm sát viên và Kiểm tra viên ngành Kiểm sát nhân dân: Tiếp cận các kỹ năng chuyên sâu về phương pháp đề ra bản yêu cầu điều tra sát thực tế, kỹ thuật nhận diện các tình tiết ly lai giữa tội Cố ý gây thương tích và tội Giết người chưa đạt, áp dụng trực tiếp trong thực tiễn giải quyết án hình sự.
2. Điều tra viên và Cán bộ điều tra thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra: Nắm vững các tiêu chuẩn và điều kiện phê chuẩn các biện pháp ngăn chặn, bắt giữ khẩn cấp, tạm giam theo đúng Bộ luật Tố tụng hình sự, hạn chế tối đa các thiếu sót dẫn đến việc hủy quyết định hoặc trả hồ sơ điều tra bổ sung.
3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo với hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú trong 5 năm, khung lý thuyết chặt chẽ cùng các phân tích so sánh án lệ thực tế.
4. Luật sư và người bào chữa: Khai thác bức tranh toàn diện về quy trình công tố để xây dựng luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ, đồng thời giám sát tính hợp pháp của các biên bản thu thập chứng cứ và kết luận giám định y khoa.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động thực hành quyền công tố khác hoạt động kiểm sát điều tra ở những điểm cơ bản nào? Thực hành quyền công tố nhằm mục đích thực hiện chức năng buộc tội của Nhà nước thông qua việc phê chuẩn các lệnh, quyết định tố tụng, đề ra yêu cầu điều tra hoặc trực tiếp khởi tố theo Điều 153 Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong khi đó, kiểm sát điều tra tập trung vào việc giám sát tính hợp pháp trong mọi hành vi tố tụng của Điều tra viên nhằm bảo vệ quyền con người, phòng ngừa oan sai trên 100% các vụ án.

Làm thế nào để phân biệt tội Cố ý gây thương tích với tội Giết người chưa đạt trong thực tiễn? Kiểm sát viên cần đánh giá tổng hợp 4 yếu tố: tính chất nguy hiểm của hung khí như dao nhọn, súng; vị trí tấn công vào các vùng trọng yếu trên cơ thể như vùng đầu, cổ, ngực; cường độ và mức độ tấn công quyết liệt; cùng ý thức chủ quan của người phạm tội thông qua lời khai và diễn biến tâm lý tại hiện trường.

Thủ tục đình chỉ điều tra khi bị hại rút đơn theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự cần lưu ý những gì? Quy định này chỉ áp dụng đối với tội Cố ý gây thương tích quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự. Kiểm sát viên phải trực tiếp lấy lời khai của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp để xác minh tính tự nguyện tuyệt đối, bảo đảm việc rút đơn không xuất phát từ hành vi cưỡng bức, đe dọa hoặc mua chuộc trái pháp luật từ phía gia đình bị can.

Tại sao hoạt động giám định thương tật lại là khâu phức tạp nhất trong quá trình điều tra? Kết luận giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể là chứng cứ định tội và định khung hình phạt bắt buộc. Tuy nhiên, trong thực tế có khoảng 15% trường hợp kết quả giám định bổ sung hoặc giám định lại có sự chênh lệch tỷ lệ thương tật, đòi hỏi Kiểm sát viên phải nắm vững cơ chế hình thành vết thương và kịp thời yêu cầu giải thích kết luận giám định.

Biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt theo Điều 232 Bộ luật Tố tụng hình sự được áp dụng trong điều kiện nào? Biện pháp này gồm ghi âm ghi hình bí mật, nghe điện thoại bí mật và thu thập bí mật dữ liệu điện tử. Biện pháp chỉ được Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh phê chuẩn áp dụng đối với tội cố ý gây thương tích thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng có tổ chức, với thời hạn áp dụng tối đa không quá 2 tháng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích theo tinh thần Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
• Đánh giá thực chứng 185 vụ án tại tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2017 - 2021, làm rõ 4 nhóm tồn tại cơ bản gồm tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung 6,5%, khó khăn trong giám định thương tật và sai lệch định tội danh ban đầu.
• Xác định nguyên nhân trọng tâm từ năng lực y pháp của Kiểm sát viên, hạ tầng ghi âm ghi hình cơ sở và cơ chế phối hợp liên ngành tư pháp.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về nghiệp vụ, thể chế, đào tạo cán bộ và hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật giai đoạn 2022 - 2026.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao cho các cơ quan tiến hành tố tụng, giới nghiên cứu luật học và các cơ sở đào tạo tư pháp trên toàn quốc.

Lộ trình thực hiện các giải pháp cần được triển khai theo 2 giai đoạn: giai đoạn 2022 - 2023 tập trung hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành và bồi dưỡng nghiệp vụ Kiểm sát viên; giai đoạn 2024 - 2026 tập trung số hóa hồ sơ và chuẩn hóa hạ tầng kỹ thuật. Các cơ quan tiến hành tố tụng và các nhà nghiên cứu pháp luật quan tâm có thể tiếp tục mở rộng đề tài trên quy mô liên tỉnh nhằm nâng cao toàn diện chất lượng tư pháp trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH 1. Khái quát chung về thực hành quyền công tốtrong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích 1. Khái niệm, nội dung, phạm vi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích Công tố là một từ ghép Hán - Việt được hình thành bởi hai từ “công” và “tố”, "tố" có nghĩa là "nói công khai cho mọi người biết việc làm sai trái, phạm pháp của người khác, còn "công" có nghĩa là "thuộc về Nhà nước chung cho mọi người, khác với tư"; "công tố" là "điều tra, truy tố, buộc tội kẻ phạm pháp và phát biểu ý kiến trước Tòa án".1 Tại Việt Nam, trong các sách báo pháp lý, khái niệm “công tố” được xem xét dưới các góc độ khác nhau và được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, như: “là quyền của Nhà nước truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội”2 là “hoạt động của KSV và những người khác được luật định (công tố viên xã hội) có nhiệm vụ vạch mặt kẻ phạm tội, xác định căn cứ để kết tội và áp dụng hình phạt đối với người phạm tội. Mặc dù có nhiều cách giải thích khác nhau, nhưng các quan điểm nêu trên đều cho rằng “quyền công tố luôn gắn liền với việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội”.

Tại Việt nam, VKSND là cơ quan THQCT, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.4VKSND có nhiệm vụ bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Bên cạnh đó, “thực hành” có nghĩa là “làm để áp dụng lý thuyết vào thực tiễn”. Bên cạnh đó, xuất phát từ quan niệm quyền công tố là quyền nhân danh Nhà nước để phát hiện tội phạm, truy tố bị can ra trước Tòa án và bảo vệ sự buộc tội đó trước phiên tòa, nên THQCT chính là thực hiện các hành vi tố tụng cần thiết theo quy định của pháp luật TTHS để truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội, đưa người phạm tội ra xét xử trước Tòa án và bảo vệ sự buộc tội đó. Về vấn đề này, luật tổ chức VKSND năm 2014 cũng quy định rõ “THQCT là hoạt động của VKSND trong TTHS để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự“.

Như vậy "THQCT là hoạt động của VKS trong việc sử dụng tổng hợp các quyền năng pháp lý thuộc nội dung quyền công tố để thực hiện việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử". Để đảm bảo điều tra vụ án hình sự được diễn ra khách quan, toàn diện, đúng pháp luật, pháp luật nước ta quy định các CQĐT, cơ quan có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm tiến hành các hoạt động này, bên cạnh đó pháp luật trao quyền cho VKS là đơn vị cùng thực hiện với CQĐT để vừa thực hiện thức năng “giám sát“, vừa thực hiện chức năng buộc tội và cũng là cơ sở vững chắc để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong giai đoạn tiếp theo là giai đoạn truy tố, đó chính là hoạt động THQCT và kiểm sát điều tra theo quy định của pháp luật TTHS. Vì vậy, kiểm sát điều tra vụ án hình sự là hoạt động thực hiện chức năng của VKSND trong việc bảo đảm cho các hoạt động tố tụng trong giai đoạn điều tra được thực hiện theo đúng các trình tự, thủ tục pháp luật quy định, được tiến hành thông qua việc kiểm tra tính có căn cứ và tính hợp pháp trong hành vi của các chủ thể bị kiểm sát. Song song với hoạt động này, trong giai đoạn điều tra, VKS cũng thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội như tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố, phê chuẩn các quyết định của cơ quan có thẩm quyền điều tra, khởi tố vụ án, khởi tố bị can,.Từ các phân tích trên có thể đưa ra khái niệm THQCTtrong giai đoạn điều tra vụ án hình sự là việcVKS sử dụng tổng hợp các quyền năng pháp lý của mình để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội trong giai đoạn điều tra đồng thời kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật TTHS nhằm đảm bảo việc điều tra kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

* Đối tượng, phạm vi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra: Khác với hoạt động kiểm sát điều tra, THQCT có đối tượng tác động là hành vi phạm tội và người phạm tội, khi VKSTHQCT sẽ dẫn đến việc truy cứu hoặc không truy cứu trách nhiệm hình sự, việc áp dụng pháp luật chủ yếu căn cứ vào cả các quy định của luật nội dung (pháp luật hình sự) và luật hình thức (pháp luật TTHS và hình thức thể hiện thông qua việc VKS ban hành các văn bản, như: Lệnh, quyết định.; Giai đoạn điều tra bắt đầu từ khi CQĐT ra quyết định khởi tố vụ án, do đó phạm vi công tác THQCT và kiểm sát tuân theo pháp luật trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sựbắt đầu từ khi khởi tố vụ án đến khi kết thúc việc điều tra, VKS ra quyết định truy tố hoặc đình chỉ vụ án theo quy định của pháp luật. Đặc điểm thực hành quyền công tốtrong giai đoạn điều tra vụ án cố ý gây thương tích THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích có đầy đủ những đặc điểm của THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự nói chung nhưng cũng chứa đựng những đặc điểm riêng do tính chất riêng biệt của các vụ án cố ý gây thương tích. Cụ thể: Thứ nhất, việc định tội danh khi THQCT và kiểm sát việc khởi tố, điều tra các vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác thường có sự ly lai, nhầm lẫn. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác có các dấu hiệu khá tương đồng với nhiều hành vi phạm tội khác được quy định tại Chương XIV các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 Ví dụ, việc định tội danh giữa tội giết người (trong trường hợp phạm tội chưa đạt) với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác rất khó phân biệt, bởi vì hầu hết các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của hai tội này gần như tương đồng nhau, trong đó dấu hiệu chủ quan như động cơ, mục đích có ý nghĩa quan trọng nhưng lại rất khó xác định và thường là do thể hiện qua lời khai báo của bị can.

Hay việc định tội danh giữa tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác với các tội: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh; tội cố ý gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng cũng có nhiều điểm ly lai, dễ gây nhầm lẫn và khó chứng minh về mức độ trạng thái tinh thần bị kích động cũng như giới hạn của sự phòng vệ chính đáng, do đó cũng có nhiều quan điểm khác nhau khi định tội danh giữa các tội này trong thực tiễn giải quyết vụ án. Hơn nữa, nhiều vụ án cố ý gây thương tích còn có sự nhầm lẫn giữa việc xử lý hành chính hay xử lý hình sự, đặc biệt là trong các vụ án cố ý gây thương tích mà tỷ lệ thương tật dưới 11 %, việc xác định hung khí sử dụng là nguy hiểm hay không nguy hiểm, xác định tính chất côn đồ hay không của đối tượng phạm tội để xử lý hình sự hay chỉ xử phạt vi phạm hành chính trong nhiều trường hợp là rất khó khăn. Thứ hai, THQCT trong hoạt động giám định trong giai đoạn điều tra các vụ án cố ý gây thương tích thường gặp nhiều khó khăn. Việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác chỉ được thực hiện khi đã có kết quả giám định tỷ lệ thương tật của bị hại, trong một số trường hợp còn phải tiến hành giám định pháp y tâm thần đối với bị can, bị cáo, giám định súng, đạn, công cụ, phương tiện, giám định các chất độc, axít,…Tuy nhiên, thực tiễn trong một số trường hợp công tác giám định đối với các vụ án cố ý gây thương tích chưa thật sự khách quan, việc đánh giá cơ chế hình thành thương tích sai dẫn đến việc phải trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại, mỗi lần giám định lại cho kết quả khác nhau, do đó gây khó khăn cho công tác điều tra, truy tố, xét xử.

KSV không có kiến thức chuyên môn nên không đánh giá, nhận định đúng về kết quả giám định. Để bảo đảm đánh giá và sử dụng bản kết quá giám định có hiệu quả khách quan, đúng đắn đòi hỏi KSV trước khi khởi tố vụ án phải kịp thời yêu cầu ĐTV đưa bị hại đi giám định, trường hợp xét thấy có nghi ngờ về kết quả giám định thì yêu cầu ĐTV trưng cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại khi hồ sơ chuyển sang VKS. Nếu cần thiết, KSV báo cáo lãnh đạo để làm văn bản yêu cầu giám định lại. Hơn nữa, KSV cũng cần được trang bị các kiến thức về y học, giải phẫu học để có thể đánh giá đúng kết quả giám định.